Obcy w obcym kraju - ebook

roz­dział 1

Był sobie raz Mar­sja­nin nazwi­skiem Valen­tine Michael Smith. Ci, któ­rzy usta­lali skład pierw­szej zało­go­wej wyprawy na Marsa, byli gorą­cymi zwo­len­ni­kami teo­rii, że naj­więk­szym nie­bez­pie­czeń­stwem dla czło­wieka jest on sam. W tam­tych cza­sach – dokład­nie osiem lat po zało­że­niu pierw­szej sta­cji na Lunie – podróż mię­dzy pla­ne­tami mogła się odby­wać wyłącz­nie w sta­nie nie­waż­ko­ści, z powodu braku sta­łego przy­śpie­sze­nia. 258 dni z Terry na Marsa, tyle samo z powro­tem plus 455 dni na Mar­sie – tak długo bowiem trzeba było cze­kać, aż obie pla­nety ponow­nie zbliżą się do sie­bie na dogodną odle­głość.

Warun­kiem podróży „Envoya” była moż­li­wość uzu­peł­nie­nia po dro­dze paliwa, nato­miast powrót zale­żał od tego, czy sta­tek nie roz­bije się pod­czas lądo­wa­nia na Mar­sie, a zało­dze uda się zna­leźć wodę nie­zbędną do chło­dze­nia reak­to­rów, oraz że nie zda­rzy się żadna z tysiąca nie­prze­wi­dzia­nych rze­czy, do któ­rych może w każ­dej chwili dojść.

Byłoby wysoce wska­zane, żeby ośmiorgu ludziom, stło­czo­nym w ogra­ni­czo­nej prze­strzeni przez nie­mal trzy lata, udało się uło­żyć współ­ży­cie ze sobą na nieco lep­szych zasa­dach, niż to się zwy­kle dzieje.

Pro­po­zy­cja wysła­nia cał­ko­wi­cie męskiej załogi została odrzu­cona; pomysł uznano za nie­zdrowy i by­naj­mniej nie dający żad­nych gwa­ran­cji suk­cesu. Wła­dze doszły do wnio­sku, że opty­mal­nym skła­dem będzie cztery razy dwa, oczy­wi­ście pod warun­kiem, że uda się zna­leźć cztery pary spe­cja­li­stów w dzie­dzi­nach nie­zbęd­nych do reali­za­cji tego rodzaju przed­się­wzię­cia.

Uni­wer­sy­tet w Edyn­burgu, do któ­rego w pierw­szej kolej­no­ści zwró­cono się o pomoc, zle­cił to zada­nie Insty­tu­towi Badań Spo­łecz­nych. Po odrzu­ce­niu ochot­ni­ków nie­na­da­ją­cych się ze względu na wiek, stan zdro­wia, poziom inte­li­gen­cji, wykształ­ce­nie lub cechy cha­rak­teru pozo­stało około dzie­wię­ciu tysięcy kan­dy­da­tów pre­zen­tu­ją­cych wszyst­kie poszu­ki­wane spe­cjal­no­ści: astro­ga­tor, lekarz, kucharz, mecha­nik, dowódca statku, seman­tyk, inży­nier che­mik, inży­nier elek­tro­nik, fizyk, geo­log, bioche­mik, bio­log, fizyk ato­mowy, foto­graf, inży­nier hydro­po­nik, inży­nier rakie­towy. Wśród setek kom­bi­na­cji kan­dy­da­tów posia­da­ją­cych wyma­gane umie­jęt­no­ści tra­fiły się nawet trzy mał­żeń­stwa, ale we wszyst­kich trzech przy­pad­kach psy­cho­lo­go­wie, dokład­nie bada­jący moż­li­wo­ści bez­kon­flik­to­wego współ­ży­cia każ­dego ewen­tu­al­nego składu, aż łapali się za głowy z prze­ra­że­nia. Uni­wer­sy­tet pora­dził Insty­tu­towi obni­że­nie wyma­gań, Insty­tut zaś zapro­po­no­wał Uni­wer­sy­tetowi zwrot sym­bo­licz­nej zapłaty, jaką otrzy­mał za pod­ję­cie się tego zada­nia.

Pra­cu­jące na peł­nych obro­tach maszyny wyszu­ki­wały i dopa­so­wy­wały dane, zmie­nia­jące się bez­u­stan­nie z racji nie­prze­wi­dzia­nych zgo­nów, zgło­szeń nowych ochot­ni­ków albo wyco­fa­nia się sta­rych. Kapi­tan Michael Brant, w wieku nie­wiele ponad trzy­dzie­stu lat wete­ran linii księ­ży­co­wej, zna­lazł w Insty­tu­cie kogoś, kto przej­rzał listę samot­nych ochot­ni­czek, które (w parze z kapi­ta­nem, rzecz jasna) mogły być brane pod uwagę przy dobo­rze załogi. Po prze­te­sto­wa­niu ewen­tu­al­nych kom­bi­na­cji na kom­pu­te­ro­wym symu­la­to­rze Brant udał się do Austra­lii, gdzie oświad­czył się dok­tor Wini­fred Coburn, sta­rej pan­nie, od któ­rej był o osiem lat młod­szy. Zami­go­tały świa­tełka, dru­karki wypluły wstęgi taśm; załoga została skom­ple­to­wana. Kapi­tan Michael Brant, dowódca pilot, astro­ga­tor, inży­nier rakie­towy, w wol­nych chwi­lach kucharz i foto­graf. Dr Wini­fred Coburn Brant, lat 41, seman­tyk, pie­lę­gniarka, ofi­cer zaopa­trze­niowy, histo­ryk. Fran­cis X. Seeney, lat 28, pierw­szy ofi­cer, drugi pilot, astro­ga­tor, astro­fi­zyk, foto­graf. Dr Olga Kova­lic Seeney, lat 29, kucharz, bio­che­mik, spe­cja­li­sta od hydro­po­nii. Dr Ward Smith, lat 45, lekarz, bio­log. Dr Mary Jane Lyle Smith, lat 26, inży­nier ato­mowy, tech­nik elek­tro­nik. Ser­giej Rim­sky, lat 35, inży­nier elek­tro­nik, inży­nier che­mik, mecha­nik, spe­cja­li­sta od niskich tem­pe­ra­tur. Ele­anora Alva­rez Rim­sky, lat 32, geo­log, sele­no­log, spe­cja­li­sta od hydro­po­nii. Człon­ko­wie załogi posia­dali wszyst­kie konieczne umie­jęt­no­ści, część z nich zresztą zdo­byli zale­d­wie kilka tygo­dni przed star­tem. Co waż­niej­sze, wszyst­kie bada­nia wyka­zy­wały, że naj­praw­do­po­dob­niej będą mogli ze sobą wytrzy­mać.

„Envoy” wystar­to­wał. Przez pierw­szych kilka tygo­dni nad­cho­dzące z niego mel­dunki mogły być wychwy­ty­wane nawet przez ama­tor­skie radio­sta­cje; potem, kiedy sygnały osła­bły, wzmac­niano je za pomocą apa­ra­tury zain­sta­lo­wa­nej na sate­li­tach tele­ko­mu­ni­ka­cyj­nych. Wyda­wało się, że załoga jest w świet­nej for­mie psy­chicz­nej i fizycz­nej. Naj­groź­niej­szą cho­robą, z jaką musiał wal­czyć dok­tor Smith, był poje­dyn­czy przy­pa­dek grzy­bicy. Wszy­scy bar­dzo szybko przy­zwy­cza­ili się do stanu nie­waż­ko­ści i po tygo­dniu już nikt nie potrze­bo­wał leków prze­ciwko nud­no­ściom. Jeżeli nawet kapi­tan Brant miał jakieś pro­blemy z utrzy­ma­niem dys­cy­pliny na pokła­dzie, to nic o tym nie wspo­mniał w żad­nym ze swo­ich mel­dun­ków.

„Envoy” wszedł na orbitę par­kin­gową nieco poni­żej orbity Fobosa i spę­dził na niej dwa tygo­dnie, doko­nu­jąc badań foto­gra­ficz­nych. Potem kapi­tan Brant nadał depe­szę nastę­pu­ją­cej tre­ści: „Lądu­jemy jutro o 12.00 czasu stan­dar­do­wego na połu­dnie od Lacus Soli”.

Wię­cej mel­dun­ków nie otrzy­mano.roz­dział 2

Minęło ćwierć ziem­skiego stu­le­cia, nim ludzie ponow­nie zde­cy­do­wali się odwie­dzić Marsa. Sześć lat po zamilk­nię­ciu „Envoya” prób­nik „Zom­bie”, sfi­nan­so­wany przez La Societe Astro­nau­ti­que Inter­na­tio­nale, prze­był prze­strzeń mię­dzy­pla­ne­tarną, wszedł na orbitę wokół Marsa, po czym, nie docze­kaw­szy się żad­nego sygnału z jego powierzchni, wró­cił na Zie­mię. Na zdję­ciach, które wyko­nał, widać było kra­jo­brazy zupeł­nie nie­atrak­cyjne z ludz­kiego punktu widze­nia. Bada­nia atmos­fery potwier­dziły zaś hipo­tezę, że jest ona nie­zdatna do oddy­cha­nia.

Ale na zdję­ciach z „Zom­bie” widać było rów­nież wyraź­nie, że „kanały” są istot­nie kana­łami, a nie­które z utrwa­lo­nych na kli­szy szcze­gó­łów zostały zin­ter­pre­to­wane jako ruiny miast. Z pew­no­ścią kolejna eks­pe­dy­cja pole­cia­łaby na Marsa, gdyby nie wybuch trze­ciej wojny świa­to­wej.

Wojna oraz spo­wo­do­wane nią opóź­nie­nie spra­wiły jed­nak, że wyprawa, kiedy wresz­cie wyru­szyła, była znacz­nie lepiej przy­go­to­wana niż zagi­niony „Envoy”. Sta­tek Fede­ra­cji „Cham­pion” z męską osiem­na­sto­oso­bową załogą i dwu­dzie­stoma trzema kolo­ni­stami na pokła­dzie dzięki napę­dowi Lyle’a poko­nał drogę z Ziemi na Marsa w dzie­więt­na­ście dni. Na miej­sce lądo­wa­nia wybrano teren na połu­dnie od Lacus Soli, jako że kapi­tan van Tromp zamie­rzał odna­leźć zagi­nio­nego „Envoya”. Mel­dunki z „Cham­piona” napły­wały codzien­nie; trzy z nich były szcze­gól­nie inte­re­su­jące. Pierw­szy brzmiał, jak nastę­puje:

„Odna­le­ziono «Envoya». Nikt nie oca­lał”.

Drugi:

„Mars jest zamiesz­kany”.

I wresz­cie trzeci:

„Poprawka do mel­dunku 23-105; odna­le­ziono jed­nego roz­bitka z «Envoya»”.roz­dział 3

Kapi­tan Wil­lem van Tromp był bar­dzo dobrym czło­wie­kiem i zbli­ża­jąc się do Ziemi, wysłał nastę­pu­jącą depe­szę:

„Mój pasa­żer nie może być nara­żony na jakie­kol­wiek publiczne kon­takty. Przy­go­to­wać nisko­prze­cią­że­niowy waha­dło­wiec, nosze, ambu­lans i zapew­nić ochronę”.

Pole­cił także pokła­do­wemu leka­rzowi, żeby ten upew­nił się, czy Valen­tine Michael Smith został umiesz­czony w luk­su­so­wej izo­latce w Bethesda Medi­cal Cen­ter, poło­żony na wod­nym mate­racu i odcięty od wszel­kich kon­tak­tów ze świa­tem zewnętrz­nym, a sam udał się na nad­zwy­czajne posie­dze­nie Naj­wyż­szej Rady Fede­ra­cji.

W chwili gdy Smith wła­śnie był prze­no­szony do łóżka, mini­ster nauki mówił z roz­draż­nie­niem:

– Zga­dzam się, kapi­ta­nie, że spra­wo­wana przez pana funk­cja dowódcy wyprawy daje prawo zażą­da­nia opieki medycz­nej dla osoby, która chwi­lowo znaj­duje się pod pań­skimi roz­ka­zami, ale nie rozu­miem, dla­czego usi­łuje pan teraz prze­szka­dzać mi w wyko­ny­wa­niu moich obo­wiąz­ków. Prze­cież ten Smith to istna skarb­nica nauko­wych infor­ma­cji!

– Ja rów­nież tak uwa­żam, panie mini­strze.

– W takim razie dla­czego… – Mini­ster nauki prze­rwał i zwró­cił się do mini­stra pokoju i bez­pie­czeń­stwa: – Davi­dzie, wydasz swoim ludziom odpo­wied­nie instruk­cje?

Prze­cież nie możemy bez końca ser­wo­wać uspo­ka­ja­ją­cych baje­czek pro­fe­so­rowi Tier­gar­te­nowi i dok­to­rowi Oka­ji­mie, nie wspo­mi­na­jąc już o innych.

Mini­ster pokoju spoj­rzał na kapi­tana van Trompa, a ten potrzą­snął głową.

– Ale dla­czego? – doma­gał się wyja­śnień mini­ster nauki. – Prze­cież sam pan powie­dział, że on nie jest chory?

– Pozwól odpo­wie­dzieć kapi­ta­nowi, Pierre – ode­zwał się mini­ster pokoju. – Kapi­ta­nie?

– Smith rze­czy­wi­ście nie jest chory, pro­szę pana – zaczął van Tromp – ale nie czuje się naj­le­piej. Ni­gdy do tej pory nie miał do czy­nie­nia z ziem­skim cią­że­niem. Waży teraz dwa i pół raza wię­cej niż dotych­czas i jego mię­śnie nie bar­dzo mogą sobie z tym pora­dzić. Nie jest przy­zwy­cza­jony do ziem­skiego ciśnie­nia atmos­fe­rycz­nego. Nie jest przy­zwy­cza­jony prak­tycz­nie do niczego i spo­wo­do­wany tym stres jest naprawdę znaczny. Do licha, pano­wie! Ja sam jestem wykoń­czony, a prze­cież uro­dzi­łem się na tej pla­ne­cie.

Mini­ster nauki wydął pogar­dli­wie wargi.

– Drogi kapi­ta­nie, jeżeli oba­wia się pan skut­ków nad­mier­nego cią­że­nia, to pra­gnę pana uspo­koić, że już się tym zaję­li­śmy. Mnie rów­nież zda­rzyło się kilka razy opu­ścić naszą miłą pla­netę. Ten czło­wiek musi po pro­stu…

Kapi­tan van Tromp zde­cy­do­wał, że nad­szedł czas, by wresz­cie dać upust roz­sa­dza­ją­cej go zło­ści. Póź­niej będzie mógł się wytłu­ma­czyć jak naj­bar­dziej auten­tycz­nym zmę­cze­niem. Czuł się tak, jakby wła­śnie wylą­do­wał na Jowi­szu.

– Otóż to! – prze­rwał gwał­tow­nie mini­strowi. – „Ten czło­wiek”! Czło­wiek! Czy wy nie widzi­cie, że on wcale nim nie jest?

– Hę?

– Smith nie jest czło­wie­kiem!

– Czy mógłby pan to jakoś wyja­śnić, kapi­ta­nie?

– Jest inte­li­gentną istotą, któ­rej bez­po­śred­nimi przod­kami byli ludzie, ale teraz stał się bar­dziej Mar­sja­ni­nem niż czło­wie­kiem. Byli­śmy pierw­szymi ludźmi, jakich ujrzał. Myśli jak Mar­sja­nin, czuje jak Mar­sja­nin. Został wycho­wany przez rasę nie­ma­jącą z nami abso­lut­nie nic wspól­nego. Oni nawet nie mają płci! Bio­rąc pod uwagę pocho­dze­nie, jest czło­wie­kiem, ale przez wzgląd na śro­do­wi­sko, w któ­rym wyrósł, należy go uznać za Mar­sja­nina. Jeżeli chce­cie wpę­dzić go w sza­leń­stwo i znisz­czyć tę „skarb­nicę wie­dzy”, to pro­szę bar­dzo, ścią­gaj­cie swo­ich jajo­gło­wych pro­fe­so­rów. Może i dobrze, że nie zdąży przy­zwy­czaić się do tej zwa­rio­wa­nej pla­nety. To w sumie nie mój inte­res – ja swoje zro­bi­łem!

Zapa­dła cisza, którą prze­rwał dopiero sekre­tarz gene­ralny Douglas.

– I zro­bił pan to wyśmie­ni­cie, kapi­ta­nie. Jeżeli ten czło­wiek, czy też Mar­sja­nin, potrze­buje kilku dni odpo­czynku, to nie widzę powodu, dla któ­rego nauka nie mogłaby tro­chę pocze­kać. Spo­koj­nie, Pete. Kapi­tan van Tromp jest po pro­stu zmę­czony.

– Jest coś, co nie może cze­kać – ode­zwał się mini­ster infor­ma­cji publicz­nej.

– Tak, Jock?

– Jeżeli w moż­li­wie naj­krót­szym cza­sie nie poka­żemy Czło­wieka z Marsa w ste­reo­wi­zji, grożą nam zamieszki uliczne, panie sekre­ta­rzu.

– Hmm, chyba prze­sa­dzasz, Jock. I tak zapy­chamy Mar­sem całe wia­do­mo­ści. Na przy­kład jutro będę deko­ro­wał odzna­cze­niami kapi­tana i załogę, potem kapi­tan van Tromp opo­wie o prze­biegu wyprawy… Jak pan odpocz­nie, ma się rozu­mieć.

Mini­ster pokrę­cił głową.

– Co? Nie da rady, Jock?

– Ludzie cze­kali na praw­dzi­wego, żywego Mar­sja­nina. Ponie­waż eks­pe­dy­cja go nie przy­wio­zła, potrze­bu­jemy w zamian Smi­tha. I to szybko.

– Żywego Mar­sja­nina? – Sekre­tarz gene­ralny Douglas ponow­nie zwró­cił się do kapi­tana van Trompa. – Macie jakieś filmy z Mar­sja­nami?

– Całą masę.

– Pro­blem roz­wią­zany, Jock. Jak zabrak­nie ci mate­riału na żywo, dawaj filmy. A teraz, kapi­ta­nie, wra­ca­jąc do sprawy eks­te­ry­to­rial­no­ści: powiada pan, że Mar­sja­nie nie mieli nic prze­ciwko temu?

Van Tromp na moment przy­gryzł wargi.

– Pro­szę pana, roz­ma­wia­jąc z Mar­sja­ni­nem, odnosi się wra­że­nie, jakby roz­ma­wiało się z echem. Nie ma sporu, ale nie ma też rezul­ta­tów.

– Może powi­nien pan zatrud­nić tego… jak mu tam… seman­tyka? Przy­szedł tu z panem?

– Nie­stety nie. Dok­tor Mah­moud nie czuje się zbyt dobrze. Lek­kie… eee… zała­ma­nie ner­wowe.

Kapi­tan van Tromp uznał, że okre­śle­nie to dobrze oddaje stan, w jakim znaj­duje się osob­nik zalany w trupa.

– Kosmos daje się we znaki, co, kapi­ta­nie?

– Tak, zapewne.

Cho­lerne szczury lądowe!

– No cóż, niech go pan tu ścią­gnie, jak tylko poczuje się lepiej. Przy­pusz­czam, że ów mło­dzie­niec z Marsa sporo nam wyja­śni.

– Być może – zgo­dził się van Tromp z powąt­pie­wa­niem w gło­sie.

***

Ów „mło­dzie­niec z Marsa” sta­rał się tym­cza­sem utrzy­mać przy życiu. Jego ciało, w nie­moż­liwy spo­sób zgnie­cione i osła­bione przez dzi­waczny kształt prze­strzeni w tym nie­sa­mo­wi­tym miej­scu, doznało wresz­cie ulgi w mięk­kim wnę­trzu gniazda, do któ­rego je wsa­dzono. Teraz wresz­cie mógł skon­cen­tro­wać się na utrzy­ma­niu rytmu odde­chu i bicia serca.

Nie­mal od razu poczuł, że grozi mu samo­skon­su­mo­wa­nie. Jego płuca pra­co­wały rów­nie ener­gicz­nie jak w domu, serce zaś galo­po­wało w sza­lo­nym tem­pie, tło­cząc w tęt­nice masy krwi – wszystko po to, by spro­stać ciśnie­niu napie­ra­ją­cej zewsząd prze­strzeni, w dodatku wypeł­nio­nej zabój­czo bogatą i nie­bez­piecz­nie gorącą atmos­ferą. Musiał natych­miast przed­się­wziąć odpo­wied­nie środki zarad­cze.

Kiedy czę­sto­tli­wość ude­rzeń serca spa­dła do dwu­dzie­stu na minutę, a oddech stał się nie­mal nie­wy­czu­walny, odcze­kał dłuż­szą chwilę, aby upew­nić się, że nie doj­dzie do mimo­wol­nego odcie­le­śnie­nia, kiedy na przy­kład skon­cen­truje się na jakichś innych spra­wach. Uznaw­szy, że nie grozi mu taka ewen­tu­al­ność, pozo­sta­wił na straży część dru­giego poziomu świa­do­mo­ści, wyco­fu­jąc całą resztę. Musiał dokład­nie się przyj­rzeć kon­fi­gu­ra­cjom ostat­nich wyda­rzeń, aby móc je do sie­bie dopa­so­wać, a następ­nie cie­szyć się nimi i je pie­lę­gno­wać. Gdyby tego nie uczy­nił, mogłyby go pożreć.

Od czego powi­nien zacząć? Czy od chwili, kiedy opu­ścił dom, łącząc się z tymi, któ­rzy teraz byli jego współ­to­wa­rzy­szami w gnieź­dzie? A może od momentu przy­by­cia do tej ści­śnię­tej prze­strzeni? Znowu świa­tła i hałasy zwią­zane z tamtą chwilą wybu­chły mu w mózgu wstrzą­sa­ją­cym bólem. Nie, nie był jesz­cze w sta­nie ogar­nąć tej kon­fi­gu­ra­cji. Z powro­tem, z powro­tem przed czas, kiedy poja­wili się obcy, wśród któ­rych był teraz jako jeden z nich. Nie, to za mało. Jesz­cze dalej, przed powolne docho­dze­nie do sie­bie, które nastą­piło po tym, jak po raz pierw­szy zro­zu­miał, że nie jest taki sam jak jego bra­cia z gniazda. Z powro­tem, z powro­tem do samego gniazda…

Smith nie myślał ziem­skimi sym­bo­lami. Angiel­skiego, który już zdą­żył sobie przy­swoić w pod­sta­wo­wym zakre­sie, uży­wał mniej wię­cej rów­nie swo­bod­nie jak Hin­dus usi­łu­jący doga­dać się z Tur­kiem. Ten nowy język był dla niego czymś takim jak dla nas książka kodowa z nud­nymi i nie­do­sko­na­łymi wyja­śnie­niami. Jego myśli, będące pochod­nymi roz­wi­ja­ją­cej się od pół miliona lat cał­ko­wi­cie obcej kul­tury, się­gały tak daleko poza to, co nazywa się ludz­kim doświad­cze­niem, że były po pro­stu nie­prze­tłu­ma­czalne.

W sąsied­nim pokoju dok­tor Thad­deus grał w karty z Tomem Meechu­mem, oso­bi­stym pie­lę­gnia­rzem Smi­tha. Thad­deus sta­rał się cały czas nie spusz­czać oka ze znaj­du­ją­cych się na kon­so­le­cie wskaź­ni­ków i mier­ni­ków. Kiedy czę­sto­tli­wość pul­so­wa­nia kon­tro­l­nej lampki elek­tro­kar­dio­grafu spa­dła z dzie­więć­dzie­się­ciu dwóch do dwu­dzie­stu impul­sów na minutę, zerwał się z miej­sca i wpadł do pokoju Smi­tha. Meechum dep­tał mu po pię­tach.

Pacjent spra­wia­jący wra­że­nie mar­twego leżał na lekko ugi­na­ją­cej się powierzchni pneu­ma­tycz­nego mate­raca.

– Wezwij dok­tora Nel­sona! – rzu­cił Thad­deus.

– Już się robi. A może spró­bo­wa­li­by­śmy elek­trow­strząsu? – pod­su­nął Meechum.

– Wezwij dok­tora Nel­sona!

Pie­lę­gniarz wybiegł na kory­tarz. Inter­ni­sta uważ­nie przyj­rzał się pacjen­towi, nie doty­ka­jąc go jed­nak nawet pal­cem. Po chwili w izo­latce zja­wił się star­szy lekarz, poru­sza­jący się ze sta­ran­nie wyre­ży­se­ro­waną nie­zręcz­no­ścią czło­wieka od dawna prze­by­wa­ją­cego w kosmo­sie i nie­przy­zwy­cza­jo­nego do ziem­skiej gra­wi­ta­cji.

– Co się stało?

– Jakieś dwie minuty temu rap­tow­nie spa­dła tem­pe­ra­tura ciała, czę­sto­tli­wość ude­rzeń serca i puls.

– Co pan zro­bił?

– Nic. Zgod­nie z pań­skim pole­ce­niem.

– To dobrze.

Nel­son uważ­nie obej­rzał Smi­tha, po czym popa­trzył na wskaź­niki umiesz­czone nad łóż­kiem, dokład­nie takie same jak w pokoju obok.

– Pro­szę dać mi znać, gdyby się coś zmie­niło – powie­dział i odwró­cił się w stronę drzwi.

Thad­deus spra­wiał wra­że­nie lekko zdez­o­rien­to­wa­nego.

– Ależ… – wykrztu­sił.

Nel­son sta­nął.

– Tak, dok­to­rze? Jaka jest pań­ska dia­gnoza?

– Eee… Nie chciał­bym wypo­wia­dać się na temat pań­skiego pacjenta…

– Pyta­łem o pań­ską dia­gnozę.

– Oczy­wi­ście. To szok. – Zawa­hał się. – Może tro­chę nie­ty­powy, ale jed­nak szok, z któ­rego pacjent może już nie wyjść.

Nel­son ski­nął głową.

– Brzmi roz­sąd­nie, ale to nie jest zwy­czajny przy­pa­dek. Już kilka razy widzia­łem go w takim sta­nie. Pro­szę spoj­rzeć.

Nel­son uniósł ramię pacjenta i cof­nął rękę; ramię zostało w powie­trzu.

– Kata­lep­sja? – zapy­tał Thad­deus.

– Może pan to nazy­wać, jak się panu podoba. Pro­szę tylko uwa­żać, żeby cho­rego nie nie­po­koić i dać mi znać, gdyby zaszły jakieś zmiany.

Uło­żył ramię Smi­tha w poprzed­niej pozy­cji i wyszedł z pokoju.

Thad­deus popa­trzył na pacjenta, potrzą­snął głową i wraz z Meechu­mem wró­cił do sąsied­niego pomiesz­cze­nia. Pie­lę­gniarz wziął karty do ręki.

– Dobiera pan?

– Nie.

– Wie pan co, dok­to­rze? Według mnie do rana będzie po wszyst­kim. Wyj­dzie z tego, ale nogami do przodu.

– Nikt cię nie pyta o zda­nie. Idź na papie­rosa do straż­ni­ków. Chcę chwilę pomy­śleć.

Meechum wzru­szył ramio­nami i wyszedł na kory­tarz. Koman­dosi pil­nu­jący drzwi izo­latki wyprę­żyli się, po czym poznaw­szy, kto idzie, znowu sta­nęli na „spo­cznij”.

– Co to było za zamie­sza­nie? – zapy­tał wyż­szy z nich.

– Pacjent uro­dził pię­cio­raczki i kłó­ci­li­śmy się, jak je pona­zy­wać. Daj który fajki i ognia.

Drugi koman­dos wydo­był z kie­szeni paczkę papie­ro­sów.

– Będziesz robił za mamkę?

– Zależy, ile pokarmu będę miał – odparł Meechum i wetknął papie­rosa do ust. – Słowo daję, pano­wie, ja naprawdę nic o nim nie wiem.

– A co z tym roz­ka­zem, żeby pod żad­nym pozo­rem nie wpusz­czać do niego kobiet? To jakiś maniak sek­su­alny czy co?

– Wiem tylko tyle, że przy­wieźli go z „Cham­piona” i że ma mieć abso­lutny spo­kój.

– Aha, z „Cham­piona” – mruk­nął pierw­szy żoł­nierz. – To by się nawet zga­dzało.

– Niby z czym?

– No, wła­śnie z tym. Od mie­sięcy żad­nej nie miał, nie doty­kał, ba, nawet nie widział. I jest chory, no nie? Boją się, że gdyby jakąś dostał, toby mu zaszko­dziło. – Zamru­gał ner­wowo powie­kami. – Mnie na pewno by zaszko­dziło.

***

Smith zda­wał sobie sprawę, że przez krótki czas w pokoju oprócz niego byli także leka­rze, ale zgro­ko­wał, że ich zamiary nie są wro­gie; nie było potrzeby uru­cha­mia­nia całego poten­cjału świa­do­mo­ści.

Rano, gdy zwy­kle pie­lę­gniarki budzą pacjen­tów dotknię­ciem umo­czo­nego w zim­nej wodzie skrawka mate­riału, Smith powró­cił. Przy­śpie­szył bicie serca, wzmógł tempo oddy­cha­nia i pogod­nie rozej­rzał się dookoła. Obej­rzał cały pokój, odno­to­wu­jąc z podzi­wem każdy szcze­gół. Ten pokój był dla niego czymś zupeł­nie nowym; nie tylko nie przy­po­mi­nał niczego, co Smith znał z Marsa, ale był rów­nież cał­ko­wi­cie odmienny od wąskich meta­lo­wych pomiesz­czeń „Cham­piona”. Prze­żyw­szy po raz wtóry wszyst­kie wyda­rze­nia, jakie zwią­zały jego gniazdo z tym miej­scem, Smith był gotów je zaak­cep­to­wać, uznać, a nawet w pew­nym stop­niu poko­chać.

W pew­nej chwili poczuł obec­ność innej żywej istoty. Z sufitu opusz­czał się na nitce czarny dłu­go­nogi pająk. Smith przy­glą­dał mu się z zachwy­tem, zasta­na­wia­jąc się, czy to może jeden z jego braci w gnieź­dzie.

Do izo­latki wszedł dok­tor Archer Frame – inter­ni­sta, który objął dyżur po Thad­deu­sie.

– Dzień dobry – powie­dział. – Jak się czu­jesz?

Smith zajął się dokładną ana­lizą jego wypo­wie­dzi. W pierw­szej czę­ści roz­po­znał stwier­dze­nie mające czy­sto for­malne zna­cze­nie, nie wyma­ga­jące żad­nej reak­cji, nato­miast pyta­nie zna­lazł zare­je­stro­wane w swo­jej pamięci wraz z kil­koma wer­sjami tłu­ma­cze­nia; gdy padało z ust dok­tora Nel­sona, zna­czyło jedno, jeżeli sły­szał je od kapi­tana van Trompa – dru­gie.

Poczuł się skon­ster­no­wany, jak zresztą czę­sto, kiedy pró­bo­wał się poro­zu­mieć z tymi stwo­rze­niami. Zmu­sił jed­nak swe ciało do zacho­wa­nia spo­koju i zary­zy­ko­wał odpo­wiedź:

– Czuję… dobrze.

– To dobrze! – odparło stwo­rze­nie jak echo. – Zaraz przyj­dzie dok­tor Nel­son. Chyba już doj­rza­łeś do śnia­da­nia?

Smith zro­zu­miał wszystko, co do niego powie­dziano, ale mimo to trudno mu było w to uwie­rzyć. Zda­wał sobie sprawę, że jego ciało mogło sta­no­wić dla kogoś po pro­stu jedno danie w jakimś uroz­ma­ico­nym posiłku, ale skąd miał wie­dzieć, czy już doj­rzał, czy jesz­cze nie? Poza tym nie ocze­ki­wał, iż spo­tka go taki zaszczyt. Nie miał poję­cia, że świat, do któ­rego tra­fił, boryka się z tak poważ­nymi pro­ble­mami żyw­no­ścio­wymi, iż ist­nieje koniecz­ność redu­ko­wa­nia liczby żyją­cych osob­ni­ków. Poczuł spo­kojny żal, bo prze­cież cze­kało na niego jesz­cze tyle wyda­rzeń, które mógłby prze­żyć, lecz nie miał naj­mniej­szego zamiaru prze­ciw­sta­wiać się losowi.

Wej­ście dok­tora Nel­sona oszczę­dziło mu kło­potu tłu­ma­cze­nia swo­ich uczuć na język tych stwo­rzeń. Lekarz pokła­dowy zba­dał Smi­tha, zer­k­nął na wskaź­niki, po czym zapy­tał:

– Co z ruchami jelit?

Smith zro­zu­miał pyta­nie, bo padało ono z ust leka­rza już nie po raz pierw­szy.

– Bez zmian – odparł Frame.

– Zaj­miemy się tym, ale naj­pierw musi coś zjeść. Daj­cie tu tę tacę.

Nel­son podał mu trzy pierw­sze kęsy, a potem wci­snął mu łyżkę w rękę i kazał samo­dziel­nie jeść. Była to dość męcząca czyn­ność, ale napeł­niła go uczu­ciem rado­snego try­umfu, gdyż oto po raz pierw­szy od chwili przy­by­cia do tego zadzi­wia­ją­cego miej­sca robił coś zupeł­nie sam. Opróż­nił talerz, po czym zapy­tał, żeby móc odpo­wied­nio uczcić tego, komu zawdzię­czał posi­łek:

– Kto to jest?

– Nie kto, tylko co – popra­wił go Nel­son. – Syn­te­tyczna gala­retka odżyw­cza. Teraz wiesz dokład­nie tyle samo, co przed­tem. Skoń­czy­łeś? W porządku, wyska­kuj z tego łóżka.

– Pro­szę? – Dźwięku tego uży­wało się wtedy, kiedy wystę­po­wały jakieś zakłó­ce­nia w prze­ka­zie infor­ma­cji.

– Powie­dzia­łem, żebyś wstał. No, już. Pochodź tro­chę. Jasne, jesteś jesz­cze słaby jak szcze­niak, ale cią­gle taki będziesz, jeśli nie zaczniesz się ruszać.

Nel­son otwo­rzył zawór w mate­racu, wypusz­cza­jąc z niego wodę. Smith pró­bo­wał opa­no­wać ogar­nia­jący go strach, bo wie­dział, że Nel­son nie chce go skrzyw­dzić. Już po chwili leżał na sfla­cza­łej war­stwie wodosz­czel­nego mate­riału.

– Dok­to­rze Frame, pro­szę wziąć go z dru­giej strony – pole­cił Nel­son.

Z pomocą obu męż­czyzn Smith prze­to­czył się przez kra­wędź łóżka.

– Dobra. A teraz wsta­waj. Nie bój się, w razie czego zdą­żymy cię zła­pać.

Z wysił­kiem sta­nął na nogach – wysmu­kły młody męż­czy­zna o nie­do­ro­zwi­nię­tych mię­śniach i nad­mier­nie roz­bu­do­wa­nej klatce pier­sio­wej. Na „Cham­pio­nie” przy­strzy­żono mu włosy i zgo­lono zarost. Naj­bar­dziej zwra­cała uwagę jego twarz o łagod­nych dzie­cię­cych rysach, obda­rzona oczami, któ­rych spoj­rze­nie zda­wało się nale­żeć do sędzi­wego starca.

Stał przez chwilę, lekko drżąc na całym ciele, po czym ostroż­nie zro­bił pierw­szy krok. Po dwóch dal­szych twarz roz­pro­mie­niła mu się w rado­snym dzie­cin­nym uśmie­chu.

– Dobrze! – pochwa­lił go Nel­son.

Spró­bo­wał zro­bić jesz­cze jeden krok, ale drże­nie mię­śni nasi­liło się i osu­nął się tak szybko, że Frame i Nel­son ledwo zdą­żyli go zła­pać.

– Do licha! – zaklął dok­tor Nel­son. – Znowu ten jego trans. Połóżmy go do łóżka… Albo nie, naj­pierw trzeba napeł­nić mate­rac.

Frame prze­rwał dopływ wody w chwili, kiedy ela­styczna powłoka wypeł­niła się mniej wię­cej w trzech czwar­tych. Prze­nie­śli Smi­tha na łóżko, nie bez trudu, bo sku­lił się w pozy­cji embrio­nal­nej.

– Pro­szę pod­ło­żyć mu poduszkę pod kark i zawo­łać mnie, kiedy pan uzna, że jestem potrzebny – naka­zał Frame’owi Nel­son. – Po połu­dniu znowu spró­bu­jemy go tro­chę roz­ru­szać. Za trzy mie­siące będzie ska­kał po drze­wach jak małpa. W grun­cie rze­czy nic mu nie dolega.

– Tak jest – odpo­wie­dział nie­zu­peł­nie prze­ko­nany Frame.

– Aha, jesz­cze jedno: niech go pan nauczy korzy­stać z łazienki. Tylko pro­szę wziąć pie­lę­gnia­rza; nie chcę, żeby się prze­wró­cił.

– Dobrze. Eee… Jak by mi pan radził, to zna­czy w jaki spo­sób…

– Co? A, o to panu cho­dzi. Niech mu pan po pro­stu pokaże. Jesz­cze nie­wiele rozu­mie z tego, co się do niego mówi, ale jest dia­bel­nie bystry.

Smith zjadł obiad bez niczy­jej pomocy. Posłu­gacz, który przy­szedł po tacę, nachy­lił się nagle nad łóż­kiem.

– Słu­chaj, mam dla cie­bie inte­re­su­jącą pro­po­zy­cję – wyszep­tał.

– Pro­szę?

– Pro­po­zy­cję. Możesz łatwo zaro­bić kupę pie­nię­dzy.

– Pie­nię­dzy? Co to jest?

– Daj sobie spo­kój z filo­zo­fo­wa­niem; każdy potrze­buje pie­nię­dzy. Będę się stresz­czał, bo nie mogę tu długo zostać. Nawet nie wiesz, ile trzeba było kom­bi­no­wać, żeby mnie tu wkrę­cić. Jestem z „Peer­less Featu­res”. Pła­cimy za twoją histo­rię sześć­dzie­siąt tysięcy, a cie­bie o nic głowa nie boli. Mamy naj­lep­szych „cichych” pisa­rzy, jacy w ogóle są. Ty tylko odpo­wia­dasz na pyta­nia, a oni skła­dają wszystko do kupy. – Wycią­gnął z zana­drza jakiś papier. – Tylko to pod­pisz.

Smith wziął for­mu­larz do ręki i zapa­trzył się na niego, trzy­ma­jąc go do góry nogami. Męż­czy­zna zmełł w ustach prze­kleń­stwo.

– Do licha! Nie czy­tasz po angiel­sku?

Smith zro­zu­miał na tyle, żeby odpo­wie­dzieć:

– Nie.

– W takim razie… Dobra! Ja ci to prze­czy­tam, ty odci­śniesz mi pod tym swój kciuk, a ja poświad­czę jego auten­tycz­ność. Słu­chaj: „Ja, niżej pod­pi­sany Valen­tine Michael Smith, znany także jako Czło­wiek z Marsa, prze­ka­zuję «Peer­less Featu­res» cał­ko­wite i wyłączne prawa do mojej opo­wie­ści zaty­tu­ło­wa­nej Byłem więź­niem na Mar­sie, w zamian za…”.

– Salowy!

W drzwiach sta­nął dok­tor Frame. Papier znik­nął rów­nie szybko, jak się poja­wił.

– Już idę, pro­szę pana. Wła­śnie zabie­ra­łem tacę.

– Co tam czy­ta­łeś?

– Nic.

– I tak cię widzia­łem. Tego pacjenta pod żad­nym pozo­rem nie wolno nie­po­koić.

Wyszli razem z pokoju, zamy­ka­jąc za sobą drzwi. Smith przez ponad godzinę nie wyko­nał naj­mniej­szego ruchu, ale choć sta­rał się ze wszyst­kich sił, nie mógł za nic zgro­ko­wać, o co w tym wszyst­kim cho­dziło.roz­dział 6

Restau­ra­cja w Hager­stown miała to, co nazywa się „atmos­ferą”: część sto­łów usta­wiono na traw­niku scho­dzą­cym łagod­nie do jeziora, część zaś wśród gałęzi trzech ogrom­nych drzew. Jill chciała jeść na drze­wie, ale Ben dał w łapę maitre d’hotel i ten spe­cjal­nie dla nich usta­wił sto­lik tuż nad brze­giem jeziora. Ben zażą­dał dodat­kowo, żeby przy­nie­siono im odbior­nik ste­reo­wi­zji.

Jill nie kryła roz­cza­ro­wa­nia.

– Po co pła­cić takie straszne pie­nią­dze, jeżeli nawet nie możemy zjeść na drze­wie, a w dodatku musimy się gapić w to cho­lerne pudło?

– Cier­pli­wo­ści, moja mała. Przy tam­tych sto­łach są zain­sta­lo­wane mikro­fony, żeby można było wezwać kel­nera. Ten pra­wie na pewno nic takiego nie ma, bo kel­ner wziął go spo­śród kilku rezer­wo­wych. Co zaś tyczy się ste­reo­wi­zji, to nie jest po ame­ry­kań­sku i można jeść, nie gapiąc się w ekran, ale przy oka­zji można wyko­rzy­stać fakt, że hałas z pew­no­ścią zakłóci odbiór z mikro­fonu kie­run­ko­wego. Oczy­wi­ście zakła­da­jąc, że ludzie pana Douglasa zechcą aż tak bar­dzo się nami inte­re­so­wać.

– Naprawdę myślisz, że nas śle­dzą? – zapy­tała Jill. – Chyba nie nadaję się do roli prze­stępcy.

– To naprawdę nic strasz­nego. Kiedy zaj­mo­wa­łem się skan­da­lem w Gene­ral Syn­the­tics, ni­gdy nie spa­łem w jed­nym miej­scu wię­cej niż dwa razy pod rząd i odży­wia­łem się wyłącz­nie kon­ser­wami. Z cza­sem można to polu­bić. Przy­śpie­sza prze­mianę mate­rii.

– Na moją dobrą prze­mianę wpły­nąłby zamożny pacjent w pode­szłym wieku.

– Nie chcesz za mnie wyjść, Jill?

– Będę chciała, kiedy już wyślę swo­jego przy­szłego męża na tam­ten świat. Może zresztą stanę się wtedy tak bogata, że będę cię mogła trzy­mać jako zwie­rzątko domowe?

– Zacznij już dzi­siaj.

– Nic z tego. Dopiero wtedy, jak tam­ten wykor­kuje.

Pro­gram roz­ryw­kowy, ata­ku­jący w trak­cie obiadu ich bębenki nie­li­to­ści­wym stru­mie­niem decy­beli, został nagle prze­rwany. W odbior­niku poja­wiła się głowa spi­kera, który uśmiech­nął się sze­roko i powie­dział:

– SSS, Świa­towa Sieć Ste­reo­wi­zyjna, i jej spon­sor, Cukierki Mal­tu­zjań­skie¹ Sp. z o. o., mają przy­jem­ność oddać czas ante­nowy rzą­dowi Fede­ra­cji. Pamię­taj­cie, dziew­częta, każda z was ssie cukierki mal­tu­zjań­skie – smaczne, nie­za­wodne, dostępne bez recepty. Po co ryzy­ko­wać, sto­su­jąc prze­sta­rzałe, nie­este­tyczne, szko­dliwe i nie­pewne spo­soby? Po co ryzy­ko­wać utratę jego miło­ści i sza­cunku? – Roz­koszny spi­ker spoj­rzał gdzieś w bok, po czym pośpiesz­nie dokoń­czył: – Oto mądra dziew­czyna, która sto­suje cukierki mal­tu­zjań­skie. Zaraz po niej przed kame­rami wystąpi sam sekre­tarz gene­ralny!

Poja­wiła się trój­wy­mia­rowa młoda kobieta, tak zmy­słowa, pier­sia­sta i uwo­dzi­ciel­ska, że każdy męż­czy­zna po pro­stu musiał nagle poczuć nie­do­syt, spo­glą­da­jąc na swoją part­nerkę. Dziew­czyna prze­cią­gnęła się i wyszep­tała sek­sow­nym gło­sem:

– Ja ni­gdy nie roz­staję się z cukier­kami mal­tu­zjań­skimi!

Obraz roz­pły­nął się, a w chwilę potem zabrzmiały dźwięki hymnu Chwała wiecz­nemu poko­jowi.

– A ty ssiesz te cukierki? – zapy­tał Ben.

– Nie twój inte­res! – par­sk­nęła Jill, po czym dodała: – To oszu­kań­stwo. A poza tym skąd wiesz, czy ja tego potrze­buję?

Caxton nic nie odpo­wie­dział, bo odbior­nik wypeł­niła twarz sekre­ta­rza gene­ral­nego Douglasa.

– Przy­ja­ciele! – zaczął ojcow­skim gło­sem. – Współ­o­by­wa­tele Fede­ra­cji! Spo­tyka mnie dzi­siaj nie­zwy­kły zaszczyt i wyróż­nie­nie. Od chwili powrotu naszego wspa­nia­łego „Cham­piona”…

Douglas przez dłuż­szy czas gra­tu­lo­wał miesz­kań­com Ziemi zakoń­czo­nej suk­ce­sem próby nawią­za­nia kon­taktu z rasą żyjącą na

innej pla­ne­cie, dając zręcz­nie do zro­zu­mie­nia, że suk­ces ten osią­gnięto przy oso­bi­stym współ­udziale każ­dego z ludzi i że w grun­cie rze­czy każdy z nich mógłby stać na czele eks­pe­dy­cji, gdyby nie to, że aku­rat miał coś innego do roboty, oraz że on, sekre­tarz gene­ralny, był jedy­nie posłusz­nym instru­men­tem reali­za­cji ich woli. Ogólna wymowa wypo­wie­dzi była taka, że prze­ciętny oby­wa­tel jest równy innym, będąc jed­no­cze­śnie lep­szy nie­mal od wszyst­kich, i że stary dobry Joe Douglas sta­nowi uoso­bie­nie takiego wła­śnie prze­cięt­nego czło­wieka. Jego wymięty kra­wat i gładko przy­li­zane włosy miały to wra­że­nie potwier­dzać.

Ben zasta­na­wiał się, kto mógł mu to prze­mó­wie­nie napi­sać. Naj­praw­do­po­dob­niej James San­forth, który z całego sztabu Douglasa miał naj­więk­sze wyczu­cie w dobie­ra­niu koją­cych przy­miot­ni­ków, miłych dla uszu słu­cha­czy. Zanim zabrał się za poli­tykę, pisy­wał tek­sty rekla­mó­wek i nie miał żad­nych skru­pu­łów. Tak, ten kawa­łek o „dło­niach koły­szą­cych dziecko” z całą pew­no­ścią wyszedł spod jego pióra. Jim był jed­nym z tych męż­czyzn, któ­rzy potra­fią uwieść każdą dziew­czynę, mając jako przy­nętę choćby jeden cukie­rek.

– Wyłącz to! – zażą­dała Jill.

– Ciii, malutka. Muszę go wysłu­chać.

– …i tak oto, przy­ja­ciele, mam zaszczyt przed­sta­wić wam naszego współ­o­by­wa­tela Valen­tine’a Micha­ela Smi­tha, Czło­wieka z Marsa! Mike, wiemy, że jesteś zmę­czony i ostat­nio nie naj­le­piej się czu­łeś, ale czy mógł­byś powie­dzieć parę słów do swo­ich przy­ja­ciół?

Na ekra­nie poja­wiło się pół­zbli­że­nie czło­wieka sie­dzą­cego na wózku inwa­lidz­kim. Z jed­nej strony stał Douglas, a z dru­giej sztywno wypro­sto­wana nie­zwy­kle foto­ge­niczna pie­lę­gniarka.

Jill ze zdu­mie­nia wcią­gnęła gło­śno powie­trze.

– Cicho – szep­nął Ben.

Gładką, dzie­cinną twarz czło­wieka sie­dzą­cego na wózku roz­ja­śnił nie­śmiały uśmiech. Spoj­rzał pro­sto w kamerę i powie­dział:

– Witaj­cie. Wybacz­cie, że sie­dzę. Jestem jesz­cze tro­chę osła­biony.

Mówił z wyraźną trud­no­ścią; pie­lę­gniarka nachy­liła się nad nim, żeby zba­dać tętno.

Odpo­wia­da­jąc na pyta­nia Douglasa, Czło­wiek z Marsa pra­wił kom­ple­menty kapi­ta­nowi van Trom­powi i jego zało­dze, dzię­ko­wał za ura­to­wa­nie i pod­kre­ślał, że wszy­scy na Mar­sie są sza­le­nie pod­eks­cy­to­wani spo­tka­niem z Zie­mia­nami, i że on oso­bi­ście ma nadzieję przy­czy­nić się do nawią­za­nia przy­ja­ciel­skich kon­tak­tów mię­dzy obiema pla­ne­tami. Pie­lę­gniarka już chciała prze­rwać roz­mowę, ale Douglas zapy­tał łagod­nie:

– Mike, czy możesz nam odpo­wie­dzieć na jesz­cze jedno pyta­nie?

– Oczy­wi­ście, panie Douglas, jeżeli tylko będę potra­fił.

– Co sądzisz o ziem­skich dziew­czę­tach?

– Ooo!

Na nagle zaró­żo­wio­nej dzie­cię­cej twa­rzy poja­wił się eks­ta­tyczny uśmiech. Kame­rzy­sta zro­bił zbli­że­nie głowy i ramion sekre­ta­rza gene­ral­nego.

– Mike pro­sił mnie, bym wam prze­ka­zał – kon­ty­nu­ował ojcow­skim tonem Douglas – że wróci do was, jak tylko będzie mógł. Sami rozu­mie­cie, naj­pierw musi nabrać tro­chę sił. Być może zoba­czy­cie go już za tydzień, o ile leka­rze uznają, że mu to nie zaszko­dzi.

Poja­wiła się kolejna rekla­mówka cukier­ków mal­tu­zjań­skich; jed­no­znacz­nie wyni­kało z niej, że dziew­czyna, która ich nie zażywa, jest nie tylko nie­spełna rozumu, ale w pew­nym sen­sie sta­nowi nawet zagro­że­nie dla oto­cze­nia i na jej widok każdy męż­czy­zna powi­nien bez­zwłocz­nie przejść na drugą stronę ulicy. Ben zmie­nił kanał, po czym odwró­cił się do Jill i powie­dział ponuro:

– No, wygląda na to, że mogę podrzeć jutrzej­szy arty­kuł. Douglas ma go w swo­ich łapach.

– Ben!

– Słu­cham?

– To nie jest Czło­wiek z Marsa!

– Co takiego? Dzie­cino, jesteś pewna?

– Jest do niego podobny, ale to na pewno nie ten pacjent, któ­rego widzia­łam w izo­latce.

Ben zwró­cił jej uwagę, że prze­cież Smi­tha widziało już dzie­siątki ludzi – straż­nicy, pie­lę­gnia­rze, leka­rze, kapi­tan i załoga „Cham­piona”. Być może także i inni. Część z nich z całą pew­no­ścią oglą­dała pro­gram. Admi­ni­stra­cja od samego początku musia­łaby się liczyć z tym, że nie­któ­rzy zauważą oszu­stwo. To nie miało sensu – ryzyko było zbyt duże.

W odpo­wie­dzi Jill hardo wysu­nęła dolną wargę i upie­rała się, że to na pewno nie był czło­wiek, z któ­rym roz­ma­wiała w szpi­talu.

– Dobrze, niech będzie po two­jemu! – prych­nęła wresz­cie ze zło­ścią. – Męż­czyźni!

– Ależ, Jill…

– Odwieź mnie do domu.

Ben wyszedł zamó­wić tak­sówkę. Nie wezwał jej z restau­ra­cji, tylko poszedł na znaj­du­jące się nie­opo­dal lądo­wi­sko. W dro­dze powrot­nej Jill nie ode­zwała się ani sło­wem, nato­miast Ben wycią­gnął z teczki dia­logi spi­sane z taśmy i jesz­cze raz uważ­nie je prze­czy­tał. Skoń­czyw­szy, zasta­na­wiał się przez chwilę, po czym powie­dział:

– Jill?

– Tak, panie Caxton?

– Ja ci dam pana! Prze­pra­szam cię. Nie mia­łem racji.

– W jaki spo­sób dosze­dłeś do tego wnio­sku?

Klep­nął dło­nią w leżący na kola­nach plik papie­rów.

– Sądząc po tym, jak zacho­wy­wał się jesz­cze wczo­raj, to nie mógł być on. W tak stre­so­wej sytu­acji z całą pew­no­ścią wpadłby w trans.

– Cie­szę się, że wresz­cie zaczą­łeś zwra­cać uwagę na oczy­wi­ste rze­czy.

– Czy była­byś uprzejma kop­nąć mnie raz, ale dobrze, a potem zosta­wić w spo­koju? Czy wiesz, co to ozna­cza?

– Że posłu­żyli się jakimś akto­rem. Powie­dzia­łam ci to już godzinę temu.

– Zga­dza się. Zupeł­nie nie­zły aktor. Ale tu cho­dzi o coś wię­cej. Według mnie ist­nieją dwie moż­li­wo­ści: albo Smith nie żyje i…

– Mój Boże, nie żyje!

Jill przy­po­mniała sobie tajem­ni­czą cere­mo­nię dzie­le­nia się wodą i nagle nie­mal poczuła obok sie­bie obec­ność dziw­nej, nie­moż­li­wej do opi­sa­nia sło­wami oso­bo­wo­ści Smi­tha.

– Kto wie? Jeżeli mam rację, to dubler pozo­sta­nie przy życiu tylko tak długo, jak długo będą go potrze­bo­wać. Potem „umrze” i zosta­nie wywie­ziony z mia­sta z tak sta­now­czym zaka­zem mówie­nia o całej spra­wie, że dostałby ataku astmy, gdyby pró­bo­wał choćby pisnąć słowo na ten temat. Kto wie, może nawet zro­bi­liby mu lobo­to­mię? Jeżeli Smith rze­czy­wi­ście jest mar­twy, to wła­ści­wie możemy od razu zająć się czymś innym, bo ni­gdy nie uda nam się dowieść prawdy. Dla­tego lepiej załóżmy, że jed­nak żyje.

– Och, mam nadzieję!

– „Czym Hekuba dla cie­bie lub ty dla Hekuby?” – zacy­to­wał nie­do­kład­nie Caxton. – Jeżeli żyje, to i tak może się jesz­cze oka­zać, że w tej spra­wie nie ma nic nie­czy­stego. Prze­cież ważne oso­bi­sto­ści bar­dzo czę­sto korzy­stają z usług duble­rów. Może za dwa lub trzy tygo­dnie nasz przy­ja­ciel Smith będzie już w tak dobrym sta­nie, że zde­cy­dują się go poka­zać publicz­no­ści, cho­ciaż, szcze­rze mówiąc, dia­bel­nie w to wąt­pię.

– Dla­czego?

– Rusz mózgow­nicą, koteczku. Dougla­sowi już raz nie udało się wycią­gnąć od niego tego, co chciał. Ponie­waż jed­nak ta sprawa nie może zostać nie­za­ła­twiona, Douglas zapewne schowa Smi­tha tak głę­boko, że nikt go nie znaj­dzie. Ni­gdy nie będzie nam dane ujrzeć praw­dzi­wego Czło­wieka z Marsa.

– Uwa­żasz, że go zabije?

– Po co być aż tak bru­tal­nym? Wystar­czy, że go umie­ści w jakimś pry­wat­nym domu opieki i nie pozwoli kon­tak­to­wać się z nikim z zewnątrz.

– O Boże! Ben, co robić?

Caxton się skrzy­wił.

– Na razie to oni usta­lają reguły gry, ale mam zamiar zja­wić się tam w towa­rzy­stwie Świadka i praw­nika i zażą­dać widze­nia ze Smi­them. Może uda mi się wycią­gnąć tę sprawę na świa­tło dzienne.

– Będę z tobą!

– Jesz­cze czego. Sama powie­dzia­łaś, że to może znisz­czyć twoją karierę.

– Prze­cież potrze­bu­jesz mnie, żebym go ziden­ty­fi­ko­wała.

– Kiedy już stanę z nim twa­rzą w twarz, będę potra­fił poznać, czy to tylko zręczny aktor, czy naprawdę ktoś, kto całe życie spę­dził wśród istot zupeł­nie innych niż ludzie. Gdyby jed­nak coś miało się nie udać, będziesz moim ukry­tym atu­tem – wiesz, że pró­bują bawić się z nami w cho­wa­nego, a w dodatku masz dostęp do Bethesda Cen­ter. Kocha­nie, jeżeli słuch o mnie zagi­nie, możesz dzia­łać na wła­sną rękę.

– Ben, oni chyba nie zro­bią ci nic złego?

– Malu­chu, tym razem wal­czę trzy kate­go­rie wyżej, niż wyni­ka­łoby to z mojej wagi.

– To mi się wcale nie podoba. Co masz zamiar zro­bić, kiedy już uda ci się do niego dotrzeć?

– Zapy­tam go, czy chce wyjść ze szpi­tala. Jeżeli powie, że tak, to od razu go zabiorę. W obec­no­ści Świadka nie odważą się nas zatrzy­mać.

– A co potem? Cią­gle jesz­cze potrze­buje opieki lekar­skiej. Ben, on naprawdę nie potrafi się o sie­bie zatrosz­czyć.

Caxton ponow­nie się skrzy­wił.

– Myśla­łem o tym. Mogli­by­śmy na przy­kład umie­ścić go w moim miesz­ka­niu i…

– …i ja bym się nim opie­ko­wała. Zróbmy tak!

– Powoli, powoli. Douglas z całą pew­no­ścią coś by wykom­bi­no­wał, żeby Smi­tha z powro­tem zamknąć w klatce. Nas zresztą też. – Zmarsz­czył brwi. – Ale znam kogoś, komu mogłoby to ujść na sucho.

– Kogo?

– Wiesz, kto to jest Jubal Har­shaw?

– A kto nie wie?

– To wła­śnie jedna z jego zalet: wszy­scy go znają. Dzięki temu nie można go sobie pod­po­rząd­ko­wać. Jest jed­no­cze­śnie leka­rzem i praw­ni­kiem, a to czyni go podwój­nie uod­por­nio­nym.

A co naj­waż­niej­sze, jest tak wiel­kim indy­wi­du­ali­stą, że gdyby tylko miał ochotę, sta­nąłby ze scy­zo­ry­kiem w ręku prze­ciwko całej Fede­ra­cji. To zwięk­sza jego war­tość jesz­cze ośmio­krot­nie. Pozna­łem go pod­czas jakie­goś pro­cesu o znie­sła­wie­nie; jest przy­ja­cie­lem, na któ­rego zawsze można liczyć. Jeżeli uda mi się wycią­gnąć Smi­tha z Bethesda Cen­ter, zabiorę go do Har­shawa w Góry Pocono. Niech rzą­dowe pie­ski usi­łują go stam­tąd wyszar­pać!

1. Cukierki Mal­tu­zjań­skie – środki anty­kon­cep­cyjne (przyp tłum)