Dzieje i działalność RSTK (lata 1980—2025) - ebook

Wstęp

Rzeszowskie Regionalne Stowarzyszenie Twórców Kultury (RSTK) powstało w 1980 roku, czyli działa już ponad 45 lat. Dla uczczenia czterdziestopięcioletniego jubileuszu, 27 maja 2025 roku, odbyła się uroczystość pod hasłem „Łączymy talenty” w Osiedlowym Klubie Kultury Rzeszowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „Akwarium”. Zatem pora również na odpowiednią publikację, dokumentującą tę ważną dla środowiska, długoletnią działalność kulturalną.

Na przestrzeni tych lat Stowarzyszenie wydało kilka interesujących publikacji książkowych:

1. antologia _Utrwalić siebie_ (2006) — opracowała Zofia Antonina Migała,

2. monografia _Chór Związku Nauczycielstwa Polskiego „Cantus” w Rzeszowie_ (2010) — opracował Józef Kawałek,

3. almanach _Przestrzenie wyobraźni_ (2015) — opracował Józef Kawałek,

4. Antologia _Sekcji Literackiej RSTK w Rzeszowie_ (2017) — opracowała Barbara Śnieżek,

5. album _Zaproszenie do Rzeszowa_ (2019) — wiersze Barbary Śnieżek i akwarele Wioletty Cieleckiej,

6. _Antologia na 40-lecie RSTK w Rzeszowie_ (2020) — opracowała Barbara Śnieżek,

7. _Wybór wierszy — Tramp Poeta Podkarpacki_ (2021) — opracowała Katarzyna Błaszczuk,

8. _Zbiór opowiadań — Tramp Poeta Podkarpacki_ (2022) — opracowała Katarzyna Błaszczuk,

9. _Laur poetycki — Tramp Poeta Podkarpacki_ (2022) — opracowała Katarzyna Błaszczuk,

10. _Dotyk Amora — Tramp Poeta Podkarpacki_ (2023) — opracowała Katarzyna Błaszczuk.

Podczas różnych ważnych uroczystości rzeszowskiego RSTK odczytywano stosowne artykuły przedstawiające to Stowarzyszenie. Były również analizy działalności jego członków. Niektóre z tych artykułów publikowano w prasie, ale z czasem mogłyby się zawieruszyć i ulec zapomnieniu. Właściwie nie istnieje taka publikacja, z której można by się dowiedzieć czegoś dokładniej na temat powstania RSTK w Rzeszowie — o jego członkach i wszechstronnej działalności. Lata mijają szybko, wiele osób działających w tej organizacji kulturalnej już odeszło ku wieczności, przychodzą nowi, może będą chcieli zapoznać się z historią i wcześniejszą działalnością. Być może jakiś naukowiec, pasjonat zajmujący się rozwojem kulturalnej działalności na Podkarpaciu będzie poszukiwał tego typu zagadnień. W tym celu powstała niniejsza publikacja _Dzieje i działalność RSTK (lata 1980 — 2025)_, w której zostały zebrane najistotniejsze artykuły poruszające takie kwestie. __ Jest to wręcz kopalnia wiedzy o powstaniu, rozwoju, działalności i różnorodnej twórczości kulturalnej członków rzeszowskiego RSTK aż do końca 2022 roku.

Wypada tylko uzupełnić, że we wrześniu 2021 roku został wybrany nowy zarząd i prezesem rzeszowskiego RSTK, po Stanisławie Dworaku, została dr Jadwiga Buczak na dwuletni okres kadencji (wrzesień 2021 r. — wrzesień 2023 r.), a od 4 września 2023 r. — Ewelina Łopuszańska, która nadal z powodzeniem sprawuje tę funkcję.

W latach 2023 — 2025 nasze Stowarzyszenie odmłodniało, przyjmując wiele młodych osób, równie prężnie działających, z nowymi pomysłami. Rozpiętość wieku członków jest olbrzymia, mamy przecież osoby ponad 80-letnie, a nawet 90-letnie, wciąż aktywne twórczo. Podobnie jak w latach poprzednich, nadal organizowane są wspólne coroczne uroczystości okolicznościowe, takie jak „Światowy Dzień Poezji”, „Dzień Kobiet” czy z okazji rocznic państwowych. W drugą środę każdego miesiąca dr Katarzyna Błaszczuk (aktualnie Niedzielska), prowadzi spotkania literackie „Tramp Poeta” w rzeszowskiej kawiarni „Cafe Park” przy Placu Wolności. Wioletta Cielecka kontynuuje miejskie plenery „Malujemy Rzeszów”. Jadwiga Kupiszewska organizuje i prowadzi różne ważne uroczystości i plenery malarsko-rzeźbiarskie oraz działa w Stowarzyszeniu Nasz Dom Rzeszów. Również obecna kierowniczka Sekcji Plastycznej — Krystyna Perlak organizuje wydarzenia malarsko- poetycko- muzyczne. Na plenery malarze wyjeżdżają do wielu miejsc Podkarpacia, a nawet dalej — i później prezentują obrazy podczas wystaw i wernisaży, np. w rzeszowskim Klubie „Akwarium”, w Rudniku, Niwiskach, Modliborzycach, Dzikowcu, biorą udział w aukcjach charytatywnych. Dzieła Sekcji Rękodzielniczej, którą obecnie kieruje Aleksandra Szponar, są także przedstawiane na różnych wystawach i kiermaszach. Aktywni prozaicy i poeci wciąż wydają swoje nowe książki i odbywają indywidualne autorskie spotkania, biorą udział w konkursach literackich, zdobywając często nagrody i wyróżnienia. Realizujemy łączone spotkania poetycko-muzyczne z prezentacją obrazów, rzeźb i rękodzielnictwa. Najczęściej korzystamy z gościnnych scen klubów: „Turkus” w Wojewódzkim Domu Kultury, „Akwarium” RSM, „Karton” w ODK i w Garnizonowym klubie 21 Brygady Strzelców Podhalańskich oraz współpracujemy z filiami Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej (WiMBP). Agnieszka Niemiec w Ośrodku Kultury w Biedaczowie prowadzi dziecięcy teatrzyk lalki i aktora oraz plenerowy teatr „Imaginacja”.

Oprócz tego ostatnio rozpoczęły się nowe, pomysłowe działania. Między innymi w każdą trzecią środę miesiąca działa tzw. „Literacka Grota” w rzeszowskiej restauracji „Grota” przy ul. 3 Maja, zainicjowana i prowadzona przez Lidię Sochę — podczas spotkań odbywają się zbiórki dobroczynne na różne cele charytatywne. Zapraszani są tam poeci i prozaicy, z którymi przeprowadzane są rozmowy w celu bliższego zapoznania się z ich twórczością. Spotkania te mają charakter otwarty, ostatni kwadrans jest przeznaczony na spontaniczną prezentację jednego wiersza nawet przypadkowych uczestników. Natomiast w Filii Nr 8 WiMBP działa „Literacka Blogosfera” — miejsce spotkań pisarzy, poetów i miłośników słowa pisanego — założycielki: Aleksandra Szponar (właścicielka bloga _Pasjonatka poleca_), Paulina Malicka-Mazur (właścicielka bloga _Recenzje Dropsa Książkowego_) oraz Patrycja Jankowska (kierowniczka Filii nr 8).

Małgorzata Korbecka (pseudonim art. Matwij) — obecna kierowniczka Sekcji Literackiej, przeprowadza interesujące rozmowy o literaturze z podkarpackimi pisarkami na łamach internetowej telewizji Rzeszów Info, jest współtwórczynią podcastów „O Literaturze. Podkarpackie Pisarki”, które można odsłuchać na YouTube i Spotify oraz wydarzeń literackich pod nazwą „Romans z Literaturą”. Podczas Rzeszowskich Targów Książki w Millenium Hall nasze RSTK przedstawia publikacje książkowe swoich członków, bierzemy też udział w Targach Książki Regionalnej organizowanych przez WiMBP przy ul. Sokoła.

Należy podkreślić, że również w ostatnich trzech latach członkowie rzeszowskiego RSTK zostali uhonorowani ważnymi nagrodami. Nagrodę Marszałka Województwa Podkarpackiego uzyskała Ewelina Łopuszańska w 2023 r. oraz w 2025 r. Stanisława Bylica, a Nagrodę Prezydenta Miasta Rzeszowa otrzymała Barbara Śnieżek w 2024 r. Za pracę społeczną i działalność w rzeszowskim RSTK Barbara Śnieżek otrzymała Medal Honorowy im. Jakuba Wojciechowskiego za Zasługi dla Kultury Robotniczej przyznany przez Społeczną Kapitułę w Bydgoszczy w 2024 r. Natomiast Maria Rudnicka — Złoty Krzyż 40-lecia ZŻWP (2023) oraz Złoty Krzyż z Gwiazdą (2024), nadany przez Kapitułę Krzyża ZŻWP Zarządu Głównego w Warszawie.

W 2024 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało Brązowe Medale Gloria Artis Jerzemu Stefanowi Nawrockiemu i Jadwidze Buczak. Również podczas uroczystości jubileuszowej 45-lecia RSTK w 2025 r. Brązowe Medale Gloria Artis otrzymali: Barbara Śnieżek i Stefan Michał Żarów, a odznakę honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej — Stanisława Bylica. Natomiast cały związek rzeszowskiego RSTK otrzymał Nagrodę z okazji 45-lecia istnienia z ramienia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Rzeszowskie Stowarzyszenie wciąż utrzymuje kontakty z innymi grupami literackimi działającymi na Podkarpaciu, do których jest zapraszane i wzajemnie zaprasza ich członków na swoje spotkania. Bierze udział w kiermaszach i festynach, prezentując swoje dzieła. Na przykład w Majowych Impresjach Artystycznych w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Łańcucie (10.05.2024) odbyła się prezentacja całej twórczości RSTK — rzeźby, obrazy, artystyczne wyroby ręczne, książki, wraz z przedstawieniem niektórych utworów poetyckich, czytanych przez autorów, równieżw Borku Starym (29.08.2023), gdzie autorzy prezentowali wiersze o letnio-nocnej tematyce.

Rzeszowskie Regionalne Stowarzyszenie Twórców Kultury jest bardzo prężną organizacją, do której należą kreatywne osoby, pełne zapału, chętne do pracy. Dzięki temu Stowarzyszenie jest coraz bardziej znane i doceniane.

Każdego, kto chce bliżej zapoznać się z naszą działalnością, zapraszam do lektury zawartych tu artykułów.

Barbara Śnieżek

Rzeszów, marzec 2026 r.II. Dorobek literacki RSTK w Rzeszowie

Po wygaśnięciu ruchu literackiego lat sześćdziesiątych, jakim były Korespondencyjne Kluby Młodych Pisarzy, w latach osiemdziesiątych powstają w całym kraju Robotnicze Stowarzyszenia Twórców Kultury, skupiające głównie robotników uprawiających różnoraką twórczość i zaangażowanych w działalność kulturalną. W Polsce powstało wówczas 40 takich Stowarzyszeń, obecnie jest ich 21. Na terenie Podkarpacia powołano dwa, które istnieją dotychczas. Jako jedno z pierwszych w kraju powstało takie stowarzyszenie — w Rzeszowie, i drugie nieco później — w Przemyślu. Niektóre stowarzyszenia po zmianach ustrojowych w latach dziewięćdziesiątych odrzuciły w nazwie przymiotnik Robotnicze i wprowadziły inne nazwy, jak na przykład rzeszowskie nazwało się Regionalnym. W większości jednak dla podtrzymania tradycji pozostawiano nazwę pierwotną i co cztery lata na Zjeździe delegatów stowarzyszeń wybierana jest Rada Krajowa Robotniczych Stowarzyszeń Twórców Kultury. Aktualnie przewodniczącym Rady Krajowej jest dr hab. Paweł Soroka, inicjator i organizator tego ruchu w Polsce, literat, malarz, publicysta, politolog, działacz społeczno-polityczny. Taką rolę, jak w skali krajowej, w tworzeniu stowarzyszeń odegrał Paweł Soroka, spełnili też aktywni działacze kulturalni w poszczególnych regionach Polski. W Rzeszowie był nim Zbigniew Okoń, pierwszy przewodniczący Robotniczego Stowarzyszenia Twórców Kultury, po nim Zofia Antonina Migała, a po kryzysie jaki nastąpił w latach 2003- 2007 ożywił Stowarzyszenie Józef Kawałek. Obecnie kontynuuje jego dzieło Stanisław Dworak.

Stowarzyszenia skupiają ludzi o różnych zainteresowaniach, a działalność literacka jest jedną z wielu uprawianych dziedzin. I tak w rzeszowskim RSTK oprócz sekcji literackiej prowadzą działalność: sekcja muzyczna, plastyczna, naukowa, fotograficzno-filmowa, inicjatyw społeczno-kulturalnych, sekcja folklorystyczna i żywego słowa. W rzeszowskim RSTK wszelkie imprezy, uroczystości, spotkania autorskie są wynikiem współdziałania sekcji literackiej z muzyczną, plastyczną i folklorystyczną, które występują w symbiozie. Stowarzyszenie współpracuje z innymi zrzeszeniami i grupami twórczymi na Podkarpaciu, jak na przykład Grupa „Słowo” z Mielca, „Witryna” ze Stalowej Woli, Klub „Na marginesie” z Leżajska, „Wrzeciono” z Nowej Sarzyny, a przede wszystkim Związek Literatów Polskich Oddział w Rzeszowie. Współpracuje też z środowiskiem naukowym Uniwersytetu Rzeszowskiego, o czym świadczą wstępy do wydawanych tomików poetyckich i udział w konferencjach naukowych (np. w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Sens — bez(sens) metodologiczny na Uniwersytecie Rzeszowskim w 2013 r. w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej w 2014 r.). Dobitnym przykładem współpracy RSTK z Uniwersytetem Rzeszowskim jest wydany przez RSTK w Rzeszowie almanach pod redakcją Józefa Kawałka pt. „„Przestrzenie wyobraźni” (2015 r.), pierwszy almanach na Podkarpaciu otwarty na wszystkie środowiska twórcze, który też oddaje charakter wszechstronnej działalności Stowarzyszenia, gdyż obejmuje poezję, prozę, muzykę, plastykę i publicystkę. Wstępy do poszczególnych części tego dzieła napisali specjaliści z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Wcześniej takim sposobem został opracowany również pod redakcją Józefa Kawałka almanach twórczości nauczycieli, który został zamieszczony w monografii pt. „Chór Związku Nauczycielstwa Polskiego „Cantus” w Rzeszowie” (2010 r. ). Dzięki współdziałaniu poszczególnych sekcji Stowarzyszenie mogło wziąć udział w Targach Ekonomii Społecznej, w Kongresie Organizacji Pozarządowych, uczestniczyć w piknikach rodzinnych i plenerach poetycko-malarskich. Dużą rolę w tych przedsięwzięciach odegrali kierownicy sekcji: Jadwiga Kupiszewska (kierownik Sekcji Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych), Zygmunt Kiełbowicz (kierownik Sekcji Muzycznej), Stefania Buda (kierownik Sekcji Folklorystycznej), Emilia Wołoszyn (kierownik Sekcji Plastycznej), Dorota Kwoka (kierownik Sekcji Żywego Słowa-Teatru Słowa), Alicja Borowiec (kierownik Sekcji Fotograficzno-Filmowej).

Przez RSTK w Rzeszowie przewinęło się dotychczas ponad 100 osób uprawiających różnoraką twórczość. W roku 1985 na liście członków RSTK było 36 osób, wśród nich wielu twórców o pokaźnym dorobku literackim, jak na przykład: Julian Kania, Zbigniew Okoń, Ludmiła Pietruszkowa, Janina Peszko, Stanisław Kopacz. W 2015 r. na liście rzeszowskiego RSTK było już 55 osób, w tym bardzo wielu twórców uprawiających formy literackie, jak na przykład: Katarzyna Błaszczuk, Beniamin Bukowski, Stanisława Bylica, Ludwika Chmiel, Piotr Durak, Krystyna Dworak, Stanisław Dworak, Teresa Glazar, Jadwiga Górska Kowalska, Józef Homa, Zygmunt Kiełbowicz, Anna Kocór, Jadwiga Kupiszewska, Dorota Kwoka, Ewelina Łopuszańska, Regina Nachacz, Jerzy Nawrocki, Agnieszka Niemiec, Katarzyna Pajdak, Edyta Pietrasz, Ewa Pietruszka, Maria Rudnicka, Teresa Samojedny, Grażyna Sordyl, Barbara Śnieżek, Zdzisław Stokłosa, Władysław Waltoś, Michał Warzocha, Stefan Michał Żarów. Niektórzy z nich należą jednocześnie do Związku Literatów Polskich, np. Dorota Kwoka, Mieczysław Mularski, Jerzy Nawrocki, Edyta Pietrasz. Wielu członków RSTK zostało uhonorowanych odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (Krystyna Dworak, Jadwiga Górska-Kowalska, Józef Kawałek, Jadwiga Kupiszewska, Jerzy Nawrocki, Emilia Wołoszyn, Stefan Michał Żarów ). Jeden z autorów RSTK pielęgnujący tradycje ludowe i uprawiający twórczość w stylu ludowym uzyskał Nagrodę Oskara Kolberga (Mieczysław Mularski). Tytuł „Ambasadora Polszczyzny Regionalnej” uzyskała Stefania Buda za gawędziarski kunszt w gwarze ludowej. Stowarzyszenie otrzymało Nagrodę Marszałka dla Najlepszych Organizacji Pozarządowych (2015) i Nagrodę Zarządu Województwa Podkarpackiego (2013 r.). Rzeszowskie RSTK ma w swym dorobku kilkadziesiąt zbiorów poetyckich, kilkadziesiąt odbytych spotkań autorskich, i zorganizowanych uroczystości o charakterze kościelnym i państwowym, wydało cztery almanachy („Utrwalić siebie”, „Przestrzenie wyobraźni”, „Antologia Sekcji Literackiej RSTK” i wspomniany wyżej almanach twórczości nauczycieli zawarty w monografii „Chór Związku Nauczycielstwa Polskiego „Cantus” w Rzeszowie”.

W twórczości poetyckiej autorów RSTK można wyróżnić kilka poziomów.

Do pierwszego poziomu należałoby zaliczyć utwory przeznaczone dla masowego odbiorcy, nieskomplikowane, odznaczające się komunikatywnością, prostotą, obrazowe, odwołujące się do zwykłych doświadczeń człowieka, łatwe w interpretacji, oparte na tradycyjnej poetyce (Krystyna Dworak, Ludwika Chmiel, Teresa Glazar, Zygmunt Kiełbowicz, Anna Kocór, Jadwiga Kupiszewska, Mieczysław Mularski, Maria Rudnicka, Barbara Śnieżek, Regina Nachacz).

Drugi poziom obejmuje utwory głębiej osadzone w kulturze, wymagające pewnej wiedzy, oczytania i umiejętności kojarzenia, przeznaczone dla czytelników uwrażliwionych na formę (Bronisław Dryja, Piotr Durak, Dorota Kwoka, Agnieszka Niemiec, Katarzyna Pajdak, Edyta Pietrasz, Ireneusz Niekowal, Stefan Michał Żarów).

Wiele utworów autorów RSTK ma posmak awangardowy, przeznaczone są dla węższego kręgu odbiorców o upodobaniach innowacyjnych. Taki charakter mają wiersze Beniamina Bukowskiego, Michała Warzochy i one tworzą trzeci poziom.

W twórczości poetyckiej autorów RSTK można jeszcze wyróżnić czwarty poziom, przeznaczony dla określonego wieku, na przykład wieku trzeciego (Maria Rudnicka, Krystyna Dworak i Ludwika Chmiel) czy dla środowisk polonijnych (Stanisław Dworak, Katarzyna Błaszczuk) albo dla dzieci (bajki Reginy Nachacz, wiersze dla dzieci Barbary Śnieżek).

Osobne miejsce w dorobku RSTK zajmuje proza i publicystyka, która obejmuje tematy z pogranicza historii (Stanisław Biesiadecki, Czesław Obacz, Zbigniew Okoń), etnografii i folklorystyki (Stefania Buda, Józef Sudoł), sztuki teatralnej (Greta Jagiełła), szeroko pojmowanej kultury (Jadwiga Kupiszewska, Jadwiga Górska-Kowalska). Wprowadzone zostały takie formy publicystyczne, jak esej literacki (Ireneusz Niekowal), szkic (Greta Jagiełła), wywiad (Bronisław Dryja), relacja dziennikarska z przebiegu zdarzeń (Jadwiga Kupiszewska, Dorota Kwoka).

Stowarzyszenie skupia twórców zasłużonych dla województwa podkarpackiego zarówno w poezji (Beniamin Bukowski, Michał Warzocha Teresa Glazar), w prozie (Jerzy Nawrocki, Zbigniew Okoń), w plastyce (Wioletta Cielecka, Łukasz Gil, Emilia Wołoszyn, Józef Pałac, Jadwiga Kupiszewska, Maria Rudnicka, Grażyna Sordyl, Alek). Na uwagę zasługuje twórczość byłych członków legendarnej „Gwoźnicy” — Bronisława Dryi, Józefa Kawałka, Jerzego Stefana Nawrockiego, Stefana Michała Żarowa.

Twórcy RSTK nawiązują do autorów wieków poprzednich, zdecydowanie odwołują się do tradycji sfabularyzowanej poezji dziewiętnastowiecznej, Młodej Polski i Skamandra, ale też wpisują się w tradycję awangardową typu przybosiowskiego, czechowiczowskiego, różewiczowskiego, herbertowskiego i lecowskiego.

W nurcie doraźnej publicystyki narracyjnej mieszczą się wiersze Ludwiki Chmiel, Krystyny Dworak, Stanisława Dworaka, Zygmunta Kiełbowicza, Anny Kocór, Barbary Śnieżek, Teresy Glazar. Lirykę o charakterze młodopolsko-skamandryckim uprawia Maria Rudnicka tworząca wiersze śpiewne w klimacie piosenek kabaretowych. Autorka wydała nawet swój śpiewnik „W krainie melodii”. Do wielu jej wierszy skomponowali melodie Zygmunt Kiełbowicz, Andrzej Szypuła, Waldemar Wywrocki i Tadeusz Inglot. Podobny typ poezji uprawia Regina Nachacz. Na szczególną uwagę zasługują wydane przez nią dwa cykle „Róża Jana Pawła II” i „Cukiernia „Słodka Psotka”. Melodie do jej wierszy przeznaczonych dla dzieci opracowała Renata Kątnik i zamieszczane są w „Pluszaku” dodatku do miesięcznika „Nasz Dom — Rzeszów”.

Bardzo ważną rolę w życiu Stowarzyszenia odgrywa biuletyn „Kultura I Pieśń” redagowany przez Józefa Kawałka i jego współpracowników Zygmunta Kiełbowicza oraz Stefana Michała Żarowa, dokumentujący przebieg działalności Stowarzyszenia i wyznaczający kierunki pracy. Dotychczas wydano 46 numerów biuletynu. Początkowo biuletyn wychodził regularnie co dwa miesiące, ostatnio sporadycznie, co spowodowane jest stanem zdrowia redaktorów.

O aktywności wydawniczej i twórczej kondycji członków RSTK świadczą załączone poniżej listy ich utworów i wyszczególnienie wydarzeń, w których brali udział, bądź je organizowali..

— Katarzyna Błaszczuk wydała pięć tomików poezji: _Kryształowy Deszcz_ (2000), _Rozdroża mojej świadomości_ (2001), _Piołun_ (2007), _Jestem jak wszyscy_ (2011), _Mój modlitewnik na trzecie tysiąclecie_ (2017);

— Stanisława Bylica — trzy tomiki poezji: _Muśliny I_ (2014), _Myśliny II_ (2015), _Chwilą życia_ (2016);

— Ludwika Chmiel — cztery tomiki poezji: _Zapisane pamięcią_ (2010), _By czas nie zatarł historii_ (2011), _Nićmi czasu_ (2013), _Z tykaniem zegara_ (2015);

— Dryja Bronisław — ma swój udział w wydawnictwach zbiorowych: _Almanach poezji rzeszowskiej_ (1961), _Gwoźnica — II almanach poetów rzeszowskich_ (1969), _Almanach literacki KKMP_ (1970), _Parnas na Mazowszu_ (1972), _Wiersze z Rzeszowskiego_ (1974), _Polska poetów_ (1973), _Ziemia Rzeszowska_ (1998), _Księga aforystyki polskiej XXI wieku. Potęga myśli_ (2002), _Księga aforyzmów_ (2005), _Utrwalić siebie…_ (2006), _Antologia „Akantu”_ (2007);

— Krystyna Dworak- jeden tomik poezji: _Wyjęte z szuflady_ (2016);

— Stanisław Dworak — dwa tomiki poezji: _Loteria wizowa_ (1999), _Wiersze o Polsce i Polonii_ (2008);

— Teresa Glazar — trzy tomiki poezji: _Ogrody słów — ścieżki życia_ (2012), _Jeszcze wczoraj…”_ (2016), Nie przeszkadzam wspomnieniom… (2017);

— Józef Homa — trzy tomiki poezji: _Kartki z kalendarza_ (2010), _Ocalić od zapomnienia_ (2010), _W bieli wspomnień_ (2015);

— Julian Kania: brak danych;

— Józef Kawałek: udział w wydawnictwach zbiorowych: _Gwoźnica — II almanach poetów rzeszowskich_ (1969) _Almanach literacki KKMP_ (1970), _Utrwalić siebie_ (2006), autor monografii _Chór Związku Nauczycielstwa Polskiego „Cantus” w Rzeszowie_ (2010), redaktor almanachu _Przestrzenie wyobraźni_ (2015), _A duch wieje kędy chce…_ (2014), _Antologia Sekcji Literackiej RSTK w Rzeszowie_ (2017);

— Zygmunt Kiełbowicz — udział w almanachach: _Przestrzenie wyobraźni_ (2015), _Antologia Sekcji Literackiej RSTK w Rzeszowie_ (2017);

— Anna Kocór — udział w almanachach: _A duch wieje kędy chce…_(2014), _Przestrzenie wyobraźni_ (2015), _Antologia Sekcji Literackiej RSTK_ (2017);

— Jadwiga Kupiszewska — 12 książek: _Wieniec dożynkowy_ (2009), _Jestem Rzeką_ (2009) /współautorstwo: Dorota Kwoka, Adam Janiec/, _Moja Bernardyńska_ (2009), _W prześwicie wieżowców_ (2010), _Karnawałowy Olimp_ (2010), _Pamiętnik zwany Makagigi_ (2011) — proza, _Kosmiczne Oko_ (2012) — bajka edukacyjna dla dzieci, _Zostawić dzień_ (2012), _Nie rozbieraj tęczy_ (2013), _…i nagle znikasz w ciemnych obłokach_ (2015) — proza, _Korowód pór roku_ (2016) — proza, _Dla miasta i regionu. 15 lat Stowarzyszenia i 150 numerów czasopisma Nasz Dom Rzeszów_ (2018) — proza;

— Dorota Kwoka — osiem książek: _Otwieranie róży_ (2008), _Jestem_ (2008), _Na skrzydłach wiatru_ (2009), _Jestem rzeką_ (2009) –współautorka z J. Kupiszewską i A. Jańcem, _Za progiem_ (2010), _Zamknięte w kufrze_ (2011), _Wodospadem_ (2013), _Zobaczyć Rzeszów i…_ () –współautorka z B. Kotulą;

— Ewelina Łopuszańska — trzy tomiki: _Ewoliny_ (2013), _Dotyk Kamienia_ (2015), _Pocztówki_ (2016);

— Mieczysław Mularski — cztery tomiki poezji: _Kwitnące osty_ (1984), _Wszechmocne żyto_ (1994), _Dusza w błękitach_ (1994), _Z ojczystych pól_ (2004);

— Jerzy Stefan Nawrocki — dziewięć książek: _Drzewa nie mogą odejść_ (1972), _Karty na stół_ (1981), _Wielkie...trzy_ (1987), _Dzieci kosmitów EN_ (1989), _Targ bardzo starych monet_ (1990), _Każdy może na ćwierć guru_ (1993), _Główna piramid tajemnica_ (1993), _Ten tętent karych koni: Cienie I — II_ (2007), _Śwetaketu_ (2016);

— Niekowal Ireneusz — trzy tomiki: _Pamiętnik Małego Księcia_, _Skaza_, _Rozmowy;_

— Agnieszka Niemiec– jeden tomik: _Telegram do Pana Boga_ (2001), udział w almanachach — _Utrwalić siebie_ (2006), _A duch wieje kędy chce.._ (2008), _Przestrzenie wyobraźni_ (2016), _Antologia Sekcji Literackiej RSTK w Rzeszowie_ (2018;)

— Zbigniew Okoń — czternaście książek: _Oblicza młodości_ (1974), _Miejsce Zgubiona treść_ (1988), _Sonety polonijne_ (1993), _I jak nam zapomnieć_ (1994), _Na olimpijskim szlaku — od Olimpii do Idealii_ (2002), _Kresowi sąsiedzi — w szponach ludobójczych hord_ (2005), _Jeśli dałeś mi Boże mózg_ (2008), _Ocalić zabite marzenia dziewcząt_ (2009), _Kobiety i kwiaty_ (2010), _Pomnik wołyńskich dzieci_ (2013), _Na przełomie tysiącleci_ (2014);

— Katarzyna Pajdak — dwa tomiki w formie fonicznej: _Płomień_ (2007), _Ból_ (2008);

— Janina Peszko — jeden tomik: _Chleb miłości;_

— Edyta Pietrasz — sześć tomików: _Moje nocne czuwania_ (2007), _Na rozdrożach mojej duszy_ (2007), _Sekrety mojego serca_ (2009), _Pod baldachimem słowa_ (2012) _Na serwecie złotej dłoni_ (2008), _Konkret i Wyobraźnia_ (2014), ZLP, _Z księgi życia_ (2017) ZLP;

— Rudnicka Maria — 28 książek: _Moje wędrówki_ (2007) _Podróże moich marzeń_ (2008), _Z nadzieją przez świat_ (2009), _Barwy świata_ (2009), _Żyj kolorowo_ (2009), _Otwórz serce na oścież_ (2009), _Odkrywaj piękno świata_ (2010), _Barwy miłości_ (2010), _Świat w barwach jesieni_ (2010), _Po prostu życie_ (2010), _Bądź sobą_ (2011), _Znowu wstaje nowy dzień_ (2011), _Rzeszów mój dom_ (2012), _Blisko natury_ (2012), _Z uśmiechem przez świat_ (2012), _Drzwi do magicznego świata_ (2013), _Nie trzeba bać się marzeń_ (2013), _Za głosem serca-ścieżka życia_ (2013) — proza, _Na krańcu świata_ (2014), _Rzeszów wdzięki rozwija_ (2014), _W krainie melodii_ (2014) — śpiewnik, _Sekrety przyrody_ (2015), _W wirze wydarzeń_ (2015), _Cieszyć się życiem_ (2016), _Szepty przeszłości na ulicach Lwowa_ (2016) — proza, _Odkrywaj piękno dziewiczej przyrody_ (2017), _Odnaleźć siebie_ (2017), _Chwytać szczęście_ (2018);

— Grażyna Sordyl — trzy tomiki: _Moja poezja_ (2011), Wiersze w almanachach: _Spełniona jesień życia_ (2012), udział w almanachach _Doroczne spotkanie poetów_ — Przemyśl 2015, 2016;

— Zdzisław Stokłosa — dwa tomiki: _Z duszą na ramieniu_, _Dotyk myśli_, udział w almanachu _A duch wieje kędy chce…_(2012);

— Barbara Śnieżek — sześć tomików: _Powrócę echem_ (2014), _Cieszmy się chwilą_ (2015), _Wiersze powstają nocami_ (2016),_Babcia Basia kleci wierszyki dla dzieci_ (2016), _Babci Basi wiersze nowe już dla dzieci są gotowe_ (2017)_W zmienności uczuć_ (2017);

— Władysław Waltoś — dwa tomiki: _Z drugiej strony lotu_ (2005), _Cud narodzin_ (2018), udział w almanachu _A duch wieje kędy chce…;_

- Stefan Michał Żarów — sześć tomików, _Spotkania w rejsie_ (2001), _Na krawędziach rozciągłości_ ( 2006), Na styku cieni (2016), _Itaka Odyseusza_ (2016), _Na skraju podróży_(2017), _Inez_ (2018); udział w antologiach i almanachach, _Utrwalić siebie_ (2006), _Mosty ponad czasem_, WDK (2006);

Członkowie RSTK zamieszczają też swoje utwory w antologiach i almanachach, np. w almanachu _A duch wieje kędy chce…,_(Teresa Glazar, Józef Kawałek, Anna Kocór, Agnieszka Niemiec, Janina Peszko, Edyta Pietrasz, Stefan Michał Żarów, Jadwiga Kupiszewska, Barbara Śnieżek), _Utrwalić siebie_ (Piotr Durak, Bronisław Dryja, Stanisław Kamiński, Julian Kania, Józef Kawałek, Stanisław Kopacz, Zofia Antonina Migała, Mieczysław Mularski, Agnieszka Niemiec, Zbigniew Okoń, Janina Peszko, Ewa Pietruszka, Ludmiła Pietruszkowa, Stefan Michał Żarów), _Doroczne spotkania poetów, CK Przemyśl_ (Teresa Glazar, Ewelina Łopuszańska, Barbara Śnieżek, Stefan Michał Żarów)_, Konkret i wyobraźnia_ — 2014 r. (Pietrasz Edyta, Mieczysław Mularski ), „Z księgi życia” — 2017 r. (Mieczysław Mularski, Pietrasz Edyta), w almanachu prozy pt „Deskrypcje” (Jerzy Stefan Nawrocki). W „Słowniku pisarzy Oddziału ZLP w Rzeszowie” zamieszczone zostały biogramy Mieczysława Mularskiego, Jerzego Stefana Nawrockiego, Edyty Pietrasz, Ludmiły Pietruszkowej). W almanach mieleckich _W rytmie słowa_, (20009), _Z podróży na wyspy słowa_, (2007) _Zanurzeni w słowie_, TMZM (2011), (2011), _Szepty duszy_, (2011), _W dalszej i bliższej perspektywie_ (2011), _Tworzą piękno_ (2014),wzięli udział Stefan Michał Żarów, Piotr Durak.

Znamienny jest udział członków RSTK w konkursach, gdzie zdobywają nagrody i wyróżnienia, np. Ewelina Łopuszańska wzięła udział i uzyskała wyróżnienia w następujących konkursach: konkurs „Cięte Słowa” portal internetowy Namida rok 2011, konkurs „Harmonia Dusz” rok 2011, konkurs „O Wawrzyn Sądecczyzny” biblioteka w Nowym Sączu rok 2012,2014, konkurs „Wrzeciono” Stowarzyszenie „Majdaniarze” Nowa Sarzyna lata 2013—2018, konkurs „Pod Majowym Księżycem” Noc Poezji Załęże- Rzeszów lata 2015—2017, konkurs „Ogrody” ZLP Rzeszów rok 2017, konkurs XXIX Ogólnopolskie Literackie Spotkania Pokoleń Kruszwica-Kobylniki rok 2017. Laureatką wielu konkursów jest też Katarzyna Błaszczuk, Stanisława Bylica.

Aktywnością na portalach internetowych odznaczają się Ewelina Łopuszańska, Teresa Glazar, Barbara Śnieżek, Piotr Durak, Maria Rudnicka, Stefan Michał Żarów.

Znamienna jest współpraca RSTK z redakcjami czasopism, głównie z miesięcznikiem „Nasz Dom Rzeszów”, „Echo Rzeszowa”, „Głos Tyczyna”, „Kurier Błażowski” i ogólnopolskimi, jak „Akant”, „Własnym Głosem”, „Poezja dzisiaj”. Pod tym względem najbardziej aktywne są: Jadwiga Kupiszewska, Dorota Kwoka, Regina Nachacz, Stefan Michał Żarów.

Jak wspomniano, wyżej w symbiozie z sekcją literacką współpracują sekcja folklorystyczna, której kierownikiem jest Stefania Buda oraz Sekcja plastyczna kierowana przez Emilię Wołoszyn i muzyczna działająca pod kierunkiem Zygmunta Kiełbowicza.

Sekcja Folklorystyczna, którą tworzą Stefania Buda, Zdzisława Bosek, Wanda Gawęda, Maria Wiśniowska i Kazimierz Wiśniowski, została zorganizowana w 2013 r. Podstawowym zadaniem tej sekcji jest dokumentowanie i przekaz muzyki, pieśni, tradycji i zwyczajów regionu. W ciągu pięciu lat sekcja odnotowała udział w ogólnopolskich konkursach:

— Na 49 i 51 Sabałowych Bajaniach w Bukowinie Tatrzańskiej regionalne gawędy w wykonaniu Stefanii Budy i muzyka na harmonijce ustnej w wykonaniu Kazimierza Wiśniowskiego były wysoko ocenione za dobór repertuaru i wykonanie;

— Na Ogólnopolskim Festiwalu Muzyki i Śpiewaków Ludowych (F.M. i Ś. L.) w Kazimierzu n/Wisłą w roku 2015 wyróżniały się wykonane przez Sekcję Folklorystyczną RSTK w Rzeszowie ballady ludowe, a w 2016 r. pieśni obrzędowe.

W roku 2014 przy pomocy technicznej Stacha Ożoga Sekcja Folklorystyczna nagrała na dwu płytach CD-R 18 gawęd regionalnych, które udostępniono Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rzeszowie do zbiorów fonicznych.

W 2014 r członkowie Sekcji włączyli się czynnie w wykonanie projektu FIO –Podkarpackie Inicjatywy Gospodarcze „Pod miastem” w Nosówce, przygotowali scenariusz, przejęli reżyserię, niektóre role aktorskie i zrealizowali film etnograficzno- dydaktyczny w autentycznej scenerii Muzeum Budownictwa Ludowego ( Skansenu ) w Kolbuszowej pt. „Kiedy ranne wstają zorze — ranek w dzień powszedni na wsi w pocz. XX wieku”. Poza tym Sekcja organizuje ogólnodostępne spotkania tradycyjne związane z obrzędami dorocznymi, jak: obrzędy kolędnicze, majówki, andrzejki oraz tematyczne warsztaty sztuki ludowej i spotkania z tradycją dla dzieci przedszkoli i szkół pod hasłem „Ocalić od zapomnienia”.

Bardzo dynamiczna działalność prowadzona jest przez Sekcję Plastyczną, w której dużą rolę odgrywają Wioletta Cielecka, Jadwiga Kupiszewska, Józef Pałac, Maria Rudnicka, Grażyna Sordyl i Emilia Wołoszyn. Uczestniczą oni w wystawach indywidualnych i zbiorowych, wykonują ilustracje do wydawnictw, opracowują szatę graficzną książek, biorą udział w plenerach międzynarodowych, ogólnopolskich i regionalnych. Swymi plastycznymi inicjatywami uświetniają spotkania autorskie. Każda z wymienionych osób ma dorobek na oddzielny obszerny referat. Na szczególną uwagę zasługuje ich udział w aukcjach charytatywnych na rzecz hospicjum dla dzieci.

Prawie we wszystkich przedsięwzięciach kulturalnych uczestniczy sekcja muzyczna, a szczególnie Grupa Wokalna prowadzona przez Zygmunta Kiełbowicza, która przygotowuje pieśni dostosowane do charakteru prezentowanych na spotkaniach autorskich utworów.

Jak bogaty jest dorobek RSTK, można sobie uzmysłowić na przykładzie wystąpienia Barbary Śnieżek, która za chwilę przedstawi życie literackie RSTK w 2017 r.

Wiele mogłaby wnieść do podejmowanych na tej konferencji problemów Jadwiga Kupiszewska, która jako kierownik Sekcji Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych RSTK mogłaby szerzej i ciekawiej powiedzieć o tym, jak twórczość członków RSTK wykorzystywana jest w kontaktach z organizacjami twórczymi, instytucjami kultury, redakcjami czasopism, szkołami i wpisuje się w uroczystości państwowe, święta i rocznice. Niestety, ze względów zdrowotnych wycofała się z udziału w konferencji. Planowany też był udział w konferencji kierownika Sekcji Folklorystycznej, Stefanii Budy, która miała mówić o pielęgnowaniu literackiego folkloru Podkarpacia, ale też z podobnych względów zrezygnowała z udziału w dzisiejszej konferencji. Zagadnienie perspektyw rozwoju literackiego RSTK miał przedstawić prezes, Stanisław Dworak.

Mam jednak nadzieję, że wystąpienie moje i Barbary Śnieżek przybliży obraz Stowarzyszenia, które nazywa się Regionalne Stowarzyszenie Twórców Kultury w Rzeszowie.

Józef Kawałek

Rzeszów 2018