Lucyfer — Kroniki Buntu Przeciw Bogu — Tom III - ebook

Rozdział 32. Złoty cielec

1. Góra, która przemówiła

Wolność szybko przestała smakować jak pieśń.

Nad morzem Izraelici widzieli rozbite rydwany, śpiewali o zwycięstwie Boga i tańczyli przy dźwiękach bębnów Miriam. Kilka tygodni później pamiętali już głównie o pustych naczyniach.

Pustynia Sin rozciągała się przed nimi jak martwa ziemia. W dzień słońce wypalało wilgoć z ust, a nocą zimno wciskało się pod szaty. Stada znajdowały coraz mniej pożywienia. Zapasy zabrane z Egiptu kończyły się szybciej, niż zakładali przełożeni rodów.

Lud zaczął szemrać przeciw Mojżeszowi i Aaronowi.

— ud zaczął szem Lepiej byłoby umrzeć z ręki Pana w Egipcie — powiedział jeden z mężczyzn. — Siedzieliśmy przy garnkach mięsa i jedliśmy chleb do syta. Wyprowadziliście nas na pustynię, aby zagłodzić całe zgromadzenie.

Nie mówił prawdy.

Niewolnicy nie siedzieli codziennie przy pełnych garnkach. Ich racje zależały od wykonanej pracy. Bito ich, odbierano dzieci i zmuszano do wyrabiania cegieł bez słomy. Głód przemienił jednak wspomnienie niewoli w obraz bezpieczeństwa.

Lucyfer stał na skraju obozu.

— Nie przekonuj ich, że Egipt był dobry — powiedział Mammon. — Wystarczy, że przypomnisz im o jedzeniu.

Demon chciwości rozumiał, że człowiek nie musi kochać kajdan. Wystarczy, że zacznie bać się pustych rąk bardziej niż pana, który je związał.

Mojżesz wszedł do namiotu Aarona.

— Słyszałeś ich?

— Cały obóz słyszy.

— Mówią, że ich zabiłem.

— Są głodni.

— My również jesteśmy głodni.

Aaron spojrzał na brata.

— Oni nie widzieli płonącego krzewu.

— Widzieli rozdzielone morze.

— Cud widziany wczoraj nie napełnia dzisiejszego żołądka.

Mojżesz wyszedł poza obóz i wołał do Boga.

Odpowiedź przyszła przed wieczorem.

— Ześlę wam chleb z nieba. Lud będzie zbierał codzienną porcję, aby okazało się, czy potrafi żyć według mojego słowa. Szóstego dnia zbierze podwójną ilość, ponieważ siódmy dzień będzie odpoczynkiem.

Wieczorem nad obozem pojawiły się przepiórki. Nadlatywały nisko, zmęczone wędrówką. Ludzie chwytali je rękami, sieciami oraz płaszczami. Po raz pierwszy od wielu dni najedli się mięsa.

Rano ziemię pokrywała rosa.

Gdy wyschła, na powierzchni pustyni pozostały drobne białe ziarenka przypominające szron.

Izraelici patrzyli na nie nieufnie.

— Co to jest? — pytali.

Po hebrajsku słowa te brzmiały jak „man hu”.

Dlatego pokarm nazwano manną.

Mojżesz podniósł garść.

— To chleb, który Pan daje wam do jedzenia. Każdy zbierze tyle, ile potrzebuje jego dom. Nie odkładajcie do następnego dnia.

Lud wyszedł z naczyniami.

Jedni zbierali dużo, inni mało, lecz po podziale każdy dom otrzymał wystarczającą porcję. Ziarna mielono, tłuczono i pieczono z nich placki.

Niektórzy nie zaufali poleceniu.

Ukryli część na następny dzień, bojąc się, że pokarm więcej się nie pojawi. Rano znaleźli robactwo i poczuli odór zepsucia.

— Chciałem tylko zabezpieczyć dzieci — tłumaczył jeden z ojców.

— Bóg powiedział, że jutro da ponownie — odpowiedział przełożony.

— A jeśli nie?

W tym pytaniu kryło się serce niewolnika.

W Egipcie człowiek uczył się gromadzić ukradkiem, ponieważ pan mógł odebrać wszystko. Na pustyni Izrael miał nauczyć się przyjmować codzienny dar bez budowania bezpieczeństwa z lęku.

Szóstego dnia manna nie zepsuła się przez noc.

Siódmego nie pojawiła się na ziemi.

Mimo to część ludzi wyszła jej szukać.

Nie znaleźli niczego.

Bóg uczył ich, że człowiek nie jest jedynie narzędziem pracy. Faraon mierzył jego wartość liczbą cegieł. Prawo odpoczynku mówiło, że życie nie zależy od nieprzerwanej produkcji. Niewolnik pracował, dopóki pozwalało ciało. Człowiek przymierza miał zatrzymywać się, pamiętając, że świat trwa dzięki Bogu, nie dzięki jego wysiłkowi.

Lucyfer nienawidził dnia odpoczynku.

Cisza dawała ludziom czas na pytanie, komu naprawdę służą.

Izraelici ruszyli dalej.

W Refidim zabrakło wody.

Tym razem szemranie szybko zmieniło się w otwarty bunt. Mężczyźni otoczyli Mojżesza.

— Daj nam wodę!

— Dlaczego spieracie się ze mną? — odpowiedział. — Dlaczego wystawiacie Pana na próbę?

— Po co wyprowadziłeś nas z Egiptu? Aby zabić pragnieniem nas, nasze dzieci i bydło?

Tłum napierał.

Mojżesz zobaczył kamienie w dłoniach kilku ludzi.

— Jeszcze chwila, a mnie ukamienują — powiedział Bogu.

— Weź laskę, którą uderzyłeś Nil. Zabierz starszych i idź do skały na Horebie. Stanę przed tobą. Uderzysz skałę, a wypłynie z niej woda.

Mojżesz wykonał polecenie.

Laska uderzyła w kamień.

Ze szczeliny trysnęła woda. Nie cienka strużka, lecz potok wystarczający dla ludzi i zwierząt. Dzieci zanurzały w nim twarze. Kobiety napełniały dzbany, a pasterze prowadzili stada.

Miejsce nazwano Massa i Meriba — Próba i Spór — ponieważ lud pytał:

„Czy Pan naprawdę jest pośród nas?”

Woda odpowiedziała, ale pytanie nie zniknęło z ich serc.

Niedługo później pojawił się nowy przeciwnik.

Amalekici nie zaatakowali od czoła. Uderzyli na tył pochodu, gdzie szli słabi, starcy i ludzie opóźnieni chorobą. Zabijali tych, którzy nie potrafili się bronić, i znikali pomiędzy wzgórzami.

Mojżesz wezwał Jozuego, młodego człowieka z plemienia Efraima.

— Wybierz wojowników — powiedział. — Jutro wyjdziesz przeciw Amalekitom. Ja stanę na szczycie wzgórza z laską Boga.

— Ilu mam wybrać?

— Tylu, ilu potrafisz zebrać.

— Nie są żołnierzami.

— Ty również nie jesteś jeszcze dowódcą.

Jozue spojrzał na niego.

— To dlaczego ja?

— Ponieważ gdy inni krzyczeli nad morzem, ty pomagałeś utrzymać porządek. Nie pytasz najpierw, jakie miejsce otrzymasz po zwycięstwie.

Następnego dnia Izrael po raz pierwszy stanął do bitwy jako wolny lud.

Jozue prowadził mężczyzn uzbrojonych w broń zabraną z brzegu morza. Nie umieli utrzymać szyku jak egipska armia, lecz walczyli w obronie własnych rodzin.

Mojżesz wszedł na wzgórze z Aaronem i Churem.

Gdy podnosił ręce, Izrael zyskiwał przewagę. Kiedy je opuszczał ze zmęczenia, Amalekici nacierali.

Po kilku godzinach ramiona Mojżesza zaczęły drżeć.

— Nie utrzymam ich — powiedział.

Aaron i Chur posadzili go na kamieniu. Stanęli po obu stronach i podtrzymywali jego ręce aż do zachodu słońca.

Jozue pokonał napastników.

Nie było to zwycięstwo jednego bohatera. Wojownicy walczyli w dolinie, Mojżesz trwał na wzgórzu, a dwóch ludzi podtrzymywało go, gdy zabrakło mu sił. Izrael miał nauczyć się, że przywódca również potrzebuje pomocy.

Wkrótce tę samą prawdę przypomniał Mojżeszowi Jetro.

Przybył z Seforą, Gerszomem oraz Eliezerem. Mojżesz wyszedł mu naprzeciw, skłonił się i ucałował teścia. Potem przywitał żonę oraz synów.

Sefora nie rzuciła mu się w ramiona.

— Słyszeliśmy o Egipcie — powiedziała.

— Bóg wyprowadził lud.

— A teraz dopiero przypomniałeś sobie o rodzinie?

— Nie zapomniałem.

— Brak wiadomości przez wiele miesięcy brzmi jak zapomnienie.

Mojżesz nie bronił się. Powołanie nie unieważniało odpowiedzialności wobec tych, których pozostawił.

Jetro wysłuchał opowieści o plagach, Pasze i morzu.

— Teraz wiem, że Pan jest większy od wszystkich bogów — powiedział. — Uratował lud spod władzy tych, którzy wynosili się nad niego.

Następnego dnia zobaczył Mojżesza siedzącego od rana do wieczora. Tysiące ludzi czekały, aby przedstawić mu spory.

— Co robisz? — zapytał Jetro.

— Rozstrzygam sprawy ludu.

— Sam?

— Przychodzą pytać o wolę Boga.

— Wyczerpiesz siebie i ich. Zadanie jest zbyt ciężkie dla jednego człowieka.

Poradził, aby Mojżesz nauczał prawa, lecz drobniejsze sprawy przekazał godnym zaufania przełożonym. Mieli być ludźmi prawdy, nienawidzącymi przekupstwa i niekorzystającymi z urzędu dla własnego zysku.

Mojżesz posłuchał.

Tym różnił się od faraona. Tyran uważał, że przyjęcie rady osłabia władzę. Sługa Boga rozumiał, że władza bez granic niszczy także tego, kto ją sprawuje.

W trzecim miesiącu po wyjściu z Egiptu lud dotarł pod Synaj.

Góra wznosiła się nad równiną jak kamienny tron. Jej zbocza były nagie, ostre i ciemne. Izraelici rozbili namioty u podnóża.

Mojżesz wszedł na górę.

Bóg przemówił:

— Powiedz potomkom Jakuba: widzieliście, co uczyniłem Egiptowi i jak niosłem was, jak orzeł niesie pisklęta, przyprowadzając do siebie. Jeśli będziecie słuchać mojego głosu i strzec przymierza, staniecie się moją szczególną własnością pośród narodów, ponieważ cała ziemia należy do Mnie. Będziecie królestwem kapłanów i narodem świętym.

Wybranie nie oznaczało, że pozostałe narody są bezwartościowe.

Cała ziemia należała do Boga.

Izrael miał być narzędziem, przez które inne ludy zobaczą sprawiedliwość, miłosierdzie oraz prawdę. Jeśli zamieni wybranie w pychę, zdradzi jego cel.

Mojżesz przekazał słowa starszym.

Lud odpowiedział jednomyślnie:

— Uczynimy wszystko, co powiedział Pan.

Wypowiedzieli obietnicę szybko.

Nie znali jeszcze własnej niestałości.

Bóg nakazał przygotować lud przez trzy dni. Izraelici prali szaty, powstrzymywali się od zwykłych zajęć i wyznaczyli granice wokół góry. Nikt nie mógł wejść na zbocze bez wezwania.

Granica nie miała chronić Boga przed człowiekiem.

Chroniła człowieka przed świętością, której jeszcze nie rozumiał. Ten sam ogień, który oświetlał obóz, mógł stać się sądem dla kogoś wchodzącego z pogardą.

Trzeciego dnia o świcie nad Synajem pojawił się gęsty obłok.

Rozległy się grzmoty. Błyskawice przecinały niebo, a dźwięk trąby narastał, choć żaden człowiek w obozie w nią nie dmuchał. Góra zaczęła drżeć.

Mojżesz wyprowadził lud z obozu.

Stanęli u wyznaczonej granicy.

Ogień spadł na szczyt. Dym wznosił się jak z ogromnego pieca. Ziemia poruszała się pod stopami, dzieci płakały, a zwierzęta szarpały powrozy.

W świecie niewidzialnym zobaczyłem zastępy aniołów otaczające górę. Nie przybyliśmy jako ozdoba objawienia. Strzegliśmy granic przed duchami, które chciały wmieszać własne głosy w słowa Boga.

Lucyfer stanął daleko.

Nie mógł wejść w ogień.

— Spójrz na nich — powiedział do Beliala. — Wczoraj prosili o wodę. Dzisiaj obiecują wieczne posłuszeństwo.

— Przestraszyli się.

— Strach mija szybciej niż dźwięk grzmotu.

Głos Boga przeszedł przez górę i cały obóz.

— Ja jestem Pan, twój Bóg, który wyprowadził cię z ziemi Egiptu, z domu niewoli.

Najpierw przypomniał im o ocaleniu.

Prawo nie miało być ceną zapłaconą za wyjście. Otrzymali je już jako lud wyzwolony. Posłuszeństwo miało stać się odpowiedzią na wolność, a nie sposobem jej kupienia.

— Nie będziesz miał innych bogów obok Mnie.

Duchy, które wyszły za Izraelem z Egiptu, cofnęły się.

— Nie uczynisz sobie posągu ani obrazu, aby oddawać mu cześć.

Lucyfer zacisnął dłonie. Wiedział, że bóstwo zamknięte w obrazie można przenosić, sprzedawać, ukrywać i wykorzystywać do potwierdzania ludzkich decyzji. Niewidzialnego Boga nie dało się postawić w rogu namiotu ani zmusić rytuałem.

— Nie będziesz używał imienia Boga do kłamstwa, manipulacji ani usprawiedliwiania własnych czynów.

Belial usłyszał uderzenie wymierzone w jego najważniejsze narzędzie. Religijne kłamstwo było groźniejsze od zwykłego, ponieważ nadawało ludzkiej przemocy pozór świętości.

— Pamiętaj o dniu odpoczynku. Sześć dni będziesz pracował, lecz siódmy należy do Pana. Odpocznie twój syn, córka, sługa, cudzoziemiec i zwierzę.

Mammon syknął. Prawo obejmowało odpoczynkiem nie tylko właściciela, lecz także sługę. Żaden człowiek nie miał ponownie stać się cegłą w budowli cudzej wielkości.

— Szanuj ojca i matkę.

— Nie morduj.

Abaddon cofnął się przed granicą wyznaczoną ludzkiej sile.

— Nie łam przymierza małżeńskiego.

Asmodeusz usłyszał, że pragnienie nie otrzyma prawa do niszczenia drugiego człowieka.

— Nie kradnij.

Mammon nie mógł już nazywać przywłaszczenia błogosławieństwem.

— Nie składaj fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu.

Belial został uderzony ponownie.

— Nie pożądaj domu, żony, sługi, zwierzęcia ani niczego, co należy do drugiego człowieka.

Ostatnie słowo sięgało głębiej niż czyn.

Bóg nie ograniczył prawa do zewnętrznego zachowania. Odsłonił pragnienie, z którego rodziły się kradzież, cudzołóstwo, przemoc oraz bałwochwalstwo. Człowiek mógł zachować czyste ręce, a jednocześnie hodować w sercu świat gotowy do zbrodni.

Lud drżał.

Cofnęli się od góry.

— Ty mów do nas, a będziemy słuchać — powiedzieli Mojżeszowi. — Niech Bóg nie przemawia bezpośrednio, bo umrzemy.

Mojżesz stanął pomiędzy nimi a ogniem.

— Nie bójcie się. Bóg przyszedł, abyście nauczyli się bojaźni i nie grzeszyli.

Nie mówił o panicznym lęku przed kapryśnym bóstwem. Bojaźń miała oznaczać świadomość, że dobro i zło są rzeczywiste, a wolność nie usuwa konsekwencji.

Lud pozostał w oddali.

Mojżesz wszedł w gęsty obłok.

Bóg przekazywał mu prawa dotyczące ołtarzy, sług, przemocy, odpowiedzialności za szkody, ochrony wdów, sierot, ubogich i cudzoziemców. Izrael miał pamiętać, że sam był cudzoziemcem w Egipcie. Nie wolno mu było budować własnej wolności na niewoli innych.

Mojżesz zapisał słowa.

Następnie zbudował ołtarz oraz dwanaście kamiennych słupów odpowiadających plemionom Izraela. Złożono ofiary, a krew przymierza została rozdzielona pomiędzy ołtarz i lud.

— Oto krew przymierza, które Pan zawiera z wami na podstawie tych słów — powiedział Mojżesz.

Lud ponownie odpowiedział:

— Wszystko, co powiedział Pan, uczynimy i będziemy posłuszni.

Potem Mojżesz, Aaron, Nadab, Abihu oraz siedemdziesięciu starszych weszli wyżej. Ujrzeli objawienie Boga Izraela. Pod Jego stopami znajdowało się coś podobnego do szafirowej przestrzeni, czystej jak samo niebo.

Nie zginęli.

Jedli i pili przed Bogiem, jak ludzie przyjęci do przymierza, a nie niewolnicy leżący przed tyranem.

Wreszcie Bóg wezwał Mojżesza na szczyt.

— Wejdź do Mnie i pozostań. Dam ci kamienne tablice z prawem oraz poleceniami dla ludu.

Mojżesz przekazał odpowiedzialność Aaronowi i Churowi.

— Czekajcie na nas. Jozue pójdzie ze mną część drogi. Jeśli pojawi się spór, zwróćcie się do Aarona albo Chura.

Wszedł na górę.

Obłok przykrywał Synaj przez sześć dni. Siódmego Mojżesz został wezwany do jego wnętrza. Dla ludzi stojących na równinie chwała Pana wyglądała jak ogień pożerający szczyt.

Mojżesz zniknął.

Minął pierwszy dzień.

Potem drugi.

Obóz czekał.

Ludzie patrzyli na górę i liczyli poranki. Nie wiedzieli, ile potrwa nieobecność przywódcy. Nie otrzymali terminu jego powrotu. Widzieli jedynie ogień, obłok i zamkniętą drogę.

Lucyfer usiadł na granicy obozu.

Nie mógł wejść na górę, ale nie musiał.

— Teraz wystarczy cisza — powiedział.

Belial spojrzał na tysiące namiotów.

— Mają prawo wypowiedziane głosem Boga.

— Prawo mówi, czego nie powinni uczynić. Strach podpowie im, dlaczego mimo to muszą to zrobić.

— A jeśli będą czekać?

Lucyfer uśmiechnął się.

— Ludzie wolą boga, którego mogą nieść, od Boga, za którym muszą iść.

2. Czterdzieści dni ciszy

Pierwszego dnia lud czekał spokojnie.

Ogień nadal obejmował szczyt Synaju. Obłok zakrywał miejsce, w którym zniknął Mojżesz. Każdy, kto podnosił głowę, widział znak, że Bóg pozostaje na górze.

W obozie powtarzano słowa przymierza.

— Mojżesz wróci z tablicami — mówili starsi. — Musimy być gotowi.

Rodzice tłumaczyli dzieciom przykazania. Przełożeni rozstrzygali spory według praw przekazanych przed wejściem Mojżesza w obłok. Ludzie przynosili ofiary, naprawiali namioty i zbierali mannę.

Drugiego dnia wszystko wyglądało podobnie.

Trzeciego również.

Na szczycie czas płynął inaczej.

Mojżesz znajdował się w obecności Boga. Nie jadł chleba ani nie pił wody. Ciało nie zostało pozbawione potrzeb dlatego, że stał się duchem. To Bóg podtrzymywał jego życie w sposób, którego człowiek nie mógłby powtórzyć własnym wysiłkiem.

Ogień nie parzył go.

Światło przenikało każdą myśl. Przed Bogiem nie dało się ukryć morderstwa zakopanego w piasku, lęku przed powrotem do Egiptu ani pragnienia uznania, które czasem budziło się w Mojżeszu, gdy lud słuchał jego głosu.

Świętość nie niszczyła prawdy o człowieku.

Odsłaniała ją.

Bóg przekazał Mojżeszowi wzór przybytku.

— Niech lud złoży dobrowolne dary: złoto, srebro, brąz, tkaniny, skóry, drewno, oliwę, wonności i drogie kamienie. Uczynią Mi święte miejsce, abym zamieszkał pośród nich.

Nie powiedział: „Zbudują dom, w którym Mnie zamkną”.

Niebo ani ziemia nie mogły pomieścić Stwórcy. Przybytek miał być znakiem Jego obecności pośród wędrującego ludu. Nie kamienną świątynią wzniesioną niewolniczą pracą ku chwale króla, lecz przenośnym namiotem zbudowanym z dobrowolnych darów.

W samym sercu przybytku miała znaleźć się skrzynia przymierza wykonana z drewna i pokryta złotem. Nad nią — błagania oraz dwa cheruby zwrócone ku sobie.

Mojżesz słuchał szczegółów.

Wymiary, pierścienie, drążki, zasłony i warstwy tkanin. Stół na chleb obecności. Złoty świecznik przypominający kwitnące drzewo. Ołtarz, na którym składano ofiary. Dziedziniec dostępny dla ludu. Zasłona wyznaczająca granicę miejsca najświętszego.

Każdy element mówił o bliskości i granicy jednocześnie.

Bóg chciał zamieszkać pośród ludzi, lecz nie pozwalał im traktować swojej obecności jak przedmiotu. Nie można było zabrać Go na wojnę bez pytania, ustawić w namiocie wodza ani wykorzystać do zatwierdzania prywatnych ambicji.

Na dole lud zaczynał się niecierpliwić.

Siódmego dnia jeden z mężczyzn zapytał Aarona:

— Ile czasu Mojżesz ma pozostać na górze?

— Nie powiedział.

— Tobie również?

— Nikomu.

— A jeśli nie wróci?

Aaron spojrzał na obłok.

— Wróci.

— Skąd wiesz?

Nie odpowiedział.

Dziesiątego dnia pojawiły się pierwsze plotki.

Ktoś twierdził, że widział sylwetkę spadającą ze skały. Ktoś inny mówił, że ogień pochłonął Mojżesza. Jeszcze inni zapewniali, że przywódca przeszedł na drugą stronę góry i opuścił lud.

Belial przechodził między namiotami.

Nie wymyślał jednej historii. Rozrzucał wiele sprzecznych wersji. Nie zależało mu, by ludzie uwierzyli w konkretną. Chciał, aby przestali wiedzieć, czemu można zaufać.

— Mojżesz nie żyje — mówił jeden człowiek.

— Nie widziałeś ciała — odpowiadał drugi.

— A ty widziałeś, że żyje?

— Obłok nadal jest na górze.

— Może właśnie dlatego nie może zejść. Rozgniewał Boga.

— Przecież Bóg go wezwał.

— Tak twierdził Mojżesz.

Wątpliwość nie była jeszcze grzechem. Ludzie mieli prawo bać się o człowieka, który zniknął w ogniu. Przeciwnik przekształcał jednak pytania w oskarżenia, a brak odpowiedzi w dowód zdrady.

Aaron oraz Chur każdego dnia rozstrzygali spory.

Do namiotu przychodzili pasterze oskarżający się o kradzież zwierząt, rodziny walczące o wodę i mężczyźni żądający zwrotu egipskiego złota powierzonego krewnym podczas wymarszu. Przychodzili również ci, którzy chcieli wiedzieć, kiedy ruszą dalej.

— Nie wiem — odpowiadał Aaron.

Te dwa słowa coraz bardziej niszczyły jego pozycję.

W Egipcie kapłan powinien posiadać odpowiedź na każde pytanie. Jeśli jej nie znał, wypowiadał zagadkę, przepowiednię albo rytualną formułę. Ludzie przyzwyczaili się, że religijna władza ma mówić pewnym głosem, nawet gdy kłamie.

Bóg uczył Aarona trudniejszej uczciwości.

Jednak Aaron zaczął wstydzić się własnego „nie wiem”.

Piętnastego dnia przybyła do niego grupa przełożonych.

— Zapasy należy rozdzielić inaczej — powiedział jeden z nich. — Nie wiemy, jak długo pozostaniemy pod górą.

— Manna pojawia się każdego ranka — odpowiedział Aaron.

— Manna nie wykarmi wszystkich zwierząt.

— Stada znajdują trawę w dolinach.

— Na jak długo?

— Nie wiem.

Mężczyzna spojrzał na pozostałych.

— Właśnie.

Chur wystąpił naprzód.

— Chcecie opuścić miejsce, w którym Bóg kazał nam czekać?

— Chcemy przygotować się na możliwość, że nikt nie wyda następnego rozkazu.

— Słup obłoku nadal jest z nami.

— Nie porusza się.

— Więc my również się nie poruszamy.

Przełożeni odeszli niezadowoleni.

Aaron spojrzał na Chura.

— Nie możesz odpowiadać wszystkim jak żołnierz.

— A ty nie możesz odpowiadać tak, aby każdy usłyszał to, czego pragnie.

— Próbuję utrzymać lud razem.

— Czasem utrzymanie ludzi razem wymaga powiedzenia „nie”.

Aaron nie zapomniał tych słów.

Nie potrafił ich jednak później wypowiedzieć.

Na górze Bóg mówił o kapłaństwie.

Wybrał Aarona oraz jego synów — Nadaba, Abihu, Eleazara i Itamara — aby służyli przy przybytku. Mojżesz otrzymał opis szat kapłańskich: efodu, napierśnika z kamieniami symbolizującymi plemiona, płaszcza, tuniki, pasa oraz nakrycia głowy.

Na złotej płytce miały znaleźć się słowa oznaczające poświęcenie Panu.

Imię Aarona wypowiedziano na szczycie z powołaniem i odpowiedzialnością.

W tym samym czasie Aaron u podnóża góry coraz bardziej bał się ludzi.

Nie wiedział jeszcze, co Bóg dla niego przygotowuje. Widział jedynie tysiące twarzy zwracających się ku niemu za każdym razem, gdy powstawała nowa plotka.

Ta różnica była jedną z największych tragedii tamtych dni.

Człowiek może zdradzić powołanie, którego jeszcze nie zdążył poznać, gdy pozwoli, aby strach przed chwilą obecną stał się ważniejszy od cierpliwości.

Mijały następne dni.

Dwudziestego dnia dzieci przestały pytać, kiedy wróci Mojżesz. Przyzwyczaiły się, że ogień płonie nad pustą drogą.

Dwudziestego piątego dnia część ludzi próbowała wejść na zbocze. Strażnicy granicy zatrzymali ich.

— Chcemy tylko sprawdzić, czy żyje.

— Mojżesz zakazał przekraczania granicy.

— Mojżesz nie wydaje już rozkazów.

— Granicę wyznaczył Bóg.

— Skąd wiesz, że nadal obowiązuje?

Tak właśnie działała cisza. To, co pierwszego dnia wydawało się oczywiste, po tygodniach zaczynało wyglądać jak stary przepis pozbawiony znaczenia.

Miriam chodziła między rodzinami.

— Czekałam nad Nilem, nie wiedząc, czy kosz z moim bratem odpłynie, zatonie czy zostanie znaleziony przez żołnierzy — opowiadała. — Nie miałam głosu z Nieba. Miałam tylko polecenie matki, aby nie spuszczać go z oczu. Czasem wierność polega na pozostaniu w miejscu, gdy nie widzi się końca.

— Wtedy czekałaś kilka godzin — odpowiedziała jedna z kobiet. — My czekamy tygodniami.

Miriam nie zaprzeczyła.

— Dlatego potrzebujemy siebie nawzajem.

Lucyfer obserwował ją z niechęcią.

Pamiętał dziewczynkę poruszającą się między trzcinami. Wtedy jej czujność pomogła ocalić dziecko, które później rozbiło potęgę Egiptu. Teraz próbowała ocalić cierpliwość ludu.

Przeciwnik skierował więc uwagę na złoto.

Izraelici wynieśli je z Egiptu jako zaległą zapłatę za pokolenia pracy. Kobiety nosiły kolczyki, mężczyźni pierścienie, a rodziny przechowywały naczynia oraz ozdoby. Metal miał później posłużyć do budowy przybytku, świecznika, skrzyni oraz naczyń świętej służby.

Mammon szeptał:

— Skoro Bóg milczy, użyjcie Jego darów, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo.

Dar zawsze może zostać zamieniony w narzędzie buntu, jeśli człowiek uzna, że otrzymał go bez odpowiedzialności.

W obozie pojawiły się małe wizerunki egipskich bóstw.

Niektórzy ukrywali je przez całe tygodnie. Zabrali je z domów nad Nilem jako amulety mające chronić dzieci, poród, stada albo podróż. Po plagach wstydzili się pokazywać je publicznie.

Teraz zaczęli wyjmować je z bagaży.

— To tylko pamiątka — tłumaczyła kobieta, trzymając figurkę bogini.

— Mojżesz powiedział, żeby nie robić obrazów — odpowiedziała sąsiadka.

— Nie zrobiłam jej. Otrzymałam od matki.

— Klękasz przed nią?

— Nie klękam. Trzymam, bo przypomina mi o domu.

Egipt wracał pod postacią wspomnień, gestów i rzeczy, których ludzie nie chcieli porzucić.

Trzydziestego dnia grupa mężczyzn spotkała się na skraju obozu.

Wśród nich byli Hebrajczycy, ludzie różnego pochodzenia, dawni słudzy Egipcjan oraz rzemieślnicy znający świątynne symbole. Nie był to spisek cudzoziemców przeciw Izraelowi. Większość obecnych należała do ludu przymierza.

— Potrzebujemy znaku, który poprowadzi pochód — powiedział jeden.

— Mamy obłok.

— Obłok stoi nad górą.

— W takim razie mamy czekać.

— Jak długo? Aż stada padną? Aż inne plemiona nas zaatakują?

— Mojżesz wróci.

— Jeśli żyje.

Starszy rzemieślnik wyjął z torby niewielki amulet przedstawiający byka.

— W Egipcie byk oznaczał siłę, płodność i władzę. Nie musimy czcić Apisa ani żadnego egipskiego boga. Możemy stworzyć znak siły Tego, który wyprowadził nas z niewoli.

— Bóg zakazał obrazów.

— Zakazał oddawania czci obcym bogom.

Belial pochylił się nad rozmową.

Pierwsze przykazania nadal brzmiały w pamięci uczestników. Demon nie próbował ich od razu odrzucić. Zmienił ich znaczenie.

— Nie zastąpimy Boga — przekonywał rzemieślnik. — Damy niewidzialnemu Bogu widzialny tron.

— Mojżesz powiedział, że nie można tworzyć żadnej podobizny.

— Mojżesz. Zawsze Mojżesz. A gdzie on jest?

Nikt nie odpowiedział.

Na szczycie Bóg właśnie wyznaczał Besalela z plemienia Judy oraz Oholiaba z plemienia Dana do wykonania przedmiotów przybytku. Napełniał ich mądrością, zdolnością tworzenia i znajomością rzemiosła.

Bóg nie potępiał sztuki.

Dawał ludziom talent, aby piękno służyło prawdzie. Ten sam talent mógł jednak zostać wykorzystany do wykonania kłamstwa.

— Powiedz Izraelitom, aby strzegli szabatu — mówił Bóg do Mojżesza. — Będzie znakiem, że to Ja ich uświęcam. Kto pracuje bez końca i kto czci dzieło własnych rąk, zapomina, że nie stworzył samego siebie.

Potem Bóg dał Mojżeszowi dwie kamienne tablice.

Nie zostały zapisane ręką skryby.

Słowa wypisał sam Bóg.

Na dole zbliżał się czterdziesty dzień.

Ludzie przestali liczyć dokładnie. Jedni twierdzili, że Mojżesz powinien wrócić poprzedniego dnia. Inni, że minęło już więcej czasu, niż rzeczywiście. Strach zawsze wydłuża oczekiwanie.

Ogień nadal płonął.

To powinno wystarczyć jako znak obecności.

Nie wystarczało tym, którzy chcieli odpowiedzi poddającej się ich terminom.

Tłum zaczął zbierać się przed namiotem Aarona.

Początkowo przyszło kilkudziesięciu ludzi. Potem setki. Każdy nowy rząd dodawał odwagi poprzednim. Przynieśli egipskie amulety, ozdoby oraz małe figurki. Niektórzy trzymali broń zabraną z brzegu morza.

Chur wyszedł przed namiot.

— Rozejdźcie się.

— Chcemy rozmawiać z Aaronem.

— Możecie wybrać przedstawicieli.

— Za długo wybierano za nas!

— Bóg wybrał Mojżesza.

— Mojżesz zniknął!

Aaron usłyszał krzyki.

Przez chwilę chciał pozostać w namiocie. Wiedział jednak, że tłum może zacząć niszczyć obóz.

Wyszedł.

Ludzie umilkli.

Aaron zobaczył twarze zmęczone oczekiwaniem. Widział ojców bojących się o dzieci, pasterzy o stada, dawnych niewolników o przyszłość i przywódców pragnących przejąć władzę. Wśród nich poruszały się także duchy, których oni nie mogli dostrzec.

Belial przygotował słowa.

Mammon spojrzał na złoto.

Astarot przypomniał rzemieślnikom techniki odlewania posągów.

Asmodeusz czekał na święto, podczas którego pragnienie zostanie nazwane religijną radością.

Abaddon stał za uzbrojonymi mężczyznami.

Lucyfer wyszedł przed nich wszystkich.

— Wstań — powiedział człowiek stojący na czele tłumu. — Uczyń nam boga, który pójdzie przed nami. Nie wiemy, co stało się z Mojżeszem, człowiekiem, który wyprowadził nas z Egiptu.

Aaron spojrzał ku górze.

Obłok nadal tam był.

Bóg nie odszedł.

To lud postanowił, że Jego cisza oznacza nieobecność.

3. „Uczyń nam boga”

Aaron długo patrzył na tłum.

Widział ludzi, których znał z imienia. Starszych plemion, pasterzy, dawnych przełożonych robót, rzemieślników oraz ojców rodzin. Nie byli bezkształtną masą. Każdy przyszedł z własnym lękiem, pragnieniem i usprawiedliwieniem.

Niektórzy naprawdę sądzili, że Mojżesz nie żyje.

Inni pragnęli przejąć przywództwo, zanim wróci.

Część tęskniła za egipskimi obrzędami, w których można było zobaczyć posąg, dotknąć ołtarza i zapłacić kapłanowi za konkretną przysługę bóstwa. Byli również tacy, którzy nie chcieli żadnego bożka, lecz bali się sprzeciwić uzbrojonym sąsiadom.

— Uczyń nam boga, który pójdzie przed nami! — powtórzył człowiek z przodu.

Aaron uniósł rękę.

— Bóg, który wyprowadził nas z Egiptu, jest na tej górze.

— Gdzie?

Aaron wskazał obłok.

— Tam.

— Widzę dym — odpowiedział mężczyzna. — Nie widzę drogi.

— Słup obłoku prowadził nas od Egiptu.

— Teraz nie prowadzi.

— Ponieważ mamy czekać.

— Tak powiedział Mojżesz.

Chur stanął obok Aarona.

— Tak powiedział Bóg przez Mojżesza.

W tłumie rozległy się głosy.

— Znowu Mojżesz!

— Człowiek zniknął, a wy nadal każecie nam wykonywać jego rozkazy!

— Może uciekł!

— Może ogień go pochłonął!

Miriam przepchnęła się między ludźmi.

— Widzieliście, jak podnosił laskę nad morzem! — zawołała. — Słyszeliście głos Boga na tej górze! Czy wasza pamięć trwa krócej niż czterdzieści dni?

Kobieta stojąca blisko odpowiedziała:

— Mam troje dzieci. Jeśli zaatakują nas Amalekici, nie obroni ich wspomnienie o morzu.

— Posąg również ich nie obroni.

— Przynajmniej będziemy mieli znak, wokół którego zbierzemy lud.

Miriam spojrzała na Aarona.

— Powiedz im.

Aaron otworzył usta.

Wiedział, co powinien powiedzieć.

Pierwsze słowa przymierza nadal brzmiały w jego pamięci: nie będziesz miał innych bogów; nie uczynisz obrazu, aby oddawać mu cześć.

Wystarczyło je powtórzyć.

Jednak za pierwszym szeregiem zobaczył dziesiątki mężczyzn trzymających włócznie, noże i miecze zabrane z brzegu morza. Niektórzy przyszli rozmawiać. Inni przygotowali się na odmowę.

Aaron pomyślał o rozbiciu obozu na wrogie grupy. O walce pomiędzy plemionami. O kobietach i dzieciach, które zginą, jeśli tłum ruszy na namioty ludzi wiernych przymierzu.

„Muszę ich uspokoić” — powiedział sobie.

Nie była to zła myśl.

Zło ukryło się w następnym zdaniu:

„Za wszelką cenę”.

— Posłuchajcie mnie — powiedział. — Nie możemy stworzyć Boga. To On stworzył nas.

— Nie chcemy stwarzać Boga — odezwał się rzemieślnik z amuletem byka. — Chcemy nadać znak Jego obecności.

— Zakazał obrazów.

— Zakazał obcych bogów.

— Słyszeliśmy wszyscy: nie uczynisz sobie podobizny.

— Nie będziemy czcić podobizny zamiast Pana. Uczynimy tron dla Jego mocy.

Belial zbliżył się do rzemieślnika.

Nie wkładał mu do ust całkowitego kłamstwa. Posługiwał się słowami na tyle podobnymi do prawdy, aby słuchacze mogli uspokoić sumienie.

— Mojżesz miał laskę — ciągnął człowiek. — Za jej pomocą dokonywał znaków. Czy laska była Bogiem?

— Nie — odpowiedział Aaron.

— A jednak lud szedł za nią. Potrzebujemy czegoś podobnego.

— Laskę wybrał Bóg.

— A ciebie wybrał Mojżesz, abyś prowadził lud podczas jego nieobecności. Wybierz więc znak.

Tłum podjął wezwanie.

— Wybierz znak!

— Daj nam coś, co pójdzie przed nami!

— Nie będziemy dłużej czekać!

Aaron poczuł, że ziemia usuwa mu się spod nóg. Każde zdanie wypowiadane w celu uspokojenia ludzi stawało się kolejnym stopniem prowadzącym ku ustępstwu.

Chur wystąpił przed tłum.

— Nie będzie żadnego znaku.

Głosy ucichły.

— Odsuń się — powiedział uzbrojony mężczyzna.

— Bóg przemówił do was własnym głosem. Drżeliście i prosiliście, aby Mojżesz był pośrednikiem. Teraz, gdy nie widzicie go przez kilka tygodni, chcecie ulepić Boga jak naczynie.

— Nie znieważaj ludu.

— Nie znieważam. Przypominam wam, co obiecaliście.

— Obiecaliśmy iść za Bogiem, nie umrzeć pod górą.

— Każdego ranka zbieracie mannę. Z kamienia otrzymaliście wodę. Obłok nadal stoi nad wami. Jakiego jeszcze dowodu obecności potrzebujecie?

Mężczyzna z włócznią podszedł bliżej.

— Takiego, którego nie kontroluje jeden człowiek.

Chur nie ustąpił.

— Właśnie o to wam chodzi. Nie chcecie Boga, który prowadzi. Chcecie boga, którego będziecie prowadzić.

To zdanie dotknęło sedna ich zamiaru.

Tłum zareagował gniewem.

Ktoś popchnął Chura. On odzyskał równowagę. Drugi człowiek uderzył go rękojeścią miecza w twarz.

Miriam krzyknęła.

Aaron ruszył naprzód.

— Przestańcie!

Chur otarł krew z ust.

— Jeśli musicie przelać krew, aby zbudować wasz znak, już wiecie, kto naprawdę go żąda.

Mężczyzna z włócznią pchnął.

Ostrze weszło pod żebra.

Chur spojrzał na Aarona. W jego oczach nie było zaskoczenia. Było ostatnie ostrzeżenie.

Upadł.

Przez chwilę nikt się nie poruszył.

Potem kilku ludzi odciągnęło ciało na bok, jakby przeszkadzało w zgromadzeniu.

Aaron patrzył na krew wsiąkającą w ziemię.

Według pamięci przekazywanej później przez część Izraela właśnie wtedy Chur, człowiek, który podtrzymywał ręce Mojżesza podczas walki z Amalekitami, oddał życie, próbując powstrzymać bunt. Nie wszyscy zachowali tę historię w swoich zapisach. Wstyd często usuwa imiona ludzi zamordowanych przez własną wspólnotę.

Miriam uklęknęła przy nim.

— Aaronie — powiedziała. — Jeśli im ustąpisz teraz, jego śmierć stanie się fundamentem tego, co zbudują.

Aaron słyszał ją.

Patrzył jednak na włócznie.

„Jeśli odmówię, zginą następni” — pomyślał.

Lucyfer podsunął mu obraz rzezi. Setki ciał. Bratobójczą walkę przed górą Boga. Rozbity lud, zanim Mojżesz zdąży wrócić.

Nie pokazał mu innej możliwości: odwagi zdolnej obudzić sumienia tych, którzy jeszcze się wahali.

Przeciwnik zawsze zawęża wybór.

„Albo ustąpisz, albo wszyscy zginą”.

Aaron podniósł ręce.

— Dosyć krwi!

Tłum ucichł.

— Chcecie znaku? — zapytał.

— Tak!

— Jeśli ma powstać, niech każdy dom poniesie jego cenę.

Miriam spojrzała na brata.

— Co robisz?

Nie odpowiedział jej.

Zwrócił się do ludzi:

— Zdejmijcie złote kolczyki noszone przez wasze żony, synów i córki. Przynieście je do mnie.

Sądził, że żądanie zatrzyma bunt.

Złoto było majątkiem wyniesionym z Egiptu, zabezpieczeniem rodzin oraz zapłatą za lata niewolniczej pracy. Aaron wierzył, że ludzie chętnie krzyczą o potrzebie znaku, lecz cofną się, gdy będą musieli oddać kosztowności.

Nie znał jeszcze siły zbiorowego lęku.

Pierwszy mężczyzna zerwał kolczyk z własnego ucha.

Położył go u stóp Aarona.

— Oto mój udział.

Drugi zrobił to samo.

Wieść rozeszła się po obozie:

„Aaron nakazał przynieść złoto dla znaku, który poprowadzi Izraela”.

Nie mówiono już, że tłum zmusił go do ustępstwa. Jego polecenie przemieniło bunt w oficjalne przedsięwzięcie.

Mężczyźni wracali do namiotów.

— Oddaj kolczyki — powiedział jeden z nich żonie.

— Dlaczego?

— Zbudujemy znak Pana.

— Bóg zakazał obrazów.

— Aaron sam nakazał zebrać złoto.

— Aaron jest na górze?

— Nie.

— Więc skąd wie, czego chce Bóg?

Mąż chwycił ją za ucho.

— Nie stawiaj własnego zdania ponad decyzją ludu.

Kobieta odsunęła się.

— To złoto otrzymałam od Egipcjanki, u której pracowałam. Miało zapewnić przyszłość naszym dzieciom.

— Właśnie dlatego je oddasz. Bez przewodnika nie będą miały przyszłości.

W niektórych domach kosztowności przekazywano dobrowolnie. W innych pod wpływem wstydu, nacisku albo przemocy. Dzieci płakały, gdy zdejmowano im ozdoby. Starcy przynosili pierścienie przechowywane na dzień głodu.

Mammon patrzył z zachwytem.

Nie dlatego, że ludzie tracili złoto.

Dlatego, że zaczęli wierzyć, iż metal może dać im większe bezpieczeństwo niż słowo Boga.

Przez następne godziny przed namiotem Aarona rosła sterta kosztowności.

Złoto odbijało ogień płonący na szczycie.

Był to ten sam metal, który Bóg przeznaczył na skrzynię przymierza, świecznik, naczynia przybytku oraz znak kapłańskiej służby. Dar nie posiadał własnej moralności. Mógł zostać ukształtowany w narzędzie pamięci o Bogu albo w przedmiot pozwalający o Nim zapomnieć.

O jego znaczeniu decydowało serce oraz ręce człowieka.

Aaron siedział przed zebranym złotem.

Miriam stała obok ciała Chura.

— Jeszcze możesz to zatrzymać — powiedziała.

— Jeśli oddam im złoto, sami znajdą rzemieślnika.

— Wtedy ich grzech będzie ich decyzją.

— Jestem odpowiedzialny za lud.

— Właśnie dlatego nie wolno ci prowadzić go tam, dokąd chce iść w szaleństwie.

— Jeśli zachowam kontrolę, mogę nadać znakowi właściwe znaczenie.

Miriam podeszła bliżej.