MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Makbet. Lektura z opracowaniem. Masz zdane! - ebook
Makbet. Lektura z opracowaniem. Masz zdane! - ebook
Kiedy wiedźmy przepowiadają Makbetowi, że będzie królem, on nie traktuje tego poważnie. Kolejne wydarzenia jednak, a także wpływ żony, Lady Makbet, sprawiają, że coraz bardziej ulega pokusie władzy. Wreszcie posuwa się do morderstwa – zabija prawowitego władcę Szkocji. To zaś pociąga za sobą obsesję i szaleństwo oraz… dalsze zbrodnie. Aż do czasu, gdy nadchodzi czas zemsty…
Ponadczasowa opowieść o żądzy władzy i zdradzie, które powodują upadek moralny, ale też nie pozostają bez kary.
Seria MASZ ZDANE to praktyczna pomoc dla uczniów szkół podstawowych i średnich. Obejmuje ona lektury, których znajomość jest wymagana na egzaminie ósmoklasisty i na maturze. Opracowania – przygotowane przez doświadczonych nauczycieli – uwzględniają podstawę programową i wymagania egzaminacyjne.
W opracowaniu znalazły się następujące elementy:
notka o autorze
streszczenia: krótkie (całego utworu) i szczegółowe (kolejnych rozdziałów lub części)
plan wydarzeń
charakterystyka bohaterów
problematyka utworu
gatunek i rodzaj literacki
znane cytaty
motywy literackie
geneza utworu i/lub wyjaśnienie tytułu
przykładowe tematy wypracowań
przykładowe zadania egzaminacyjne
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Opracowania i Wypracowania |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8425-718-0 |
| Rozmiar pliku: | 5,3 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
AKT PIERWSZY
SCENA I
Otwarte pole.
Grzmoty i błyskawice. – Wchodzą trzy Czarownice.
CZAROWNICA 1
Gdzie, kiedy nowe spotkanie?
W grzmotach, błyskach, huraganie?
CZAROWNICA 2
Gdy wrzawa bitwy ustanie,
Jedno wojsko z pola pierzchnie.
CZAROWNICA 3
A więc jeszcze zanim zmierzchnie.
CZAROWNICA 1
Gdzie?
CZAROWNICA 2
Na stepie.
CZAROWNICA 3
Sam na sam,
By Makbeta¹ spotkać tam.
CZAROWNICA 1
Idę, kotku.
WSZYSTKIE
Już ropucha
Woła na nas. Zaraz! Zaraz!
Brzydnieje uroda, brzydota pięknieje,
Więc dalej, więc dalej, przez mgły i zawieje!
Znikają.
SCENA II
Obóz niedaleko Forres.
Alarm za sceną. – Wchodzą: król Duncan, Malkolm, Donalbein, Lennox, Służba, spotykają rannego Żołnierza.
KRÓL DUNKAN
Co to za żołnierz? Wnosząc z jego stanu,
On nam potrafi świeżą dać wiadomość,
Jak stoi teraz bój z buntownikami.
MALKOLM
To sierżant, który z lwią odwagą walczył,
Aby mię wyrwać z rąk nieprzyjaciela.
Witaj, kolego! Opowiedz królowi,
Jak się ważyły losy wojujących,
Kiedy plac bitwy ranny opuszczałeś.
ŻOŁNIERZ
Zwycięstwo, królu, wahało się jeszcze,
Armie podobne dwom były pływakom,
Co się chwytając śmiertelnym uściskiem,
Daremnią² całą sztuki swojej biegłość.
Srogi Macdonwald (wart być buntownikiem,
Tak wszystkie ludzkiej natury sprosności³
Do jego podłej zleciały się duszy)
Przyzwał do siebie z zachodnich wysp kernów⁴
I gallowglasów⁵, a zmienna fortuna
Do buntownika uśmiechać się zdała,
Jakby chcąc jego nałożnicą zostać.
Wszystko daremno, bo Makbet waleczny
(Nikt na tę nazwę lepiej nie zasłużył),
Gardząc fortuną, z dobytym orężem,
Który się dymił krwią nieprzyjaciela,
Chwały kochanek, do tego nędznika
Drogę wyrąbał, nie ścisnął mu ręki,
Ni go pożegnał, dopóki mu wprzódy
Czaszki po samą nie rozpłatał szczękę,
Głowy na naszych nie zawiesił blankach.
KRÓL DUNKAN
Dzielny szlachcicu! Waleczny kuzynie!
ŻOŁNIERZ
Jak nieraz z strony, z której wstaje słońce,
Wybiega chmura gromami brzemienna,
Tak nam ze źródła spodziewanych zwycięstw
Niebezpieczeństwo wytrysnęło nowe.
Słuchaj mnie tylko, królu Szkocji, słuchaj!
Zaledwo męstwem wsparta sprawiedliwość
Z placu potyczki zniosła kernów śmiecie,
Gdy król norweski, który na nas czyhał,
Z świeżym zastępem, z wyostrzoną bronią.
Rozpoczął atak.
KRÓL DUNKAN
Czy to nie strwożyło
Mych wodzów dzielnych, Makbeta i Banka?
ŻOŁNIERZ
O tak, jak stado wróbli trwoży orła
Albo lwa zając. By prawdę powiedzieć,
Byli jak działa podwójnie nabite,
Tak swoje krwawe ciosy podwoili,
Jakby się chcieli kąpać w krwi dymiącej,
Lub jaką drugą uwiecznić Golgotę.
Lecz rany moje wołają o pomoc.
KRÓL DUNKAN
Słowa ci twoje jak rany przystoją,
W obu zarówno jasny świeci honor.
Więc go bez zwłoki wiedźcie do doktora!
Wyprowadzają Żołnierza. – Wchodzi Ross.
Kto się tam zbliża?
MALKOLM
Ross, nasz tan⁶ waleczny.
LENNOX
Jaki w źrenicach jego pośpiech widać!
Twarz to człowieka, który wiadomości
Przynosi dziwne.
ROSS
Boże, strzeż nam króla!
KRÓL DUNKAN
Waleczny tanie, skąd do nas przybywasz?
ROSS
Z Fife, wielki królu, gdzie norweska flaga,
Miotana wichrem, mrozi naszych serca.
Sam król norweski, z niezliczoną armią,
Przez niewiernego popierany zdrajcę,
Tana Kawdoru, bój rozpoczął straszny.
Lecz nasz waleczny Bellony⁷ małżonek,
Zbrojny odwagą, stanął z nim się mierzyć
Ramię na ramię, szabla przeciw szabli,
I dziką jego poskromił odwagę.
Zwycięstwo przy nas!
KRÓL DUNKAN
O szczęście bez granic!
ROSS
Sweno, norweski król, błaga o pokój.
Zanim otrzymał od nas przyzwolenie,
Aby pogrzebał swych poległych trupy,
Na Kolumbana⁸ świętego wprzód wyspie⁹
Dziesięć tysięcy talarów nam spłacił.
KRÓL DUNKAN
Tan nas Kawdoru drugi raz nie zdradzi.
Idź, niech natychmiast głowa jego spadnie,
A pozdrów jego tytułem Makbeta¹⁰!
ROSS
Spełni się wola króla, mego pana.
KRÓL DUNKAN
Co Kawdor przegrał, Makbeta wygrana.
Wychodzą.
SCENA III
Step.
Pioruny. – Wchodzą trzy Czarownice.
CZAROWNICA 1
Gdzie byłaś, siostro?
CZAROWNICA 2
Zabijałam świnie.
CZAROWNICA 3
A ty gdzie?
CZAROWNICA 1
Żona majtka¹¹ w swym fartuchu
Miała kasztany; mlaska, mlaska, mlaska!
Daj mi, mówiłam. – Precz stąd, czarownico! –
Otyłe ścierwo zawołało do mnie.
Mąż jej na Tygrze płynie do Aleppo,
By go dognać, w przetak¹² siędę¹³,
Bez ogona szczurem będę,
Będę deski gryźć, gryźć, gryźć!
CZAROWNICA 2
Wiatr ci jeden w pomoc dam.
CZAROWNICA 1
Dzięki wam!
CZAROWNICA 3
Ja dam drugi.
CZAROWNICA 1
Ja mam resztę na usługi,
Wiem, gdzie, kiedy, wieje jaki,
Znam każdego wszystkie szlaki,
Jakby na żeglarza karcie.
Ja wysuszę go jak siano;
Ani wieczór, ani rano
Sen nie zamknie jego powiek;
Jak wyklęty będzie człowiek.
Miesiące, tygodnie, dnie,
Niech więdnie, marnieje, schnie;
Choć się barka nie rozpryska,
Niech nią wieczna burza ciska!
Patrzcie, co mam.
CZAROWNICA 2
Pokaż! Pokaż!
CZAROWNICA 1
Palec majtka, który zginął,
Kiedy już do domu płynął.
Bęben za sceną.
CZAROWNICA 3
Bębny biją; czas już nam!
Makbet tam!
WSZYSTKIE
Przeznaczeń siostry, dłoń w dłoni,
Posłanki lądów i toni,
Tak kołują, krążą tak.
Trzy te biorę, te trzy ty,
Do dziewiątki jeszcze trzy.
Koło czarów zakreślone.
Wchodzą: Makbet i Banko.
MAKBET
Dnia tak szpetnego i pięknego razem
Nie miałem jeszcze.
BANKO
Do Forres jak daleko?
Co to za wyschłe i dziwne stworzenia?
Nie wyglądają na mieszkańców ziemi,
Chociaż są na niej. Mówcie, czy żyjecie?
Czy was śmiertelny człowiek pytać może?
Zda się, że moje rozumiecie słowa,
Każda z was bowiem suchy kładzie palec
Na zwiędłe usta. Macie kobiet postać,
Lecz brody wasze tak myśleć mi bronią.
MAKBET
Jeśli możecie, mówcie, kto jesteście?
CZAROWNICA 1
Witaj, Makbecie, witaj, tanie Glamis!
CZAROWNICA 2
Witaj, Makbecie, witaj, tanie Kawdor!
CZAROWNICA 3
Witaj, Makbecie, przyszły witaj królu!
BANKO
Dobry mój panie, dlaczego się wzdrygasz,
Lękasz się rzeczy, co brzmi tak rozkosznie?
W imię was prawdy zaklinam¹⁴, powiedzcie,
Czy tylko zmysłów jesteście złudzeniem,
Czy kształty wasze są rzeczywistością?
Kolegę mego godnością dzisiejszą
Witacie, razem z wielką przepowiednią
Przyszłych dostojeństw, królewskiej nadziei,
Tak, że oniemiał, jakby zachwycony.
Dla mnie milczycie; lecz jeśli możecie
Sięgnąć spojrzeniem w przyszłości nasiona
I przepowiedzieć, jakie ziarno puści,
Przemówcie do mnie, do mnie, co nie proszę
O łaskę waszą, jak się nienawiści
Waszej nie lękam.
CZAROWNICA 1
Witaj!
CZAROWNICA 2
Witaj!
CZAROWNICA 3
Witaj!
CZAROWNICA 1
Mniejszy, a przecie większy od Makbeta.
CZAROWNICA 2
Nie tak szczęśliwy, a przecie szczęśliwy.
CZAROWNICA 3
Ty królów spłodzisz, choć nie jesteś królem.
Witajcie przeto, Makbecie i Banko!
CZAROWNICA 1
Banko, Makbecie, witajcie, witajcie!
MAKBET
O, jeszcze jedno słowo, ciemne wieszczki!
Przez śmierć Sinela jestem tanem Glamis¹⁵,
Lecz jak Kawdoru? Tan Kawdoru żyje,
Żyje szczęśliwy; żeby królem zostać,
To równie wiary przechodzi granice,
Jak to, że jestem dziś tanem Kawdoru.
Mówcie, skąd dziwna wiedza wam ta przyszła?
Mówcie, dlaczego na tym dzikim stepie,
Tym pozdrowieniem proroczym nasz pochód
Zatrzymujecie? Zaklinam was, mówcie!
Czarownice znikają.
BANKO
Ziemia, jak woda, ma także swe bańki;
To były bańki ziemskie; gdzie zniknęły?
MAKBET
W powietrzu; co nam zdało się cielesne,
Jak gdyby oddech w wiatr się rozpłynęło.
Ach, jakbym pragnął, by zostały dłużej!
BANKO
Czy to stworzenia były tu istotne
Lub czyśmy jedli zatrute korzonki,
Których nasz rozum został niewolnikiem?
MAKBET
Twe dzieci będą królami.
BANKO
Ty królem.
MAKBET
Tanem Kawdoru wprzódy, czy nie prawda?
BANKO
Tak jest, to były własne ich wyrazy.
Kto się przybliża?
Wchodzą: Ross i Angus.
ROSS
Król błogą wiadomość
O twych zwycięstwach odebrał, Makbecie;
Czytając twoje wśród walki przygody,
Niepewny, czy ma wielbić, czy się dziwić,
Sam nie wie, jak ma objawić swe czucia,
Dumając niemy, przy rozprawy końcu,
Widzi cię znowu wśród norweskich pułków,
Niestrwożonego własnej szabli dziełem;
Co chwila nowe odbiera poselstwa
O nowych kształtach potyczki i śmierci;
Każdy posłaniec do nóg jego ciska
Nowe pochwały dzieł twych bohaterskich,
Spełnionych w jego królestwa obronie.
ANGUS
Naszego pana dzięki ci przynosim¹⁶,
Nie żeby twoje zasługi zapłacić,
Żeby cię tylko prowadzić do niego.
ROSS
A na zadatek świetniejszych zaszczytów
Tanem Kawdoru pozdrowić cię kazał.
Więc cię tytułem witam, tanie, nowym,
Jest twoim.
BANKO
Możeż¹⁷ diabeł mówić prawdę?
MAKBET
Jak to? Wszak jeszcze tan Kawdoru żyje,
Czemu mnie w odzież stroisz pożyczaną?
ANGUS
Żyje ten, który Kawdoru był tanem,
Lecz życiu jego sąd grozi surowy,
Które utracić zbrodnią swą zasłużył¹⁸.
Czy spiski knował z Norwegią otwarte,
Czy buntownikom tajemnie pomagał,
Czy z dwoma razem wrogami pracował
Na zgubę kraju, nie umiem powiedzieć,
Lecz dowiedziona zdrada i wyznana
Potępia zdrajcę.
MAKBET
na stronie
Glamis, tan Kawdoru,
A potem – potem – jeszcze tytuł wyższy!
do Rossa i Angusa
Przyjmcie me dzięki!
do Banka
Czy się nie spodziewasz,
Że kiedyś dzieci twe królami będą,
Gdy mają na to od tych obietnice,
Które mi taństwo¹⁹ Kawdoru przyrzekły?¹ Makbet – postać stworzona przez Williama Shakespeare’a inspirowana osobą Mac Bethada mac Findlaích, który był królem Szkocji w latach 1040–1057. Mac Bethad przejął tron Szkocji po Duncanie, którego zabił w bitwie, a potem odpierał ataki jego krewnych. W 1050 roku Malcolm, syn Duncana, odebrał Mac Bethadowi południową część Szkocji, a w 1057 roku, po powrocie rywala z pielgrzymki do Rzymu, pokonał go całkowicie. Mac Bethad został pochowany z królewskimi honorami. Był uważany za dobrego władcę, który potrafił zapewnić Szkocji ład i dostatek.
² Daremnić (daw.) – udaremniać.
³ Sprosność (daw.) – nieprzyzwoitość; cecha osoby postępującej niezgodnie z powszechnie przyjętymi normami obyczajowymi i moralnymi.
⁴ Kernowie – lekkozbrojna najemna piechota irlandzka.
⁵ Gallowglassowie – ciężkozbrojna najemna piechota szkocka.
⁶ Tan (z daw. ang. thane) – tytuł szlachecki w dawnej Anglii i Szkocji, zbliżony rangą do barona.
⁷ Bellona (mit. rzym.) – bogini wojny; małżonek Bellony (przen.) – dzielny wojownik.
⁸ Kolumban (521–597) – także: Kolumban Starszy, Kolumba z Iony; misjonarz, patron Irlandii.
⁹ Wyspa św. Kolumbana – wyspa Iona u wybrzeży Szkocji, gdzie w 563 roku Kolumban (święty Kościoła katolickiego), po opuszczeniu Irlandii wraz z 12 innymi mnichami, założył opactwo Hy (obecnie: opactwo Iona).
¹⁰ Pozdrów jego tytułem Makbeta – tj. pozdrów Makbeta, tytułując go tanem Kawdoru (którym zostaje mianowany przez niniejsze stwierdzenie króla Dunkana).
¹¹ Majtek – w oryg. ang. sailor – żeglarz.
¹² Przetak – rodzaj dużego okrągłego sita.
¹³ Siędę – dziś popr. forma: siądę.
¹⁴ W imię was prawdy zaklinam – inaczej: zaklinam was w imię prawdy (szyk przestawny).
¹⁵ Przez śmierć Sinela jestem tanem Glamis – Makbet wskazuje tu na drogę dziedziczenia tytułu tana Glamis, wspominając imię swego ojca, Sinela.
¹⁶ Przynosim – daw. forma skrócona 1. os. lm.; dziś: przynosimy.
¹⁷ Możeż – tu: czy może, czyżby mógł (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że skróconą do -ż).
¹⁸ Życiu , / Które utracić zbrodnią swą zasłużył – inaczej: życiu, na którego utratę zasłużył, popełniając zbrodnię.
¹⁹ Taństwo – tytuł i godność tana.
SCENA I
Otwarte pole.
Grzmoty i błyskawice. – Wchodzą trzy Czarownice.
CZAROWNICA 1
Gdzie, kiedy nowe spotkanie?
W grzmotach, błyskach, huraganie?
CZAROWNICA 2
Gdy wrzawa bitwy ustanie,
Jedno wojsko z pola pierzchnie.
CZAROWNICA 3
A więc jeszcze zanim zmierzchnie.
CZAROWNICA 1
Gdzie?
CZAROWNICA 2
Na stepie.
CZAROWNICA 3
Sam na sam,
By Makbeta¹ spotkać tam.
CZAROWNICA 1
Idę, kotku.
WSZYSTKIE
Już ropucha
Woła na nas. Zaraz! Zaraz!
Brzydnieje uroda, brzydota pięknieje,
Więc dalej, więc dalej, przez mgły i zawieje!
Znikają.
SCENA II
Obóz niedaleko Forres.
Alarm za sceną. – Wchodzą: król Duncan, Malkolm, Donalbein, Lennox, Służba, spotykają rannego Żołnierza.
KRÓL DUNKAN
Co to za żołnierz? Wnosząc z jego stanu,
On nam potrafi świeżą dać wiadomość,
Jak stoi teraz bój z buntownikami.
MALKOLM
To sierżant, który z lwią odwagą walczył,
Aby mię wyrwać z rąk nieprzyjaciela.
Witaj, kolego! Opowiedz królowi,
Jak się ważyły losy wojujących,
Kiedy plac bitwy ranny opuszczałeś.
ŻOŁNIERZ
Zwycięstwo, królu, wahało się jeszcze,
Armie podobne dwom były pływakom,
Co się chwytając śmiertelnym uściskiem,
Daremnią² całą sztuki swojej biegłość.
Srogi Macdonwald (wart być buntownikiem,
Tak wszystkie ludzkiej natury sprosności³
Do jego podłej zleciały się duszy)
Przyzwał do siebie z zachodnich wysp kernów⁴
I gallowglasów⁵, a zmienna fortuna
Do buntownika uśmiechać się zdała,
Jakby chcąc jego nałożnicą zostać.
Wszystko daremno, bo Makbet waleczny
(Nikt na tę nazwę lepiej nie zasłużył),
Gardząc fortuną, z dobytym orężem,
Który się dymił krwią nieprzyjaciela,
Chwały kochanek, do tego nędznika
Drogę wyrąbał, nie ścisnął mu ręki,
Ni go pożegnał, dopóki mu wprzódy
Czaszki po samą nie rozpłatał szczękę,
Głowy na naszych nie zawiesił blankach.
KRÓL DUNKAN
Dzielny szlachcicu! Waleczny kuzynie!
ŻOŁNIERZ
Jak nieraz z strony, z której wstaje słońce,
Wybiega chmura gromami brzemienna,
Tak nam ze źródła spodziewanych zwycięstw
Niebezpieczeństwo wytrysnęło nowe.
Słuchaj mnie tylko, królu Szkocji, słuchaj!
Zaledwo męstwem wsparta sprawiedliwość
Z placu potyczki zniosła kernów śmiecie,
Gdy król norweski, który na nas czyhał,
Z świeżym zastępem, z wyostrzoną bronią.
Rozpoczął atak.
KRÓL DUNKAN
Czy to nie strwożyło
Mych wodzów dzielnych, Makbeta i Banka?
ŻOŁNIERZ
O tak, jak stado wróbli trwoży orła
Albo lwa zając. By prawdę powiedzieć,
Byli jak działa podwójnie nabite,
Tak swoje krwawe ciosy podwoili,
Jakby się chcieli kąpać w krwi dymiącej,
Lub jaką drugą uwiecznić Golgotę.
Lecz rany moje wołają o pomoc.
KRÓL DUNKAN
Słowa ci twoje jak rany przystoją,
W obu zarówno jasny świeci honor.
Więc go bez zwłoki wiedźcie do doktora!
Wyprowadzają Żołnierza. – Wchodzi Ross.
Kto się tam zbliża?
MALKOLM
Ross, nasz tan⁶ waleczny.
LENNOX
Jaki w źrenicach jego pośpiech widać!
Twarz to człowieka, który wiadomości
Przynosi dziwne.
ROSS
Boże, strzeż nam króla!
KRÓL DUNKAN
Waleczny tanie, skąd do nas przybywasz?
ROSS
Z Fife, wielki królu, gdzie norweska flaga,
Miotana wichrem, mrozi naszych serca.
Sam król norweski, z niezliczoną armią,
Przez niewiernego popierany zdrajcę,
Tana Kawdoru, bój rozpoczął straszny.
Lecz nasz waleczny Bellony⁷ małżonek,
Zbrojny odwagą, stanął z nim się mierzyć
Ramię na ramię, szabla przeciw szabli,
I dziką jego poskromił odwagę.
Zwycięstwo przy nas!
KRÓL DUNKAN
O szczęście bez granic!
ROSS
Sweno, norweski król, błaga o pokój.
Zanim otrzymał od nas przyzwolenie,
Aby pogrzebał swych poległych trupy,
Na Kolumbana⁸ świętego wprzód wyspie⁹
Dziesięć tysięcy talarów nam spłacił.
KRÓL DUNKAN
Tan nas Kawdoru drugi raz nie zdradzi.
Idź, niech natychmiast głowa jego spadnie,
A pozdrów jego tytułem Makbeta¹⁰!
ROSS
Spełni się wola króla, mego pana.
KRÓL DUNKAN
Co Kawdor przegrał, Makbeta wygrana.
Wychodzą.
SCENA III
Step.
Pioruny. – Wchodzą trzy Czarownice.
CZAROWNICA 1
Gdzie byłaś, siostro?
CZAROWNICA 2
Zabijałam świnie.
CZAROWNICA 3
A ty gdzie?
CZAROWNICA 1
Żona majtka¹¹ w swym fartuchu
Miała kasztany; mlaska, mlaska, mlaska!
Daj mi, mówiłam. – Precz stąd, czarownico! –
Otyłe ścierwo zawołało do mnie.
Mąż jej na Tygrze płynie do Aleppo,
By go dognać, w przetak¹² siędę¹³,
Bez ogona szczurem będę,
Będę deski gryźć, gryźć, gryźć!
CZAROWNICA 2
Wiatr ci jeden w pomoc dam.
CZAROWNICA 1
Dzięki wam!
CZAROWNICA 3
Ja dam drugi.
CZAROWNICA 1
Ja mam resztę na usługi,
Wiem, gdzie, kiedy, wieje jaki,
Znam każdego wszystkie szlaki,
Jakby na żeglarza karcie.
Ja wysuszę go jak siano;
Ani wieczór, ani rano
Sen nie zamknie jego powiek;
Jak wyklęty będzie człowiek.
Miesiące, tygodnie, dnie,
Niech więdnie, marnieje, schnie;
Choć się barka nie rozpryska,
Niech nią wieczna burza ciska!
Patrzcie, co mam.
CZAROWNICA 2
Pokaż! Pokaż!
CZAROWNICA 1
Palec majtka, który zginął,
Kiedy już do domu płynął.
Bęben za sceną.
CZAROWNICA 3
Bębny biją; czas już nam!
Makbet tam!
WSZYSTKIE
Przeznaczeń siostry, dłoń w dłoni,
Posłanki lądów i toni,
Tak kołują, krążą tak.
Trzy te biorę, te trzy ty,
Do dziewiątki jeszcze trzy.
Koło czarów zakreślone.
Wchodzą: Makbet i Banko.
MAKBET
Dnia tak szpetnego i pięknego razem
Nie miałem jeszcze.
BANKO
Do Forres jak daleko?
Co to za wyschłe i dziwne stworzenia?
Nie wyglądają na mieszkańców ziemi,
Chociaż są na niej. Mówcie, czy żyjecie?
Czy was śmiertelny człowiek pytać może?
Zda się, że moje rozumiecie słowa,
Każda z was bowiem suchy kładzie palec
Na zwiędłe usta. Macie kobiet postać,
Lecz brody wasze tak myśleć mi bronią.
MAKBET
Jeśli możecie, mówcie, kto jesteście?
CZAROWNICA 1
Witaj, Makbecie, witaj, tanie Glamis!
CZAROWNICA 2
Witaj, Makbecie, witaj, tanie Kawdor!
CZAROWNICA 3
Witaj, Makbecie, przyszły witaj królu!
BANKO
Dobry mój panie, dlaczego się wzdrygasz,
Lękasz się rzeczy, co brzmi tak rozkosznie?
W imię was prawdy zaklinam¹⁴, powiedzcie,
Czy tylko zmysłów jesteście złudzeniem,
Czy kształty wasze są rzeczywistością?
Kolegę mego godnością dzisiejszą
Witacie, razem z wielką przepowiednią
Przyszłych dostojeństw, królewskiej nadziei,
Tak, że oniemiał, jakby zachwycony.
Dla mnie milczycie; lecz jeśli możecie
Sięgnąć spojrzeniem w przyszłości nasiona
I przepowiedzieć, jakie ziarno puści,
Przemówcie do mnie, do mnie, co nie proszę
O łaskę waszą, jak się nienawiści
Waszej nie lękam.
CZAROWNICA 1
Witaj!
CZAROWNICA 2
Witaj!
CZAROWNICA 3
Witaj!
CZAROWNICA 1
Mniejszy, a przecie większy od Makbeta.
CZAROWNICA 2
Nie tak szczęśliwy, a przecie szczęśliwy.
CZAROWNICA 3
Ty królów spłodzisz, choć nie jesteś królem.
Witajcie przeto, Makbecie i Banko!
CZAROWNICA 1
Banko, Makbecie, witajcie, witajcie!
MAKBET
O, jeszcze jedno słowo, ciemne wieszczki!
Przez śmierć Sinela jestem tanem Glamis¹⁵,
Lecz jak Kawdoru? Tan Kawdoru żyje,
Żyje szczęśliwy; żeby królem zostać,
To równie wiary przechodzi granice,
Jak to, że jestem dziś tanem Kawdoru.
Mówcie, skąd dziwna wiedza wam ta przyszła?
Mówcie, dlaczego na tym dzikim stepie,
Tym pozdrowieniem proroczym nasz pochód
Zatrzymujecie? Zaklinam was, mówcie!
Czarownice znikają.
BANKO
Ziemia, jak woda, ma także swe bańki;
To były bańki ziemskie; gdzie zniknęły?
MAKBET
W powietrzu; co nam zdało się cielesne,
Jak gdyby oddech w wiatr się rozpłynęło.
Ach, jakbym pragnął, by zostały dłużej!
BANKO
Czy to stworzenia były tu istotne
Lub czyśmy jedli zatrute korzonki,
Których nasz rozum został niewolnikiem?
MAKBET
Twe dzieci będą królami.
BANKO
Ty królem.
MAKBET
Tanem Kawdoru wprzódy, czy nie prawda?
BANKO
Tak jest, to były własne ich wyrazy.
Kto się przybliża?
Wchodzą: Ross i Angus.
ROSS
Król błogą wiadomość
O twych zwycięstwach odebrał, Makbecie;
Czytając twoje wśród walki przygody,
Niepewny, czy ma wielbić, czy się dziwić,
Sam nie wie, jak ma objawić swe czucia,
Dumając niemy, przy rozprawy końcu,
Widzi cię znowu wśród norweskich pułków,
Niestrwożonego własnej szabli dziełem;
Co chwila nowe odbiera poselstwa
O nowych kształtach potyczki i śmierci;
Każdy posłaniec do nóg jego ciska
Nowe pochwały dzieł twych bohaterskich,
Spełnionych w jego królestwa obronie.
ANGUS
Naszego pana dzięki ci przynosim¹⁶,
Nie żeby twoje zasługi zapłacić,
Żeby cię tylko prowadzić do niego.
ROSS
A na zadatek świetniejszych zaszczytów
Tanem Kawdoru pozdrowić cię kazał.
Więc cię tytułem witam, tanie, nowym,
Jest twoim.
BANKO
Możeż¹⁷ diabeł mówić prawdę?
MAKBET
Jak to? Wszak jeszcze tan Kawdoru żyje,
Czemu mnie w odzież stroisz pożyczaną?
ANGUS
Żyje ten, który Kawdoru był tanem,
Lecz życiu jego sąd grozi surowy,
Które utracić zbrodnią swą zasłużył¹⁸.
Czy spiski knował z Norwegią otwarte,
Czy buntownikom tajemnie pomagał,
Czy z dwoma razem wrogami pracował
Na zgubę kraju, nie umiem powiedzieć,
Lecz dowiedziona zdrada i wyznana
Potępia zdrajcę.
MAKBET
na stronie
Glamis, tan Kawdoru,
A potem – potem – jeszcze tytuł wyższy!
do Rossa i Angusa
Przyjmcie me dzięki!
do Banka
Czy się nie spodziewasz,
Że kiedyś dzieci twe królami będą,
Gdy mają na to od tych obietnice,
Które mi taństwo¹⁹ Kawdoru przyrzekły?¹ Makbet – postać stworzona przez Williama Shakespeare’a inspirowana osobą Mac Bethada mac Findlaích, który był królem Szkocji w latach 1040–1057. Mac Bethad przejął tron Szkocji po Duncanie, którego zabił w bitwie, a potem odpierał ataki jego krewnych. W 1050 roku Malcolm, syn Duncana, odebrał Mac Bethadowi południową część Szkocji, a w 1057 roku, po powrocie rywala z pielgrzymki do Rzymu, pokonał go całkowicie. Mac Bethad został pochowany z królewskimi honorami. Był uważany za dobrego władcę, który potrafił zapewnić Szkocji ład i dostatek.
² Daremnić (daw.) – udaremniać.
³ Sprosność (daw.) – nieprzyzwoitość; cecha osoby postępującej niezgodnie z powszechnie przyjętymi normami obyczajowymi i moralnymi.
⁴ Kernowie – lekkozbrojna najemna piechota irlandzka.
⁵ Gallowglassowie – ciężkozbrojna najemna piechota szkocka.
⁶ Tan (z daw. ang. thane) – tytuł szlachecki w dawnej Anglii i Szkocji, zbliżony rangą do barona.
⁷ Bellona (mit. rzym.) – bogini wojny; małżonek Bellony (przen.) – dzielny wojownik.
⁸ Kolumban (521–597) – także: Kolumban Starszy, Kolumba z Iony; misjonarz, patron Irlandii.
⁹ Wyspa św. Kolumbana – wyspa Iona u wybrzeży Szkocji, gdzie w 563 roku Kolumban (święty Kościoła katolickiego), po opuszczeniu Irlandii wraz z 12 innymi mnichami, założył opactwo Hy (obecnie: opactwo Iona).
¹⁰ Pozdrów jego tytułem Makbeta – tj. pozdrów Makbeta, tytułując go tanem Kawdoru (którym zostaje mianowany przez niniejsze stwierdzenie króla Dunkana).
¹¹ Majtek – w oryg. ang. sailor – żeglarz.
¹² Przetak – rodzaj dużego okrągłego sita.
¹³ Siędę – dziś popr. forma: siądę.
¹⁴ W imię was prawdy zaklinam – inaczej: zaklinam was w imię prawdy (szyk przestawny).
¹⁵ Przez śmierć Sinela jestem tanem Glamis – Makbet wskazuje tu na drogę dziedziczenia tytułu tana Glamis, wspominając imię swego ojca, Sinela.
¹⁶ Przynosim – daw. forma skrócona 1. os. lm.; dziś: przynosimy.
¹⁷ Możeż – tu: czy może, czyżby mógł (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że skróconą do -ż).
¹⁸ Życiu , / Które utracić zbrodnią swą zasłużył – inaczej: życiu, na którego utratę zasłużył, popełniając zbrodnię.
¹⁹ Taństwo – tytuł i godność tana.
więcej..
