MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
W empik go
Masz prawo. Jak zachować rozum i godność człowieka w Polsce - ebook
Masz prawo. Jak zachować rozum i godność człowieka w Polsce - ebook
Prawa człowieka w Polsce. Przewodnik z przymrużeniem oka.
Czy o tak poważnych sprawach jak prawa człowieka można pisać nie całkiem poważnie? Jeszcze jak!
Doktor prawa Kamil Stępniak, znany jako Konstytucjonalista, sprawia, że opowieść o godności człowieka, wolności osobistej czy odpowiedzialności karnej wciąga nas jak najlepszy serial.
Książka jest pełna humoru, ironii i anegdot – ale przede wszystkim zapewnia solidną dawkę wiedzy, którą każdy powinien mieć. Bo prawa człowieka to nie martwy slogan, tylko nasze codzienne życie – obowiązują w pracy, w internecie, a nawet w sypialni i podczas wizyty teściów.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Poradniki |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8449-084-6 |
| Rozmiar pliku: | 4,3 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
PRZEDSŁOWIE
To nie jest książka dla ludzi o słabych nerwach oraz bez dystansu do codzienności. Założeniem niniejszej publikacji nie było stworzenie podręcznika do praw człowieka czy monografii naukowej traktującej o prawach podstawowych. Koncepcja napisania tej pozycji opierała się przede wszystkim na edukacji przez rozrywkę. Niekiedy kontrowersyjną, czasami nieprzyzwoitą, często balansującą na granicy. Jednak zawsze celową. Chciałem, aby ta książka nie tylko dostarczała wiedzy, ale także zmuszała do myślenia, śmiała się z powagi świata, a nawet z niej szydziła. Jeśli choć raz podczas czytania uniesiesz brew, uśmiechniesz się pod nosem albo poczujesz lekki dyskomfort – znaczy, że się udało.
Przyjęcie takiej konwencji oznacza przede wszystkim zgodę na to, aby mówić o sprawach poważnych (jak prawa i wolności człowieka) w sposób nieoczywisty. Powoduje jednocześnie zerwanie z akademickim formalnym stylem na rzecz bardziej ludzkiego języka bazującego na przykładach, żywego i prowokującego, bo taki potrafi dotrzeć tam, gdzie suche definicje zawodzą.
To także zaproszenie do rozmowy, a nie przydługiego wykładu. Do wspólnego śmiania się z paradoksów rzeczywistości i krytycznego spojrzenia na mechanizmy, które rządzą naszymi prawami, wolnościami i życiem codziennym. To konwencja szukająca tych, którzy mają odwagę czytać między wierszami.
Z uwagi na przyjęty sposób narracji mogą pojawić się w książce uogólnienia, skróty myślowe czy uproszczenia prezentowanych mechanizmów i działania instytucji prawnych. Ten świadomy zabieg nie wynika z braku szacunku do złożoności tematu, lecz z potrzeby dotarcia do Czytelnika w sposób zrozumiały, klarowny i angażujący.
Ta książka nie jest idealna, ale jest – autentyczna. Pisałem ją czasem z przymrużeniem oka, czasem całkiem serio. Mam nadzieję, że właśnie poprzez tę mieszankę udało się uchwycić coś ważnego. Jednocześnie podkreślę jeszcze raz: przyjęte założenia mogą powodować niepełność obrazu omawianych norm prawnych – to swoisty podatek płacony od komunikatywności przekazu.
Wierzę, że poznanie przedstawionych tu zagadnień stanie się dla Czytelnika nie tylko punktem wyjścia, ale i zaproszeniem do dalszych poszukiwań. Prawa człowieka, choć czasami brzmią jak hasło z plakatu, mają realne konsekwencje, które każdy z nas powinien dostrzegać w życiu codziennym. O prawach podstawowych mówi się najwięcej wtedy, kiedy zaczynają być łamane. Świadomość, którą chcę zbudować u Odbiorców, ma umożliwić im wyłapywanie jak papierek lakmusowy już pierwszych symptomów naruszeń. To niezwykle istotne w obliczu szerzącego się populizmu.
Prawa człowieka w dyskursie publicznym nie są sexy, często mówimy o nich jak o zestawie martwych definicji. A jednak są to reguły, które obowiązują nas codziennie: na ulicy, w sieci, przy kuchennym stole – nie w postaci deklaracji i konwencji, lecz określonych decyzji, wypowiedzi i czynów.
Nie musisz znać dokładnego brzmienia przepisów, aby rozumieć, jak funkcjonują prawa człowieka. Wystarczy, że nie zatracisz uważnego, czujnego spojrzenia i będziesz odważnie stawiać pytania, nawet te najbardziej niewygodne.
Jeśli ta książka sprawi, że chociaż przez chwilę spojrzysz inaczej na tematykę w niej poruszaną, to będzie dla mnie największa nagroda. Bo ta książka tak naprawdę jest o Tobie.
Kamil StępniakPRZYPISY
¹ Stan czytelnictwa w 2023 r., https://www.bn.org.pl/download/document/1712244843.pdf .
² P. Rochowicz, Zalew aktów prawnych jest ogromny. Raport legislacyjny, https://www.rp.pl/prawo-dla-ciebie/art40041491-zalew-aktow-prawnych-jest-ogromny-raport-legislacyjny-bylismy-blisko-rekordu .
³ Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2023 r., https://www.bn.org.pl/download/document/1717404995.pdf .
⁴ W tym zakresie można powołać się na przygotowaną przez Igę Kazimierczyk dla Fundacji Batorego analizę wyników PISA, w której autorka napisała: „spadki zauważymy w zakresie kompetencji pracy z tekstem. W krajach OECD średni wynik rozumienia czytanego tekstu był w 2022 roku niższy o 10 punktów w porównaniu z rokiem 2018. Polska jest jednak w grupie krajów, w których ten spadek był większy niż 20 punktów. Tak jak w przypadku matematyki, obserwujemy powrót do poziomu, który polscy uczniowie zanotowali w 2003 roku. Odsetek uczniów, osiągających w badaniu poziom »2« jest niemalże równy temu, który obserwowaliśmy w badaniu w 2000 roku. Do 2018 roku odsetek uczniów o najniższym poziomie kompetencji stale się zmniejszał i od 2009 roku nie był większy niż 15%. Obecnie jednak co czwarty uczeń lub uczennica w Polsce osiągają umiejętności pracy z tekstem na poziomie »2« i poniżej. Wyjaśnijmy, co w praktyce oznacza takie »2«. To poziom, który opisuje kompetencje niewystarczające do dalszej samodzielnej nauki oraz do radzenia sobie z wyzwaniami dorosłego i w pełni samodzielnego życia. 22% badanych uczniów i uczennic rozumie jedynie proste komunikaty. Te osoby nie będą rozumiały treści zawieranych przez siebie umów, nie będą w stanie odróżniać informacji prawdziwych od fake newsów, raczej nie będą sięgały w przyszłości po teksty literackie czy książki i gazety – one po prostu mogą być dla nich za trudne i niezrozumiałe. W szkołach branżowych poniżej poziomu »1« jest 1/3 uczniów, a drugie tyle jest dokładnie na tym poziomie. 65% uczniów szkół branżowych to osoby o najniższych umiejętnościach – »2«”. Por. I. Kazimierczyk, Co wyniki PISA mówią o polskiej edukacji, https://www.batory.org.pl/blog_wpis/co-wyniki-pisa-mowia-o-polskiej-edukacji .
⁵ Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), dalej jako Konstytucja RP.
⁶ S. Grzybowski, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1974, s. 54.
⁷ A. Peczenik, Struktura normy prawnej, „Studia Prawnicze” 1968, nr 20, s. 20. Więcej o różnych koncepcjach rozumienia normy prawnej zob.: J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2020, s. 25–26.
⁸ Tamże, s. 26.
⁹ S. Wronkowska, Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2005, s. 18–19.
¹⁰ Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2809).
¹¹ Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2119).
¹² M. Florczak-Wątor, art. 2, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019, s. 27.
¹³ M. Zubik, Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, Warszawa 2020, s. 37–39.
¹⁴ Zgodnie z art. 235 ust. 6 Konstytucji RP: jeżeli ustawa o zmianie Konstytucji dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII, podmioty określone w ust. 1 mogą zażądać, w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez senat, przeprowadzenia referendum zatwierdzającego.
¹⁵ Aby zbyt daleko nie wchodzić w ten poboczny dla tej książki wątek, odsyłam do opracowania Marka Zubika, który świetnie omówił niniejszy problem (por. M. Zubik, dz. cyt., s. 72–84).
¹⁶ Zob. szerzej: M. Granat, Prawo konstytucyjne w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa 2012, s. 145–146.
¹⁷ B. Gronowska, Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela, Prawo konstytucyjne, red. Z. Witkowski, A. Bień-Kacała, Toruń 2015, s. 152.
To nie jest książka dla ludzi o słabych nerwach oraz bez dystansu do codzienności. Założeniem niniejszej publikacji nie było stworzenie podręcznika do praw człowieka czy monografii naukowej traktującej o prawach podstawowych. Koncepcja napisania tej pozycji opierała się przede wszystkim na edukacji przez rozrywkę. Niekiedy kontrowersyjną, czasami nieprzyzwoitą, często balansującą na granicy. Jednak zawsze celową. Chciałem, aby ta książka nie tylko dostarczała wiedzy, ale także zmuszała do myślenia, śmiała się z powagi świata, a nawet z niej szydziła. Jeśli choć raz podczas czytania uniesiesz brew, uśmiechniesz się pod nosem albo poczujesz lekki dyskomfort – znaczy, że się udało.
Przyjęcie takiej konwencji oznacza przede wszystkim zgodę na to, aby mówić o sprawach poważnych (jak prawa i wolności człowieka) w sposób nieoczywisty. Powoduje jednocześnie zerwanie z akademickim formalnym stylem na rzecz bardziej ludzkiego języka bazującego na przykładach, żywego i prowokującego, bo taki potrafi dotrzeć tam, gdzie suche definicje zawodzą.
To także zaproszenie do rozmowy, a nie przydługiego wykładu. Do wspólnego śmiania się z paradoksów rzeczywistości i krytycznego spojrzenia na mechanizmy, które rządzą naszymi prawami, wolnościami i życiem codziennym. To konwencja szukająca tych, którzy mają odwagę czytać między wierszami.
Z uwagi na przyjęty sposób narracji mogą pojawić się w książce uogólnienia, skróty myślowe czy uproszczenia prezentowanych mechanizmów i działania instytucji prawnych. Ten świadomy zabieg nie wynika z braku szacunku do złożoności tematu, lecz z potrzeby dotarcia do Czytelnika w sposób zrozumiały, klarowny i angażujący.
Ta książka nie jest idealna, ale jest – autentyczna. Pisałem ją czasem z przymrużeniem oka, czasem całkiem serio. Mam nadzieję, że właśnie poprzez tę mieszankę udało się uchwycić coś ważnego. Jednocześnie podkreślę jeszcze raz: przyjęte założenia mogą powodować niepełność obrazu omawianych norm prawnych – to swoisty podatek płacony od komunikatywności przekazu.
Wierzę, że poznanie przedstawionych tu zagadnień stanie się dla Czytelnika nie tylko punktem wyjścia, ale i zaproszeniem do dalszych poszukiwań. Prawa człowieka, choć czasami brzmią jak hasło z plakatu, mają realne konsekwencje, które każdy z nas powinien dostrzegać w życiu codziennym. O prawach podstawowych mówi się najwięcej wtedy, kiedy zaczynają być łamane. Świadomość, którą chcę zbudować u Odbiorców, ma umożliwić im wyłapywanie jak papierek lakmusowy już pierwszych symptomów naruszeń. To niezwykle istotne w obliczu szerzącego się populizmu.
Prawa człowieka w dyskursie publicznym nie są sexy, często mówimy o nich jak o zestawie martwych definicji. A jednak są to reguły, które obowiązują nas codziennie: na ulicy, w sieci, przy kuchennym stole – nie w postaci deklaracji i konwencji, lecz określonych decyzji, wypowiedzi i czynów.
Nie musisz znać dokładnego brzmienia przepisów, aby rozumieć, jak funkcjonują prawa człowieka. Wystarczy, że nie zatracisz uważnego, czujnego spojrzenia i będziesz odważnie stawiać pytania, nawet te najbardziej niewygodne.
Jeśli ta książka sprawi, że chociaż przez chwilę spojrzysz inaczej na tematykę w niej poruszaną, to będzie dla mnie największa nagroda. Bo ta książka tak naprawdę jest o Tobie.
Kamil StępniakPRZYPISY
¹ Stan czytelnictwa w 2023 r., https://www.bn.org.pl/download/document/1712244843.pdf .
² P. Rochowicz, Zalew aktów prawnych jest ogromny. Raport legislacyjny, https://www.rp.pl/prawo-dla-ciebie/art40041491-zalew-aktow-prawnych-jest-ogromny-raport-legislacyjny-bylismy-blisko-rekordu .
³ Stan czytelnictwa książek w Polsce w 2023 r., https://www.bn.org.pl/download/document/1717404995.pdf .
⁴ W tym zakresie można powołać się na przygotowaną przez Igę Kazimierczyk dla Fundacji Batorego analizę wyników PISA, w której autorka napisała: „spadki zauważymy w zakresie kompetencji pracy z tekstem. W krajach OECD średni wynik rozumienia czytanego tekstu był w 2022 roku niższy o 10 punktów w porównaniu z rokiem 2018. Polska jest jednak w grupie krajów, w których ten spadek był większy niż 20 punktów. Tak jak w przypadku matematyki, obserwujemy powrót do poziomu, który polscy uczniowie zanotowali w 2003 roku. Odsetek uczniów, osiągających w badaniu poziom »2« jest niemalże równy temu, który obserwowaliśmy w badaniu w 2000 roku. Do 2018 roku odsetek uczniów o najniższym poziomie kompetencji stale się zmniejszał i od 2009 roku nie był większy niż 15%. Obecnie jednak co czwarty uczeń lub uczennica w Polsce osiągają umiejętności pracy z tekstem na poziomie »2« i poniżej. Wyjaśnijmy, co w praktyce oznacza takie »2«. To poziom, który opisuje kompetencje niewystarczające do dalszej samodzielnej nauki oraz do radzenia sobie z wyzwaniami dorosłego i w pełni samodzielnego życia. 22% badanych uczniów i uczennic rozumie jedynie proste komunikaty. Te osoby nie będą rozumiały treści zawieranych przez siebie umów, nie będą w stanie odróżniać informacji prawdziwych od fake newsów, raczej nie będą sięgały w przyszłości po teksty literackie czy książki i gazety – one po prostu mogą być dla nich za trudne i niezrozumiałe. W szkołach branżowych poniżej poziomu »1« jest 1/3 uczniów, a drugie tyle jest dokładnie na tym poziomie. 65% uczniów szkół branżowych to osoby o najniższych umiejętnościach – »2«”. Por. I. Kazimierczyk, Co wyniki PISA mówią o polskiej edukacji, https://www.batory.org.pl/blog_wpis/co-wyniki-pisa-mowia-o-polskiej-edukacji .
⁵ Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), dalej jako Konstytucja RP.
⁶ S. Grzybowski, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1974, s. 54.
⁷ A. Peczenik, Struktura normy prawnej, „Studia Prawnicze” 1968, nr 20, s. 20. Więcej o różnych koncepcjach rozumienia normy prawnej zob.: J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2020, s. 25–26.
⁸ Tamże, s. 26.
⁹ S. Wronkowska, Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2005, s. 18–19.
¹⁰ Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2809).
¹¹ Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2119).
¹² M. Florczak-Wątor, art. 2, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019, s. 27.
¹³ M. Zubik, Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, Warszawa 2020, s. 37–39.
¹⁴ Zgodnie z art. 235 ust. 6 Konstytucji RP: jeżeli ustawa o zmianie Konstytucji dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII, podmioty określone w ust. 1 mogą zażądać, w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez senat, przeprowadzenia referendum zatwierdzającego.
¹⁵ Aby zbyt daleko nie wchodzić w ten poboczny dla tej książki wątek, odsyłam do opracowania Marka Zubika, który świetnie omówił niniejszy problem (por. M. Zubik, dz. cyt., s. 72–84).
¹⁶ Zob. szerzej: M. Granat, Prawo konstytucyjne w pytaniach i odpowiedziach, Warszawa 2012, s. 145–146.
¹⁷ B. Gronowska, Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela, Prawo konstytucyjne, red. Z. Witkowski, A. Bień-Kacała, Toruń 2015, s. 152.
więcej..
