MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
nowość
Ekonomia uwagi - ebook
Uwaga jest walutą. Każde kliknięcie, każda sekunda na platformie, każde spojrzenie na ekran to transakcja, w której jedna strona dokładnie wie, ile zarabia — a druga często nie wie, że w ogóle płaci. „Ekonomia Uwagi” to precyzyjna analiza rynku, który powstał, by przejąć najcenniejszy zasób, jaki posiadasz. Bez moralizowania. Bez porad o wyłączaniu powiadomień. Tylko mechanizmy, koszty i dywidenda, którą możesz odzyskać. Publikacja została utworzona przy pomocy sztucznej inteligencji (AI).
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Wiara i religia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8467-343-0 |
| Rozmiar pliku: | 1,1 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Od Autora
Książka ta powstała z jednego, uporczywego pytania: ile naprawdę kosztuje to, co oddajemy za darmo?
Herbert Simon napisał w 1971 roku, że bogactwo informacji tworzy ubóstwo uwagi.
Od tamtego czasu świat zmienił się nie do poznania, a mechanizm, który dostrzegł, stał się fundamentem największych fortun i jednocześnie źródłem cichego bankructwa milionów ludzi.
Nie bankructwa finansowego.
Bankructwa uwagi.
Przez lata obserwowałem, jak ten rynek rośnie.
Widziałem, jak platformy uczą się przewidywać nasze zachowania lepiej niż my sami.
Widziałem, jak czas, który kiedyś należał do nas, staje się towarem wycenianym w ułamkach sekundy i sprzedawanym w pakietach.
Widziałem też, jak ludzie — inteligentni, pracowici, świadomi — tracą coś, czego nie potrafią nawet nazwać, dopóki nie zauważą, że ich życie stało się płaskie.
Ta książka nie jest moralizowaniem.
Nie jest kolejnym poradnikiem o produktywności ani wezwaniem do digitalnego detoksu.
Jest próbą precyzyjnej analizy ekonomicznej.
Traktuję uwagę tak, jak ekonomiści traktują kapitał, pracę czy ziemię: jako zasób ograniczony, mierzalny, posiadający wartość i podlegający wymianie.
Z tą różnicą, że w tym przypadku większość uczestników rynku nie wie, że w ogóle handluje.
CHCIAŁEM ZROZUMIEĆ TRZY RZECZY.
PO PIERWSZE — czym właściwie jest uwaga jako waluta i dlaczego jest bardziej nieodnawialna niż czas.
PO DRUGIE — jak działa rynek, który został zbudowany, żeby tę walutę od nas przejąć: kto na nim zarabia, jakie mechanizmy stosuje, jakie monopole powstały.
PO TRZECIE — co się dzieje, gdy ktoś przestaje oddawać uwagę za darmo i zaczyna nią dysponować świadomie.
Pisałem tę książkę dla tych, którzy czują, że coś im ucieka, ale nie zawsze potrafią wskazać co.
Dla tych, którzy intuicyjnie wiedzą, że każda sekunda spędzona na platformie jest transakcją, nawet jeśli druga strona nigdy nie wystawia faktury.
Dla tych, którzy chcą zobaczyć strukturę systemu, a nie tylko jego objawy.
Nie obiecuję, że po lekturze automatycznie odzyskacie uwagę.
Obiecuję tylko jedno: zobaczycie cenę.
A kiedy zobaczycie cenę, decyzja o tym, czy dalej płacić, będzie już tylko Wasza.
Marcin KostaMONOPOL
KIEDY KILKU GRACZY ZACZYNA KONTROLOWAĆ CAŁY RYNEK UWAGI
OTWARCIE
Monopol w ekonomii nie oznacza tylko sytuacji w której istnieje jedna firma.
Oznacza sytuację w której konkurencja przestaje mieć znaczenie.
Jeden podmiot kontroluje zasób.
Kontroluje dostęp.
Kontroluje warunki transakcji.
A kiedy kontrolujesz rynek — nie musisz już przekonywać każdego klienta z osobna.
Możesz ustalać zasady.
Rynek uwagi długo wyglądał jak przestrzeń pełna wyboru.
Telewizja.
Gazety.
Radio.
Internet.
Blogi.
Fora.
Media społecznościowe.
Setki kanałów.
Tysiące twórców.
Miliony informacji.
Im więcej źródeł — tym większa wolność.
Tak przynajmniej wyglądało to z zewnątrz.
Ale liczba dostępnych treści nie oznacza liczby podmiotów które naprawdę kontrolują przepływ uwagi.
Bo możesz mieć dostęp do miliona informacji i jednocześnie pozwolić kilku mechanizmom zdecydować które z nich zobaczysz.
I tutaj zaczyna się problem.
Nie musisz kontrolować wszystkiego co istnieje.
Wystarczy że kontrolujesz bramę przez którą człowiek przechodzi do tego co istnieje.
To jest monopol nowej ekonomii.
Nie monopol nad informacją.
Monopol nad jej dystrybucją.
ROZKŁAD POJĘCIA
Rynek uwagi został opisany wcześniej jako przestrzeń w której kilka grup walczy o ten sam zasób.
Platformy.
Reklamodawcy.
Politycy i ruchy społeczne.
Twórcy treści.
Każdy chce tego samego.
Twojego czasu.
Twojego skupienia.
Twojej reakcji.
Twojego zaangażowania.
Ale rynek nie jest równy.
Nie wszyscy uczestnicy mają takie same możliwości.
Nie wszyscy posiadają takie same dane.
Nie wszyscy mogą przewidywać zachowanie użytkownika.
Nie wszyscy mogą decydować co pojawi się przed jego oczami.
I nie wszyscy mogą sprawić że ich treść zostanie pokazana milionom ludzi bez konieczności pytania każdego z nich osobno.
To tworzy koncentrację.
A koncentracja prowadzi do władzy.
WYMIAR PIERWSZY: KONTROLA WEJŚCIA
Wyobraź sobie miasto w którym istnieją miliony książek.
Ale istnieje tylko kilka drzwi przez które możesz wejść do biblioteki.
Książek jest milion.
Drzwi są cztery.
Możesz więc powiedzieć:
„Mam dostęp do wszystkiego.”
Formalnie tak.
Praktycznie — nie.
Bo zanim dotrzesz do książki, ktoś musi zdecydować które drzwi otworzyć.
A jeżeli drzwi mają mechanizm który wybiera za Ciebie co zobaczysz po wejściu — Twoja wolność wyboru zaczyna wyglądać inaczej.
Tak działają platformy.
Nie muszą tworzyć całej informacji.
Nie muszą tworzyć większości treści.
Nie muszą nawet mówić Ci czego masz szukać.
Wystarczy że zdecydują co pojawi się przed Tobą zanim zdążysz czegoś poszukać.
To fundamentalna zmiana.
W starym modelu człowiek szukał informacji.
W nowym modelu informacja szuka człowieka.
WYMIAR DRUGI: ALGORYTM JAKO BRAMA
Kiedyś musiałeś zdecydować co chcesz zobaczyć.
Dzisiaj możesz otworzyć aplikację i poczekać aż ktoś zdecyduje za Ciebie.
Nie musisz znać autora.
Nie musisz znać tematu.
Nie musisz nawet wiedzieć czego szukasz.
System poda Ci następny bodziec.
A potem następny.
I następny.
To jest niezwykle wydajne.
Nie dla Ciebie.
Dla rynku.
Bo jeżeli system potrafi przewidzieć co zatrzyma Cię przez kolejne trzydzieści sekund — może próbować sprzedać te trzydzieści sekund.
Jeżeli potrafi przewidzieć co wywoła reakcję — może dostarczyć więcej takich treści.
Jeżeli wie że konflikt zatrzymuje Cię dłużej niż spokój — dostajesz konflikt.
Jeżeli wie że oburzenie działa lepiej niż obojętność — dostajesz oburzenie.
Jeżeli wie że strach działa lepiej niż neutralna informacja — dostajesz strach.
Nie dlatego że ktoś koniecznie siedzi w pokoju i mówi:
„Pokażmy temu człowiekowi coś co go zdenerwuje.”
Mechanizm jest prostszy.
System obserwuje.
Mierzy.
Porównuje.
Optymalizuje.
A potem powtarza to co działa.
W ten sposób algorytm nie musi mieć opinii na Twój temat.
Wystarczy że zna Twoją reakcję.
MONOPOL INFORMACJI
Jest jeszcze głębszy poziom.
Jeżeli przez długi czas otrzymujesz informacje z tych samych źródeł — zaczynają one kształtować nie tylko to co wiesz.
Zaczynają kształtować to co uważasz za warte wiedzenia.
To jest znacznie większa władza.
Bo kontrolowanie odpowiedzi jest mniej skuteczne niż kontrolowanie pytań.
Jeżeli ktoś mówi Ci:
„Oto odpowiedź.”
Możesz się z nim zgodzić albo nie.
Ale jeżeli ktoś decyduje:
„Oto temat którym powinieneś się dzisiaj zajmować.”
Może sprawić że przestaniesz zadawać inne pytania.
To właśnie dlatego walka o uwagę jest walką o coś więcej niż czas.
Jest walką o ramę rzeczywistości.
To na co kierujesz uwagę kształtuje Twój obraz świata, Twoje priorytety i Twoje rozumienie tego co jest ważne.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim konflikty — świat zaczyna wyglądać jak konflikt.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim zagrożenia — świat zaczyna wyglądać jak zagrożenie.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim sukces — świat zaczyna wyglądać jak nieustanna rywalizacja.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim innych ludzi — własne życie zaczyna wyglądać jak projekt który powinien być porównywany.
Nie zmienił się świat.
Zmienił się wybór tego co dociera do Twojej świadomości.
MECHANIZM
Monopol uwagi nie potrzebuje zakazu.
Nie potrzebuje cenzora.
Nie potrzebuje zamknięcia dostępu do innych źródeł.
Wystarczy przewaga.
Jeżeli jedna platforma ma więcej użytkowników — więcej twórców chce być na tej platformie.
Jeżeli więcej twórców jest na platformie — więcej użytkowników ma powód żeby na niej zostać.
Jeżeli więcej użytkowników zostaje — platforma zbiera więcej danych.
Jeżeli ma więcej danych — może lepiej przewidywać zachowania.
Jeżeli lepiej przewiduje zachowania — może skuteczniej zatrzymywać uwagę.
A jeżeli skuteczniej zatrzymuje uwagę — przyciąga jeszcze więcej użytkowników.
Powstaje pętla.
Więcej użytkowników → więcej danych → lepsza personalizacja → większe zaangażowanie → więcej użytkowników.
To nie musi być spisek.
Nie musi być nawet świadomym planem.
Wystarczy ekonomia.
System który lepiej zatrzymuje uwagę ma przewagę nad systemem który robi to gorzej.
A przewaga która trwa wystarczająco długo zaczyna przypominać monopol.
EFEKT SIECI
Jest jeszcze jeden mechanizm.
Ludzie idą tam gdzie są inni ludzie.
Znajomi są na jednej platformie.
Twórcy są na jednej platformie.
Książka ta powstała z jednego, uporczywego pytania: ile naprawdę kosztuje to, co oddajemy za darmo?
Herbert Simon napisał w 1971 roku, że bogactwo informacji tworzy ubóstwo uwagi.
Od tamtego czasu świat zmienił się nie do poznania, a mechanizm, który dostrzegł, stał się fundamentem największych fortun i jednocześnie źródłem cichego bankructwa milionów ludzi.
Nie bankructwa finansowego.
Bankructwa uwagi.
Przez lata obserwowałem, jak ten rynek rośnie.
Widziałem, jak platformy uczą się przewidywać nasze zachowania lepiej niż my sami.
Widziałem, jak czas, który kiedyś należał do nas, staje się towarem wycenianym w ułamkach sekundy i sprzedawanym w pakietach.
Widziałem też, jak ludzie — inteligentni, pracowici, świadomi — tracą coś, czego nie potrafią nawet nazwać, dopóki nie zauważą, że ich życie stało się płaskie.
Ta książka nie jest moralizowaniem.
Nie jest kolejnym poradnikiem o produktywności ani wezwaniem do digitalnego detoksu.
Jest próbą precyzyjnej analizy ekonomicznej.
Traktuję uwagę tak, jak ekonomiści traktują kapitał, pracę czy ziemię: jako zasób ograniczony, mierzalny, posiadający wartość i podlegający wymianie.
Z tą różnicą, że w tym przypadku większość uczestników rynku nie wie, że w ogóle handluje.
CHCIAŁEM ZROZUMIEĆ TRZY RZECZY.
PO PIERWSZE — czym właściwie jest uwaga jako waluta i dlaczego jest bardziej nieodnawialna niż czas.
PO DRUGIE — jak działa rynek, który został zbudowany, żeby tę walutę od nas przejąć: kto na nim zarabia, jakie mechanizmy stosuje, jakie monopole powstały.
PO TRZECIE — co się dzieje, gdy ktoś przestaje oddawać uwagę za darmo i zaczyna nią dysponować świadomie.
Pisałem tę książkę dla tych, którzy czują, że coś im ucieka, ale nie zawsze potrafią wskazać co.
Dla tych, którzy intuicyjnie wiedzą, że każda sekunda spędzona na platformie jest transakcją, nawet jeśli druga strona nigdy nie wystawia faktury.
Dla tych, którzy chcą zobaczyć strukturę systemu, a nie tylko jego objawy.
Nie obiecuję, że po lekturze automatycznie odzyskacie uwagę.
Obiecuję tylko jedno: zobaczycie cenę.
A kiedy zobaczycie cenę, decyzja o tym, czy dalej płacić, będzie już tylko Wasza.
Marcin KostaMONOPOL
KIEDY KILKU GRACZY ZACZYNA KONTROLOWAĆ CAŁY RYNEK UWAGI
OTWARCIE
Monopol w ekonomii nie oznacza tylko sytuacji w której istnieje jedna firma.
Oznacza sytuację w której konkurencja przestaje mieć znaczenie.
Jeden podmiot kontroluje zasób.
Kontroluje dostęp.
Kontroluje warunki transakcji.
A kiedy kontrolujesz rynek — nie musisz już przekonywać każdego klienta z osobna.
Możesz ustalać zasady.
Rynek uwagi długo wyglądał jak przestrzeń pełna wyboru.
Telewizja.
Gazety.
Radio.
Internet.
Blogi.
Fora.
Media społecznościowe.
Setki kanałów.
Tysiące twórców.
Miliony informacji.
Im więcej źródeł — tym większa wolność.
Tak przynajmniej wyglądało to z zewnątrz.
Ale liczba dostępnych treści nie oznacza liczby podmiotów które naprawdę kontrolują przepływ uwagi.
Bo możesz mieć dostęp do miliona informacji i jednocześnie pozwolić kilku mechanizmom zdecydować które z nich zobaczysz.
I tutaj zaczyna się problem.
Nie musisz kontrolować wszystkiego co istnieje.
Wystarczy że kontrolujesz bramę przez którą człowiek przechodzi do tego co istnieje.
To jest monopol nowej ekonomii.
Nie monopol nad informacją.
Monopol nad jej dystrybucją.
ROZKŁAD POJĘCIA
Rynek uwagi został opisany wcześniej jako przestrzeń w której kilka grup walczy o ten sam zasób.
Platformy.
Reklamodawcy.
Politycy i ruchy społeczne.
Twórcy treści.
Każdy chce tego samego.
Twojego czasu.
Twojego skupienia.
Twojej reakcji.
Twojego zaangażowania.
Ale rynek nie jest równy.
Nie wszyscy uczestnicy mają takie same możliwości.
Nie wszyscy posiadają takie same dane.
Nie wszyscy mogą przewidywać zachowanie użytkownika.
Nie wszyscy mogą decydować co pojawi się przed jego oczami.
I nie wszyscy mogą sprawić że ich treść zostanie pokazana milionom ludzi bez konieczności pytania każdego z nich osobno.
To tworzy koncentrację.
A koncentracja prowadzi do władzy.
WYMIAR PIERWSZY: KONTROLA WEJŚCIA
Wyobraź sobie miasto w którym istnieją miliony książek.
Ale istnieje tylko kilka drzwi przez które możesz wejść do biblioteki.
Książek jest milion.
Drzwi są cztery.
Możesz więc powiedzieć:
„Mam dostęp do wszystkiego.”
Formalnie tak.
Praktycznie — nie.
Bo zanim dotrzesz do książki, ktoś musi zdecydować które drzwi otworzyć.
A jeżeli drzwi mają mechanizm który wybiera za Ciebie co zobaczysz po wejściu — Twoja wolność wyboru zaczyna wyglądać inaczej.
Tak działają platformy.
Nie muszą tworzyć całej informacji.
Nie muszą tworzyć większości treści.
Nie muszą nawet mówić Ci czego masz szukać.
Wystarczy że zdecydują co pojawi się przed Tobą zanim zdążysz czegoś poszukać.
To fundamentalna zmiana.
W starym modelu człowiek szukał informacji.
W nowym modelu informacja szuka człowieka.
WYMIAR DRUGI: ALGORYTM JAKO BRAMA
Kiedyś musiałeś zdecydować co chcesz zobaczyć.
Dzisiaj możesz otworzyć aplikację i poczekać aż ktoś zdecyduje za Ciebie.
Nie musisz znać autora.
Nie musisz znać tematu.
Nie musisz nawet wiedzieć czego szukasz.
System poda Ci następny bodziec.
A potem następny.
I następny.
To jest niezwykle wydajne.
Nie dla Ciebie.
Dla rynku.
Bo jeżeli system potrafi przewidzieć co zatrzyma Cię przez kolejne trzydzieści sekund — może próbować sprzedać te trzydzieści sekund.
Jeżeli potrafi przewidzieć co wywoła reakcję — może dostarczyć więcej takich treści.
Jeżeli wie że konflikt zatrzymuje Cię dłużej niż spokój — dostajesz konflikt.
Jeżeli wie że oburzenie działa lepiej niż obojętność — dostajesz oburzenie.
Jeżeli wie że strach działa lepiej niż neutralna informacja — dostajesz strach.
Nie dlatego że ktoś koniecznie siedzi w pokoju i mówi:
„Pokażmy temu człowiekowi coś co go zdenerwuje.”
Mechanizm jest prostszy.
System obserwuje.
Mierzy.
Porównuje.
Optymalizuje.
A potem powtarza to co działa.
W ten sposób algorytm nie musi mieć opinii na Twój temat.
Wystarczy że zna Twoją reakcję.
MONOPOL INFORMACJI
Jest jeszcze głębszy poziom.
Jeżeli przez długi czas otrzymujesz informacje z tych samych źródeł — zaczynają one kształtować nie tylko to co wiesz.
Zaczynają kształtować to co uważasz za warte wiedzenia.
To jest znacznie większa władza.
Bo kontrolowanie odpowiedzi jest mniej skuteczne niż kontrolowanie pytań.
Jeżeli ktoś mówi Ci:
„Oto odpowiedź.”
Możesz się z nim zgodzić albo nie.
Ale jeżeli ktoś decyduje:
„Oto temat którym powinieneś się dzisiaj zajmować.”
Może sprawić że przestaniesz zadawać inne pytania.
To właśnie dlatego walka o uwagę jest walką o coś więcej niż czas.
Jest walką o ramę rzeczywistości.
To na co kierujesz uwagę kształtuje Twój obraz świata, Twoje priorytety i Twoje rozumienie tego co jest ważne.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim konflikty — świat zaczyna wyglądać jak konflikt.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim zagrożenia — świat zaczyna wyglądać jak zagrożenie.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim sukces — świat zaczyna wyglądać jak nieustanna rywalizacja.
Jeżeli przez rok oglądasz przede wszystkim innych ludzi — własne życie zaczyna wyglądać jak projekt który powinien być porównywany.
Nie zmienił się świat.
Zmienił się wybór tego co dociera do Twojej świadomości.
MECHANIZM
Monopol uwagi nie potrzebuje zakazu.
Nie potrzebuje cenzora.
Nie potrzebuje zamknięcia dostępu do innych źródeł.
Wystarczy przewaga.
Jeżeli jedna platforma ma więcej użytkowników — więcej twórców chce być na tej platformie.
Jeżeli więcej twórców jest na platformie — więcej użytkowników ma powód żeby na niej zostać.
Jeżeli więcej użytkowników zostaje — platforma zbiera więcej danych.
Jeżeli ma więcej danych — może lepiej przewidywać zachowania.
Jeżeli lepiej przewiduje zachowania — może skuteczniej zatrzymywać uwagę.
A jeżeli skuteczniej zatrzymuje uwagę — przyciąga jeszcze więcej użytkowników.
Powstaje pętla.
Więcej użytkowników → więcej danych → lepsza personalizacja → większe zaangażowanie → więcej użytkowników.
To nie musi być spisek.
Nie musi być nawet świadomym planem.
Wystarczy ekonomia.
System który lepiej zatrzymuje uwagę ma przewagę nad systemem który robi to gorzej.
A przewaga która trwa wystarczająco długo zaczyna przypominać monopol.
EFEKT SIECI
Jest jeszcze jeden mechanizm.
Ludzie idą tam gdzie są inni ludzie.
Znajomi są na jednej platformie.
Twórcy są na jednej platformie.
więcej..
