MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
Myślę o Twoim portrecie. Listy Antoniego Michalaka i Jarosława Iwaszkiewicza. Świadectwa i portrety - ebook
Myślę o Twoim portrecie. Listy Antoniego Michalaka i Jarosława Iwaszkiewicza. Świadectwa i portrety - ebook
Książka Anny Krawczyk „Myślę o Twoim portrecie” jest rekonstrukcją artystycznej relacji dwóch wielkich osobowości twórczych – Antoniego Michalaka (malarza) i Jarosława Iwaszkiewicza (poety, pisarza, diarysty). Szczegółów na jej temat dostarcza ich fascynująca korespondencja z lat 1939–1957 zachowana w Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku oraz w Archiwum rodzinnym Michalaków w Kazimierzu Dolnym. Punktem wyjścia do tej opowieści są dwa wykonane przez malarza sangwinowe portrety przedstawiające pisarza. W tle tej historii pojawiają się postacie tak ważne dla polskiej kultury, jak Jerzy Andrzejewski, Maria Kuncewiczowa, Adolf Rudnicki, Antoni Słonimski, Julian Stryjkowski, Wanda Telakowska czy Jan Józef Szczepański. W publikacji po raz pierwszy prezentowany jest nieznany wiersz Iwaszkiewicza „Do katedry w Chartres” z 1932 roku ofiarowany malarzowi przez poetę.
Książka składa się w dwóch części. Pierwsza, to rozbudowany esej autorki przedstawiający dynamikę relacji Michalaka i Iwaszkiewicza oraz historię powstania rysunków. W tle pojawiają się wydarzenia historyczne tego czasu oraz przemiany w sztuce polskiej XX wieku, gdzie szczególne miejsce zajmuje Kazimierz Dolny. Druga część, to świadectwa – uporządkowana chronologicznie i opatrzona przypisami nigdy wcześniej niepublikowana w całości korespondencja obu artystów, ilustrowana pracami Michalaka, unikalnymi archiwalnymi fotografiami (łącznie 30 ilustracji, obrazów i zdjęć), uzupełniona o komentarze świadków przywoływanych wydarzeń.
Książka jest wynikiem wieloletnich poszukiwań archiwalnych i studiów autorki nad życiem i twórczością Antoniego Michalaka w kontekście kolonii artystycznej w Kazimierzu Dolnym oraz wielowątkowych losów sztuki polskiej w XX wieku.
Recenzentami publikacji byli Robert Papieski i Radosław Romaniuk – wybitni znawcy i edytorzy twórczości Jarosława Iwaszkiewicza.
Patronaty medialne: Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym, „Niezła Sztuka”, burmistrz Kazimierza Dolnego, „Brulion Kazimierski”.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Biografie |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-7963-259-6 |
| Rozmiar pliku: | 5,4 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Ponadsześćdziesięcioletni Iwaszkiewicz pokonuje drogę z Warszawy do Kazimierza, gdzie powstały portrety. Trasa Puławy-Kazimierz Dolny w pewnym momencie zbacza z racjonalnej ścieżki i wkracza w przestrzeń mitu. To bardzo kazimierskie poczucie, gdy mijając późnym wieczorem okolice ronda w Bochotnicy, zastanawiamy się, czy oto nie znaleźliśmy się po drugiej stronie życia. To samo wrażenie wydaje się towarzyszyć Iwaszkiewiczowi, który publikuje 30 czerwca 1958 roku na łamach lubelskiej „Kameny” wiersz _Droga do Kazimierza_⁶.
Czym jest „karczma pachnąca starym winem trumny”, do której dąży cały wiersz? Czy „wino trumny” to kojarzący się z rozkładem zapach żywicznych desek sosnowych, z których zbijano dawniej trumny?⁷ A może wino jest składowane w beczkach, tak jak ciało zmarłego składa się w trumnie? I ta karczma – miejsce wytchnienia po podróży, punkt docelowy i rozładowanie napięcia całego wiersza, a jednocześnie portal do zaświatów? Biorąc pod uwagę, że to Kazimierz jest celem podróży, to czy u kresu tej drogi przenosimy się w zaświaty? Uczucie, które wypełnia tego, kto znajdzie się w tym wyjątkowym miasteczku, doskonale oddaje zdanie wieńczące _Brzezinę_ Iwaszkiewicza: „Spokój, spokój, prawie szczęście”⁸. Więc może Kazimierz jako raj?
Topole przy drodze do Kazimierza Dolnego, 1939–1944
Oprócz pytań bez odpowiedzi ten z pozoru impresyjny wiersz zawiera konkretne szczegóły tytułowej drogi do nadwiślańskiego miasteczka. „Do Kazimierza jedzie się z Puław zielonym tunelem – aleją wysadzaną odwiecznymi (patrz przewodnik) topolami”– pisał, pokonując tę samą drogę w 1952 roku, Zbigniew Herbert⁹.
Aleja topoli czarnych niczym słupy milowe znaczyła tę przestrzeń do 2020 roku. Obok pnączy chmielu były one jednym z najbardziej charakterystycznych naturalnych elementów drogi do Kazimierza. Bogaty znaczeniowo wątek topoli białej/białodrzewia analizował Robert Papieski w eseju _Pacte macabre_ książki _Oblicza Iwaszkiewicza_¹⁰, rekonstruując okoliczności powstania _Tataraku_. Natomiast topole czarne to doskonałe tło do iwaszkiewiczowskich rozważań o drodze do wieczności. W Polsce rosną głównie na południowym wschodzie, najczęściej wzdłuż Wisły, stąd ich potoczna nazwa „topola nadwiślańska”. Żyją zazwyczaj 100–250 lat, a najstarsza topola rosła właśnie w Puławach i miała ok. 275 lat. Z kolei wspomniane w wierszu „kościoły wieżaste” są słupami granicznymi tej drogi. Gdy opuszczamy Puławy, mijamy kościół św. Józefa. Gdy docieramy do Kazimierza, naszym oczom ukazuje się tamtejsza fara. Ten, kto jechał tą drogą, wie, jak bardzo prawdziwa jest fraza z wiersza Iwaszkiewicza o „drogach krętych” i jak bardzo mijany krajobraz skłania do metafizycznych rozważań. To wszystko elementy kazimierskiej geografii sentymentalnej poety, u którego topola już wcześniej złączyła się z wątkiem śmierci w wierszu _XXXVIII_ z tomu _Lato 1932_¹¹:
Krok jego wierzba wita dreszczem,
Topól schylają się kolumny
I nozdrza, nieświadome jeszcze,
Czują już siana woń i trumny...
------------------------------------------------------------------------
ZAPRASZAMY DO ZAKUPU PEŁNEJ WERSJI KSIĄŻKI
------------------------------------------------------------------------PRZYPISY
1 J. Iwaszkiewicz, _Sérénité_, w: tegoż, _Sny. Ogrody. Sérénité_, SW Czytelnik, Warszawa 1974, s. 85. ↩
6 J. Iwaszkiewicz, _Droga do Kazimierza_, w: _Sprawy osobiste i inne wiersze rozproszone_, wybór i oprac. P. Mitzner, SW Czytelnik, Warszawa 2010, s. 157; pierwodruk: „Kamena: dwutygodnik literacki”, 30.VI.1958 r., nr 10–12 (152–154), rok XXV (1958), s. 15, por. s. 153, 154. ↩
7 Za tę podpowiedź serdecznie dziękuję Agacie Szczepanek. ↩
8 J. Iwaszkiewicz, _Brzezina_, w: tegoż, _Droga. Proza i wiersze_, wybór i wstęp R. Romaniuk, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2020, s. 159. ↩
9 Z. Herbert, _List z Kazimierza_, w: tegoż, _Węzeł gordyjski oraz inne pisma rozproszone 1948–1998_, Wydawnictwo „Więź”, Warszawa 2001, s. 640. ↩
10 R. Papieski, _Pacte macabre_, w: tegoż, _Oblicza Iwaszkiewicza_, Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Warszawa 2023, s. 196–230. ↩
11 J. Iwaszkiewicz, _XXXVIII_, w: tegoż, _Lato 1932_, Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza, Warszawa 1933, s. 39. Ciekawą muzyczną interpretacją tego wiersza jest kompozycja _Lato 1932_ z 1975 r. autorstwa Andrzeja Kurylewicza wykonana przez Wandę Warską i orkiestrę Filharmonii Narodowej. ↩
