MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Bebechohermeneutyka. Zjawisko lektury w twórczości Roberta Bolaña - ebook
Bebechohermeneutyka. Zjawisko lektury w twórczości Roberta Bolaña - ebook
Bebechohermeneutyka to pierwsze w języku polskim całościowe opracowanie twórczości Roberta Bolaña, jednego z najważniejszych pisarzy hispanoamerykańskich przełomu XX i XXI wieku. Autorka pioniersko i systematycznie teoretycznoliteracko analizuje fenomen lektury w jego prozie – jako temat, strategię narracyjną i dynamiczną „przestrzeń” spotkania autora, bohaterów i czytelnika. Łącząc narzędzia hermeneutyki, narratologii i kognitywistyki z dekonstrukcjonistycznie wnikliwą analizą, tworzy oryginalną koncepcję „bebechohermeneutyki” – lektury angażującej intelekt, emocje i intuicję, otwartej na kreatywność czytelnika, dialog i reinterpretację. Książka imponuje erudycją i świeżością ujęcia, odsłaniając nowe możliwości interpretacyjne i redefiniując role autora i odbiorcy w procesie literackiej komunikacji. Jednocześnie zachęca do aktywnego czytania prozy Roberta Bolaña – do przyłączenia się do śledztwa, w którym tropy bywają mylące, a odpowiedzi prowadzą do kolejnych pytań.
Książka Zofii Grzesiak jest spójną, wszechstronną i pełną inwencji pracą o charakterze niekiedy wręcz encyklopedycznym – studium […] kategoryzującym i katalogującym zjawiska powiązane z lekturą i narracją w twórczości Roberta Bolaño. To książka tyleż bardzo pomysłowa, co dogłębnie przemyślana, świadcząca o doskonałej znajomości przedmiotu – zarówno pisarstwa omawianego autora, jak i obszernego kontekstu teoretycznoliterackiego – oraz zgoła ponadprzeciętnych zdolnościach analitycznych.
Z recenzji profesora Arkadiusza Żychlińskiego, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Zofia Grzesiak – iberystka specjalizująca się w literaturze latynoamerykańskiej, porównawczej i teorii literatury, adiunkt w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego. Bada związki między nauką, literaturą i filozofią. Opublikowała wiele tekstów w renomowanych wydawnictwach i czasopismach naukowych, ostatnio: Reading as Conversation with the Overarching Blended Author (or Roberto Bolaño): Joint Attention, Immersion, and Interaction („LIT: Literature Interpretation Theory”), Ciencia, literatura, tecnología y «La biblioteca de Babel» de Borges: una patafísica para los tiempos posnormales („Castilla”), La patafísica en Roque Larraquy: ¿Hacia un desprendimiento epistemológico? („Pasavento”), Towards Pataphysical Surrationalism: Jorge Luis Borges and the Crevices of Unreason („Partial Answers”). Sprawuje opiekę nad Kołem Literatury Latynoamerykańskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
Spis treści
Wykaz skrótów
Instrukcja obsługi
Wstęp
Współczesny klasyk
Cele i hipotezy
„Bolañologia”, czyli stan badań
Tematyka, „metoda” i plan książki
Część pierwsza: Prolegomena teoretycznoliterackie
I.1. Dialog literacko-teoretyczny: przestrzenie wyjściowe
I.1.1. Teorie odbioru i odbiorcy (historia)
I.1.1.1. Kognitywny układ odniesienia
I.1.2. Lektura jako rozmowa: Bachtin i Gadamer
I.1.2.1. Dialogika Bachtina
I.1.2.2. Hermeneutyka Gadamera
I.1.2.3. Komunikacja literacka
I.1.2.4. Performans czytelnika. Iser – Fish – Gerrig
I.2. Przestrzeń lektury
Część druga: Strategie i praktyki odbioru bohaterów
II.1. Gwiazda daleka: lektura detektywistyczna
II.1.1. Paranoja/przyjemność
II.1.2. Gwiazda daleka: sceny lektury
II.1.2.1. Wiersze Ruiza-Tagle. Refleksja o poezji chilijskiej
II.1.2.2. Poezja powietrzna
II.1.2.3. Zdjęcia
II.1.2.4. „Wieder”, Wider, Widerchrist
II.1.2.5. Listy Bibiana
II.1.2.6. Petra i asocjacyjność
II.1.2.7. Wiersz Wiedera w Santiago
II.1.2.8. Julio César Muñoz Cano, Z pętlą na szyi
II.1.2.9. Wielość strategii
II.1.2.10. Ibacache, Lektury moich lektur
II.1.2.11. Nowy powrót czarowników
II.1.2.12. Śledztwo narratora i Abla Romera
II.1.2.13. Stylometryczna intuicja
II.1.2.14. Bruno Schulz, „spotkanie” z autorem
II.1.3. Lektura detektywistyczna: paranoiczno-fabulacyjna i proautorska
II.2. Dzicy detektywi: lektura aktywizująca, czyli „pornograficzna”
II.2.1. Wampir: scena lektury
II.2.1.1. Teoria masturbacji
II.2.1.2. Masturbacja i hermeneutyka
II.2.1.3. Przestrzeń lektury: amalgamat dwóch przyjemności
II.2.2. Pornograficzność bez pornografii
II.2.2.1. Dosłowne zastosowania
II.2.3. Wstęp do bebechohermeneutyki
II.3. Dzicy detektywi: bebechohermeneutyka
II.3.1. „Dzika” (nie)dojrzałość
II.3.2. Cesárea Tinajero Syjon: scena lektury
II.3.2.1. Konsekwencje czytelniczego performansu: działanie
II.3.2.2. Czytać ≠ patrzeć
II.3.3. „Tak”! Afirmatywny styl odbioru
II.3.3.1. Bathos
II.3.4. „Simonel”
II.3.4.1. Clinamen
II.3.4.2. „Od tyłu”
II.3.5. Bebechohermeneutyka: rozwinięcie
II.4. Amulet: lektura empatyczno-histeryczna
II.4.1. Wgląd w siebie
II.4.2. Epifania
II.4.3. Personifikacja
II.4.4. „Pan-czytelnictwo”
II.5. Chilijski nokturn: brak zastosowania
II.5.1. Sceny (złej) lektury
II.5.1.1. Konserwatywny bowaryzm
II.5.1.2. Praktyka lektury bez zastosowania
II.5.1.3. „Niedorozumienia”
II.5.2. Zły czytelnik – zamknięty na tekst i rzeczywistość
II.6. 2666: lektura „profesjonalna”
II.6.1. Profesjonalizm i monomania
II.6.2. „Miłość”
II.6.3. Agonistyczna wspólnota interpretacyjna
II.6.4. Działanie
II.6.5. Niespełnienie
II.7. 2666: lektura teleopoietyczna
II.7.1. Scena lektury: Testament geometryczny
II.7.1.1. Jet lag
II.7.2. Scena lektury: Duchamp
II.7.3. Scena lektury: wykresy
II.7.4. Scena lektury: O’Higgins jest Araukańczykiem
II.7.5. Telepatia i teleopoiesis
II.7.6. Wiedza i wiara
II.8. 2666: lektura immersyjno-transformacyjna
II.8.1. Scena lektury: zeszyt Anskiego
II.8.1.1. Zrozumieć i zmienić
II.8.2. Ibbur
II.8.3. Immersja
II.9. Rekapitulacja
Część trzecia: Strategie i praktyki odbioru autora
III.1. Topologia: Bolaño-czytelnik czyta
III.1.1. Scena lektury: Nicanor Parra i historia literatury chilijskiej
III.1.2. Scena lektury: Mallarmé, Baudelaire i choroba
III.1.3. Synteza: Entre paréntesis
III.1.3.1. Hermeneutyka
III.1.3.2. Bebechy
III.1.3.3. Rozmowa
III.1.3.4. Rekapitulacja
III.2. Topografia: Bolaño-czytelnik pisze
III.2.1. Konstrukcja lekturowa
III.2.1.1. Intertekstualność = lektura
III.2.1.2. Właściwości paratekstu
III.2.1.3. Przemiana autora w czytelnika
III.2.1.4. Inne strategie topograficzne
III.2.2. Sytuacja narracyjna
III.2.2.1. Lodowisko
III.2.2.2. Literatura faszystowska w obu Amerykach
III.2.2.3. Gwiazda daleka
III.2.2.4. Dzicy detektywi
III.2.2.5. Amulet
III.2.2.6. Chilijski nokturn
III.2.2.7. Opowiadania
III.2.2.8. 2666
III.2.3. Narracja = lektura + konwersacja
III.2.3.1. Nadawca = odbiorca
III.2.3.2. Opowiadanie diegematyczne
III.2.3.3. Wspólne czytanie
III.2.3.4. Pisanie jako czytanie
Część czwarta: Strategie i praktyki odbioru czytelnika
IV.1. Strategie (potencjalne)
IV.1.1. Bolaño: podręcznik lektury
IV.1.2. „Bebechokrytycy”
IV.2. Praktyki (potencjalne): lektura jako rozmowa
IV.2.1. „Nadawca”
IV.2.1.1. Nadawca = autor
IV.2.1.2. Nadrzędny nadawca (wspólny podmiot dzieł zebranych
IV.2.2. „Autor”
IV.2.2.1. Autor w tekście – syllepsis, sygnatura i
IV.2.2.2. Autor w kontekście (sława literacka i marketing)
IV.2.2.3. Bolaño, autor holistyczny: amalgamatyczny przyjaciel
IV.2.3. W stronę porozumienia
IV.2.3.1. Wspólny grunt II
IV.2.3.2. Wspólna uwaga II
IV.2.3.3. Immersja i interakcja w przestrzeni lektury
Podsumowanie
Zwięzłe i rzeczowe
Rozwinięte i pogłębione
Bebechohermeneutyka przestrzeni lektury (odpowiedź na „poezję” Garcíi Madero i wykresy Amalfitana)
Postscriptum bebechohermeneutyczne
Etyka w przestrzeni lektury
Głosy w przestrzeni lektury (polifonia i polifemia)
Wspólnota
Bibliografia Wykaz rysunków i tabel
Indeks osób
| Kategoria: | Filozofia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-242-6897-9 |
| Rozmiar pliku: | 1,7 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Utwory prozatorskie Roberta Bolaña:
2666 – 2666
2666h – 2666 (wersja oryginalna)
A – Amulet
Ah – Amuleto (wersja oryginalna)
BPSM – Bolaño por sí mismo
CMJ – Consejos de un discípulo de Morrison a un fanático de Joyce
CN – Chilijski nokturn
DD – Dzicy detektywi
DM – Dziwki morderczynie
EP – Entre paréntesis
GD – Gwiazda daleka
GI – El gaucho insufrible
L – Lodowisko
LDS – Los detectives salvajes (wersja oryginalna)
LF – Literatura faszystowska w obu Amerykach
LNEA – La literatura nazi en América (wersja oryginalna)
NDC – Nocturno de Chile (wersja oryginalna)
PA – Putas asesinas (wersja oryginalna)
RT – Rozmowy telefoniczne
SVP – Los sinsabores del verdadero policíaInstrukcja obsługi
Ponieważ pierwotną wersją tej książki była moja rozprawa doktorska – napisana pod kierunkiem nieocenionej prof. dr hab. Urszuli Aszyk-Bangs w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich na Wydziale Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego – jest to tekst obfitujący w odniesienia teoretyczne, zarówno znane i konwencjonalne, mające na celu sprostać wymogom tego typu rozpraw, jak i mniej oczywiste, pozwalające precyzyjnie opisać twórczość Roberta Bolaña i przemyśleć na nowo kwestie lektury, immersji i interakcji.
Precyzja ta, jak się okazało, wymagała sporo miejsca i znacznie wydłużyła książkę. Niemniej jednak można z niej korzystać niczym z powieści Gra w klasy Julia Cortázara, proponującej zarówno linearną lekturę wszystkiego od początku do końca, jak i alternatywne drogi przemieszczania się między wybranymi rozdziałami.
W proporcjonalnie rozległym wstępie opisuję założenia książki i problemy w niej omawiane. Zawieram w nim także streszczenie kolejnych części, wskazując, czego można się w nich spodziewać i jakie lektury można w związku z tym przedsięwziąć. W przypadku Bebechohermeneutyki można wybrać na przykład: lekturę teoretyczną (I, II.3.4, II.3.5, II.7.5, III.2.3.2, IV.2), lekturę dotyczącą jednej konkretnej powieści Bolaña lub jego opowiadań, lekturę części dotyczącej albo bohaterów (II), albo autora (III.1 – Bolaña „z krwi i kości”, IV – autora jako problemu teoretycznego, w tym autofikcji – IV.2.2.), albo czytelnika (IV), a ponadto
→ lekturę filozoficzną (np. I.1.2, II.1.3, II.2.3, II.3.2.2, II.3.3.1, II.3.4, II.7.6, II.8.2, III.1.3.1, III.2.3.1, IV.2.2, Postscriptum);
→ tradycyjnie narratologiczną i dotyczącą komunikacji literackiej (np. I.1.1, I.1.2.3, III.2.1, III.2.1.2, III.2.1.3, III.2.2, III.2.3, III.2.3.2, IV.2.1, IV.2.2, Podsumowanie);
→ kognitywną (np. I.1.1.1, I.1.2.4, II.2, II.3.3, III.2.3, IV.2.1.2, IV.2.2, IV.2.3, Postscriptum);
→ „erotyczną” (II.1.1, II.2, II.3.4.2, II.6.2, III.1.3.3.3.1, IV.2.3.3);
→ wreszcie – bebechohermeneutyczną (z naciskiem na: I.2, II.1.1, II.2.1, II.2.2, II.2.3, II.3, III.1.3.1, III.1.3.2, IV.1.2, IV.2.2.2, IV.2.2.3, IV.2.3, Podsumowanie, Postscriptum).
Obawiam się, że dla czytelników niezawodowych książka ta może okazać się zbyt teoretyczna, a przez to rozczarowująca. Jeśli więc jesteś miłośniczką lub miłośnikiem Bolaña i trafiasz na tę pracę przypadkiem, lub podarował ci ją ktoś, kto nie zorientował się, że jest to rozprawa naukowa, polecam następujące fragmenty:
→ o czytelniku jako kreatywnym detektywie i o potrzebie paranoi – II.1, II.1.1, II.3;
→ o Dzikich detektywach, hermeneutyce (sztuce i filozofii interpretacji) i masturbacji jako uzupełniających się strategiach lektury – II.2;
→ ciąg dalszy o Dzikich detektywach, lektura wiersza Syjon oraz „bebechohermeneutyka” (emocje, intuicja + uważna interpretacja) – II.3;
→ o immersji (wciągnięciu się w tekst do tego stopnia, że zapomina się o świecie) w „Części Archimboldiego” (2666), zaprzyjaźnieniu się z autorem albo byciu przez niego nawiedzonym (dybuk/ibbur) – II.8;
→ o esejach Bolaña – III.1.1, III.1.2;
→ o prologu Gwiazdy dalekiej, który pokazuje, jak autor zmienia się we własnego czytelnika, a pisanie w czytanie – III.2.1.1, III.2.1.2, III.2.1.3;
→ o marketingowych kuriozach dotyczących Bolaña – IV.2.2.2 (zaczynając od cytatu z Wilfrida H. Corrala);
→ o rysunkowych zagadkach w Dzikich detektywach i o tym, co jest za oknem – IV.2.3.2.1;
→ o etyce, mitologii, odpowiedzialności i wspólnocie – Postscriptum.Spis treści
Wykaz skrótów
Instrukcja obsługi
Wstęp
Współczesny klasyk
Cele i hipotezy
„Bolañologia”, czyli stan badań
Tematyka, „metoda” i plan książki
Część pierwsza: Prolegomena teoretycznoliterackie
I.1. Dialog literacko-teoretyczny: przestrzenie wyjściowe
I.1.1. Teorie odbioru i odbiorcy (historia)
I.1.1.1. Kognitywny układ odniesienia
I.1.2. Lektura jako rozmowa: Bachtin i Gadamer
I.1.2.1. Dialogika Bachtina
I.1.2.2. Hermeneutyka Gadamera
I.1.2.3. Komunikacja literacka
I.1.2.4. Performans czytelnika. Iser – Fish – Gerrig: wspólny grunt i wspólna
uwaga
I.2. Przestrzeń lektury
Część druga: Strategie i praktyki odbioru bohaterów
II.1. Gwiazda daleka: lektura detektywistyczna
II.1.1. Paranoja/przyjemność
II.1.2. Gwiazda daleka: sceny lektury
II.1.2.1. Wiersze Ruiza-Tagle. Refleksja o poezji chilijskiej
II.1.2.2. Poezja powietrzna
II.1.2.3. Zdjęcia
II.1.2.4. „Wieder”, Wider, Widerchrist
II.1.2.5. Listy Bibiana
II.1.2.6. Petra i asocjacyjność
II.1.2.7. Wiersz Wiedera w Santiago
II.1.2.8. Julio César Muñoz Cano, Z pętlą na szyi
II.1.2.9. Wielość strategii
II.1.2.10. Ibacache, Lektury moich lektur
II.1.2.11. Nowy powrót czarowników
II.1.2.12. Śledztwo narratora i Abla Romera
II.1.2.13. Stylometryczna intuicja
II.1.2.14. Bruno Schulz, „spotkanie” z autorem
II.1.3. Lektura detektywistyczna: paranoiczno-fabulacyjna i proautorska
II.2. Dzicy detektywi: lektura aktywizująca, czyli „pornograficzna”
II.2.1. Wampir: scena lektury
II.2.1.1. Teoria masturbacji
II.2.1.2. Masturbacja i hermeneutyka
II.2.1.3. Przestrzeń lektury: amalgamat dwóch przyjemności
II.2.2. Pornograficzność bez pornografii
II.2.2.1. Dosłowne zastosowania
II.2.3. Wstęp do bebechohermeneutyki
II.3. Dzicy detektywi: bebechohermeneutyka
II.3.1. „Dzika” (nie)dojrzałość
II.3.2. Cesárea Tinajero Syjon: scena lektury
II.3.2.1. Konsekwencje czytelniczego performansu: działanie
II.3.2.2. Czytać ≠ patrzeć
II.3.3. „Tak”! Afirmatywny styl odbioru
II.3.3.1. Bathos
II.3.4. „Simonel”
II.3.4.1. Clinamen
II.3.4.2. „Od tyłu”
II.3.5. Bebechohermeneutyka: rozwinięcie
II.4. Amulet: lektura empatyczno-histeryczna
II.4.1. Wgląd w siebie
II.4.2. Epifania
II.4.3. Personifikacja
II.4.4. „Pan-czytelnictwo”
II.5. Chilijski nokturn: brak zastosowania
II.5.1. Sceny (złej) lektury
II.5.1.1. Konserwatywny bowaryzm
II.5.1.2. Praktyka lektury bez zastosowania
II.5.1.3. „Niedorozumienia”
II.5.2. Zły czytelnik – zamknięty na tekst i rzeczywistość
II.6. 2666: lektura „profesjonalna”
II.6.1. Profesjonalizm i monomania
II.6.2. „Miłość”
II.6.3. Agonistyczna wspólnota interpretacyjna
II.6.4. Działanie
II.6.5. Niespełnienie
II.7. 2666: lektura teleopoietyczna
II.7.1. Scena lektury: Testament geometryczny
II.7.1.1. Jet lag
II.7.2. Scena lektury: Duchamp
II.7.3. Scena lektury: wykresy
II.7.4. Scena lektury: O’Higgins jest Araukańczykiem
II.7.5. Telepatia i teleopoiesis
II.7.6. Wiedza i wiara
II.8. 2666: lektura immersyjno-transformacyjna
II.8.1. Scena lektury: zeszyt Anskiego
II.8.1.1. Zrozumieć i zmienić
II.8.2. Ibbur
II.8.3. Immersja
II.9. Rekapitulacja
Część trzecia: Strategie i praktyki odbioru autora
III.1. Topologia: Bolaño-czytelnik czyta
III.1.1. Scena lektury: Nicanor Parra i historia literatury chilijskiej
III.1.2. Scena lektury: Mallarmé, Baudelaire i choroba
III.1.3. Synteza: Entre paréntesis
III.1.3.1. Hermeneutyka
III.1.3.2. Bebechy
III.1.3.3. Rozmowa
III.1.3.4. Rekapitulacja
III.2. Topografia: Bolaño-czytelnik pisze
III.2.1. Konstrukcja lekturowa
III.2.1.1. Intertekstualność = lektura
III.2.1.2. Właściwości paratekstu
III.2.1.3. Przemiana autora w czytelnika
III.2.1.4. Inne strategie topograficzne
III.2.2. Sytuacja narracyjna
III.2.2.1. Lodowisko
III.2.2.2. Literatura faszystowska w obu Amerykach
III.2.2.3. Gwiazda daleka
III.2.2.4. Dzicy detektywi
III.2.2.5. Amulet
III.2.2.6. Chilijski nokturn
III.2.2.7. Opowiadania
III.2.2.8. 2666
III.2.3. Narracja = lektura + konwersacja
III.2.3.1. Nadawca = odbiorca
III.2.3.2. Opowiadanie diegematyczne
III.2.3.3. Wspólne czytanie
III.2.3.4. Pisanie jako czytanie
Część czwarta: Strategie i praktyki odbioru czytelnika
IV.1. Strategie (potencjalne)
IV.1.1. Bolaño: podręcznik lektury
IV.1.2. „Bebechokrytycy”
IV.2. Praktyki (potencjalne): lektura jako rozmowa
IV.2.1. „Nadawca”
IV.2.1.1. Nadawca = autor
IV.2.1.2. Nadrzędny nadawca (wspólny podmiot dzieł zebranych)
IV.2.2. „Autor”
IV.2.2.1. Autor w tekście – syllepsis, sygnatura i autofikcja
IV.2.2.2. Autor w kontekście (sława literacka i marketing)
IV.2.2.3. Bolaño, autor holistyczny: amalgamatyczny przyjaciel
IV.2.3. W stronę porozumienia
IV.2.3.1. Wspólny grunt II
IV.2.3.2. Wspólna uwaga II
IV.2.3.3. Immersja i interakcja w przestrzeni lektury
Podsumowanie
Zwięzłe i rzeczowe
Rozwinięte i pogłębione
Bebechohermeneutyka przestrzeni lektury (odpowiedź na „poezję” Garcíi
Madero i wykresy Amalfitana)
Postscriptum bebechohermeneutyczne
Etyka w przestrzeni lektury
Głosy w przestrzeni lektury (polifonia i polifemia)
Wspólnota
Bibliografia
Wykaz rysunków i tabel
Indeks osób
Indeks pojęć
