MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Nowotwór złośliwy - ebook
Wydawnictwo:
Tłumacz:
Seria:
Format:
EPUB
Data wydania:
7 lipca 2026
Nowotwór złośliwy - ebook
> KRÓTKIE WPROWADZENIE
– książki, które zmieniają sposób myślenia !
Autor przedstawia najważniejsze zagadnienia z zakresu współczesnej onkologii. Porządkuje dotychczasową wiedzę i zachęca do krytycznej refleksji nad tym, jak nauka, medycyna i środki masowego przekazu kształtują nasze rozumienie choroby nowotworowej. Dzięki jego przewodnikowi można spojrzeć na raka nie tylko jak na diagnozę, lecz także jak na złożone zjawisko biologiczne, społeczne i ekonomiczne – jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata. Nowotwór złośliwy w tym ujęciu przestaje być jedynie kategorią medyczną, a jawi się jako problem cywilizacyjny, który wymaga współdziałania lekarzy, badaczy, polityków i całego społeczeństwa.
Nick James – wybitny onkolog kliniczny związany z brytyjskimi ośrodkami akademickimi. Od lat prowadzi przełomowe prace badawcze nad rakiem prostaty i pęcherza moczowego oraz kieruje badaniami klinicznymi. Łączy doświadczenie lekarza praktyka z perspektywą naukowca.
Aneta Balcerczyk – biolog molekularna (Katedra Biologii Nowotworów i Epigenetyki, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Łódzki) zajmująca się badaniem epigenetycznych mechanizmów regulacji metabolizmu komórek, w tym nowotworowych, w kontekście syndromu metabolicznego.
Kamila Soboska – biolog molekularna (Katedra Biologii Nowotworów i Epigenetyki, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Łódzki) interesująca się rolą badań podstawowych w rozwoju nowoczesnych metod diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych.
*
Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. – od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie.
Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje.
Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, dr Piotr Piotrowski, prof. Maciej Potz, prof. Piotr Stalmaszczyk, prof. Wojciech Woźniak.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
Spis treści
Nowotwór złośliwy jako wyzwanie współczesnego świata (Aneta Balcerczyk)
Spis ilustracji
Spis tabel
1. Nowotwór złośliwy w liczbach – skala problemu
2. Jak rozwija się rak?
3. Ewolucja i rak
4. Jak leczy się raka?
5. Badania nad rakiem
6. Koszty i ekonomia opieki onkologicznej
7. Alternatywne i uzupełniające podejścia w leczeniu raka
8. Kierunki rozwoju opieki onkologicznej
Dalsze lektury
Indeks
| Kategoria: | Biologia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8445-033-8 |
| Rozmiar pliku: | 4,1 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY JAKO WYZWANIE WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA
Wstęp do wydania polskiego
Mimo że współczesna medycyna odnosi ogromne sukcesy w diagnostyce i leczeniu chorób nowotworowych, wciąż pozostają one jednym z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów. Każdego roku miliony ludzi na całym świecie słyszą diagnozę, która budzi lęk i poczucie bezradności, a systemy opieki zdrowotnej mierzą się z rosnącymi kosztami terapii, starzeniem się populacji oraz nierównościami w dostępie do leczenia. Rak to nie tylko problem biologiczny czy kliniczny, to także zjawisko społeczne, ekonomiczne i polityczne, wpływające na decyzje rządów, strategie firm farmaceutycznych oraz codzienne życie pacjentów i ich rodzin.
Książka Nicka Jamesa Nowotwór złośliwy to przystępny i rzetelny przewodnik po całym spektrum zagadnień związanych z nowotworami złośliwymi – od molekularnych podstaw choroby, przez współczesne metody leczenia, aż po społeczne i ekonomiczne konsekwencje walki z rakiem. Nick James, wybitny onkolog kliniczny i badacz związany z brytyjskimi ośrodkami akademickimi, od lat prowadzi przełomowe badania nad rakiem prostaty i pęcherza moczowego oraz kieruje dużymi badaniami klinicznymi. Łączy doświadczenie lekarza praktyka z perspektywą naukowca, co nadaje jego wywodowi szczególną wiarygodność i klarowność. Złożone zagadnienia biologii molekularnej, genetyki czy immunologii tłumaczy językiem zrozumiałym także dla czytelników spoza środowiska medycznego, nie rezygnując przy tym z naukowej precyzji. Dzięki temu książka jest jednocześnie przystępnym wprowadzeniem dla laików i wartościowym uporządkowaniem wiedzy dla studentów, pracowników ochrony zdrowia oraz wszystkich zainteresowanych współczesną onkologią.
Autor rozpoczyna swoją opowieść od ukazania skali problemu. Przedstawia dane epidemiologiczne, statystyki zachorowań i zgonów oraz globalne różnice w dostępie do leczenia, odwołując się do analiz publikowanych przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (ang. International Agency for Research on Cancer) będącej częścią Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization). Czytelnik uświadamia sobie, że rak to nie jednostkowa tragedia, lecz jedno z głównych obciążeń zdrowotnych XXI wieku, generujące ogromne koszty społeczne i ekonomiczne oraz napędzające dynamiczny rozwój rynku leków onkologicznych.
W kolejnych częściach książki perspektywa przesuwa się z poziomu populacji na poziom komórki. Rozdział drugi wyjaśnia, jak rozwija się rak: czym są mutacje, w jaki sposób dochodzi do utraty kontroli nad podziałami komórkowymi oraz jakie cechy odróżniają komórki nowotworowe od prawidłowych. Autor wprowadza czytelnika w świat biologii molekularnej, tłumacząc mechanizmy, które leżą u podstaw powstawania i progresji choroby. Rozdział trzeci rozwija tę narrację, przedstawiając nowotwór jako proces ewolucyjny. James pokazuje, że guzy podlegają zasadom zmienności, dziedziczenia i doboru naturalnego, a leczenie, podobnie jak środowisko organizmu, staje się czynnikiem selekcyjnym, sprzyjającym przetrwaniu najbardziej opornych komórek.
Część czwarta poświęcona jest metodom terapii. Autor omawia historię i współczesność chirurgii, radioterapii, chemioterapii, leczenia celowanego i immunoterapii, a także znaczenie badań przesiewowych i wczesnej diagnostyki. Podkreśla, że skuteczność leczenia zależy nie tylko od postępu technologicznego, lecz także od sprawnej organizacji systemu ochrony zdrowia i dostępu pacjentów do opieki. W rozdziale piątym czytelnik poznaje kulisy badań nad rakiem: od laboratoriów naukowych, przez badania kliniczne, po rozwój nowych technologii, takich jak sekwencjonowanie DNA. Autor pokazuje zarówno ogromny potencjał współczesnej nauki, jak i napięcia wynikające z relacji między badaniami publicznymi a przemysłem farmaceutycznym.
Szczególne miejsce zajmują rozważania o kosztach i ekonomii opieki onkologicznej. James analizuje, jak rosnące ceny leków, starzenie się populacji i nierówności społeczne wpływają na dostęp do terapii, stawiając systemy ochrony zdrowia przed trudnymi wyborami. W dalszych rozdziałach omawia alternatywne i uzupełniające podejścia do leczenia oraz zastanawia się nad przyszłością onkologii, nad kierunkami rozwoju medycyny spersonalizowanej, nowymi technologiami i strategiami zdrowia publicznego, które mogą zmienić oblicze walki z rakiem w nadchodzących dekadach.
Dla polskiego czytelnika, funkcjonującego w systemie ochrony zdrowia stojącym przed wyzwaniami związanymi z profilaktyką, dostępnością nowoczesnych terapii i finansowaniem leczenia, książka ta może stać się szczególnie cenna. Pomaga bowiem zrozumieć, że decyzje naukowe, organizacyjne i ekonomiczne bezpośrednio przekładają się na szanse pacjentów na wczesne rozpoznanie i skuteczną terapię. Rak przestaje być tu jedynie kategorią medyczną, a jawi się jako problem cywilizacyjny, wymagający współdziałania lekarzy, badaczy, polityków i całego społeczeństwa.
Oddawane w ręce czytelnika opracowanie łączy zwięzłość formy z szerokością perspektywy. Wprowadza w najważniejsze zagadnienia współczesnej onkologii, porządkuje wiedzę i zachęca do krytycznej refleksji nad tym, jak nauka i medycyna kształtują nasze rozumienie choroby. To przewodnik, który pozwala spojrzeć na raka nie tylko jak na diagnozę, lecz także jak na złożone zjawisko biologiczne, społeczne i ekonomiczne – jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata.
Aneta BalcerczykSPIS ILUSTRACJI
1. Globalne statystyki zachorowań i przypadków śmiertelnych z powodu nowotworów złośliwych
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Najczęstsze przyczyny zgonów z powodu nowotworów złośliwych w ujęciu globalnym
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Proces replikacji DNA
Domena publiczna+G15:I16
1. Proces transkrypcji DNA i syntezy białek (translacja)
2. Budowa strukturalna aminokwasów i proces tworzenia łańcucha polipeptydowego
3. Struktura i funkcja genu
4. Cechy charakterystyczne raka
D. Hanahan, R.A. Weinberg, Hallmarks of cancer: The next generation, Cell 2011, 144(5). https://doi.org/10.1016/j.cell.2011.02.013
1. Kaskada Vogelsteina: liczne gruczolaki w wyściółce jelita usunięte u pacjenta z polipowatością gruczolakowatą jelita grubego
2. Fragment DNA z przyłączoną cząsteczką benzopirenu
Nahin, Barnes, Stussman, Bloom, Costs of Complementary and Alternative Medicine (CAM) and Frequency of Visits to CAM Practitioners: United States, 2007, National health statistics reports, no. 18 (Hyattsville, MD: National Center for Health Statistics.2009). © National Center for Complementary and Alternative Medicine, NIH, DHHS, and RSCB Protein Data Bank
1. Ewolucja nowotworów złośliwych
2. Wzorce rozprzestrzeniania się raka prostaty u trzech pacjentów
W oparciu o rycinę 3. G. Gundem, P. Van Loo, B. Kremeyer, L.B. Alexandrov, J.M.C. Tubio, E. Papaemmanuil, D.S. Brewer, H.M.L. Kallio, G. Hognas, M. Annala, K. Kivinummi, V. Goody, C. Latimer, S. O’Meara, K.J. Dawson, W. Isaacs, M.R. Emmert-Buck, M. Nykter, C. Foster, Z. Kote-Jarai, D. Easton, H.C. Whitaker, ICGC Prostate Group, D.E. Neal, C.S. Cooper, R.A. Eeles, T. Visakorpi, P.J. Campbell, U. McDermott, D.C. Wedge, G.S. Bova, The evolutionary history of lethal metastatic prostate cancer, Nature 2015, Apr 16, 520(7547): 353–357. https://doi.org/10.1038/nature14347. Epub 2015 Apr 1. Sprostowanie opublikowane w: Nature 2020, Aug; 584(7820): E18. PMID: 25830880; PMCID: PMC4413032
1. Wzory ewolucji nowotworu złośliwego w trakcie leczenia prezentowane na dwóch przypadkach (a) K548 i (b) K489 zaawansowanego raka nerki
Rycina 6. S. Turajlic, H. Xu, K. Litchfield, A. Rowan, T. Chambers, J.I. Lopez, D. Nicol, T. O’Brien, J. Larkin, S. Horswell, M. Stares, L. Au, M. Jamal-Hanjani, B. Challacombe, A. Chandra, S. Hazell, C. Eichler-Jonsson, A. Soultati, S. Chowdhury, S. Rudman, J. Lynch, A. Fernando, G. Stamp, E. Nye, F. Jabbar, L. Spain, S. Lall, R. Guarch, M. Falzon, I. Proctor, L. Pickering, M. Gore, T.B.K. Watkins, S. Ward, A. Stewart, R. DiNatale, M.F. Becerra, E. Reznik, J.J. Hsieh, T.A. Richmond, G.F. Mayhew, S.M. Hill, C.D. McNally, C. Jones, H. Rosenbaum, S. Stanislaw, D.L. Burgess, N.R. Alexander, C. Swanton, PEACE, TRACERx Renal Consortium, Tracking Cancer Evolution Reveals Constrained Routes to Metastases: TRACERx Renal, Cell 2018, Apr 19,173(3): 581–594. e12. https://doi.org/10.1016/j.cell.2018.03.057. Epub 2018 Apr 12. PMID: 29656895; PMCID:PMC5938365
1. Obraz radioizotopowego skanowania kości pacjenta z rakiem prostaty
Rycina 4. K. Shindo, K. Ohuchida, T. Moriyama, F. Kinoshita, Y. Koga, Y. Oda, M. Eto, M. Nakamura. A rare case of PSA-negative metastasized prostate cancer to the stomach with serum CEA and CA19-9 elevation: A case report, Surgical Case Reports 2020. 10.1186/s40792-020-01074-7
1. Obraz badania PET-CT pacjenta z rakiem płuc
H. Otsuka, N. Morita, K. Yamashita, H. Nishitani, FDG-PET/CT for cancer management, The Journal of Medical Investigation 2007, 54(3.4): 195–199
1. Mechanizm działania immunologicznych punktów kontrolnych
Adaptacja ryciny 1. J. Gong, A. Chehrazi-Raffle, S. Reddi, et al., Development of PD-1 and PD-L1 inhibitors as a form of cancer immunotherapy: A comprehensive review of registration trials and future considerations, Journal for ImmunoTherapy of Cancer 2018, 6:8. https://doi.org/10.1186/s40425-018-0316-z
1. Translokacja fragmentów chromosomów 9 i 22 (chromosom Filadelfia) i przewlekła białaczka szpikowa
2. Koszt sekwencjonowania genomu ludzkiego (wykres górny) i koszt sekwencjonowania w przeliczeniu na milion par zasad (wykres dolny)
K.A. Wetterstrand, DNA Sequencing Costs: Data from the NHGRI Genome Sequencing Program (GSP). Dostępne na stronie: www.genome.gov/sequencingcostsdata
1. Analiza mikromacierzowa ekspresji genów w próbkach raka pęcherza moczowego: (a) mapa cieplna wizualizująca zmiany w ekspresji genów w tkance nowotworowej w porównaniu z tkanką zdrową; (b) zestawienie szlaków sygnałowych, do których należą geny wykazujące zmienioną ekspresję
Rycina 4. S.A. Hussain, D.H. Palmer, W.K. Syn, J.J. Sacco, R.M.D. Greensmith, T. Elmetwali, V. Aachi, B.H. Lloyd, P.V. Jithesh, J. Arrand, D. Barton, J. Ansari, D.R. Sibson, N.D. James, Gene expression profiling in bladder cancer identifies potential therapeutic targets, The International Journal of Oncology 2017, Apr, 50(4): 1147–1159. https://doi.org/10.3892/ijo.2017.3893. Epub 2017 Mar 2. PMID: 28259975; PMCID:PMC5363876
1. Współczynnik zgonów z powodu nowotworów złośliwych w przeliczeniu na produkt krajowy brutto (PKB) na osobę
OurWorldInData.org/cancer | CC BY
1. Zestawienie oczekiwanej długości życia i PKB per capita
OurWorldInData.org/cancer | CC BY
1. Zmiany w oczekiwanej długości życia w czasie z uwzględnieniem poziomu dochodu państw
World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for the United States ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for High Income Countries ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for Middle Income Countries ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for Low Income Countries . Dane pobrano z: FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis; https://fred.stlouisfed.org/graph/?g=G9Wu, 11 października 2023
1. Szacowane zmiany w przypadkach raka prostaty w latach 2020–2040
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Zobrazowanie zmian we wskaźnikach 5-letniego przeżycia osób z nowotworami złośliwymi w Stanach Zjednoczonych w latach 1970–2013
OurWorldInData.org/cancer | CC BYRozdział 1
NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY W LICZBACH – SKALA PROBLEMU
Pierwsze wydanie tej książki rozpocząłem od stwierdzenia: „nowotwór złośliwy1 jest powszechny, bardzo powszechny”. W 2007 roku raka zdiagnozowano u około 10 milionów ludzi na całym świecie, a 7,9 miliona zgonów było spowodowanych chorobą nowotworową o charakterze złośliwym. Po 13 latach od opublikowania powyższych danych liczba ta wzrosła do ponad 19 milionów zachorowań i 10 milionów zgonów rocznie. Nowotwory złośliwe odpowiadają za około 10% wszystkich zgonów osób poniżej 75. roku życia, a ryzyko zgonu z powodu raka u mężczyzn jest o około 50% wyższe niż u kobiet. (Źródło: Światowa Organizacja Zdrowia: www.iarc.fr, http://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/39-All-cancers-fact-sheet.pdf). Ryzyko zachorowania na raka wzrasta wraz z wiekiem. W bogatszych krajach, gdzie populacja jest starsza, odnotowuje się najwyższe wskaźniki zachorowań w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców. Jednak ze względu na znacznie większą liczbę ludności większość przypadków raka występuje w krajach o średnich i niskich dochodach, przy czym najwięcej przypadków notuje się w Azji. Około 70% zgonów z powodu raka dotyczy właśnie krajów o niższych i średnich dochodach. Problem nowotworów złośliwych dotyka ludzi obu płci i wszystkich ras, niezależnie od statusu ekonomicznego.------------------------------------------------------------------------
1 Nowotwór złośliwy (nazywany w szczególnych przypadkach rakiem), zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) stanowi szeroką grupę chorób mogących rozwinąć się w niemal każdym narządzie lub niemal każdej tkance organizmu w następstwie niekontrolowanego podziału nieprawidłowych komórek, zdolnych do przekraczania naturalnych granic tkanek (inwazji) oraz rozprzestrzeniania się do innych narządów (przerzutowania). .
Wstęp do wydania polskiego
Mimo że współczesna medycyna odnosi ogromne sukcesy w diagnostyce i leczeniu chorób nowotworowych, wciąż pozostają one jednym z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów. Każdego roku miliony ludzi na całym świecie słyszą diagnozę, która budzi lęk i poczucie bezradności, a systemy opieki zdrowotnej mierzą się z rosnącymi kosztami terapii, starzeniem się populacji oraz nierównościami w dostępie do leczenia. Rak to nie tylko problem biologiczny czy kliniczny, to także zjawisko społeczne, ekonomiczne i polityczne, wpływające na decyzje rządów, strategie firm farmaceutycznych oraz codzienne życie pacjentów i ich rodzin.
Książka Nicka Jamesa Nowotwór złośliwy to przystępny i rzetelny przewodnik po całym spektrum zagadnień związanych z nowotworami złośliwymi – od molekularnych podstaw choroby, przez współczesne metody leczenia, aż po społeczne i ekonomiczne konsekwencje walki z rakiem. Nick James, wybitny onkolog kliniczny i badacz związany z brytyjskimi ośrodkami akademickimi, od lat prowadzi przełomowe badania nad rakiem prostaty i pęcherza moczowego oraz kieruje dużymi badaniami klinicznymi. Łączy doświadczenie lekarza praktyka z perspektywą naukowca, co nadaje jego wywodowi szczególną wiarygodność i klarowność. Złożone zagadnienia biologii molekularnej, genetyki czy immunologii tłumaczy językiem zrozumiałym także dla czytelników spoza środowiska medycznego, nie rezygnując przy tym z naukowej precyzji. Dzięki temu książka jest jednocześnie przystępnym wprowadzeniem dla laików i wartościowym uporządkowaniem wiedzy dla studentów, pracowników ochrony zdrowia oraz wszystkich zainteresowanych współczesną onkologią.
Autor rozpoczyna swoją opowieść od ukazania skali problemu. Przedstawia dane epidemiologiczne, statystyki zachorowań i zgonów oraz globalne różnice w dostępie do leczenia, odwołując się do analiz publikowanych przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (ang. International Agency for Research on Cancer) będącej częścią Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization). Czytelnik uświadamia sobie, że rak to nie jednostkowa tragedia, lecz jedno z głównych obciążeń zdrowotnych XXI wieku, generujące ogromne koszty społeczne i ekonomiczne oraz napędzające dynamiczny rozwój rynku leków onkologicznych.
W kolejnych częściach książki perspektywa przesuwa się z poziomu populacji na poziom komórki. Rozdział drugi wyjaśnia, jak rozwija się rak: czym są mutacje, w jaki sposób dochodzi do utraty kontroli nad podziałami komórkowymi oraz jakie cechy odróżniają komórki nowotworowe od prawidłowych. Autor wprowadza czytelnika w świat biologii molekularnej, tłumacząc mechanizmy, które leżą u podstaw powstawania i progresji choroby. Rozdział trzeci rozwija tę narrację, przedstawiając nowotwór jako proces ewolucyjny. James pokazuje, że guzy podlegają zasadom zmienności, dziedziczenia i doboru naturalnego, a leczenie, podobnie jak środowisko organizmu, staje się czynnikiem selekcyjnym, sprzyjającym przetrwaniu najbardziej opornych komórek.
Część czwarta poświęcona jest metodom terapii. Autor omawia historię i współczesność chirurgii, radioterapii, chemioterapii, leczenia celowanego i immunoterapii, a także znaczenie badań przesiewowych i wczesnej diagnostyki. Podkreśla, że skuteczność leczenia zależy nie tylko od postępu technologicznego, lecz także od sprawnej organizacji systemu ochrony zdrowia i dostępu pacjentów do opieki. W rozdziale piątym czytelnik poznaje kulisy badań nad rakiem: od laboratoriów naukowych, przez badania kliniczne, po rozwój nowych technologii, takich jak sekwencjonowanie DNA. Autor pokazuje zarówno ogromny potencjał współczesnej nauki, jak i napięcia wynikające z relacji między badaniami publicznymi a przemysłem farmaceutycznym.
Szczególne miejsce zajmują rozważania o kosztach i ekonomii opieki onkologicznej. James analizuje, jak rosnące ceny leków, starzenie się populacji i nierówności społeczne wpływają na dostęp do terapii, stawiając systemy ochrony zdrowia przed trudnymi wyborami. W dalszych rozdziałach omawia alternatywne i uzupełniające podejścia do leczenia oraz zastanawia się nad przyszłością onkologii, nad kierunkami rozwoju medycyny spersonalizowanej, nowymi technologiami i strategiami zdrowia publicznego, które mogą zmienić oblicze walki z rakiem w nadchodzących dekadach.
Dla polskiego czytelnika, funkcjonującego w systemie ochrony zdrowia stojącym przed wyzwaniami związanymi z profilaktyką, dostępnością nowoczesnych terapii i finansowaniem leczenia, książka ta może stać się szczególnie cenna. Pomaga bowiem zrozumieć, że decyzje naukowe, organizacyjne i ekonomiczne bezpośrednio przekładają się na szanse pacjentów na wczesne rozpoznanie i skuteczną terapię. Rak przestaje być tu jedynie kategorią medyczną, a jawi się jako problem cywilizacyjny, wymagający współdziałania lekarzy, badaczy, polityków i całego społeczeństwa.
Oddawane w ręce czytelnika opracowanie łączy zwięzłość formy z szerokością perspektywy. Wprowadza w najważniejsze zagadnienia współczesnej onkologii, porządkuje wiedzę i zachęca do krytycznej refleksji nad tym, jak nauka i medycyna kształtują nasze rozumienie choroby. To przewodnik, który pozwala spojrzeć na raka nie tylko jak na diagnozę, lecz także jak na złożone zjawisko biologiczne, społeczne i ekonomiczne – jedno z kluczowych wyzwań współczesnego świata.
Aneta BalcerczykSPIS ILUSTRACJI
1. Globalne statystyki zachorowań i przypadków śmiertelnych z powodu nowotworów złośliwych
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Najczęstsze przyczyny zgonów z powodu nowotworów złośliwych w ujęciu globalnym
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Proces replikacji DNA
Domena publiczna+G15:I16
1. Proces transkrypcji DNA i syntezy białek (translacja)
2. Budowa strukturalna aminokwasów i proces tworzenia łańcucha polipeptydowego
3. Struktura i funkcja genu
4. Cechy charakterystyczne raka
D. Hanahan, R.A. Weinberg, Hallmarks of cancer: The next generation, Cell 2011, 144(5). https://doi.org/10.1016/j.cell.2011.02.013
1. Kaskada Vogelsteina: liczne gruczolaki w wyściółce jelita usunięte u pacjenta z polipowatością gruczolakowatą jelita grubego
2. Fragment DNA z przyłączoną cząsteczką benzopirenu
Nahin, Barnes, Stussman, Bloom, Costs of Complementary and Alternative Medicine (CAM) and Frequency of Visits to CAM Practitioners: United States, 2007, National health statistics reports, no. 18 (Hyattsville, MD: National Center for Health Statistics.2009). © National Center for Complementary and Alternative Medicine, NIH, DHHS, and RSCB Protein Data Bank
1. Ewolucja nowotworów złośliwych
2. Wzorce rozprzestrzeniania się raka prostaty u trzech pacjentów
W oparciu o rycinę 3. G. Gundem, P. Van Loo, B. Kremeyer, L.B. Alexandrov, J.M.C. Tubio, E. Papaemmanuil, D.S. Brewer, H.M.L. Kallio, G. Hognas, M. Annala, K. Kivinummi, V. Goody, C. Latimer, S. O’Meara, K.J. Dawson, W. Isaacs, M.R. Emmert-Buck, M. Nykter, C. Foster, Z. Kote-Jarai, D. Easton, H.C. Whitaker, ICGC Prostate Group, D.E. Neal, C.S. Cooper, R.A. Eeles, T. Visakorpi, P.J. Campbell, U. McDermott, D.C. Wedge, G.S. Bova, The evolutionary history of lethal metastatic prostate cancer, Nature 2015, Apr 16, 520(7547): 353–357. https://doi.org/10.1038/nature14347. Epub 2015 Apr 1. Sprostowanie opublikowane w: Nature 2020, Aug; 584(7820): E18. PMID: 25830880; PMCID: PMC4413032
1. Wzory ewolucji nowotworu złośliwego w trakcie leczenia prezentowane na dwóch przypadkach (a) K548 i (b) K489 zaawansowanego raka nerki
Rycina 6. S. Turajlic, H. Xu, K. Litchfield, A. Rowan, T. Chambers, J.I. Lopez, D. Nicol, T. O’Brien, J. Larkin, S. Horswell, M. Stares, L. Au, M. Jamal-Hanjani, B. Challacombe, A. Chandra, S. Hazell, C. Eichler-Jonsson, A. Soultati, S. Chowdhury, S. Rudman, J. Lynch, A. Fernando, G. Stamp, E. Nye, F. Jabbar, L. Spain, S. Lall, R. Guarch, M. Falzon, I. Proctor, L. Pickering, M. Gore, T.B.K. Watkins, S. Ward, A. Stewart, R. DiNatale, M.F. Becerra, E. Reznik, J.J. Hsieh, T.A. Richmond, G.F. Mayhew, S.M. Hill, C.D. McNally, C. Jones, H. Rosenbaum, S. Stanislaw, D.L. Burgess, N.R. Alexander, C. Swanton, PEACE, TRACERx Renal Consortium, Tracking Cancer Evolution Reveals Constrained Routes to Metastases: TRACERx Renal, Cell 2018, Apr 19,173(3): 581–594. e12. https://doi.org/10.1016/j.cell.2018.03.057. Epub 2018 Apr 12. PMID: 29656895; PMCID:PMC5938365
1. Obraz radioizotopowego skanowania kości pacjenta z rakiem prostaty
Rycina 4. K. Shindo, K. Ohuchida, T. Moriyama, F. Kinoshita, Y. Koga, Y. Oda, M. Eto, M. Nakamura. A rare case of PSA-negative metastasized prostate cancer to the stomach with serum CEA and CA19-9 elevation: A case report, Surgical Case Reports 2020. 10.1186/s40792-020-01074-7
1. Obraz badania PET-CT pacjenta z rakiem płuc
H. Otsuka, N. Morita, K. Yamashita, H. Nishitani, FDG-PET/CT for cancer management, The Journal of Medical Investigation 2007, 54(3.4): 195–199
1. Mechanizm działania immunologicznych punktów kontrolnych
Adaptacja ryciny 1. J. Gong, A. Chehrazi-Raffle, S. Reddi, et al., Development of PD-1 and PD-L1 inhibitors as a form of cancer immunotherapy: A comprehensive review of registration trials and future considerations, Journal for ImmunoTherapy of Cancer 2018, 6:8. https://doi.org/10.1186/s40425-018-0316-z
1. Translokacja fragmentów chromosomów 9 i 22 (chromosom Filadelfia) i przewlekła białaczka szpikowa
2. Koszt sekwencjonowania genomu ludzkiego (wykres górny) i koszt sekwencjonowania w przeliczeniu na milion par zasad (wykres dolny)
K.A. Wetterstrand, DNA Sequencing Costs: Data from the NHGRI Genome Sequencing Program (GSP). Dostępne na stronie: www.genome.gov/sequencingcostsdata
1. Analiza mikromacierzowa ekspresji genów w próbkach raka pęcherza moczowego: (a) mapa cieplna wizualizująca zmiany w ekspresji genów w tkance nowotworowej w porównaniu z tkanką zdrową; (b) zestawienie szlaków sygnałowych, do których należą geny wykazujące zmienioną ekspresję
Rycina 4. S.A. Hussain, D.H. Palmer, W.K. Syn, J.J. Sacco, R.M.D. Greensmith, T. Elmetwali, V. Aachi, B.H. Lloyd, P.V. Jithesh, J. Arrand, D. Barton, J. Ansari, D.R. Sibson, N.D. James, Gene expression profiling in bladder cancer identifies potential therapeutic targets, The International Journal of Oncology 2017, Apr, 50(4): 1147–1159. https://doi.org/10.3892/ijo.2017.3893. Epub 2017 Mar 2. PMID: 28259975; PMCID:PMC5363876
1. Współczynnik zgonów z powodu nowotworów złośliwych w przeliczeniu na produkt krajowy brutto (PKB) na osobę
OurWorldInData.org/cancer | CC BY
1. Zestawienie oczekiwanej długości życia i PKB per capita
OurWorldInData.org/cancer | CC BY
1. Zmiany w oczekiwanej długości życia w czasie z uwzględnieniem poziomu dochodu państw
World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for the United States ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for High Income Countries ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for Middle Income Countries ; World Bank, Life Expectancy at Birth, Total for Low Income Countries . Dane pobrano z: FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis; https://fred.stlouisfed.org/graph/?g=G9Wu, 11 października 2023
1. Szacowane zmiany w przypadkach raka prostaty w latach 2020–2040
J. Ferlay, M. Ervik, F. Lam, M. Colombet, L. Mery, M. Pineros, A. Znaor, I. Soerjomataram, F. Bray, Global Cancer Observatory: Cancer Today, Lyon, France: International Agency for Research on Cancer 2020. Dostępne na stronie: https://gco.iarc.fr/today
1. Zobrazowanie zmian we wskaźnikach 5-letniego przeżycia osób z nowotworami złośliwymi w Stanach Zjednoczonych w latach 1970–2013
OurWorldInData.org/cancer | CC BYRozdział 1
NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY W LICZBACH – SKALA PROBLEMU
Pierwsze wydanie tej książki rozpocząłem od stwierdzenia: „nowotwór złośliwy1 jest powszechny, bardzo powszechny”. W 2007 roku raka zdiagnozowano u około 10 milionów ludzi na całym świecie, a 7,9 miliona zgonów było spowodowanych chorobą nowotworową o charakterze złośliwym. Po 13 latach od opublikowania powyższych danych liczba ta wzrosła do ponad 19 milionów zachorowań i 10 milionów zgonów rocznie. Nowotwory złośliwe odpowiadają za około 10% wszystkich zgonów osób poniżej 75. roku życia, a ryzyko zgonu z powodu raka u mężczyzn jest o około 50% wyższe niż u kobiet. (Źródło: Światowa Organizacja Zdrowia: www.iarc.fr, http://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/39-All-cancers-fact-sheet.pdf). Ryzyko zachorowania na raka wzrasta wraz z wiekiem. W bogatszych krajach, gdzie populacja jest starsza, odnotowuje się najwyższe wskaźniki zachorowań w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców. Jednak ze względu na znacznie większą liczbę ludności większość przypadków raka występuje w krajach o średnich i niskich dochodach, przy czym najwięcej przypadków notuje się w Azji. Około 70% zgonów z powodu raka dotyczy właśnie krajów o niższych i średnich dochodach. Problem nowotworów złośliwych dotyka ludzi obu płci i wszystkich ras, niezależnie od statusu ekonomicznego.------------------------------------------------------------------------
1 Nowotwór złośliwy (nazywany w szczególnych przypadkach rakiem), zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) stanowi szeroką grupę chorób mogących rozwinąć się w niemal każdym narządzie lub niemal każdej tkance organizmu w następstwie niekontrolowanego podziału nieprawidłowych komórek, zdolnych do przekraczania naturalnych granic tkanek (inwazji) oraz rozprzestrzeniania się do innych narządów (przerzutowania). .
więcej..
