Dziewczynka, która nosiła drewno. - ebook

2

ROZDZIAŁ 1

KROKI W KORYTARZU

Milena obudziła się, zanim w domu ktokolwiek wypowiedział pierwsze słowo.

Nie otworzyła od razu oczu. Leżała nieruchomo pod cienką kołdrą, z kolanami podciągniętymi wysoko, jakby w nocy próbowała zwinąć się w coś mniejszego, mniej widocznego,

łatwiejszego do przeoczenia. Przez szparę między zasłonami

sączyło się blade światło poranka. Nie było jeszcze ostre,

nie wchodziło do pokoju zdecydowanie. Stało raczej za oknem, mleczne i chłodne, jakby samo nie było pewne, czy ma prawo przekroczyć próg.

W domu panowała cisza.

Ale cisza w tym domu nigdy nie była pusta.

Miała warstwy.

Była cisza śpiącej matki, ciężka i zmęczona. Była cisza

rodzeństwa, przyczajona, nierówna, pełna oddechów udawanych na spokojniejsze, niż były naprawdę. Była cisza pieca w kuchni, popiołu pod blachą, garnków odwróconych dnem do góry przy zlewie. I była jeszcze ta najważniejsza cisza — cisza ojca.

Milena znała ją najlepiej.

Cisza ojca mogła oznaczać sen, a wtedy przez jakiś czas świat trzymał się w całości. Mogła oznaczać kaca, wtedy trzeba było chodzić cicho, nie szurać kapciami, nie potrącać krzesła, nie pytać za głośno o herbatę. Mogła oznaczać milczenie przed wybuchem, najgorsze ze wszystkich, bo wtedy człowiek nie wiedział, z której strony nadejdzie uderzenie głosu, spojrzenia albo ręki.

Dlatego Milena nie wstawała.

Najpierw słuchała.

Tak zaczynały się wszystkie poranki w domu Sadowskich. Nie od przeciągania się w pościeli, nie od leniwego ziewnięcia, nie od dziecięcego pytania, czy jest już śniadanie. Poranki zaczynały się od nasłuchiwania.

Za ścianą ktoś poruszył się cicho.

To była Katarzyna. Milena rozpoznawała jej oddech i ten krótki, ostrożny szelest koca, którym siostra zawsze przykrywała się aż po brodę. Katarzyna spała po drugiej stronie pokoju, na wąskim łóżku pod ścianą. Była starsza i często udawała, że się nie boi. Kiedy Henryk krzyczał, zaciskała usta tak mocno,

że robiły się prawie białe. Potem, gdy wszystko cichło, odwracała się do ściany i długo nie dawała się dotknąć.

Na materacu pod oknem spał Piotr. A raczej leżał z zamkniętymi oczami, bo Milena wiedziała, że brat też nie śpi. Piotr

zawsze budził się od razu, kiedy w domu zmieniało się powietrze. Miał dopiero siedem lat, ale nauczył się oddychać płytko,

bezgłośnie, jakby samo wciągnięcie powietrza mogło sprowadzić

nieszczęście.

Milena miała osiem lat i już umiała odróżnić skrzypnięcie podłogi pod stopą matki od skrzypnięcia podłogi pod stopą ojca.

To była wiedza, której nikt jej nie uczył. Nie było zeszytu, nie było lekcji, nie było dorosłego, który usiadłby obok i powiedział: zapamiętaj, dziecko, bo to ci się przyda. Ta wiedza sama

wchodziła w ciało. Osadzała się w karku, ramionach, brzuchu. Milena nie musiała o niej myśleć. Wystarczyło, że gdzieś

w korytarzu deska jęknęła mocniej, a ona już wiedziała,

czy można oddychać, czy trzeba czekać.

Tego ranka ojciec jeszcze nie wstał.

Albo wstał i siedział.

To też bywało niedobre.

Milena otworzyła oczy. Przez chwilę patrzyła na sufit,

na ciemną plamkę w rogu, która zimą robiła się większa od wilgoci. Wyglądała trochę jak rozlany atrament. Milena czasami udawała, że to mapa jakiegoś dalekiego kraju. W tym kraju dzieci mogły spać do późna, mogły zostawiać kubki na stole, mogły śmiać się zbyt głośno i nikt nie kazał im natychmiast spoważnieć.

Ale dzisiaj nie patrzyła długo.

W korytarzu rozległ się pierwszy krok.

Jeden.

Potem drugi.

Deska przy drzwiach do kuchni zapiszczała cienko.

Milena znieruchomiała. Katarzyna przestała się poruszać. Piotr otworzył oczy.

Kroki były ciężkie, ale nie chwiejne. To znaczyło, że ojciec nie był jeszcze pijany. Albo był pijany tak, że ciało zdążyło się do tego przyzwyczaić i niosło go z pozorną pewnością.

Milena próbowała odgadnąć więcej. Czy szedł prosto?

Czy zahaczył barkiem o ścianę? Czy coś mruknął pod nosem? Czy oddychał przez nos, czy przez usta?

Ojciec zatrzymał się przy kuchni.

Przez chwilę nic.

Potem szuranie.

Kapcie.

Milena znała ten dźwięk. Stare, przydeptane kapcie Henryka ciągnęły się po podłodze z suchym, leniwym poszumem.

Kiedy ojciec był spokojny, prawie ich nie słychać było.

Kiedy był zły, szurał mocniej, jakby karał podłogę za to, że musi po niej chodzić.

Tego ranka szurał powoli.

Milena nie wiedziała, czy to dobrze.

W pokoju dzieci nadal leżały cicho.

Nie wolno było wyjść za szybko. Nie wolno było też wyjść za późno. Za szybkie wstanie mogło oznaczać, że człowiek kręci się pod nogami. Za późne — że jest leniem, darmozjadem, śpiochem, że w tym domu nikt nic nie robi, tylko ojciec musi wszystko ciągnąć. Trzeba było wybrać odpowiedni moment.

Odpowiedni moment był cienki jak nitka i równie łatwo się zrywał. Z kuchni dobiegł metaliczny stuk. Ojciec odstawił kubek albo potrącił łyżkę.

Potem jego głos:

— Teresa.

Nie krzyknął.

To było gorsze.

Matka odpowiedziała niemal od razu, z sypialni po drugiej stronie korytarza:

— Już idę.

Milena usłyszała pośpiech w jej głosie. Ten pośpiech był zawsze pierwszy. Zanim Teresa wstała, zanim włożyła spódnicę, zanim poprawiła włosy, już przepraszała samym tonem, że jeszcze jej nie ma.

Drzwi sypialni skrzypnęły. Kroki matki były lekkie, ale nierówne, jakby zawsze szła z myślą, że musi ominąć coś rozbitego, nawet jeśli podłoga była pusta. Weszła do kuchni.

— Zrobić ci herbaty? — zapytała.

Ojciec nie odpowiedział od razu.

Milena policzyła w myślach do trzech.

Jeden.

Dwa.

Trzy.

— A co, sam sobie nie zrobię? — powiedział Henryk.

Milena zamknęła oczy.

Nie był to jeszcze krzyk. Nie było jeszcze najgorzej. Ale coś już się zaczęło. W jego głosie była drzazga. Mała, ostra.

Taka, która wchodziła pod skórę i kazała czekać, kiedy zacznie ropieć.

— Nie, ja tylko pytam — powiedziała Teresa szybko.

— Zaraz zrobię.

— Jak pytasz, to znaczy, że myślisz, że nie umiem.

— Henryk, przecież nie o to chodzi.

— A o co?

Cisza.

Milena znała tę pułapkę. Matka też ją znała. Każda odpowiedź mogła być zła. Brak odpowiedzi też był zły. Ojciec potrafił zrobić z jednego słowa całe oskarżenie. Potrafił wziąć zwyczajne „dobrze”, „zaraz”, „nie wiem” i obracać je w palcach tak długo, aż stało się dowodem winy.

— Dzieci zaraz wstaną — powiedziała Teresa cicho.

To również była prośba. Nie wypowiedziana wprost, bo próśb wypowiadanych wprost Henryk nie lubił. Matka chciała powiedzieć: nie zaczynaj przy dzieciach. Chciała powiedzieć: jest rano. Chciała powiedzieć: pozwól nam choć dziś przejść przez ten dzień spokojnie.

Ojciec parsknął.

— Dzieci. Dzieci. Ciągle dzieci. A te dzieci to co, królewicze? Spać będą do południa?

Piotr usiadł gwałtownie na materacu.

Katarzyna spojrzała na Milenę i przyłożyła palec do ust, choć żadna z nich nic nie powiedziała.

Milena odsunęła kołdrę. Stopy dotknęły zimnej podłogi. Chłód wszedł w nią od razu, cienki i nieprzyjemny. Chciała znaleźć kapcie, ale jeden wsunął się pod łóżko. Schyliła się bardzo wolno, żeby nie stuknąć ramą. Palcami wymacała miękki,

wykrzywiony filc. Włożyła kapcie bez poprawiania pięt.

— Wstawajcie — szepnęła Katarzyna.

— Ja już — odpowiedział Piotr prawie bez głosu.

Mówili tak cicho, że słowa ledwie się między nimi mieściły.

Milena narzuciła sweter na koszulę nocną. Był szorstki

i za duży, po Katarzynie, z rozciągniętymi rękawami. Pachniał wilgocią, proszkiem i dymem z pieca. Włosy miała splątane po nocy, ale nie było czasu ich rozczesać. Czasami ojciec czepiał się włosów. Czasami nie. Nie dało się przewidzieć, które rzeczy

danego dnia będą ważne.

Kiedy dzieci wyszły z pokoju, korytarz wydawał się dłuższy niż zwykle.

Podłoga była chłodna, ściany szare od porannego półmroku. Na gwoździu przy drzwiach wisiała kurtka ojca, ciężka, brunatna, pachnąca lasem, potem i starym alkoholem. Pod nią stały jego buty. Zaschnięte błoto odpadło z podeszew i leżało na podłodze w małych grudkach. Nikt go jeszcze nie zamiótł. Milena zauważyła to natychmiast i poczuła ścisk w brzuchu.

Jeśli ojciec też zauważy, będzie awantura.

Chciała schylić się i zebrać błoto dłonią, ale Katarzyna lekko trąciła ją łokciem. Nie teraz. Nie przy nim. Każdy gwałtowny ruch mógł zwrócić uwagę.

Weszli do kuchni.

Henryk siedział przy stole. Miał na sobie podkoszulek i stare spodnie. Włosy sterczały mu nad czołem, policzki były nieogolone, oczy przekrwione. Przed nim stał pusty kubek. Obok leżała paczka papierosów i zapałki. Popielniczka była pełna, choć

Teresa opróżniała ją wieczorem.

Ojciec spojrzał na dzieci spod ciężkich powiek.

Milena spuściła wzrok. Nie za nisko, bo wtedy mógł powiedzieć, że coś ukrywa. Nie prosto w oczy, bo to bywało uznawane za bezczelność. Patrzyła więc na krawędź stołu, na miejsce, gdzie cerata była przecięta i podklejona od spodu taśmą.

— No — powiedział Henryk. — Wstali państwo.

Katarzyna stanęła przy kredensie. Piotr przy drzwiach.

Milena została bliżej matki, choć wiedziała, że matka nie jest ścianą, za którą można się schować. Teresa stała przy piecu i nalewała wodę do czajnika. Ręce miała szybkie, nerwowe. Jednym ruchem sięgnęła po szklankę, drugim po herbatę, trzecim po cukier. Wszystko robiła za szybko, a jednak nigdy wystarczająco szybko.

— Dzień dobry — powiedziała Katarzyna.

— Dzień dobry — powtórzył Piotr.

Milena również otworzyła usta, ale głos ugrzązł jej w gardle. Przełknęła ślinę.

— Dzień dobry — wyszeptała.

Ojciec zmrużył oczy.

— Co?

Serce Mileny uderzyło mocniej.

To krótkie słowo było jednym z najniebezpieczniejszych w domu. „Co?” mogło znaczyć: nie słyszałem. Mogło znaczyć: powtórz. Mogło też znaczyć: zaraz udowodnię ci, że źle powiedziałaś.

— Dzień dobry — powtórzyła głośniej.

— A, jednak umiesz mówić.

Nie odpowiedziała.

Teresa postawiła przed nim szklankę. Łyżeczka zabrzęczała o szkło. Ojciec skrzywił się lekko, jakby ten dźwięk go obraził.

— Ciszej nie można?

— Przepraszam — powiedziała matka.

To słowo padało w tym domu najczęściej. Czasami wypowiadane przez matkę, czasami przez dzieci, czasami bez głosu,

samym spojrzeniem, samym ustawieniem ramion. Przepraszam,

że jestem. Przepraszam, że oddycham. Przepraszam, że kubek był za blisko krawędzi. Przepraszam, że chleb się skończył.

Przepraszam, że boli mnie brzuch. Przepraszam, że nie wiem,

za co mam przeprosić.

Henryk wsypał do herbaty trzy łyżeczki cukru i mieszał długo. Metal uderzał o szkło raz po raz, ostro, regularnie. Milena patrzyła na jego dłoń. Była duża, szeroka, z popękaną skórą przy kostkach. Dłoń człowieka, który pracował, rąbał, nosił, naprawiał, ale też dłoń, przed którą ciało dziecka uczyło się cofać,

zanim jeszcze rozum zdążył pomyśleć.

— Dzisiaj do lasu — powiedział ojciec.

Katarzyna drgnęła.

Milena podniosła wzrok na tyle, żeby zobaczyć twarz matki. Teresa nie odwróciła się od pieca.

— Dzisiaj? — zapytała ostrożnie. — One mają szkołę.

— Po szkole.

— Będzie późno.

— To się pospieszą.

Piotr spojrzał na Milenę. W jego oczach pojawiło się to samo, co ona poczuła w brzuchu: ciężar jeszcze zanim cokolwiek podnieśli. Las po szkole oznaczał mokre buty, zimne palce, gałęzie drapiące dłonie i powrót z drewnem, kiedy człowiek był już tak zmęczony, że nogi myliły kroki.

— Trzeba nanieść — powiedział Henryk. — Sam wszystkiego robił nie będę.

Nikt nie powiedział, że nikt go o to nie prosił.

Nikt nie powiedział, że dzieci nie były końmi.

Nikt nie powiedział, że Milena miała osiem lat.

Teresa zdjęła z półki chleb. Ukroiła kilka kromek, posmarowała cienko margaryną. Nóż skrobał po powierzchni, jakby

próbował rozciągnąć tłuszcz tam, gdzie już go nie było. Położyła kromki na talerzu.

— Zjedzcie — powiedziała do dzieci.

Henryk spojrzał na talerz.

— A do roboty to siłę skąd wezmą? Z tego powietrza na

chlebie?

Teresa znieruchomiała.

— Więcej nie ma do wypłaty.

— To trzeba było myśleć.

— Henryk…

— Co Henryk?

Matka zamknęła usta.

Milena wiedziała, że gdyby w domu był ser, ojciec powiedziałby, że dzieci za dużo jedzą. Gdyby były jajka, zapytałby,

kto pozwolił je ruszać. Gdyby była kiełbasa, najpierw wziąłby dla siebie. Tak czy inaczej, wina zawsze znalazłaby sobie miejsce przy stole.

Katarzyna podała Milenie jedną kromkę. Piotr wziął drugą. Jedli cicho, nad talerzem, ostrożnie, żeby nie rozsypać okruchów. Okruchy były małe, ale mogły stać się duże, jeśli ojciec akurat chciał coś zobaczyć.

Milena gryzła wolno. Chleb był suchy i chłodny. Margaryna zostawiała na podniebieniu tłustą warstwę. Była głodna, ale jedzenie przy ojcu nigdy nie smakowało naprawdę. Żołądek miała zaciśnięty tak mocno, że każdy kęs przechodził przez gardło jak coś obcego.

— Po szkole prosto do domu — powiedział Henryk. — Nie będzie łażenia.

— Mamy dzisiaj bibliotekę — wyrwało się Milenie.

Nie powinna była tego mówić.

Katarzyna spojrzała na nią gwałtownie. Piotr zastygł z chlebem przy ustach. Teresa odwróciła się powoli od pieca.

Ojciec przestał mieszać herbatę.

W kuchni zrobiło się tak cicho, że Milena usłyszała muchę uwięzioną gdzieś przy oknie. Uderzała o szybę raz po raz, głupio, rozpaczliwie, nie rozumiejąc, że przezroczyste też może być przeszkodą.

Henryk podniósł głowę.

— Co macie?

Milena poczuła, jak twarz robi jej się gorąca.

— Bibliotekę — powiedziała ciszej. — Pani Lidia mówiła,

że mogę oddać książkę.

— Książkę.

To nie było pytanie.

Ojciec oparł się o krzesło. Patrzył na nią, a ona żałowała,

że nie może cofnąć słów i połknąć ich razem z suchym chlebem.

— Książkę — powtórzył. — A drewno samo przyjdzie z lasu?

— Oddam szybko — powiedziała. — Tylko oddam i wrócę.

— Tylko odda. Słyszycie ją? — Henryk rozejrzał się po kuchni, jakby szukał publiczności, która miała potwierdzić śmieszność dziecka. — Paniusia książki będzie nosić, a drewna nie ma komu.

— Ja pójdę z Piotrkiem — powiedziała nagle Katarzyna.

— Milka potem dojdzie.

Milena spojrzała na siostrę.

Katarzyna nie patrzyła na nią. Miała wzrok wbity w ceratę, ale jej głos, choć cichy, był równy.

Henryk przeniósł spojrzenie na starszą córkę.

— A ciebie kto pytał?

Katarzyna zamilkła.

Teresa wzięła ścierkę i zaczęła wycierać blat, choć był czysty. Robiła to zawsze, gdy nie wiedziała, co zrobić z rękami.

— Niech odda tę książkę — powiedziała cicho. — Jak pani kazała, to niech odda. Potem pójdą.

Henryk spojrzał na żonę takim wzrokiem, że Milena,

aż wstrzymała oddech.

Matka natychmiast dodała:

— Szybko pójdą. Wszystkie pójdą.

Przez chwilę wydawało się, że ojciec wstanie.

Milena widziała, jak przesunął ciężar ciała, jak jego dłoń zacisnęła się na szklance. Herbata była gorąca, ale on jakby tego nie czuł. Potem jednak tylko parsknął, odsunął krzesło i wstał.

Krzesło zaskrzypiało po podłodze.

Dzieci cofnęły się niemal jednocześnie, choć żadne nie zrobiło więcej niż pół kroku.

Henryk to zauważył.

Na jego twarzy pojawił się grymas, który nie był jeszcze uśmiechem, ale czymś bliskim zadowolenia. Jakby ten odruch dzieci potwierdzał, że wszystko w domu stoi na swoim miejscu.

— Do szkoły — powiedział. — I prosto wracać. A ty…

Spojrzał na Milenę.

Nie dokończył od razu. Lubił czasami zostawiać zdanie w połowie, żeby człowiek sam wypełniał je strachem.

— Ty się tak nie wymądrzaj z tymi książkami.

Milena skinęła głową.

— Słyszysz?

— Słyszę.

— Jak się mówi?

Nie wiedziała, o które słowo mu chodzi. „Dobrze”? „Przepraszam”? „Tak, tato”? Każde mogło być właściwe. Każde mogło być złe.

— Tak, tato — powiedziała w końcu.

Przyglądał się jej jeszcze chwilę, potem wziął papierosy ze stołu i wyszedł z kuchni.

Kroki przesunęły się przez korytarz. Kapcie zaszurały o podłogę. Drzwi do sieni otworzyły się z jękiem, potem trzasnęły.

Nie bardzo mocno. Na tyle jednak, że wszyscy w kuchni drgnęli.

Dopiero po chwili Teresa wypuściła powietrze.

— Po co ty się odzywasz? — powiedziała do Mileny.

Nie krzyczała. To było powiedziane cicho, prawie ze zmęczeniem. Może właśnie dlatego zabolało bardziej.

Milena spojrzała na matkę.

Chciała powiedzieć, że tylko odpowiedziała. Że pani Lidia naprawdę prosiła, żeby oddać książkę. Że książka nie była

wymówką. Że w bibliotece przez chwilę było ciepło i pachniało papierem, a nie alkoholem, potem i strachem. Że pani Lidia

nigdy nie pytała „co?” takim tonem jak ojciec. Że kiedy mówiła „Mileno”, imię brzmiało jak coś należącego do niej, nie jak ostrzeżenie.

Ale nie powiedziała nic.

Teresa odwróciła się z powrotem do blatu.

— Ubierajcie się. Spóźnicie się.

Katarzyna wzięła talerz z okruchami i strzepnęła je nad

wiadrem. Piotr poszedł po tornistry. Milena została jeszcze przez moment przy stole. Czuła w sobie mały, gorący punkt — nie tylko strach, ale też coś, co przypominało złość. Tak drobną,

że prawie jej nie rozpoznawała.

Po co ty się odzywasz?

To nie ojciec tym razem powiedział.

Matka.

Matka, która słyszała wszystko. Matka, która wiedziała,

że biblioteka była jedynym miejscem, gdzie Milena przez

godzinę mogła być dzieckiem z książką, a nie parą rąk do

noszenia drewna. Matka, która nie powiedziała ojcu: zostaw ją. Nie powiedziała: ma osiem lat. Nie powiedziała: po szkole

powinna odpocząć.

Powiedziała tylko: po co ty się odzywasz.

Milena schowała ten punkt głęboko, tam, gdzie chowała

rzeczy, których nie wolno było pokazywać. W tym domu nawet uczucia musiały siedzieć cicho.

W pokoju Katarzyna podała jej sukienkę.

— Masz — powiedziała. — Ta mniej brudna.

Milena wzięła ją bez słowa. Sukienka była granatowa, przy kołnierzyku sprana do szarości. Na dole miała zaszytą dziurę.

Teresa naprawiła ją grubą nicią, krzywo, ale mocno. Milena

ubierała się szybko, z przyzwyczajeniem. Włosy próbowała przygładzić palcami, potem związała je gumką, która straciła już elastyczność.

Piotr siedział na łóżku i wiązał buty. Jedno sznurowadło miał postrzępione.

— Pójdziesz do biblioteki? — zapytał szeptem.

Milena spojrzała na drzwi.

— Nie wiem.

— Ja mogę powiedzieć, że pani cię zatrzymała.

Katarzyna odwróciła się gwałtownie.

— Nic nie będziesz mówił. Im mniej mówisz, tym lepiej.

Piotr spuścił głowę.

Milena zobaczyła, że uszy mu poczerwieniały. Chciała go

dotknąć, ale nie wiedziała jak. W ich domu czułość była czymś niezgrabnym, jak przedmiot przyniesiony z obcego miejsca.

Nie wiadomo było, gdzie ją położyć, żeby nie wyglądała podejrzanie.

— Pójdziemy szybko po szkole — powiedziała Katarzyna po chwili łagodniej. — Najpierw oddasz książkę, potem do lasu.

Jak zdążymy przed nim, może się nie przyczepi.

„Może” było słowem, na którym opierało się całe ich życie.

Może ojciec będzie spał.

Może nie zauważy błota.

Może nie policzy pieniędzy.

Może nie zapyta.

Może nie uderzy.

Może dzisiaj przejdzie bokiem.

Wyszli z domu kilka minut później.

Na podwórku było chłodno. Trawa przy płocie lśniła od rosy, a powietrze pachniało mokrą ziemią i dymem z kominów.

Za szopą leżał stos drewna, przykryty częściowo starym workiem. Milena spojrzała w tamtą stronę mimo woli. Polana były ułożone nierówno, jedne jasne, świeże, inne ciemne od wilgoci. Patrzyły na nią jak coś, co już wiedziało, że prędzej czy później trafi w jej ręce.

Za płotem przeszła sąsiadka, pani Brzozowska. Niosła wiadro dla kur, owinięta grubym swetrem. Spojrzała na dzieci, potem na drzwi domu Sadowskich, potem znowu na dzieci.

— Do szkoły? — zapytała.

— Do szkoły — odpowiedziała Katarzyna.

— No, no. Uczyć się trzeba.

Powiedziała to tak, jakby wszystko było zwyczajne. Jakby nie słyszała czasami krzyków przez ściany i płoty. Jakby nie widziała, że dzieci Sadowskich chodzą za cicho jak na dzieci.

Jakby siniak na ręce Katarzyny poprzedniego lata naprawdę mógł być od upadku z roweru, którego nie mieli.

Milena patrzyła na buty sąsiadki, oblepione ziemią.

Pani Brzozowska poprawiła chustkę na głowie.

— A ojciec w domu? — zapytała niby obojętnie.

— W domu — powiedział Piotr.

Katarzyna szturchnęła go lekko.

Sąsiadka pokiwała głową, jakby ta odpowiedź coś jej wyjaśniła, ale niczego nie zmieniała.

— No to idźcie, bo się spóźnicie.

Poszli.

Droga do szkoły prowadziła najpierw wzdłuż kilku domów, potem obok sklepu, gdzie rano pachniało świeżym chlebem

i papierosami, potem ścieżką przy rowie. Milena lubiła ten odcinek za sklepem, bo z każdym krokiem dom zostawał trochę dalej. Nigdy jednak nie znikał naprawdę. Niosła go w sobie, tak jak później miała nosić drewno — przyciśnięty do piersi, niewygodny, cięższy, niż wyglądał.

Katarzyna szła przodem. Piotr kopał mały kamyk, ale robił to ostrożnie, żeby nie pobrudzić butów. Milena ściskała w rękach tornister. W środku miała zeszyty, piórnik i książkę z biblioteki. Książka była owinięta w szary papier, żeby się nie zniszczyła. Nosiła ją od tygodnia jak sekret.

W tej książce dzieci mieszkały w domu z ogrodem i chodziły nad rzekę bez pytania, czy wolno. Miały matkę, która wołała je na obiad ciepłym głosem, i ojca, który wracał z pracy zmęczony, ale nie robiło się od tego w pokojach ciemniej. Milena wiedziała, że to tylko opowieść. Ale przez kilka wieczorów, czytając pod kocem, pozwalała sobie wierzyć, że takie domy istnieją

naprawdę.

— Nie martw się — powiedział Piotr nagle.

Milena spojrzała na niego.

— Czym?

Wzruszył ramionami.

— No tym lasem.

Katarzyna prychnęła cicho.

— Łatwo powiedzieć.

— Zaniosę więcej — dodał Piotr.

— Nie będziesz nosił więcej — powiedziała Katarzyna ostro. — Potem cię plecy będą bolały.

— Już bolą.

Powiedział to zwyczajnie. Jakby ból pleców u dziesięcioletniego chłopca był czymś tak normalnym jak zgubiona gumka albo dziura w skarpecie.

Milena poczuła w gardle twardą kulkę.

Nie wiedziała wtedy jeszcze, że dzieci nie powinny mówić „już bolą” takim tonem. Nie wiedziała, że dziecko powinno czuć się lekkie, bezpieczne i wypoczęte, że jego ciało powinno służyć do biegania, spania, śmiechu, wspinania się na drzewa z własnej chęci, nie do dźwigania tego, czego dorosłym było za dużo.

Nie znała tych słów. Znała tylko twarz Piotra, który miał siedem lat i szedł do szkoły tak, jakby od dawna był zmęczonym mężczyzną.

Przy bramie szkoły rozdzielili się.

Katarzyna poszła do starszej klasy, Piotr pobiegł za chłopakami, którzy wołali go z boiska. Milena została na chwilę sama przed wejściem. W szkole było głośno, ale inaczej niż w domu. Dzieci krzyczały, śmiały się, trzaskały drzwiami, przepychały się w korytarzu. Ten hałas czasami ją męczył, ale nie był taki sam. Nie miał w sobie jednego człowieka, od którego wszystko zależało. Rozlewał się na wiele gardeł, wiele nóg, wiele rąk.

Był chaotyczny, ale nie rządził.

Milena weszła do środka.

W szatni zdjęła sweter i zawiesiła go na haczyku. Zauważyła, że rękaw znów się pruje. Przytrzymała nitkę palcami i urwała ją ostrożnie. Potem poszła korytarzem w stronę klasy. Mijała dzieci pachnące mydłem, kanapkami z serem, jabłkami, nowymi zeszytami. Jedna dziewczynka miała we włosach czerwoną kokardę. Milena patrzyła na nią przez chwilę z takim skupieniem, jakby kokarda była czymś z innego świata.

— Mileno.

Odwróciła się.

Przy drzwiach biblioteki stała pani Lidia. Miała jasny sweter, włosy upięte nisko i okulary na cienkim łańcuszku. Zawsze

pachniała papierem, herbatą i kremem do rąk. Jej głos nie naciskał. Nie popychał człowieka do ściany. Był miękki, ale nie słaby.

— Dzień dobry — powiedziała Milena.

— Dzień dobry. Masz książkę?

Milena skinęła głową i wyciągnęła ją z tornistra.

— Przeczytałaś?

— Tak.

— I jak?

Milena nie odpowiedziała od razu. Nie dlatego, że nie wiedziała. Raczej dlatego, że rzadko ktoś pytał ją „jak?” i naprawdę czekał. W domu pytania zwykle miały ukrytą odpowiedź. Trzeba było ją odgadnąć, żeby przeżyć spokojniej.

Pani Lidia czekała.

— Tam było… — Milena ścisnęła papierową okładkę. — Tam było cicho.

Bibliotekarka spojrzała na nią uważniej.

— W książce?

Milena skinęła głową.

— Ale tak dobrze cicho.

Nie umiała powiedzieć więcej.

Pani Lidia nie uśmiechnęła się od razu. Może zrozumiała coś, czego nie dało się powiedzieć między dzwonkiem a pierwszą lekcją. Może tylko była dorosła w taki sposób, w jaki dorośli powinni być częściej — obecna, uważna, nieśpieszna.

— Chcesz następną? — zapytała.

Milena poczuła ukłucie pragnienia tak gwałtowne, że aż ją zawstydziło.

Chciała.

Bardzo chciała.

Ale po szkole był las. Drewno. Ojciec. Powrót przed zmrokiem. Jeśli zatrzyma się zbyt długo, Katarzyna będzie zła albo przestraszona. Jeśli wróci później, ojciec może czekać. Jeśli weźmie książkę, będzie musiała ją ukrywać. Jeśli jej nie weźmie, przez cały tydzień nie będzie miała dokąd uciec, nawet w myślach.

— Nie wiem — powiedziała.

Pani Lidia pochyliła głowę.

— Możesz oddać później. Nie musisz dzisiaj wybierać.

Milena spojrzała na nią z niedowierzaniem.

Nie musisz.

Te dwa słowa brzmiały obco.

W domu prawie wszystko było „musisz”. Musisz wstać.

Musisz iść. Musisz przynieść. Musisz milczeć. Musisz zrozumieć, zanim ktoś powie. Musisz przeprosić, nawet jeśli nie wiesz za co. Musisz być większa niż jesteś.

A pani Lidia powiedziała: nie musisz.

Milena trzymała książkę obiema rękami, jakby bała się,

że jeśli puści, te słowa upadną na podłogę i się potłuką.

— Mogę przyjść na przerwie? — zapytała cicho.

— Możesz.

Dzwonek zabrzmiał ostro. Milena drgnęła, choć inne dzieci tylko ruszyły szybciej do klas.

Pani Lidia to zauważyła.

— Wszystko dobrze?

Milena od razu skinęła głową.

Za szybko.

— Tak.

To była odpowiedź, której nauczyła się najwcześniej.

Tak.

Wszystko dobrze.

Nic się nie stało.

Przewróciłam się.

Nie boli.

Tata tylko krzyczał.

Mama jest zmęczona.

Nie trzeba nikomu mówić.

Pani Lidia przez chwilę patrzyła na nią tak, jakby chciała

zapytać jeszcze raz, ale tego nie zrobiła. Może bała się spłoszyć dziecko. Może nie wiedziała, ile wolno jej zobaczyć. Może, tak jak wielu dorosłych, stała przed niewidzialną granicą cudzej

rodziny i nie umiała zdecydować, czy ma prawo ją przekroczyć.

— Przyjdź na przerwie — powiedziała tylko. — Odłożę ci coś.

Milena pobiegła do klasy.

Przez pierwszą lekcję nie słyszała prawie nic.

Pani mówiła o rzekach, dopływach i źródłach. Kreda skrzypiała po tablicy. Ktoś za nią szeptał, ktoś inny szurał krzesłem. Milena patrzyła na mapę Polski i na niebieskie linie rzek, które płynęły przez kraj tak swobodnie, jakby nikt nigdy nie kazał im wracać do domu przed zmrokiem.

Jej myśli wciąż wracały do poranka.

Do kroków ojca.

Do szurania kapci.

Do matczynego pytania: po co ty się odzywasz?

Do drewna za szopą, które czekało cierpliwie, bo ciężkie rzeczy nigdy się nie spieszyły. Wiedziały, że ktoś i tak będzie musiał je podnieść.

Na przerwie poszła do biblioteki.

Pani Lidia rzeczywiście odłożyła książkę. Nie była gruba. Miała zieloną okładkę i lekko naderwany grzbiet.

— Ta może ci się spodobać — powiedziała. — Jest o dziewczynce, która znajduje miejsce tylko dla siebie.

Milena dotknęła okładki palcami.

— Takie miejsce naprawdę może być? — zapytała, zanim zdążyła się powstrzymać.

Pani Lidia nie odpowiedziała od razu.

— Czasem trzeba je sobie zbudować — powiedziała w końcu. — Choćby z małych rzeczy.

Milena nie wiedziała, co to znaczy. Nie całkiem.

Ale schowała książkę do tornistra ostrożnie, między zeszytami, tak jakby chowała kawałek ciepła.

Po lekcjach Katarzyna czekała przy bramie.

— Masz? — zapytała.

Milena skinęła głową.

— Szybko — powiedziała siostra.

Nie pytała, czy Milena chce iść. Nie pytała, czy jest zmęczona. Nie dlatego, że jej nie kochała. W ich domu miłość bardzo często wyglądała jak pośpiech. Jak ostrzeżenie. Jak szorstkie „szybko”, które znaczyło: boję się o ciebie, ale nie umiem tego powiedzieć inaczej.

Piotr dobiegł do nich z tornistrem obijającym się o biodro.

— Idziemy?

— Idziemy — powiedziała Katarzyna.

Droga powrotna była krótsza niż poranna. A może tylko tak się wydawało, bo każdy krok prowadził w stronę domu. Milena czuła, jak zbliża się tamto powietrze. Gęstsze, cięższe. Jeszcze byli na ulicy, jeszcze mijali sklep, jeszcze obok nich przejechał rowerzysta, jeszcze świat udawał, że jest zwyczajny. Ale dom już ich widział.

Na podwórku ojca nie było.

To nie znaczyło, że było bezpiecznie.

Teresa stała przy szopie i układała stare worki. Kiedy zobaczyła dzieci, od razu podeszła bliżej.

— Szybko przebierzcie buty — powiedziała. — Ojciec

poszedł do sklepu. Jak wróci, macie być gotowi.

Sklep.

To słowo było prawie tak ciężkie jak las.

Sklep mógł oznaczać chleb. Mógł oznaczać papierosy.

Najczęściej oznaczał alkohol, nawet jeśli nikt nie mówił tego na głos.

Katarzyna zacisnęła usta.

— Daleko idziemy?

Teresa spojrzała w stronę drogi.

— Do starego wyrębu. Mówił, że tam leży sporo gałęzi.

Piotr zdjął tornister i postawił go pod ścianą. Milena zrobiła to samo. Książka w środku uderzyła cicho o zeszyty.

Przez chwilę miała ochotę wyjąć ją i schować w pokoju, ale nie było czasu.

Matka podała im worki i kawałki sznurka.

— Tylko nie marudźcie — powiedziała cicho.

Nie brzmiało to okrutnie. Raczej bezradnie. Jakby sama do siebie mówiła: nie marudźcie, bo jeśli zaczniecie, ja też nie wytrzymam.

Milena wzięła worek.

Był szorstki, pachniał ziemią i czymś starym. Przerzuciła go przez ramię. Był pusty, a już ciążył.

Z drogi dobiegł męski głos. Potem drugi. Śmiech. Chrapliwy, znajomy.

Teresa zesztywniała.

— Idzie — powiedział Piotr.

Nie musiał mówić kto.

Wszyscy wiedzieli.

Henryk pojawił się przy furtce z papierosami w jednej ręce i butelką częściowo schowaną pod kurtką. Nie zataczał się.

Jeszcze nie. Ale twarz miał bardziej czerwoną niż rano, a oczy jaśniejsze, nieprzyjemnie pobudzone.

Spojrzał na dzieci, na worki, na ich buty.

— No — powiedział. — Jednak można się ruszyć.

Milena spuściła wzrok.

Ojciec podszedł bliżej. Pachniał zimnym powietrzem,

dymem i alkoholem, którego zapachu żadna kurtka nie umiała ukryć. Zatrzymał się przed nimi. Przez chwilę patrzył na

Katarzynę, potem na Piotra, na końcu na Milenę.

— A książeczki oddane? — zapytał.

Milena poczuła, jak zamiera jej serce.

Nie wiedziała, skąd wie. Może matka powiedziała. Może sam pamiętał. Może wcale nie wiedział, tylko rzucił słowo jak kamień i czekał, czy trafi.

— Oddane — odpowiedziała.

To była prawda.

Nie cała, ale prawda.

Nowa książka leżała w tornistrze pod ścianą domu.

Henryk przyglądał jej się przez chwilę, jakby próbował

wyczuć resztę zdania ukrytą pod jej językiem.

— No. To teraz coś pożytecznego.

Odwrócił się w stronę lasu.

— Idziemy.

Ruszyli za nim.

Najpierw Henryk, potem Katarzyna i Piotr, na końcu Milena. Teresa została przy szopie. Przez moment Milena obejrzała się na matkę. Chciała, żeby Teresa coś powiedziała. Cokolwiek. „Uważajcie”. „Nie bierz za dużo”. „Milena jest mała”. „Ja też pójdę”.

Matka stała z rękami przyciśniętymi do fartucha.

Nie powiedziała nic.

Milena odwróciła głowę i poszła dalej.

Ścieżka do lasu zaczynała się za ostatnimi zabudowaniami. Najpierw prowadziła między polami, potem skręcała ku drzewom. Jesienią ziemia była miękka i zdradliwa. Buty zapadały się w błoto, a każdy krok zostawiał ślad, który zaraz wypełniał się wodą. Milena szła ostrożnie, żeby się nie poślizgnąć. Nie wolno było upaść. Upadek nie oznaczał troski. Oznaczał kłopot.

Las stał przed nimi ciemny, wilgotny, pachnący liśćmi i korą.

Inne dzieci może widziałyby w nim miejsce zabawy.

Kryjówki, szałasy, patyki udające miecze, jagody jedzone prosto z krzaka. Dla Mileny las od dawna nie był miejscem bajek.

Był miejscem, z którego wynosiło się ciężar.

Henryk zatrzymał się przy pierwszych drzewach i odwrócił.

— Zbierać suche. Nie zgniłe. I nie takie patyczki, bo patyczkami to sobie możecie zęby dłubać.

Piotr skinął głową.

— Słyszysz? — Henryk spojrzał na niego ostrzej.

— Słyszę.

— To ruszać się.

Rozeszli się między drzewa.

Milena kucnęła przy gałęziach. Jedna była mokra i śliska. Druga sucha, ale długa. Próbowała ją złamać kolanem, lecz nie dała rady. Katarzyna podeszła, wzięła gałąź i przełamała ją gwałtownym ruchem.

— Bierz mniejsze — powiedziała.

— On mówił, że nie patyczki.

— Mniejsze nie znaczy patyczki.

Milena skinęła głową.

Zbierały w milczeniu. Piotr trochę dalej ciągnął większą gałąź, która zostawiała za sobą ślad w mokrych liściach. Henryk chodził między nimi, palił papierosa i co jakiś czas komentował, że wolno, że byle jak, że człowiek sam musi wszystkiego pilnować.

Worek Mileny powoli się zapełniał.

Na początku była tylko szorstkość materiału na ramieniu. Potem ciężar zaczął ściągać ją na bok. Poprawiała sznurek, ale wrzynał się w dłoń. Palce miała czerwone od zimna i kory. Jeden paznokieć zahaczył o drzazgę. Zabolało ostro, ale nie pisnęła.

Płacz był w tym domu rzeczą nieopłacalną.

W lesie też.

Kiedy worek był do połowy pełny, Henryk podszedł i spojrzał do środka.

— Tyle?

Milena poczuła, że gardło zaciska jej się ze strachu.

— Jeszcze zbieram.

— Ja widzę, że zbierasz. Jakbyś muchy łapała.

— Ciężkie jest — powiedziała bardzo cicho.

Nie powinna była.

Ojciec powoli wyjął papierosa z ust.

— Co?

To samo słowo co rano. To samo ostrze.

Milena zamarła.

Katarzyna, kilka kroków dalej, wyprostowała się gwałtownie.

— Nic — powiedziała Milena szybko. — Zbieram.

Henryk patrzył na nią długo.

Potem schylił się, podniósł spory kawał drewna i wrzucił go do jej worka.

Ciężar szarpnął ją w dół. Milena zachwiała się, ale utrzymała na nogach.

— Teraz będzie ciężkie — powiedział.

Nie krzyknął. Nie musiał.

Milena zacisnęła palce na sznurku. Czuła, jak łzy podchodzą jej do oczu, gorące, zdradliwe. Patrzyła w ziemię, w mokre liście, w czarną grudkę ziemi przy swoim bucie.

Nie płacz.

Nie płacz.

Nie płacz.

Katarzyna podeszła bliżej.

— Ja jej trochę wezmę.

Henryk odwrócił głowę.

— Ty swoje noś.

— Ona jest mała.

Cisza, która po tym zapadła, była jak nagłe cofnięcie powietrza przed burzą.

Milena chciała krzyknąć do siostry, żeby przestała. Żeby nie mówiła. Żeby nie stawała przed nią, bo od tego nic nie będzie lżejsze. Ale słowa nie wyszły.

Henryk zrobił krok w stronę Katarzyny.

— A ty od kiedy taka mądra?

Katarzyna pobladła, ale nie cofnęła się.

— Tylko mówię.

— To nie mów.

Piotr przestał ciągnąć gałąź.

Las nagle stał się bardzo cichy.

Ojciec patrzył na Katarzynę jeszcze chwilę, potem splunął w bok.

— Do domu. Wszystkie. Zobaczymy, ile naniosłyście.

Katarzyna wzięła swój worek. Piotr zarzucił gałąź na ramię. Milena próbowała podnieść swój ciężar. Worek szarpnął ją w dół. Plecy zapiekły, ramię zabolało tak mocno, że przez sekundę zrobiło jej się ciemno przed oczami.

Nie upuściła.

Nie mogła.

Szli z powrotem wolno. Henryk przodem, dzieci za nim. Milena została w tyle, ale nikt nie mógł jej pomóc. Czuła każdy krok. Błoto przyklejało się do butów. Sznurek wrzynał się w rękę. Drewno obijało się o biodro i udo. Oddychała przez zaciśnięte zęby.

W pewnym momencie worek osunął się niżej.

Przystanęła tylko na sekundę, żeby poprawić chwyt.

— No dalej! — zawołał Henryk, nie odwracając się nawet. — Nie stój jak cielę!

Milena ruszyła.

Słowa weszły w nią razem z oddechem. Nie stój jak cielę. Ruszaj się. Szybciej. Nie marudź. Nie płacz. Nie udawaj. Nie wymyślaj. Nie bądź słaba. Nie bądź dzieckiem.

Dopiero wiele lat później miała zrozumieć, że dziecko nie powinno musieć zasługiwać na prawo do zmęczenia.

Wtedy wiedziała tylko, że trzeba donieść drewno do domu.

Na podwórku Teresa czekała przy szopie. Gdy zobaczyła Milenę, coś przemknęło po jej twarzy — może litość, może strach, może wstyd. Zniknęło jednak szybko, zanim mogło stać się czymkolwiek użytecznym.

— Tutaj składajcie — powiedział Henryk.

Dzieci wysypały drewno przy szopie. Gałęzie uderzyły o ziemię z suchym trzaskiem. Milena puściła worek i dopiero wtedy poczuła, jak bardzo drżą jej ręce. Na dłoni miała małą drzazgę. Wbiła się płytko, ale skóra wokół była zaczerwieniona.

Katarzyna chciała do niej podejść, lecz ojciec stanął między nimi.

— I widzicie? — powiedział. — Można? Można. Tylko trzeba chcieć.

Piotr patrzył w bok.

Milena patrzyła na drewno.

Było go niewiele. Za mało, żeby ojciec był naprawdę zadowolony. Dość, żeby ciało dziecka bolało.

Henryk wszedł do domu pierwszy.

Jego kapcie, zostawione rano w korytarzu, czekały przy progu jak dwa przydeptane zwierzęta. Ojciec wsunął w nie stopy i zaszurał w stronę kuchni.

Milena została jeszcze chwilę na dworze.

Niebo zaczynało ciemnieć. Nad lasem wisiała niska, ciężka chmura. Z komina unosił się dym. W oknie kuchni zapaliło się światło, żółte i zmęczone.

Katarzyna dotknęła dłoni Mileny.

— Pokaż.

Milena otworzyła palce. Drzazga tkwiła pod skórą jak mała czarna kreska.

— Wyjmę ci potem — powiedziała siostra.

— Nie boli.

Katarzyna spojrzała na nią krótko.

Obie wiedziały, że to nieprawda.

Ale w ich domu „nie boli” było czasami jedynym sposobem, żeby coś przetrwało.

Weszły do środka.

Kuchnia pachniała herbatą, mokrym drewnem i papierosami. Ojciec siedział już przy stole. Teresa krzątała się przy piecu. Piotr stał przy wiadrze i mył ręce, choć woda była zimna.

Milena zdjęła buty i ustawiła je równo przy ścianie. Potem spojrzała na swój tornister leżący pod ławą w sieni.

Książka była w środku.

Przez chwilę myślała tylko o niej. O zielonej okładce. O dziewczynce, która miała znaleźć miejsce tylko dla siebie. O słowach pani Lidii: czasem trzeba je sobie zbudować, choćby z małych rzeczy.

Milena nie wiedziała jeszcze, jak buduje się takie miejsce.

Nie miała desek, gwoździ ani klucza.

Miała tylko książkę ukrytą między zeszytami, drzazgę pod skórą i zmęczenie tak wielkie, że chciało jej się położyć na podłodze.

— Milena! — zawołał ojciec z kuchni.

Drgnęła.

— Tak?

— Chodź no tu.

Weszła powoli.

Henryk siedział oparty o krzesło. Jedną stopę wysunął z kapcia. Kapeć leżał na podłodze bokiem, stary, brunatny, z wytartym miejscem przy palcach. Ojciec wskazał brodą na drewno przy piecu.

— Przynieś jeszcze z szopy. Tylko suche. Nie takie mokre jak ostatnio.

Milena poczuła, jak wszystko w niej opada.

— Teraz?

Ojciec uniósł głowę.

Teresa zamarła przy piecu.

Katarzyna odwróciła się od zlewu.

Piotr przestał poruszać rękami w wodzie.

Jedno słowo.

Za dużo.

Milena zrozumiała to natychmiast.

Ojciec patrzył na nią długo, a w jego twarzy coś twardniało. W kuchni zrobiło się ciasno. Powietrze zgęstniało tak, że trudno było je przełknąć.

Henryk powoli wsunął stopę z powrotem w kapeć.

Szurnął nim po podłodze.

— Co powiedziałaś?

Milena chciała zniknąć.

Nie umrzeć. Tego jeszcze nie umiała sobie wyobrazić. Chciała tylko przestać zajmować miejsce. Stać się cieniem na ścianie, okruchem pod stołem, czymś tak małym, że nikt nie mógłby zażądać od tego drewna, słowa, posłuszeństwa.

— Nic — wyszeptała.

— Nic?

Skinęła głową.

— Pytałam tylko.

— Pytałaś.

Ojciec wstał.

Krzesło przesunęło się po podłodze z długim jękiem.

Teresa powiedziała cicho:

— Henryk…

— Cicho.

Matka zamilkła.

Milena patrzyła na kapeć ojca. Nie na jego twarz. Nie na ręce. Na kapeć. Był brzydki, rozdeptany, z plamą przy podeszwie. Rzecz bez znaczenia. Rzecz, którą człowiek wsuwał na stopę i ciągnął po podłodze.

Henryk zrobił krok w jej stronę.

— Pytasz, bo co? Bo rozumu nie masz?

Nie odpowiedziała.

— Patrz na mnie, jak do ciebie mówię.

Podniosła wzrok.

Ojciec pochylił się lekko. Czuła jego oddech. Alkohol, herbata, papierosy. Wszystko razem.

— Ty masz mniej rozumu niż moje kapcie — powiedział.

Katarzyna zamknęła oczy.

Piotr spuścił głowę.

Teresa odwróciła twarz do pieca.

A Milena stała pośrodku kuchni i nie rozumiała jeszcze, że są zdania, które zostają w człowieku dłużej niż siniaki.

Wiedziała tylko, że trzeba iść do szopy.

Że trzeba przynieść suche drewno.

Że nie wolno płakać.

Odwróciła się więc, wzięła pusty kosz stojący przy drzwiach i wyszła na podwórko.

Zmierzch zgęstniał nad domem. Szopa była czarna w środku, pachniała wilgocią, ziemią i starym drewnem. Milena weszła do niej ostrożnie, choć znała każdy krok. Z zewnątrz dobiegały przytłumione głosy, brzęk naczyń, kaszlnięcie ojca.

W ciemności odnalazła dłonią polana.

Jedno. Drugie. Trzecie.

Układała je w koszu powoli, tak żeby nie spadły. Drzazga w palcu zapiekła mocniej. Plecy bolały. Ramiona bolały. Gardło bolało od niepłakania.

Za ścianą domu ojciec przesunął krzesło.

Milena zastygła.

Nasłuchiwała.

Znowu.

Zawsze.

Dom oddychał ciężko. Las za szopą milczał. Drewno leżało pod jej dłońmi, zimne i cierpliwe.

Podniosła kosz.

Był za ciężki.

Podniosła go mimo to.