Oi! Cała Prawda o Skinheadach: Ewolucja Subkultury przez Pryzmat Muzyki - ebook

Spis Treści

Wprowadzenie

Rozdział Pierwszy (Skrót) Kultura i Subkultura

Rozdział Drugi Historia Subkultury Skinheadów

2.1. Początki subkultury skinheadów

2.2. Oryginalni skinheadzi z 1969 roku

2.3.Kryzys tożsamości skinheadów

2.4. Pojawienie się punku i odrodzenie skinheadów

2.5. 2 Tone

2.6. Oi!

2.7. Nazi Skinheadzi

2.8. S.H.A.R.P i współczesna sytuacja skinheadów

2.9. Podsumowanie

2.10. Lista kodów QR z utworami i zespołami wspomnianymi w rozdziale

Rozdział Trzeci

Ewolucja Subkultury Skinheadów Przedstawiona Na Podstawie Tekstów Piosenek

3.1. Reggae późnych lat 60 i początku lat 70

3.2. Punk (odrodzenie subkultury)

3.3. Okres 2 Tone

3.4. Okres Oi!

3.5. Okres Nazi Rock’a

3.6. Muzyka skinheadów współcześnie

3.7. Podsumowanie

Zakończenie

Rozdział Pierwszy (Całość)

Kultura i Subkultura

1.1. Definicje kultury

1.2. Historia badań nad subkulturą według Dicka Hebdige’a i jego teoria subkultury

1.3. CCCS, Szkoła Chicagowska, Szkoła neo-Chicagowska oraz parsonowskie podejście do subkultury

1.4. Badania post-subkulturowe i ich krytyka

1.5. Podsumowanie

Bibliografia

Wprowadzenie

Skinheadzi mogą być uznani za w pełni brytyjską subkulturę. Ruch ten uformował się w Zjednoczonym Królestwie pod koniec lat 60. XX wieku, a wraz z upływem czasu ewoluował i ulegał coraz większemu zróżnicowaniu. Jednym z głównych czynników wpływających na przemiany ideologiczne i światopoglądowe jego poszczególnych odłamów była muzyka, która po dzisiaj nierozerwalnie towarzyszy jego członkom. Niniejsza książka analizuje rozwój skinheadów od czasu narodzin grupy aż po współczesność.

Aby lepiej zrozumieć motywacje kryjące się za dołączaniem młodych ludzi do subkultur, konieczne jest omówienie najważniejszych teorii opisujących to zjawisko. Dlatego pierwszy rozdział przedstawia kluczowe koncepcje i podejścia badaczy zajmujących się kulturą i subkulturą, w tym ustalenia Dicka Hebdige’a, Birmingham Centre for Contemporary Cultural Studies (CCCS), Szkoły Chicagowskiej, parsonowskiego podejścia do subkultur oraz współczesnych teorii post-subkulturowych.

Drugi rozdział przedstawia historię skinheadów w układzie chronologicznym, jednocześnie ukazując dominujące w kolejnych fazach ruchu poglądy, wartości i sposoby na wyrażenie siebie. Rozdział podkreśla zarówno różnorodność i zmienność tej subkultury, jak i znaczenie muzyki charakterystycznej dla poszczególnych epok i jej odłamów. Omówione zostaną następujące etapy rozwoju: początki ruchu, oryginalni skinheadzi z 1969 roku, kryzys tożsamości i wpływ punku prowadzący do pierwszego odrodzenia, 2 Tone, Oi!, Nazi skinheadzi, S.H.A.R.P., a także współczesne oblicza subkultury.

W ostatnim, trzecim, rozdziale przeanalizowane zostaną teksty najważniejszych utworów muzycznych dla poszczególnych frakcji subkultury. Sekcja ta pokaże, jak zmieniały się światopoglądy i postawy jej członków w zależności od muzyki, której słuchali w danym okresie. Uwzględnione zostaną gatunki takie jak: reggae (okres oryginalnych skinheadów), punk (pierwsze odrodzenie subkultury), 2 Tone, Oi, Nazi rock (skinheadzi rasistowscy) oraz muzyka współczesnych skinheadów, powracająca do dawnych wartości. Skinheadzi są często kojarzeni wyłącznie z rasizmem. Jednym z celów tej książki jest zwrócenie uwagi, że taki obraz subkultury jest niepełny i wprowadzający w błąd, co zostanie pokazane poprzez przedstawienie jej faktycznej różnorodności i złożoności.

Rozdział Pierwszy (Skrót)

Kultura i Subkultura

Aby zrozumieć fenomen subkultury skinheadów, konieczne jest najpierw przyjrzenie się pojęciom kultury i subkultury oraz sposobom, w jakie były one interpretowane przez badaczy na przestrzeni lat. Kultura nie ogranicza się jedynie do sztuki, literatury czy muzyki, lecz obejmuje również codzienne praktyki, wartości i style życia charakterystyczne dla różnych grup społecznych. W tym szerokim znaczeniu subkultury stanowią ważny element życia społecznego, będąc formą wyrażania tożsamości, doświadczeń oraz postaw ich uczestników.

Badania nad subkulturami rozwijały się od XIX wieku, jednak szczególnego znaczenia nabrały w XX wieku wraz z analizami grup młodzieżowych prowadzonymi przez socjologów ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Jednym z najważniejszych badaczy tego zjawiska był Dick Hebdige, który wskazywał, że subkultury są odpowiedzią młodych ludzi na przemiany społeczne, ekonomiczne i kulturowe. Zwracał uwagę na znaczenie klasy społecznej, konfliktów pokoleniowych, wpływu mediów oraz roli stylu jako sposobu komunikowania przynależności i wartości.

W rozwoju teorii subkultur istotną rolę odegrały również takie nurty jak Birmingham Centre for Contemporary Cultural Studies (CCCS), Szkoła Chicagowska czy koncepcje Talcotta Parsonsa. Badacze ci próbowali wyjaśnić, dlaczego młodzi ludzie tworzą odrębne środowiska oraz jak relacje społeczne, wartości i doświadczenia wpływają na ich funkcjonowanie. Współczesne teorie postsubkulturowe zwracają natomiast większą uwagę na indywidualność jednostki, płynność tożsamości oraz możliwość uczestniczenia w wielu środowiskach jednocześnie. Obecnie coraz częściej podkreśla się potrzebę łączenia obu perspektyw – zarówno społecznej, jak i indywidualnej – aby pełniej zrozumieć funkcjonowanie współczesnych subkultur.

Powyższy fragment jest skróconą wersją rozdziału teoretycznego. Jeżeli interesują Cię zagadnienia związane z kulturą, teorią subkultur lub socjologią, pełny rozdział możesz znaleźć TUTAJ. Jeżeli nie, śmiało kontynuuj czytanie. (Przypis autora)

Rozdział Drugi

Historia Subkultury Skinheadów

Macmillan English Dictionary definiuje skinheada jako „młodego mężczyznę z całkowicie ogoloną głową, zwłaszcza takiego, który należy do brutalnej prawicowej grupy” (MacMillan 2007: 1399, przekład własny). Definicja ta jest jednak schematyczna i nacechowana stereotypami. Przedstawia tylko jedno — skrajne — oblicze ruchu, podczas gdy w rzeczywistości jest on znacznie bardziej zróżnicowany. Jednocześnie pokazuje to, jak bardzo uproszczony i krzywdzący obraz tej grupy funkcjonuje w świadomości większości ludzi. Nie da się zaprzeczyć, że istnieją odłamy skinheadów związane z ekstremistycznymi środowiskami politycznymi, jednak utożsamianie całej subkultury z rasizmem czy skrajną prawicą jest nieuprawnione. W rzeczywistości pierwsi skinheadzi tworzyli społeczność pozbawioną politycznego charakteru, skupiając się przede wszystkim na fascynacji czarną kulturą z Karaibów. W tym rozdziale przedstawiono historię powstania subkultury oraz proces jej rozwoju od końca lat 60. XX wieku, choć jej korzenie sięgają realiów okresu powojennego.

2.1. Początki subkultury skinheadów

Po II wojnie światowej młodzież klasy robotniczej Londynu zaczęła tworzyć grupy, sprzeciwiające się wartościom mieszczańskim oraz zwyczajom rodziców. Młodzi ludzie pragnęli podkreślić swoją odrębność poprzez wygląd, muzykę i sposób ubierania się (Weiner 2013: 3). W latach 50. pojawiła się subkultura teddy boys – grupa brytyjskich nastolatków z klasy robotniczej zafascynowanych amerykańską kulturą dewiacyjną. Aby zamanifestować bunt wobec norm narzucanych im w szkole, pracy czy w domu, starali się naśladować styl życia z kraju, który w ich wyobrażeniu obfitował w „gangsterów, luksus, przepych i automobile” (Hebdige 1979: 50, przekład własny).
Teddy boys czerpali inspiracje z dwóch kontrastujących nurtów: czarnej muzyki rhythm and blues oraz arystokratycznego stylu epoki edwardiańskiej w Wielkiej Brytanii. Paradoksalnie, mimo tak różnorodnych wpływów, wielu z nich wykazywało ksenofobiczne nastawienie i sprzeciw wobec imigrantów (Hebdige 1979: 51). Sytuacja ta zaczęła się zmieniać na początku lat 60., wraz z pojawieniem się subkultury mods, której członkowie wykazywali większą otwartość wobec mniejszości i odmiennych kultur.

Modsów tworzyli młodzi ludzie z klasy robotniczej, którzy jako pierwsze brytyjskie pokolenie dorastali wśród społeczności zachodnioindyjskich. W związku z tym subkultura nie ukrywała fascynacji kulturą ówczesnych mniejszości narodowych (Hebdige 1979: 52). Jej członkowie byli pod silnym wrażeniem gatunków muzycznych takich jak soul czy jamajskie reggae. Choć ruch ten był postrzegany jako tolerancyjny, sposób w jaki jego członkowie buntowali się przeciwko społeczeństwu, częściowo przejęli od teddy boys — zwracali bowiem szczególną uwagę na to żeby wyróżniać się swoim wyglądem i ubiorem (Hebdige 1979: 53).

Od połowy lat 60. media zaczęły interesować się modsami, szczególnie w związku z ich udziałem w zamieszkach podczas świąt państwowych. Rozgłos medialny stopniowo zacierał pierwotną tożsamość grupy. Mainstreamowa popularność przyciągnęła nowych członków, często niewywodzących się z klasy robotniczej i pozbawionych związków z pierwotnymi ideami subkultury — dołączali głównie dlatego, że uznali ją za modną. W efekcie gdy ruch modsów stał się produktem mediów i popkultury, kluczowy element — styl — zaczął być kształtowany przede wszystkim przez wizerunki przedstawiane w prasie i telewizji (Marshall 1991: 8). W 1966 roku grupa podzieliła się na dwa odłamy. Pierwszy tworzyły osoby zafascynowane stylem dandy, modą i muzyką soul. Drugi, nazywany hard mods, którego członkowie zaczęli nosić: „ciężkie buty, dżinsy na szelkach i krótkie włosy”, aby podkreślić swoją męskość i pokazać się jako twardzi i agresywni (Marshall 1991: 8). Ich zainteresowania skierowały się również ku ska, rocksteady i reggae. Hard mods są uznawani za bezpośrednich prekursorów skinheadów (Hebdige 1979: 55).

W swojej książce Spirit of 69: A Skinhead Bible George Marshall twierdzi, że ruch skinheadów wykształcił się w oparciu o trzy różne środowiska: hard modsów, jamajskich rude boys oraz kibiców piłkarskich (Marshall 1991: 14). Matthew Worley również zwraca uwagę na wpływ pierwszych dwóch grup, podkreślając, że „oryginalni skini połączyli styl ‘hard mod’ z wizerunkami i brzmieniami zaczerpniętymi od niedawno przybyłych jamajskich rude boys” (Worley 2013: 614, przekład własny). Zarówno brytyjska młodzież związana z modsami, jak i późniejsi skinheadzi byli zafascynowani muzyką z Karaibów. Przybycie imigrantów do Wielkiej Brytanii sprzyjało powstawaniu miejsc, w których można było słuchać czarnej muzyki (często były to lokale działające na granicy prawa). W takich przestrzeniach młodzi ludzie niezależnie od koloru skóry mogli wspólnie odkrywać reggae, soul, ska czy rocksteady (Marshall 1991: 12).W tym czasie wielu Jamajczyków naśladowało styl swojej ulicznej subkultury, rude boys, wyróżniający się eleganckim ubiorem: garniturami, wypolerowanymi butami i okularami przeciwsłonecznymi (Marshall 1991: 12). Według Marshalla największy wpływ na popularyzację ruchu wśród białej młodzieży miał muzyk Desmond Dekker. Zarówno jego styl, jak i muzyka w znacznym stopniu przyczyniły się do ukształtowania skinheadów (Marshall 1991: 12).

Subkultura czerpała również z chuligaństwa stadionowego — to kolejny ważny czynnik, który podkreśla Marshall. Jego zdaniem, po zwycięstwie Anglii na Mistrzostwach Świata w 1966 roku angielska kultura futbolowa uległa wyraźnej przemianie. Piłka nożna przyciągała coraz szerszą publiczność, i to nie tylko podczas meczów najwyższych lig, ale także w niższych klasach rozgrywkowych i w lokalnych klubach. Młodzi ludzie coraz częściej rezygnowali z rodzinnych wypadów na stadiony — woleli jeździć na mecze ze znajomymi. Dobra sytuacja gospodarcza sprawiała, że mogli sobie pozwolić na wyjazdy do innych miast, by wspierać swoje zespoły (Marshall 1991: 12–14).Podczas takich wyjazdów rywalizacja pomiędzy kibicami przeciwnych drużyn nierzadko kończyła się bójkami. W tamtym okresie wiele klubów miało swoje grupy chuliganów, określane mianem boot boys. Nazwa brała się od ciężkich roboczych butów — często z metalowymi czubkami — które wykorzystywano jako broń (ten element stroju stał się później również charakterystyczny dla skinheadów) (Marshall 1991: 12–14). To właśnie ze zderzenia kilku zjawisk — dbałości o wygląd, twardego, męskiego wizerunku znanego wcześniej z teddy boys i hard mods, fascynacji muzyką i stylem jamajskich rude boys, a także skłonności boot boys do bójek — narodził się ruch skinheadów (Marshall 1991: 12–14).

2.2. Oryginalni skinheadzi z 1969 roku

W 1969 roku ruch skinheadów przyjął wyraźnie ukształtowaną formę. Dla jego członków wygląd miał kluczowe znaczenie — poprzez ubiór chcieli podkreślić dumę ze swojego robotniczego pochodzenia, zaznaczyć męskość, a jednocześnie pokazać, że potrafią wyglądać schludnie i elegancko (Marshall 1991: 16–18). Osiągali to, nosząc mocno wypolerowane robocze buty (często malowane w barwy klubów piłkarskich), jeansy z szelkami oraz koszulki polo Fred Perry lub koszule Ben Sherman (Brown 2004: 158). Jeśli chodzi o fryzury, rzadko golili głowy zupełnie na łyso — preferowali po prostu krótkie strzyżenia. Sama długość włosów nie była jednak tak istotna jak ich zadbany wygląd (Marshall 1991: 14–15).

W wolnym czasie skinheadzi chodzili na mecze piłkarskie, spotykali się w lokalnych pubach przy piwie, grali w bilard lub spędzali czas ze znajomymi na ulicach swoich dzielnic. W takich sytuacjach nosili swoje charakterystyczne buty, koszule i jeansy. Natomiast wieczorami, kiedy wychodzili potańczyć do muzyki soul, reggae czy ska, zakładali ubrania zaczerpnięte od teddy boys, modsów czy rude boys: garnitury z moheru i eleganckie brogsy (czyli klasyczne skórzane buty z dziurkowanymi zdobieniami) (Brown 2004: 158).

Kolejnym istotnym elementem kultury związanym ze skinheadami była muzyka. Od początku odgrywała w tym środowisku ogromną rolę, a preferowane brzmienia zmieniały się wraz z ewolucją postaw i poglądów jego członków (Marshall 1991: 21). Początkowo ruch inspirował się przede wszystkim twórczością czarnych artystów (Brown 2004: 157). Marshall twierdzi wręcz, że to właśnie skinheadzi spopularyzowali reggae na brytyjskim rynku muzycznym.

Jednakże, początki gatunku w Wielkiej Brytanii były dość skomplikowane: ze względu na powiązania ze skinheadami media promowały go niechętnie. W 1969 roku reggae rzadko pojawiało się w radiu, a nagrania jamajskich wykonawców trudno było znaleźć w sklepach (Marshall 1991: 21). Mimo medialnej niechęci muzyka rozwijała się dynamicznie dzięki temu, że przeboje takie jak „Israelites” Desmonda Dekkera czy „Wet Dream” Maxa Romero (zobacz listę kodów QR) zdobywały popularność poprzez granie w lokalnych pubach. Po kilku miesiącach ich publiczność, w Wielkiej Brytanii, była już na tyle liczna, że największe kluby zaczęły organizować całe weekendy poświęcone tylko temu gatunkowi (Marshall 1991: 22).

Na takich wydarzeniach dominowali skinheadzi oraz członkowie czarnych mniejszości. Wykonawcy jamajskiej muzyki — m.in. Duke Vin i Neville The Enchanter, (zobacz listę kodów QR) — dostrzegając jej rosnące powodzenie wśród brytyjskiej młodzieży, zaczęli występować także poza społecznościami karaibskimi, często w klubach, do których uczęszczali niemal wyłącznie biali nastolatkowie (Marshall 1991: 22). W tych miejscach, dzięki wspólnej muzyce, skinheadzi i młodzież zachodnioindyjska bawili się oraz spędzali wolny czas razem.

Ta pokojowa koegzystencja nie trwała jednak długo (Marshall 1991: 22). Około 1971 roku reggae zaczęło się zmieniać — teksty coraz mocniej kierowano wyłącznie do czarnej społeczności, koncentrując się na rastafarianizmie, Afryce i problemach mniejszości. W efekcie przestały one trafiać w gust białej klasy robotniczej. Skinheadzi stworzyli więc własną odmianę gatunku, bliższą ich doświadczeniom i codziennym sprawom. Nadali jej nazwę skinhead reggae (Brown 2004: 158–162).

Trojan i Pama Records to dwie rywalizujące wytwórnie płytowe, które miały największy wpływ na popularyzację reggae i skinhead reggae w Wielkiej Brytanii na przełomie lat 60. i 70. Trojan Records przystosowywała reggae do potrzeb krajowego rynku, dodając do niego elementy popowe, na przykład sekcje smyczkowe i chóry, które wzbogacały charakterystyczne jamajskie brzmienie (Marshall 1991: 24). Wytwórnia przedstawiła także brytyjskiej publiczności takich artystów jak Derrick Morgan czy Pat Kelly, (zobacz listę kodów QR), którzy cieszyli się dużym uznaniem wśród skinheadów.

Pama Records natomiast skupiała się głównie na promowaniu skinhead reggae. Pomimo rywalizacji obie wytwórnie wprowadziły na rynek hity, które zostały entuzjastycznie przyjęte przez członków ruchu. Do najbardziej znanych nagrań należą m.in.: „Skinhead Moonstomp,” „Skinhead Girl”, „Skinhead Jamboree”, „Skinhead Shuffles,” „Skinhead Train,” „Skinhead Don’t Fear” czy „Skinhead, A Message To You” (Marshall 1991: 25-26). (zobacz listę kodów QR)

Poza reggae, wczesnych skinheadów fascynował także soul – gatunek tworzony przez czarnoskórych muzyków, który nie był stygmatyzowany przez media. Cenili takich wykonawców jak Aretha Franklin, czy Smokey Robinson & The Miracles (zobacz listę kodów QR) (Marshall 1991: 27). Młodzi Brytyjczycy chętnie uczestniczyli w koncertach, podczas których występowali najpopularniejsi przedstawiciele jamajskiej sceny muzycznej. Zapraszani na te wydarzenia muzycy odpowiadali entuzjastycznie, gdyż ich twórczość zdobywała coraz szerszą publiczność w kraju (Marshall 1991: 29).

Kolejną istotną cechą ruchu było przywiązanie do własnego terytorium. Jego członkowie silnie identyfikowali się z miastami, dzielnicami, ulicami, pubami i miejscami, w których spędzali czas wolny. To poczucie przynależności, połączone z zamiłowaniem do bójek, często prowadziło do starć z intruzami lub kibicami rywalizujących drużyn. Walki te wzmacniały wizerunek prawdziwego skina – twardego, agresywnego mężczyzny, dumnego z przynależności do klasy robotniczej (Marshall 1991: 35).

Oprócz tego skinheadzi często udowadniali swoją męskość podczas starć po meczach piłkarskich. W takich chwilach drobne spory między lokalnymi grupami schodziły na drugi plan, a wszyscy fani tej samej drużyny jednoczyli się, by pokazać przewagę nad kibicami rywali (Marshall 1991: 35). Sam Marshall, były członek ruchu, wspominał, że „życie w takich grupach dawało ogromne poczucie przynależności, a z niego rodziła się duma, szacunek i lojalność wobec kolegów oraz reputacji własnej grupy” (Marshall 1991: 35, przekład własny). W ten sposób młodzi ludzie, zrzeszeni w grupach o podobnych wartościach, czuli się silniejsi i ważniejsi – co już w latach 50. dostrzegli Albert Cohen i Walter Miller, badając młodzieżowe subkultury (Hebdige 1979: 76).

Innym obiektem wrogości byli studenci i greaserzy. Studenci budzili niechęć z powodu różnic klasowych – klasa robotnicza kontra klasa średnia – a przemoc wobec nich postrzegano jako reakcję na ich niechlujny wygląd, sprzeczny z tradycyjnymi wartościami skinów. Niechęć do greaserów natomiast odzwierciedlała podobne napięcia między subkulturami poprzednich pokoleń, czyli modsów i rockersów, co zauważył także Marshall (Marshall 1991: 35). Opór wobec kultury rodziców przy jednoczesnym odwołaniu do ich autorytetu był wcześniej dostrzeżony przez Dicka Hebdige’a w Subculture: The Meaning of Style.

Od samego początku skinheadzi kojarzeni byli też z atakami na tle rasowym, głównie przez praktykę zwaną „Paki-bashing”, w której termin „Paki” odnosił się ogólnie do osób pochodzenia azjatyckiego (nie tylko do Pakistańczyków) (Marshall 1991: 37–38). Marshall podkreśla jednak, że w rzeczywistości ataki te miały nieco inny charakter – były wówczas powszechne i przeprowadzali je również członkowie innych mniejszości, np. Grecy czy młodzi Afro-Karaibczycy (Marshall 1991: 37–38). Problem wynikał raczej z ogólnej atmosfery strachu przed obcokrajowcami, gdyż cała klasa robotnicza oskarżała imigrantów z Azji o zabieranie im pracy i mieszkań oraz o niechęć do asymilacji (Marshall 1991: 37–38). „Paki-bashing” stał się więc kolejnym sposobem na walkę i manifestację własnej męskości, a nie aktem politycznym (Marshall 1991: 37–38).Subkultura w tym czasie była silnie związana z muzyką – reggae i soulem (Marshall 1991: 39), dlatego mieszane grupy skinheadów, zarówno wielorasowe, jak i składające się wyłącznie z członków czarnych mniejszości (tzw. afro boys), były zupełnie naturalnym zjawiskiem (Marshall 1991: 39). Tym samym trudno mówić o wczesnych skinheadach jako o grupie z natury rasistowskiej. Ich działania można raczej traktować jako próbę rozwiązania problemów wcześniejszych pokoleń – tak jak zauważył Cohen (Hebdige 1979: 77).

2.3.Kryzys tożsamości skinheadów