MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
nowość
Paryż w podróży - ebook
„Paryż w podróży” to nie tylko przewodnik. To także opowieść o mieście światła – od średniowiecznych katedr po wieżę Eiffla, od impresjonistów po modne butiki. Co znajdziesz w środku? Historię Paryża – od rzymskiej Lutetii po współczesność. Wszystkie dzielnice (Luwr, Montmartre, Marais, Saint-Germain). Zabytki: Notre-Dame, Sacré-Cœur, Łuk Triumfalny, Sainte-Chapelle. Artystów, pisarzy, naukowców (Hugo, Hemingway, Monet, Chopin, Curie). Gdzie zjeść croissanta, crème brûlée, escargots;). 100 zdań po francusku i angielsku. Gotowe trasy na 1, 3, 5 i 7 dni. Bonusy: quiz, kalendarz festiwali, Polacy w Paryżu, wycieczki za miasto (Wersal, Giverny). Co przywieźć (perfumy, sery, apaszki). Poznaj Paryż już dziś i daj się zaskoczyć jego pięknem. À bientôt à Paris! – do zobaczenia w Paryżu!
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Podróże |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 9781291643084 |
| Rozmiar pliku: | 20 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
SPIS TREŚCI
Spis treści
Wstęp: Dlaczego Paryż jest centrum sztuki
Rozdział 1: Paryż z perspektywy historii
Rozdział 2: Dzielnice Paryża, które trzeba poznać
Rozdział 3: Największe zabytki Paryża
Rozdział 4: Paryż i jego artyści, pisarze, myśliciele
Rozdział 5: Najciekawsze miejsca – atrakcje warte każdej minuty
Rozdział 6: Kulinarny Paryż
Rozdział 7: Ciekawostki, które zaskoczą każdego podróżnika
Rozdział 8: Praktyczne porady na podróż
Dodatek 1: 100 zdań przydatnych w Paryżu
Dodatek 2: Proponowane trasy
Dodatek 3: Paryż w filmach i literaturze
Dodatek 4: Polacy w Paryżu – artyści, naukowcy, poeci i politycy
Dodatek 5: Kalendarz wydarzeń i festiwali w Paryżu
Dodatek 6: Co kupić w Paryżu – oryginalne produkty i pamiątki
Dodatek 7: Quiz o Paryżu – 100 pytań i odpowiedzi
Dodatek 8: Sztuka w Paryżu – artyści, którzy stworzyli nowoczesność
Dodatek 9: Gdzie zobaczyć dzieła sztuki w Paryżu – muzea, galerie, pracownie
Dodatek 10: Paryż nocą – iluminacje, kawiarnie, teatry
Dodatek 11: Paryż z dziećmi – parki, muzea, atrakcje
Dodatek 12: Paryż dla zakochanych – romantyczne miejsca, hotele, restauracje
Dodatek 13: Vincent van Gogh w Paryżu – od mroku do eksplozji koloru
Dodatek 14: Chopin w Paryżu – mistrz fortepianu nad Sekwaną
Dodatek 15: Maria Skłodowska-Curie w Paryżu – nauka, determinacja i dziedzictwo
Dodatek 16: Adam Mickiewicz w Paryżu – wieszcz na emigracji
Dodatek 17: Picasso w Paryżu – rewolucjonista, który zmienił sztukę
Dodatek 18: Chagall w Paryżu – poeta koloru między Witebskiem a Sekwaną
Dodatek 19: Centre Pompidou – największa kolekcja sztuki nowoczesnej w Europie
Dodatek 20: Musée d'Orsay – od dworca do galerii impresjonizmu
Dodatek 21: Luwr – od królewskiej twierdzy do najsłynniejszego muzeum świata
Dodatek 22: Wieża Eiffla – architekt, historia i ciekawostki
Dodatek 23: Cathédrale Notre-Dame – historia, pożar, odbudowa i stan obecny
Dodatek 24: Łuk Triumfalny w Paryżu – historia, symbolika i ciekawostki
Dodatek 25: Sainte-Chapelle – klejnot gotyku na wyspie Cite
Dodatek 26: Sacré-Cœur – biała bazylika na wzgórzu męczenników
Dodatek 27: Panteon w Paryżu – od królewskiego kościoła do świątyni Wielkich Ludzi
Dodatek 28: Montmartre – artystyczne serce Paryża na wzgórzu męczenników
Dodatek 27: Moulin Rouge – narodziny francuskiego kabaretu
Dodatek 28: Kloszardzi w Paryżu – historia i życie na marginesie
Dodatek 29: Paryż a emigranci – zamieszki i dane statystyczne
Dodatek 30: Roland Garros – królewski turniej na paryskiej mączce
Dodatek 31: Paryż – stolica mody i perfum
Dodatek 32: Poza Paryżem – najlepsze jednodniowe wycieczkiWSTĘP: DLACZEGO PARYŻ JEST CENTRUM SZTUKI
Paryż – miasto, które każdy pragnie odwiedzić. Paryż to miasto tak znane i tak spopularyzowane przez artystów i ich dzieła, że właściwie wszystko już o nim wiemy z filmów, książek, że zwiedzenie go to tak naprawdę postawienie kropki nad i. Paryż to miasto, w którym każda kamienica ma swoje miejsce w jakimś dziele sztuki wizualnej czy pisanej, a każda kawiarnia skrywa historię, która się naprawdę wydarzyła lub była tylko literackim czy filmowym wyobrażeniem. To nie tylko stolica Francji – to stolica romantyzmu, rewolucji, sztuki i dobrego jedzenia.
Można tu przyjechać po raz pierwszy i poczuć się oszołomionym – bogactwem Luwru, wysokością wieży Eiffla, zgiełkiem Montmartre. Można wrócić po latach i odkryć, że Paryż wciąż ma tą niezwykłość i coraz to nowe wrażenia, zaułki Marais są bardziej modne, a nadsekwańscy księgarze (bouquinistes) wciąż sprzedają te same pocztówki w wyższych cenach.
Przede wszystkim jest to miasto wyjątkowej geografii. Przecięte Sekwaną, która dzieli je na dwa brzegi – prawy (rive droite) i lewy (rive gauche). Z dwiema wyspami w sercu – Île de la Cité i Île Saint-Louis – gdzie narodził się Paryż. Z bulwarami wytyczonymi przez barona Haussmanna, które w XIX wieku zamieniły średniowieczny labirynt w nowoczesną stolicę. Z dwudziestoma dzielnicami (arrondissements), które wiją się spiralnie jak muszla ślimaka – od Luwru w 1. po Montmartre w 18.
A potem jest historia – od rzymskiej Lutetii, przez katedrę Notre-Dame, która była świadkiem koronacji Napoleona, po Bastylię, której zdobycie rozpoczęło Wielką Rewolucję. To tu Wolter i Rousseau pisali swoje traktaty, tu Hemingway i Fitzgerald pili w kawiarniach Saint-Germain, tu Maria Skłodowska-Curie odkrywała rad, a Proust pisał „W poszukiwaniu straconego czasu”. Paryż to miasto, w którym kamienie mówią, a ulice pamiętają.
W tym e-booku nie znajdziesz jedynie listy zabytków i godzin otwarcia. Znajdziesz przede wszystkim opowieść – o tym, jak wieś rybacka nad Sekwaną stała się stolicą najpotężniejszego królestwa w Europie, jak rewolucje wstrząsały jej fundamentami, jak rodziły się ruchy artystyczne (impresjonizm, surrealizm, egzystencjalizm) i jak miasto odradzało się po wojnach.
Znajdziesz smaki paryskich boulangerie (chrupiąca bagietka, maślany croissant), zapach świeżo palonej kawy w kawiarni na rogu, widok z wieży Eiffla o zachodzie słońca i blask nocnego Montmartre. Znajdziesz też miejsca, które rzadko trafiają do przewodników – pasaże, gdzie czas się zatrzymał, małe muzea, które nie mają kolejek, i ogrody, w których paryżanie odpoczywają od zgiełku.
Dla kogo jest ten przewodnik?
Dla tych, którzy planują pierwszy raz stanąć przed wieżą Eiffla i chcą bardziej świadomie zwiedzać miasto. Dla tych, którzy już byli, ale mają wrażenie, że czegoś im brakuje – jakiejś opowieści, miejsca, które zostało pominięte a jest warte odwiedzin. Dla smakoszy, którzy croissanta chcą jeść tam, gdzie jedzą paryżanie, a nie tylko tam, gdzie prowadzi utarty szlak. Dla romantyków, którzy marzą o spacerze w deszczu po nabrzeżach Sekwany. Dla wszystkich, którzy wierzą, że podróżowanie to nie tylko oglądanie, ale przede wszystkim rozumienie.
Uzbrojony w ten e-book, telefon z naładowaną baterią (i aplikacją Bonjour RATP – przyda się!) oraz wygodne buty (i parasol – pogoda w Paryżu bywa kapryśna) – jesteś gotowy. Paryż nie jest miastem do zaliczenia. Jest miastem do przeżywania i smakowania. Daj mu czas. Nie próbuj zobaczyć wszystkiego w trzy dni. Wybierz jedną dzielnicę, usiądź w kawiarni, popatrz na ludzi. Posłuchać szelestu kół metra i dźwięku rozmów. Zgub się w Marais – to najlepsza metoda na odkrycie najlepszych rzeczy.
À bientôt à Paris – do zobaczenia w Paryżu!
– a może lepiej po francusku: Paris est une fête (Hemingway)
O ebooku:
Ebook został napisany, zaprogramowany oraz przetestowany przy użyciu najnowszej technologii informatycznej, zawiera pakiet kilkuset profesjonalnych zdjęć o wartości ponad 800 zł. Sporo zyskujesz, bo cena ebooka to tylko dwie kawy w Paryżu:)ROZDZIAŁ 1: PARYŻ Z PERSPEKTYWY HISTORII
Zanim wejdziesz do Luwru, zanim zobaczysz wieżę Eiffla i spróbujesz croissanta w paryskiej kawiarni – poznaj historię, która ukształtowała to miasto. Paryż nie powstał wczoraj ani nawet sto lat temu. Jego korzenie sięgają starożytności, a każda epoka odcisnęła na nim trwały ślad – od rzymskich aren, przez gotyckie katedry, królewskie pałace, rewolucyjne barykady, po nowoczesne wieżowce w dzielnicy La Défense. Spacerując dziś po Paryżu, dosłownie chodzisz po warstwach historii – rzymskie fundamenty kryją się pod placem przed Notre-Dame, średniowieczne mury w podziemiach Luwru, a bulwary Haussmanna przypominają o wielkiej przebudowie XIX wieku.
Legendarne początki: od Lutetii do Paryża
Zanim powstał Paryż, tereny dzisiejszego miasta zamieszkiwało celtyckie plemię Paryzjów (Parisii). Około III wieku p.n.e. założyli oni osadę rybacką i handlową na wyspie Île de la Cité – strategicznym miejscu na Sekwanie. Nazwa plemienia dała później nazwę miastu – Paris.
W 52 roku p.n.e. rzymski wódz Juliusz Cezar podbił Galię, a nad Sekwaną powstała rzymska osada Lutetia (Lutèce). Rzymianie wybudowali forum, amfiteatr (Arènes de Lutèce, który można dziś oglądać w 5. dzielnicy), akwedukty i termy (pozostałości w Musée de Cluny). Lutetia nie była wielkim miastem – liczyła około 8-10 tysięcy mieszkańców – ale była ważnym ośrodkiem administracyjnym. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego (V w. n.e.) Lutetia została opuszczona, a mieszkańcy schronili się na Île de la Cité, którą łatwiej było obronić.
W 508 roku król Franków Chlodwig I (Clovis) uczynił Paryż swoją stolicą. Miasto zaczęło się rozwijać – na wyspie powstała katedra (poprzedniczka Notre-Dame), a na lewym brzegu klasztory i szkoły.
Średniowiecze: katedry, Sorbona i wojna stuletnia
Średniowiecze to okres, w którym Paryż stał się intelektualnym sercem Europy. W XII wieku założono Uniwersytet Paryski (La Sorbonne), a na wzgórzu św. Genowefy (dzisiejsza Dzielnica Łacińska) uczyli się studenci z całej Europy.
W 1163 roku biskup Maurice de Sully rozpoczął budowę katedry Notre-Dame na miejscu dwóch starszych kościołów. Budowa trwała prawie 200 lat (ukończona ok. 1345 roku). W tym samym okresie powstały inne gotyckie arcydzieła: Sainte-Chapelle (królewska kaplica z 1113 witrażami) i Conciergerie (dawny pałac królewski, później więzienie).
W XIV wieku Paryż liczył już około 200 tysięcy mieszkańców i był jednym z największych miast Europy. Niestety, wojna stuletnia (1337-1453) i epidemia czarnej śmierci (1348-1349) zdziesiątkowały ludność. W 1420 roku Paryż został zajęty przez Anglików, a w 1429 roku wyzwolony przez Joannę d'Arc.
W 1515 roku na tron wstąpił Franciszek I – król, który sprowadził do Paryża renesans. To on zaprosił Leonarda da Vinci, a także rozpoczął budowę nowego pałacu w Luwrze, przekształcając średniowieczną twierdzę w renesansową rezydencję królewską.
Era Burbonów: od Luwru do Wersalu
Wiek XVII to okres monarchii absolutnej. Król Ludwik XIV („Król Słońce”) przeniósł dwór do Wersalu (1682), a Paryż stracił na politycznym znaczeniu, ale zyskał jako centrum kulturalne. Ludwik XIV zlecił budowę Place Vendôme i Colonne Vendôme (kolumna na wzór rzymskiej kolumny Trajana). Założono też Académie des Sciences i Comédie-Française.
W XVIII wieku Paryż stał się stolicą Oświecenia. Wolter, Rousseau, Diderot i encyklopedyści tworzyli swoje dzieła w kawiarniach i salonach literackich. Paryż liczył już około 600 tysięcy mieszkańców.
1789 – Wielka Rewolucja Francuska
14 lipca 1789 roku paryski tłum zdobył Bastylię – więzienie i symbol królewskiej tyranii. To wydarzenie zapoczątkowało Wielką Rewolucję Francuską. W ciągu kilku lat obalono monarchię, zgilotynowano króla Ludwika XVI i królową Marię Antoninę (na placu Rewolucji, dziś Place de la Concorde), a Francja stała się republiką.
Paryż był areną terroru (jakobinów pod wodzą Robespierre'a), ale też narodzin nowych ideałów – „Wolność, Równość, Braterstwo” (Liberté, Égalité, Fraternité). Rewolucja zostawiła ślady: Place de la Bastille (z kolumną), Conciergerie (więzienie Marii Antoniny), Panteon (grób Woltera i Rousseau).
Napoleon Bonaparte – imperium i chwała
W 1799 roku generał Napoleon Bonaparte przejął władzę w zamachu stanu, a w 1804 roku koronował się na cesarza Francuzów. Jego rządy (Konsulat i Cesarstwo) przyniosły Paryżowi nowe monumenty: Łuk Triumfalny (Arc de Triomphe) na cześć Wielkiej Armii, Kolumnę Vendôme (z brązu, przetopiona z armat zdobytych pod Austerlitz), Place de la Bourse (giełda). Kazał też wybudować pierwsze żelazne mosty nad Sekwaną.
Po upadku Napoleona (1815) Paryż został zajęty przez wojska koalicji antyfrancuskiej. Przywrócono monarchię, ale ideały rewolucji pozostały.
XIX wiek: przebudowa Paryża przez barona Haussmanna
W 1848 roku wybuchła kolejna rewolucja, która obaliła króla Ludwika Filipa i dała początek II Republice. W 1852 roku prezydent Ludwik Napoleon Bonaparte (bratanek Napoleona I) ogłosił się cesarzem Napoleonem III. To pod jego rządami Paryż przeszedł największą transformację w swojej historii.
Mianował on Georgesa-Eugène'a Haussmanna prefektem Sekwany z misją: „przewietrzyć, uporządkować i upiększyć” miasto. W ciągu 17 lat (1853-1870) Haussmann wyburzył średniowieczne zaułki i wytyczył szerokie bulwary (Grands Boulevards), place (Place de l'Étoile, dziś Place Charles de Gaulle, wokół Łuku Triumfalnego), parki (Bois de Boulogne, Bois de Vincennes), operę (Opéra Garnier) i nowe kanały.
Nowy Paryż był funkcjonalny – szerokie ulice uniemożliwiały wznoszenie barykad (jak podczas rewolucji) i ułatwiały przemieszczanie wojsk. Dziś to właśnie ten „Haussmannowski Paryż” z jasnymi kamienicami i żeliwnymi balkonami kojarzy się turystom jako „prawdziwy Paryż”.
1889 – Wystawa Światowa i wieża Eiffla
W 1889 roku Francja obchodziła 100-lecie Rewolucji Francuskiej. Z tej okazji zorganizowano Wystawę Światową, a na jej wejście zbudowano wieżę Eiffla – 300-metrową konstrukcję z kutego żelaza, która miała być tymczasowa.
Wiele środowisk (w tym pisarze i artyści) protestowało przeciwko „potwornej” wieży – nazywano ją „tragicznym latarnikiem”, „śmiesznym kominem fabrycznym”. Jednak konstrukcja Gustave'a Eiffla okazała się sukcesem – przyciągnęła 2 miliony zwiedzających podczas wystawy i nigdy nie została rozebrana. Dziś jest najsłynniejszym symbolem Paryża.
I i II wojna światowa – okupacja i wyzwolenie
Podczas I wojny światowej Paryż nie został zajęty przez Niemców, choć był bombardowany („Wielka Bertha” – działo dalekosiężne) i atakowany przez samoloty (tzw. „bitwa o Paryż”).
W 1940 roku, podczas II wojny światowej, Niemcy wkroczyli do Paryża. Miasto było okupowane przez 4 lata. Hitler chciał zniszczyć wieżę Eiffla (na szczęście rozkaz nie został wykonany). Paryżanie żyli w trudnych warunkach – brak żywności, represje, wywózki Żydów do obozów.
Wyzwolenie Paryża nastąpiło 25 sierpnia 1944 roku. Wojska alianckie (głównie francuskie pod dowództwem generała Leclerca i hiszpańskie republikanie) wkroczyły do miasta, a ostatni niemiecki garnizon skapitulował w Hotelu Meurice. Generał de Gaulle przeszedł w triumfalnym pochodzie pod Łukiem Triumfalnym.
Maj 1968 – studenckie protesty
W maju 1968 roku Paryż był świadkiem największych protestów społecznych w powojennej Francji. Studenci Dzielnicy Łacińskiej (Sorbona) protestowali przeciwko konserwatyzmowi systemu edukacji i konsumpcjonizmowi. Dołączyli do nich robotnicy, a w całej Francji wybuchły strajki. Demonstracje były brutalnie tłumione przez policję („noc barykad”), ale ostatecznie prezydent de Gaulle podał się do dymisji (1969). „Maj 68” zmienił mentalność Francuzów – dziś symbol buntu przeciwko autorytetom.
Współczesny Paryż – wielkie muzea i nowe wyzwania
Po wojnie Paryż odbudował się i stał się centrum sztuki, mody i dyplomacji. Powstały nowe instytucje kultury: Centre Pompidou (1977, architektury high-tech), Musée d'Orsay (1986, dawny dworzec kolejowy), Cité des Sciences et de l'Industrie (1986), Grande Arche de la Défense (1989), Quai Branly Museum (2006, sztuka pozaeuropejska), a w 2015 roku Louis Vuitton Foundation (architekt Frank Gehry).
15 kwietnia 2019 roku świat obiegła wiadomość o pożarze katedry Notre-Dame. Zawaliła się iglica i część dachu, ale główna konstrukcja i relikwie (m.in. korona cierniowa) ocalały. Trwa odbudowa (planowane zakończenie 2024-2025). Dla paryżan to symboliczna rana.
Dziś Paryż mierzy się z wyzwaniami – przestępczość (kieszonkowcy), przeludnienie (ponad 2,1 miliona w centrum, 12 milionów w aglomeracji), koszty życia (jedne z najwyższych na świecie), terroryzm (ataki z 2015 i 2018 roku) oraz migracja (przedmieścia, problemy integracji). Mimo wszystko pozostaje miastem światła – jednym z najbardziej turystycznych miejsc na ziemi (ponad 30 milionów turystów rocznie).
Najważniejsze daty w historii Paryża (ściągawka na podróż)
| Rok | Wydarzenie |
| 52 p.n.e. | Podbój Lutetii przez Rzymian |
| 508 | Chlodwig I czyni Paryż stolicą Franków |
| 1163–1345 | Budowa katedry Notre-Dame |
| 1789 | 14 lipca – zdobycie Bastylii (Rewolucja Francuska) |
| 1804 | Napoleon koronuje się na cesarza w Notre-Dame |
| 1836 | Ukończenie Łuku Triumfalnego |
| 1853–1870 | Przebudowa Paryża przez Haussmanna |
| 1889 | Wieża Eiffla (Wystawa Światowa) |
| 1940–1944 | Okupacja niemiecka |
| 1944 | 25 sierpnia – wyzwolenie Paryża |
| 1968 | Maj – studenckie protesty |
| 2019 | Pożar Notre-Dame |
Idąc dziś przez Paryż, masz pod stopami dwa tysiące lat historii – od rzymskich aren przez gotyckie katedry, królewskie pałace, rewolucyjne barykady, po wieżę Eiffla i nowoczesne muzea. Każda dzielnica ma swoją historię. W kolejnych rozdziałach odwiedzimy miejsca, w których ta historia jest najbardziej namacalna.ROZDZIAŁ 2: DZIELNICE PARYŻA, KTÓRE TRZEBA POZNAĆ
Paryż nie jest jednym miastem – jest zbiorem dwudziestu małych miasteczek (arrondissements), które układają się w spiralę, zaczynając od centrum (1. dzielnica) i kręcąc się na zewnątrz (aż do 20. dzielnicy). Każda ma inny charakter – od królewskiego Luwru, przez artystyczny Montmartre, po żydowsko-gejowskie Marais. Możesz spędzić tydzień w Paryżu i zobaczyć tylko kilka dzielnic – a i tak nie poznasz ich w pełni. Ten rozdział pomoże ci zdecydować, gdzie się udać, gdy masz mało czasu, a gdzie się zatrzymać, gdy chcesz poczuć prawdziwy paryski klimat.
Uwaga: System adresów w Paryżu jest prostszy niż np. w Tokio – ulice mają nazwy, a numery rosną zgodnie z kierunkiem. Ale metra (14 linii, 300 stacji) jest gęste – łatwo się zgubić. W centrum najbezpieczniej chodzić pieszo.
Wyspy – serce Paryża (Île de la Cité i Île Saint-Louis)
Dwie wyspy na Sekwanie to kolebka Paryża. To tu rzymska Lutetia, tu królowie budowali swoje pałace, a dziś bije serce turystycznej stolicy.
Île de la Cité – historyczne centrum. Znajdują się tu: katedra Notre-Dame (choć po pożarze w 2019 w rekonstrukcji, wciąż robi wrażenie), Sainte-Chapelle (gotycka kaplica z 1113 witrażami) i Conciergerie (więzienie Marii Antoniny). Spacer wzdłuż nabrzeży – widok na mosty i Pont Neuf (najstarszy most w Paryżu, 1607). Na wyspie nie ma zbyt wielu restauracji (turystyczne, drogie) – lepiej przejść na lewy brzeg.
Île Saint-Louis – spokojniejsza, bardziej mieszkalna. Wąskie uliczki, XVII-wieczne kamienice, kawiarnie, sklepy z lodami (Berthillon – słynne lody). Miejsce na romantyczny spacer.
Dla kogo? Dla miłośników historii, fotografów, romantyków.
Dojazd: Metro – stacja Cité (linia 4) lub Saint-Michel (RER B/C).
1. dzielnica – Luwr i ogrody królewskie
1. dzielnica to serce turystycznego Paryża. Znajdują się tu: Musée du Louvre (największe muzeum świata, z „Mona Lisą”), Jardin des Tuileries (ogrody między Luwrem a Place de la Concorde), Palais Royal (dziedziniec z kolumnami Burena) i Place Vendôme (luksusowe hotele i kolumna).
Co musisz zobaczyć?
- Luwr – nawet jeśli nie wchodzisz, zrób zdjęcie piramidy (Ieoh Ming Pei, 1989). Wejście przez piramidę (główne) lub przez Porte des Lions (mniej ludzi).
- Jardin des Tuileries – spacer, kawiarnie, mały diabelski młyn.
- Palais Royal – dziedziniec z czarno-białymi kolumnami (instalacja Daniela Burena, 1986). Insta.
- Place Vendôme – kolumna z brązu (na wzór rzymskiej kolumny Trajana).
Dla kogo? Dla miłośników sztuki, fotografów, turystów „must see”.
Dojazd: Metro – stacja Palais Royal – Musée du Louvre (linia 1, 7).
2. dzielnica – opery i pasaże
Mała, zaniedbywana przez turystów, ale ma swój urok. Znajduje się tu Opéra Garnier (neobarokowa opera, inspiracja dla „Upióra w operze”) i Grands Boulevards (bulwary z kinami i teatrami). Warte zobaczenia są też kryte pasażę (passages couverts) – Galerie Vivienne, Passage des Panoramas – XIX-wieczne galerie handlowe z witrażami i żeliwnymi konstrukcjami. Dziś pełne antykwariatów, sklepów z herbatą i małych knajpek.
Dla kogo? Dla architektów, miłośników starych galerii, foodies.
Dojazd: Metro – stacja Opéra (linia 3, 7, 8) lub Grands Boulevards (linia 8, 9).
3. i 4. dzielnica – Le Marais (żydowsko-gejowska dzielnica)
Le Marais to jedna z najbardziej modnych i autentycznych dzielnic Paryża. Uniknęła przebudowy Haussmanna, więc wąskie uliczki, XVII-wieczne kamienice i place. Znajdują się tu: Place des Vosges (najstarszy plac w Paryżu, 1612), Musée Picasso (w pałacu Sale), Musée Carnavalet (historia Paryża), Bibliothèque Historique de la Ville de Paris.
To także historyczna żydowska dzielnica (rue des Rosiers) – można zjeść falafel (L'As du Fallafel) i pâtisserie (Sacha Finkelsztajn). Dziś także centrum życia gejowskiego (bary, sklepy).
Co musisz zobaczyć?
- Place des Vosges – trawniki, arkady, kawiarnie. Dom, w którym mieszkał Victor Hugo (muzeum).
- Rue des Rosiers – żydowska ulica.
- Village St-Paul – antykwariaty, galerie.
Dla kogo? Dla tych, którzy szukają autentycznego Paryża, miłośników sztuki, historii, mody.
Dojazd: Metro – stacja Saint-Paul (linia 1) lub Chemin Vert (linia 8).
5. dzielnica – Dzielnica Łacińska (Latin Quarter)
To intelektualne serce Paryża. Nazwa pochodzi od łaciny – w średniowieczu studenci i uczeni (Sorbona) mówili po łacinie. Znajdują się tu: La Sorbonne (uniwersytet), Panteon (groby wielkich Francuzów), Arènes de Lutèce (rzymski amfiteatr), Musée de Cluny (średniowiecze, „Dama z jednorożcem”), rue Mouffetard (stara, brukowana ulica z targiem).
Co musisz zobaczyć?
- Panteon – wejście (12 €), widok na Paryż z kopuły.
- Rue Mouffetard – targ (codziennie rano, niedziela zamknięte). Ser, wino, owoce.
- Place de la Contrescarpe – uroczy plac (w filmie „Przed zachodem słońca”).
Dla kogo? Dla studentów, intelektualistów, miłośników starych księgarni.
Dojazd: Metro – stacja Cluny – La Sorbonne (linia 10) lub Cardinal Lemoine (linia 10).
6. dzielnica – Saint-Germain-des-Prés (kawiarnie literackie)
Dzielnica artystów i pisarzy. W latach 20. i 50. XX wieku mieszkali tu Hemingway, Fitzgerald, Sartre, Beauvoir, Picasso, Matisse. Kawiarnie: Café de Flore, Les Deux Magots, Brasserie Lipp – wciąż działają, choć drogie (kawa 7 €). Kościół Saint-Germain-des-Prés (jeden z najstarszych w Paryżu, XI w.).
Co musisz zobaczyć?
- Kawiarnie – usiądź na tarasie (nawet na godzinę). Zamów café au lait i obserwuj ludzi.
- Marché Saint-Germain – kryty targ (jedzenie, wino).
- Muzea – Musée d'Orsay (po drugiej stronie Sekwany, ale blisko), Musée Eugène Delacroix.
Dla kogo? Dla romantyków, miłośników literatury, kawoszy.
Dojazd: Metro – stacja Saint-Germain-des-Prés (linia 4).
7. dzielnica – wieża Eiffla i muzea
7. dzielnica to symbol Paryża – wieża Eiffla (tour Eiffel). Znajduje się tu też Musée d'Orsay (impresjoniści) i Musée Rodin (rzeźby, ogrody). Dzielnica jest luksusowa (ambasady, ministerstwa), ale spokojniejsza niż centrum.
Co musisz zobaczyć?
- Wieża Eiffla – wejście na 2. piętro (windą lub schodami). Tłumy, kolejki (kup bilety online z wyprzedzeniem). Najlepsze zdjęcia z Champ de Mars (parku u stóp) lub z Trocadéro (po drugiej stronie Sekwany).
- Musée d'Orsay – dawny dworzec kolejowy (1900). W środku – Van Gogh, Monet, Degas, Renoir, Manet.
- Musée Rodin – ogrody z rzeźbami („Myśliciel”, „Brama Piekieł”).
Dla kogo? Dla wszystkich (wieża), dla miłośników sztuki.
Dojazd: Metro – stacja Bir-Hakeim (linia 6), Trocadéro (linia 6, 9) lub RER C (Champ de Mars – Tour Eiffel).
8. dzielnica – Champs-Élysées i Łuk Triumfalny
8. dzielnica to prestiż i luksus. Główna oś: Champs-Élysées (od Place de la Concorde do Łuku Triumfalnego), Grand Palais, Petit Palais, Pałac Elizejski (rezydencja prezydenta). Na Champs-Élysées znajdziesz markowe sklepy (Louis Vuitton, Cartier), kina, teatry i drogie restauracje.
Co musisz zobaczyć?
- Łuk Triumfalny (Arc de Triomphe) – w centrum placu Étoile (12 alei). Wejście na dach (widok na Paryż). Pod łukiem – grób Nieznanego Żołnierza (płomień).
- Champs-Élysées – spacer (2 km). Przyjemny, ale bardzo turystyczny (drogo).
- Grand Palais – wystawy czasowe.
Dla kogo? Dla miłośników luksusu, zakupów, fotografów (widok z Łuku).
Dojazd: Metro – stacja Charles de Gaulle – Étoile (linia 1, 2, 6, RER A) – Łuk.
9. dzielnica – Opera i domy towarowe
9. dzielnica to centrum handlowe i kulturalne. Znajdują się tu: Opera Garnier, Galeries Lafayette (dom towarowy z witrażową kopułą, widok na Paryż z dachu – darmowy!), Printemps (drugi dom towarowy). Mniej turystów niż na Champs-Élysées.
Co musisz zobaczyć?
- Opera Garnier – zwiedzanie (15 €), wejście na balkon (widok).
- Galeries Lafayette – wejdź na dach (bezpłatny widok na wieżę Eiffla i Operę).
- Passage Verdeau – kryty pasaż (antyki).
Dla kogo? Dla zakupoholików, miłośników architektury.
Dojazd: Metro – stacja Opéra (linia 3, 7, 8) lub Chaussée d'Antin – La Fayette (linia 7, 9).
18. dzielnica – Montmartre (wsie w mieście)
Montmartre to dawna wieś włączona do Paryża w 1860 roku. Znajduje się na wzgórzu (130 m). To dzielnica artystów – w XIX i XX wieku mieszkali tu Picasso, Van Gogh, Renoir, Utrillo, Toulouse-Lautrec. Dziś bardzo turystyczna, ale wciąż urocza.
Co musisz zobaczyć?
- Sacré-Cœur – biała bazylika na szczycie (wstęp wolny, ale wejście na kopułę – 7 €). Widok na Paryż.
- Place du Tertre – plac artystów (portrety, karykatury). Drogie, ale klimatyczne.
- Moulin Rouge – słynny kabaret przy bulwarze Clichy (czerwony młyn).
- Vineyard of Montmartre – winnica (Clos Montmartre) – jedyna w Paryżu (święto winobrania w październiku).
- Cimetière de Montmartre – cmentarz (groby Stendhala, Offenbacha, Degasa).
Gdzie zjeść? Rue Lepic (sklepy), Rue des Abbesses (kawiarnie). Unikaj restauracji na Place du Tertre (drogie, przeciętne).
Dla kogo? Dla romantyków, artystów, fotografów, par.
Dojazd: Metro – stacja Abbesses (linia 12) – najgłębsza stacja w Paryżu (windy) lub Anvers (linia 2) + kolejka linowa (funiculaire) lub schody.
13. dzielnica – azjatyckie Chinatown
13. dzielnica to „Chinatown” Paryża (choć z wpływami wietnamskimi, laotańskimi, kambodżańskimi). Znajduje się przy Avenue d'Ivry i Avenue de Choisy. To centrum handlu (sklepy azjatyckie), restauracji z pho, dim sum, bánh mì. Mało turystów, tanio. W 13. dzielnicy znajduje się też Bibliothèque François Mitterrand (ogromna biblioteka narodowa) i Les Frigos (dawna chłodnia, dziś pracownie artystów).
Dla kogo? Dla foodies (tanie, autentyczne jedzenie).
Dojazd: Metro – stacja Place d'Italie (linia 5, 6, 7) lub Tolbiac (linia 7).
19. dzielnica – kanały i parki
19. dzielnica to bardziej lokalny Paryż, z Parkiem La Villette (kanały, muzea nauki, sale koncertowe), kanałem Saint-Martin (spacery, pikniki, knajpki) i Parc des Buttes-Chaumont (wzgórza, groty, jezioro – jeden z najpiękniejszych parków w Paryżu). To dzielnica młodych, studentów, artystów.
Dla kogo? Dla tych, którzy chcą uciec od turystów.
Dojazd: Metro – stacja Laumière (linia 5) lub Buttes-Chaumont (linia 7 bis) – rzadka.
Podsumowanie – która dzielnica dla kogo?
| Jeśli chcesz… | Wybierz dzielnicę |
| Zobaczyć Luwr i Mona Lisę | 1. dzielnica (Louvre) |
| Poczuc historyczne serce Paryża | Île de la Cité, Île Saint-Louis |
| Modnych butików, żydowskich falafeli | Le Marais (3-4.) |
| Klimatu kawiarni literackich | 6. dzielnica (Saint-Germain) |
| Widoku z wieży Eiffla | 7. dzielnica |
| Luksusu i Łuku Triumfalnego | 8. dzielnica (Champs-Élysées) |
| Zakupów w domach towarowych | 9. dzielnica (Opéra) |
| Artystycznej wioski Montmartre | 18. dzielnica |
| Azjatyckiego jedzenia | 13. dzielnica |
| Lokalnego, spokojnego Paryża | 19. dzielnica (kanały) |
W kolejnych rozdziałach odwiedzimy największe zabytki i muzea, które definiują Paryż.ROZDZIAŁ 3: NAJWIĘKSZE ZABYTKI PARYŻA
Kiedy mówi się „Paryż”, większości przychodzą na myśl trzy rzeczy: wieża Eiffla, Luwr i Notre-Dame. To ikony rozpoznawalne na całym świecie. Ale Paryż ma znacznie więcej do zaoferowania – od gotyckich katedr i królewskich pałaców po modernistyczne centra sztuki i podziemne labirynty. Ten rozdział zabierze cię w podróż przez najważniejsze zabytki Paryża – od tych, które musisz zobaczyć, po te często pomijane w pośpiesznych przewodnikach.
Uwaga: Wszystkie ceny są orientacyjne (2025/2026). Bilety do większości muzeów i zabytków można kupić online z wyprzedzeniem, co pozwala uniknąć kolejek.
Tour Eiffel (Wieża Eiffla) – symbol Paryża
Tour Eiffel to nie tylko najsłynniejszy zabytek Paryża, ale jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli na świecie. Zbudowana przez Gustave'a Eiffla na Wystawę Światową w 1889 roku (100-lecie Rewolucji Francuskiej), miała być tymczasowa. Miała stać 20 lat, a potem zostać rozebrana. Dziś jest wiecznym symbolem miasta.
Trochę historii: Budowa trwała 2 lata, 2 miesiące i 5 dni (1887-1889). Przy pracy 300 robotników. Wieża miała 300 metrów wysokości (dziś 330 metrów z antenami). Była najwyższym budynkiem świata do 1930 roku (Chrysler Building w Nowym Jorku). W 1909 roku miasto zdecydowało się jej nie rozbierać – okazała się przydatna jako antena radiowa.
Dla turysty:
- Poziomy: 1. piętro (57 m), 2. piętro (115 m), 3. piętro (276 m – tylko windą). Z 2. piętra najlepszy widok na miasto (widać Sacré-Cœur, Łuk Triumfalny, La Défense). Z 3. piętra widok jest wyższy, ale mniej „paryski” (wszystko wygląda jak z lotu ptaka).
- Wejście: Schody (674 stopni na 2. piętro) lub windy. Schody są tańsze i mniej kolejek, ale męczące. Windy mają długie kolejki (nawet 2-3 godziny w sezonie). Kup bilety online z wyprzedzeniem – unikniesz kolejek.
- Kiedy iść? O zachodzie słońca (złote światło). Co godzinę po zmroku wieża migocze (5 minut). Latem ściemnia się późno – sprawdź godziny.
- Gdzie robić zdjęcia? Z Champ de Mars (park u stóp, widok na całą wieżę) lub z Trocadéro (po drugiej stronie Sekwany – klasyczna pocztówka).
Ciekawostka: Gustave Eiffel miał swoje biuro na szczycie wieży. Dziś jest tam wystawa o jego życiu i replika biura.
Praktyczne informacje:
- Bilety: winda na 2. piętro: 18-20 €, winda na szczyt: 28-30 €, schody na 2. piętro: 12-14 €.
- Dojazd: Metro – stacja Bir-Hakeim (linia 6) lub Trocadéro (linia 6, 9). RER C – stacja Champ de Mars – Tour Eiffel.
Cathédrale Notre-Dame de Paris – gotycka perła
Notre-Dame („Nasza Pani”) to gotycka katedra na Île de la Cité, budowana od 1163 do 1345 roku. Była świadkiem koronacji Napoleona (1804), beatyfikacji Joanny d'Arc (1909) i wielu historycznych wydarzeń. 15 kwietnia 2019 roku świat obiegła wiadomość o pożarze – zawaliła się iglica i część dachu, ale główna konstrukcja i fasada ocalały. Trwa odbudowa (planowane ponowne otwarcie na koniec 2024 roku).
Co musisz zobaczyć
- Fasada zachodnia – trzy portale („Sąd Ostateczny”, „Matka Boska”, „św. Anna”), galeria królów.
- Witraże rozetowe – północna rozeta (13 m średnicy), południowa rozeta, zachodnia rozeta.
- Skarbiec – relikwie (m.in. korona cierniowa, fragment Krzyża Świętego).
- Krypty – pod placem przed katedrą (pozostałości rzymskie i średniowieczne).
- Wieże – 387 schodów (widok na Paryż i dach katedry).
Dla turysty: Przed pożarem wstęp był darmowy (do katedry), wieże i skarbiec płatne. Po odbudowie może się to zmienić. Sprawdź aktualne informacje.
Ciekawostka: Dzwony Notre-Dame mają imiona: „Emmanuel” (największy, 13 ton), „Marie”, „Gabriel”, „Anne-Geneviève”. Dzwonnik Quasimodo to postać fikcyjna (powieść Victora Hugo „Dzwonnik z Notre-Dame”, 1831).
Dojazd: Metro – stacja Cité (linia 4) lub Saint-Michel (linia 4, RER B/C).
Musée du Louvre – największe muzeum świata
Luwr to nie tylko muzeum – to dawny pałac królów Francji. Zamek zbudowany w XII wieku (Filip II August), przebudowany na renesansowy pałac przez Franciszka I (XVI w.), rozbudowany przez Ludwika XIV (przeniósł dwór do Wersalu). Od 1793 roku muzeum publiczne. Dziś ma powierzchnię 72 735 m², około 38 000 eksponatów (z czego wystawionych jest około 35 000) i rocznie przyciąga ponad 10 milionów zwiedzających.
Co musisz zobaczyć (najsłynniejsze dzieła):
- Mona Lisa (La Joconde) – Leonardo da Vinci (1503-1519). Mała, za szkłem, zawsze tłum. Można zrobić zdjęcie (bez flesza). Jej uśmiech wciąż intryguje.
- Wenus z Milo (Vénus de Milo) – grecka rzeźba (ok. 100 p.n.e.). Bez rąk, ale piękna.
- Nike z Samotraki (Victoire de Samothrace) – grecka rzeźba (ok. 190 p.n.e.). Na szczycie schodów. Dynamiczna, jakby leciała.
- Koronacja Napoleona – Jacques-Louis David (1807). Ogromne płótno (6x9 m) przedstawiające koronację Napoleona w Notre-Dame.
- „Lalkarz” (Le Nain), „Zegar” (Chardin).
Jak zwiedzać?
- Nie idź do wszystkich skrzydeł – muzeum jest ogromne. Wybierz 2-3 sekcje (np. rzeźba grecka + malarstwo włoskie). Plan minimum: Wing Denon (Mona Lisa, Nike, Wenus).
- Kup bilet online z wyprzedzeniem (kolejki nawet 2 godziny). Wejście przez piramidę (główne) lub Porte des Lions (mniej ludzi, ale czasem zamknięte).
- Wejście od strony Palais Royal – mniej kolejki.
- Weź audioprzewodnik (5-6 €) – historia każdego dzieła.
Ciekawostka: Piramida Luwru (Ieoh Ming Pei, 1989) początkowo budziła kontrowersje – dziś jest symbolem muzeum. Ma 21,6 m wysokości i 673 szklane tafle.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 15-22 € (w zależności od wystaw). Bezpłatnie w pierwszą niedzielę miesiąca (od października do marca) oraz dla osób poniżej 18 lat.
- Godziny: 9:00-18:00 (środa i piątek do 21:45). Zamknięte we wtorki.
- Dojazd: Metro – stacja Palais Royal – Musée du Louvre (linia 1, 7).
Arc de Triomphe (Łuk Triumfalny)
Arc de Triomphe znajduje się w centrum placu Étoile (dziś Place Charles de Gaulle), z którego rozchodzi się 12 alei (w tym Champs-Élysées). Zbudowany na rozkaz Napoleona po zwycięstwie pod Austerlitz (1805), ukończony w 1836 roku (już po jego śmierci).
Co symbolizuje? Chwałę Wielkiej Armii. Na łuku wyryto nazwiska 558 generałów i 128 bitew. Pod łukiem płonie wieczny ogień (grób Nieznanego Żołnierza z I wojny światowej).
Dla turysty:
- Wejście na dach – 284 schody (lub winda). Widok na 12 alei, wieżę Eiffla, La Défense.
- Muzeum – w środku (historia budowy).
Ciekawostka: Po I wojnie światowej w 1921 roku pochowano tu Nieznanego Żołnierza. Co wieczór o 18:30 odbywa się ceremonia ponownego zapalenia płomienia.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 13-15 € (wstęp na dach). Bezpłatnie w pierwsze niedziele od października do marca.
- Dojazd: Metro – stacja Charles de Gaulle – Étoile (linia 1, 2, 6, RER A).
Sacré-Cœur (Bazylika Najświętszego Serca)
Sacré-Cœur to biała bazylika na szczycie wzgórza Montmartre (130 m n.p.m.). Zbudowana w latach 1875-1914 w stylu romańsko-bizantyjskim, jako wotum pokuty po klęsce Francji w wojnie z Prusami (1870) i komunie paryskiej (1871).
Co musisz zobaczyć?
- Fasada – biały kamień (trawertyn), który z czasem staje się jaśniejszy (pod wpływem deszczu).
- Wnętrze – duża mozaika Chrystusa (największa we Francji).
- Kopuła – wejście (7 €), 300 schodów. Widok na Paryż (wieża Eiffla, Łuk Triumfalny, La Défense).
- Dzwonnica – największy dzwon we Francji („La Savoyarde”, 19 ton).
Dla turysty: Wstęp do bazyliki jest darmowy (kolejki do ochrony). Kopuła płatna. Schody lub kolejka linowa (funiculaire) z Anvers.
Ciekawostka: Sacré-Cœur często jest nazywana „białą świątynią” – w nocy jest podświetlona.
Dojazd: Metro – stacja Anvers (linia 2) + kolejka linowa lub schody, lub stacja Abbesses (linia 12) + schody.
Musée d'Orsay – impresjoniści w dawnym dworcu
Musée d'Orsay mieści się w dawnym dworcu kolejowym (Orsay), zbudowanym na Wystawę Światową w 1900 roku. Po zamknięciu dworca w 1939 roku, groziła mu rozbiórka. Ostatecznie przekształcono go w muzeum sztuki XIX wieku (otwarte w 1986). Dziś to największa kolekcja impresjonizmu i postimpresjonizmu na świecie.
Co musisz zobaczyć:
- Van Gogh – „Autoportret”, „Gwiaździsta noc” (nie, to w MoMA), „Kościół w Auvers”, „Pokój van Gogha w Arles”.
- Monet – seria „Katedra w Rouen”, „Kobiety w ogrodzie”, „Lilie wodne” (nie najsłynniejsza, ale są).
- Degas – „Mała czternastoletnia tancerka”, rzeźby, pastelowe tancerki.
- Renoir – „Bal du moulin de la Galette”, „Moulin de la Galette”.
- Manet – „Olimpia”, „Śniadanie na trawie”.
Jak zwiedzać?
- Nie próbuj wszystkiego – muzeum jest duże, ale nie tak ogromne jak Luwr. Skoncentruj się na impresjonistach (piętro 5).
- Kup bilet online (kolejki w sezonie).
Ciekawostka: W sali Van Gogha jest jego słynna „Gwiaździsta noc nad Rodanem” (nie ta z MoMA). Muzeum ma też „Kawiarnię w nocy”.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 16 € (bezpłatnie w pierwszą niedzielę miesiąca).
- Godziny: 9:30-18:00 (czwartek do 21:45). Zamknięte w poniedziałki.
- Dojazd: Metro – stacja Solférino (linia 12) lub RER C (Musée d'Orsay).
Centre Pompidou – kolorowa nowoczesność
Spis treści
Wstęp: Dlaczego Paryż jest centrum sztuki
Rozdział 1: Paryż z perspektywy historii
Rozdział 2: Dzielnice Paryża, które trzeba poznać
Rozdział 3: Największe zabytki Paryża
Rozdział 4: Paryż i jego artyści, pisarze, myśliciele
Rozdział 5: Najciekawsze miejsca – atrakcje warte każdej minuty
Rozdział 6: Kulinarny Paryż
Rozdział 7: Ciekawostki, które zaskoczą każdego podróżnika
Rozdział 8: Praktyczne porady na podróż
Dodatek 1: 100 zdań przydatnych w Paryżu
Dodatek 2: Proponowane trasy
Dodatek 3: Paryż w filmach i literaturze
Dodatek 4: Polacy w Paryżu – artyści, naukowcy, poeci i politycy
Dodatek 5: Kalendarz wydarzeń i festiwali w Paryżu
Dodatek 6: Co kupić w Paryżu – oryginalne produkty i pamiątki
Dodatek 7: Quiz o Paryżu – 100 pytań i odpowiedzi
Dodatek 8: Sztuka w Paryżu – artyści, którzy stworzyli nowoczesność
Dodatek 9: Gdzie zobaczyć dzieła sztuki w Paryżu – muzea, galerie, pracownie
Dodatek 10: Paryż nocą – iluminacje, kawiarnie, teatry
Dodatek 11: Paryż z dziećmi – parki, muzea, atrakcje
Dodatek 12: Paryż dla zakochanych – romantyczne miejsca, hotele, restauracje
Dodatek 13: Vincent van Gogh w Paryżu – od mroku do eksplozji koloru
Dodatek 14: Chopin w Paryżu – mistrz fortepianu nad Sekwaną
Dodatek 15: Maria Skłodowska-Curie w Paryżu – nauka, determinacja i dziedzictwo
Dodatek 16: Adam Mickiewicz w Paryżu – wieszcz na emigracji
Dodatek 17: Picasso w Paryżu – rewolucjonista, który zmienił sztukę
Dodatek 18: Chagall w Paryżu – poeta koloru między Witebskiem a Sekwaną
Dodatek 19: Centre Pompidou – największa kolekcja sztuki nowoczesnej w Europie
Dodatek 20: Musée d'Orsay – od dworca do galerii impresjonizmu
Dodatek 21: Luwr – od królewskiej twierdzy do najsłynniejszego muzeum świata
Dodatek 22: Wieża Eiffla – architekt, historia i ciekawostki
Dodatek 23: Cathédrale Notre-Dame – historia, pożar, odbudowa i stan obecny
Dodatek 24: Łuk Triumfalny w Paryżu – historia, symbolika i ciekawostki
Dodatek 25: Sainte-Chapelle – klejnot gotyku na wyspie Cite
Dodatek 26: Sacré-Cœur – biała bazylika na wzgórzu męczenników
Dodatek 27: Panteon w Paryżu – od królewskiego kościoła do świątyni Wielkich Ludzi
Dodatek 28: Montmartre – artystyczne serce Paryża na wzgórzu męczenników
Dodatek 27: Moulin Rouge – narodziny francuskiego kabaretu
Dodatek 28: Kloszardzi w Paryżu – historia i życie na marginesie
Dodatek 29: Paryż a emigranci – zamieszki i dane statystyczne
Dodatek 30: Roland Garros – królewski turniej na paryskiej mączce
Dodatek 31: Paryż – stolica mody i perfum
Dodatek 32: Poza Paryżem – najlepsze jednodniowe wycieczkiWSTĘP: DLACZEGO PARYŻ JEST CENTRUM SZTUKI
Paryż – miasto, które każdy pragnie odwiedzić. Paryż to miasto tak znane i tak spopularyzowane przez artystów i ich dzieła, że właściwie wszystko już o nim wiemy z filmów, książek, że zwiedzenie go to tak naprawdę postawienie kropki nad i. Paryż to miasto, w którym każda kamienica ma swoje miejsce w jakimś dziele sztuki wizualnej czy pisanej, a każda kawiarnia skrywa historię, która się naprawdę wydarzyła lub była tylko literackim czy filmowym wyobrażeniem. To nie tylko stolica Francji – to stolica romantyzmu, rewolucji, sztuki i dobrego jedzenia.
Można tu przyjechać po raz pierwszy i poczuć się oszołomionym – bogactwem Luwru, wysokością wieży Eiffla, zgiełkiem Montmartre. Można wrócić po latach i odkryć, że Paryż wciąż ma tą niezwykłość i coraz to nowe wrażenia, zaułki Marais są bardziej modne, a nadsekwańscy księgarze (bouquinistes) wciąż sprzedają te same pocztówki w wyższych cenach.
Przede wszystkim jest to miasto wyjątkowej geografii. Przecięte Sekwaną, która dzieli je na dwa brzegi – prawy (rive droite) i lewy (rive gauche). Z dwiema wyspami w sercu – Île de la Cité i Île Saint-Louis – gdzie narodził się Paryż. Z bulwarami wytyczonymi przez barona Haussmanna, które w XIX wieku zamieniły średniowieczny labirynt w nowoczesną stolicę. Z dwudziestoma dzielnicami (arrondissements), które wiją się spiralnie jak muszla ślimaka – od Luwru w 1. po Montmartre w 18.
A potem jest historia – od rzymskiej Lutetii, przez katedrę Notre-Dame, która była świadkiem koronacji Napoleona, po Bastylię, której zdobycie rozpoczęło Wielką Rewolucję. To tu Wolter i Rousseau pisali swoje traktaty, tu Hemingway i Fitzgerald pili w kawiarniach Saint-Germain, tu Maria Skłodowska-Curie odkrywała rad, a Proust pisał „W poszukiwaniu straconego czasu”. Paryż to miasto, w którym kamienie mówią, a ulice pamiętają.
W tym e-booku nie znajdziesz jedynie listy zabytków i godzin otwarcia. Znajdziesz przede wszystkim opowieść – o tym, jak wieś rybacka nad Sekwaną stała się stolicą najpotężniejszego królestwa w Europie, jak rewolucje wstrząsały jej fundamentami, jak rodziły się ruchy artystyczne (impresjonizm, surrealizm, egzystencjalizm) i jak miasto odradzało się po wojnach.
Znajdziesz smaki paryskich boulangerie (chrupiąca bagietka, maślany croissant), zapach świeżo palonej kawy w kawiarni na rogu, widok z wieży Eiffla o zachodzie słońca i blask nocnego Montmartre. Znajdziesz też miejsca, które rzadko trafiają do przewodników – pasaże, gdzie czas się zatrzymał, małe muzea, które nie mają kolejek, i ogrody, w których paryżanie odpoczywają od zgiełku.
Dla kogo jest ten przewodnik?
Dla tych, którzy planują pierwszy raz stanąć przed wieżą Eiffla i chcą bardziej świadomie zwiedzać miasto. Dla tych, którzy już byli, ale mają wrażenie, że czegoś im brakuje – jakiejś opowieści, miejsca, które zostało pominięte a jest warte odwiedzin. Dla smakoszy, którzy croissanta chcą jeść tam, gdzie jedzą paryżanie, a nie tylko tam, gdzie prowadzi utarty szlak. Dla romantyków, którzy marzą o spacerze w deszczu po nabrzeżach Sekwany. Dla wszystkich, którzy wierzą, że podróżowanie to nie tylko oglądanie, ale przede wszystkim rozumienie.
Uzbrojony w ten e-book, telefon z naładowaną baterią (i aplikacją Bonjour RATP – przyda się!) oraz wygodne buty (i parasol – pogoda w Paryżu bywa kapryśna) – jesteś gotowy. Paryż nie jest miastem do zaliczenia. Jest miastem do przeżywania i smakowania. Daj mu czas. Nie próbuj zobaczyć wszystkiego w trzy dni. Wybierz jedną dzielnicę, usiądź w kawiarni, popatrz na ludzi. Posłuchać szelestu kół metra i dźwięku rozmów. Zgub się w Marais – to najlepsza metoda na odkrycie najlepszych rzeczy.
À bientôt à Paris – do zobaczenia w Paryżu!
– a może lepiej po francusku: Paris est une fête (Hemingway)
O ebooku:
Ebook został napisany, zaprogramowany oraz przetestowany przy użyciu najnowszej technologii informatycznej, zawiera pakiet kilkuset profesjonalnych zdjęć o wartości ponad 800 zł. Sporo zyskujesz, bo cena ebooka to tylko dwie kawy w Paryżu:)ROZDZIAŁ 1: PARYŻ Z PERSPEKTYWY HISTORII
Zanim wejdziesz do Luwru, zanim zobaczysz wieżę Eiffla i spróbujesz croissanta w paryskiej kawiarni – poznaj historię, która ukształtowała to miasto. Paryż nie powstał wczoraj ani nawet sto lat temu. Jego korzenie sięgają starożytności, a każda epoka odcisnęła na nim trwały ślad – od rzymskich aren, przez gotyckie katedry, królewskie pałace, rewolucyjne barykady, po nowoczesne wieżowce w dzielnicy La Défense. Spacerując dziś po Paryżu, dosłownie chodzisz po warstwach historii – rzymskie fundamenty kryją się pod placem przed Notre-Dame, średniowieczne mury w podziemiach Luwru, a bulwary Haussmanna przypominają o wielkiej przebudowie XIX wieku.
Legendarne początki: od Lutetii do Paryża
Zanim powstał Paryż, tereny dzisiejszego miasta zamieszkiwało celtyckie plemię Paryzjów (Parisii). Około III wieku p.n.e. założyli oni osadę rybacką i handlową na wyspie Île de la Cité – strategicznym miejscu na Sekwanie. Nazwa plemienia dała później nazwę miastu – Paris.
W 52 roku p.n.e. rzymski wódz Juliusz Cezar podbił Galię, a nad Sekwaną powstała rzymska osada Lutetia (Lutèce). Rzymianie wybudowali forum, amfiteatr (Arènes de Lutèce, który można dziś oglądać w 5. dzielnicy), akwedukty i termy (pozostałości w Musée de Cluny). Lutetia nie była wielkim miastem – liczyła około 8-10 tysięcy mieszkańców – ale była ważnym ośrodkiem administracyjnym. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego (V w. n.e.) Lutetia została opuszczona, a mieszkańcy schronili się na Île de la Cité, którą łatwiej było obronić.
W 508 roku król Franków Chlodwig I (Clovis) uczynił Paryż swoją stolicą. Miasto zaczęło się rozwijać – na wyspie powstała katedra (poprzedniczka Notre-Dame), a na lewym brzegu klasztory i szkoły.
Średniowiecze: katedry, Sorbona i wojna stuletnia
Średniowiecze to okres, w którym Paryż stał się intelektualnym sercem Europy. W XII wieku założono Uniwersytet Paryski (La Sorbonne), a na wzgórzu św. Genowefy (dzisiejsza Dzielnica Łacińska) uczyli się studenci z całej Europy.
W 1163 roku biskup Maurice de Sully rozpoczął budowę katedry Notre-Dame na miejscu dwóch starszych kościołów. Budowa trwała prawie 200 lat (ukończona ok. 1345 roku). W tym samym okresie powstały inne gotyckie arcydzieła: Sainte-Chapelle (królewska kaplica z 1113 witrażami) i Conciergerie (dawny pałac królewski, później więzienie).
W XIV wieku Paryż liczył już około 200 tysięcy mieszkańców i był jednym z największych miast Europy. Niestety, wojna stuletnia (1337-1453) i epidemia czarnej śmierci (1348-1349) zdziesiątkowały ludność. W 1420 roku Paryż został zajęty przez Anglików, a w 1429 roku wyzwolony przez Joannę d'Arc.
W 1515 roku na tron wstąpił Franciszek I – król, który sprowadził do Paryża renesans. To on zaprosił Leonarda da Vinci, a także rozpoczął budowę nowego pałacu w Luwrze, przekształcając średniowieczną twierdzę w renesansową rezydencję królewską.
Era Burbonów: od Luwru do Wersalu
Wiek XVII to okres monarchii absolutnej. Król Ludwik XIV („Król Słońce”) przeniósł dwór do Wersalu (1682), a Paryż stracił na politycznym znaczeniu, ale zyskał jako centrum kulturalne. Ludwik XIV zlecił budowę Place Vendôme i Colonne Vendôme (kolumna na wzór rzymskiej kolumny Trajana). Założono też Académie des Sciences i Comédie-Française.
W XVIII wieku Paryż stał się stolicą Oświecenia. Wolter, Rousseau, Diderot i encyklopedyści tworzyli swoje dzieła w kawiarniach i salonach literackich. Paryż liczył już około 600 tysięcy mieszkańców.
1789 – Wielka Rewolucja Francuska
14 lipca 1789 roku paryski tłum zdobył Bastylię – więzienie i symbol królewskiej tyranii. To wydarzenie zapoczątkowało Wielką Rewolucję Francuską. W ciągu kilku lat obalono monarchię, zgilotynowano króla Ludwika XVI i królową Marię Antoninę (na placu Rewolucji, dziś Place de la Concorde), a Francja stała się republiką.
Paryż był areną terroru (jakobinów pod wodzą Robespierre'a), ale też narodzin nowych ideałów – „Wolność, Równość, Braterstwo” (Liberté, Égalité, Fraternité). Rewolucja zostawiła ślady: Place de la Bastille (z kolumną), Conciergerie (więzienie Marii Antoniny), Panteon (grób Woltera i Rousseau).
Napoleon Bonaparte – imperium i chwała
W 1799 roku generał Napoleon Bonaparte przejął władzę w zamachu stanu, a w 1804 roku koronował się na cesarza Francuzów. Jego rządy (Konsulat i Cesarstwo) przyniosły Paryżowi nowe monumenty: Łuk Triumfalny (Arc de Triomphe) na cześć Wielkiej Armii, Kolumnę Vendôme (z brązu, przetopiona z armat zdobytych pod Austerlitz), Place de la Bourse (giełda). Kazał też wybudować pierwsze żelazne mosty nad Sekwaną.
Po upadku Napoleona (1815) Paryż został zajęty przez wojska koalicji antyfrancuskiej. Przywrócono monarchię, ale ideały rewolucji pozostały.
XIX wiek: przebudowa Paryża przez barona Haussmanna
W 1848 roku wybuchła kolejna rewolucja, która obaliła króla Ludwika Filipa i dała początek II Republice. W 1852 roku prezydent Ludwik Napoleon Bonaparte (bratanek Napoleona I) ogłosił się cesarzem Napoleonem III. To pod jego rządami Paryż przeszedł największą transformację w swojej historii.
Mianował on Georgesa-Eugène'a Haussmanna prefektem Sekwany z misją: „przewietrzyć, uporządkować i upiększyć” miasto. W ciągu 17 lat (1853-1870) Haussmann wyburzył średniowieczne zaułki i wytyczył szerokie bulwary (Grands Boulevards), place (Place de l'Étoile, dziś Place Charles de Gaulle, wokół Łuku Triumfalnego), parki (Bois de Boulogne, Bois de Vincennes), operę (Opéra Garnier) i nowe kanały.
Nowy Paryż był funkcjonalny – szerokie ulice uniemożliwiały wznoszenie barykad (jak podczas rewolucji) i ułatwiały przemieszczanie wojsk. Dziś to właśnie ten „Haussmannowski Paryż” z jasnymi kamienicami i żeliwnymi balkonami kojarzy się turystom jako „prawdziwy Paryż”.
1889 – Wystawa Światowa i wieża Eiffla
W 1889 roku Francja obchodziła 100-lecie Rewolucji Francuskiej. Z tej okazji zorganizowano Wystawę Światową, a na jej wejście zbudowano wieżę Eiffla – 300-metrową konstrukcję z kutego żelaza, która miała być tymczasowa.
Wiele środowisk (w tym pisarze i artyści) protestowało przeciwko „potwornej” wieży – nazywano ją „tragicznym latarnikiem”, „śmiesznym kominem fabrycznym”. Jednak konstrukcja Gustave'a Eiffla okazała się sukcesem – przyciągnęła 2 miliony zwiedzających podczas wystawy i nigdy nie została rozebrana. Dziś jest najsłynniejszym symbolem Paryża.
I i II wojna światowa – okupacja i wyzwolenie
Podczas I wojny światowej Paryż nie został zajęty przez Niemców, choć był bombardowany („Wielka Bertha” – działo dalekosiężne) i atakowany przez samoloty (tzw. „bitwa o Paryż”).
W 1940 roku, podczas II wojny światowej, Niemcy wkroczyli do Paryża. Miasto było okupowane przez 4 lata. Hitler chciał zniszczyć wieżę Eiffla (na szczęście rozkaz nie został wykonany). Paryżanie żyli w trudnych warunkach – brak żywności, represje, wywózki Żydów do obozów.
Wyzwolenie Paryża nastąpiło 25 sierpnia 1944 roku. Wojska alianckie (głównie francuskie pod dowództwem generała Leclerca i hiszpańskie republikanie) wkroczyły do miasta, a ostatni niemiecki garnizon skapitulował w Hotelu Meurice. Generał de Gaulle przeszedł w triumfalnym pochodzie pod Łukiem Triumfalnym.
Maj 1968 – studenckie protesty
W maju 1968 roku Paryż był świadkiem największych protestów społecznych w powojennej Francji. Studenci Dzielnicy Łacińskiej (Sorbona) protestowali przeciwko konserwatyzmowi systemu edukacji i konsumpcjonizmowi. Dołączyli do nich robotnicy, a w całej Francji wybuchły strajki. Demonstracje były brutalnie tłumione przez policję („noc barykad”), ale ostatecznie prezydent de Gaulle podał się do dymisji (1969). „Maj 68” zmienił mentalność Francuzów – dziś symbol buntu przeciwko autorytetom.
Współczesny Paryż – wielkie muzea i nowe wyzwania
Po wojnie Paryż odbudował się i stał się centrum sztuki, mody i dyplomacji. Powstały nowe instytucje kultury: Centre Pompidou (1977, architektury high-tech), Musée d'Orsay (1986, dawny dworzec kolejowy), Cité des Sciences et de l'Industrie (1986), Grande Arche de la Défense (1989), Quai Branly Museum (2006, sztuka pozaeuropejska), a w 2015 roku Louis Vuitton Foundation (architekt Frank Gehry).
15 kwietnia 2019 roku świat obiegła wiadomość o pożarze katedry Notre-Dame. Zawaliła się iglica i część dachu, ale główna konstrukcja i relikwie (m.in. korona cierniowa) ocalały. Trwa odbudowa (planowane zakończenie 2024-2025). Dla paryżan to symboliczna rana.
Dziś Paryż mierzy się z wyzwaniami – przestępczość (kieszonkowcy), przeludnienie (ponad 2,1 miliona w centrum, 12 milionów w aglomeracji), koszty życia (jedne z najwyższych na świecie), terroryzm (ataki z 2015 i 2018 roku) oraz migracja (przedmieścia, problemy integracji). Mimo wszystko pozostaje miastem światła – jednym z najbardziej turystycznych miejsc na ziemi (ponad 30 milionów turystów rocznie).
Najważniejsze daty w historii Paryża (ściągawka na podróż)
| Rok | Wydarzenie |
| 52 p.n.e. | Podbój Lutetii przez Rzymian |
| 508 | Chlodwig I czyni Paryż stolicą Franków |
| 1163–1345 | Budowa katedry Notre-Dame |
| 1789 | 14 lipca – zdobycie Bastylii (Rewolucja Francuska) |
| 1804 | Napoleon koronuje się na cesarza w Notre-Dame |
| 1836 | Ukończenie Łuku Triumfalnego |
| 1853–1870 | Przebudowa Paryża przez Haussmanna |
| 1889 | Wieża Eiffla (Wystawa Światowa) |
| 1940–1944 | Okupacja niemiecka |
| 1944 | 25 sierpnia – wyzwolenie Paryża |
| 1968 | Maj – studenckie protesty |
| 2019 | Pożar Notre-Dame |
Idąc dziś przez Paryż, masz pod stopami dwa tysiące lat historii – od rzymskich aren przez gotyckie katedry, królewskie pałace, rewolucyjne barykady, po wieżę Eiffla i nowoczesne muzea. Każda dzielnica ma swoją historię. W kolejnych rozdziałach odwiedzimy miejsca, w których ta historia jest najbardziej namacalna.ROZDZIAŁ 2: DZIELNICE PARYŻA, KTÓRE TRZEBA POZNAĆ
Paryż nie jest jednym miastem – jest zbiorem dwudziestu małych miasteczek (arrondissements), które układają się w spiralę, zaczynając od centrum (1. dzielnica) i kręcąc się na zewnątrz (aż do 20. dzielnicy). Każda ma inny charakter – od królewskiego Luwru, przez artystyczny Montmartre, po żydowsko-gejowskie Marais. Możesz spędzić tydzień w Paryżu i zobaczyć tylko kilka dzielnic – a i tak nie poznasz ich w pełni. Ten rozdział pomoże ci zdecydować, gdzie się udać, gdy masz mało czasu, a gdzie się zatrzymać, gdy chcesz poczuć prawdziwy paryski klimat.
Uwaga: System adresów w Paryżu jest prostszy niż np. w Tokio – ulice mają nazwy, a numery rosną zgodnie z kierunkiem. Ale metra (14 linii, 300 stacji) jest gęste – łatwo się zgubić. W centrum najbezpieczniej chodzić pieszo.
Wyspy – serce Paryża (Île de la Cité i Île Saint-Louis)
Dwie wyspy na Sekwanie to kolebka Paryża. To tu rzymska Lutetia, tu królowie budowali swoje pałace, a dziś bije serce turystycznej stolicy.
Île de la Cité – historyczne centrum. Znajdują się tu: katedra Notre-Dame (choć po pożarze w 2019 w rekonstrukcji, wciąż robi wrażenie), Sainte-Chapelle (gotycka kaplica z 1113 witrażami) i Conciergerie (więzienie Marii Antoniny). Spacer wzdłuż nabrzeży – widok na mosty i Pont Neuf (najstarszy most w Paryżu, 1607). Na wyspie nie ma zbyt wielu restauracji (turystyczne, drogie) – lepiej przejść na lewy brzeg.
Île Saint-Louis – spokojniejsza, bardziej mieszkalna. Wąskie uliczki, XVII-wieczne kamienice, kawiarnie, sklepy z lodami (Berthillon – słynne lody). Miejsce na romantyczny spacer.
Dla kogo? Dla miłośników historii, fotografów, romantyków.
Dojazd: Metro – stacja Cité (linia 4) lub Saint-Michel (RER B/C).
1. dzielnica – Luwr i ogrody królewskie
1. dzielnica to serce turystycznego Paryża. Znajdują się tu: Musée du Louvre (największe muzeum świata, z „Mona Lisą”), Jardin des Tuileries (ogrody między Luwrem a Place de la Concorde), Palais Royal (dziedziniec z kolumnami Burena) i Place Vendôme (luksusowe hotele i kolumna).
Co musisz zobaczyć?
- Luwr – nawet jeśli nie wchodzisz, zrób zdjęcie piramidy (Ieoh Ming Pei, 1989). Wejście przez piramidę (główne) lub przez Porte des Lions (mniej ludzi).
- Jardin des Tuileries – spacer, kawiarnie, mały diabelski młyn.
- Palais Royal – dziedziniec z czarno-białymi kolumnami (instalacja Daniela Burena, 1986). Insta.
- Place Vendôme – kolumna z brązu (na wzór rzymskiej kolumny Trajana).
Dla kogo? Dla miłośników sztuki, fotografów, turystów „must see”.
Dojazd: Metro – stacja Palais Royal – Musée du Louvre (linia 1, 7).
2. dzielnica – opery i pasaże
Mała, zaniedbywana przez turystów, ale ma swój urok. Znajduje się tu Opéra Garnier (neobarokowa opera, inspiracja dla „Upióra w operze”) i Grands Boulevards (bulwary z kinami i teatrami). Warte zobaczenia są też kryte pasażę (passages couverts) – Galerie Vivienne, Passage des Panoramas – XIX-wieczne galerie handlowe z witrażami i żeliwnymi konstrukcjami. Dziś pełne antykwariatów, sklepów z herbatą i małych knajpek.
Dla kogo? Dla architektów, miłośników starych galerii, foodies.
Dojazd: Metro – stacja Opéra (linia 3, 7, 8) lub Grands Boulevards (linia 8, 9).
3. i 4. dzielnica – Le Marais (żydowsko-gejowska dzielnica)
Le Marais to jedna z najbardziej modnych i autentycznych dzielnic Paryża. Uniknęła przebudowy Haussmanna, więc wąskie uliczki, XVII-wieczne kamienice i place. Znajdują się tu: Place des Vosges (najstarszy plac w Paryżu, 1612), Musée Picasso (w pałacu Sale), Musée Carnavalet (historia Paryża), Bibliothèque Historique de la Ville de Paris.
To także historyczna żydowska dzielnica (rue des Rosiers) – można zjeść falafel (L'As du Fallafel) i pâtisserie (Sacha Finkelsztajn). Dziś także centrum życia gejowskiego (bary, sklepy).
Co musisz zobaczyć?
- Place des Vosges – trawniki, arkady, kawiarnie. Dom, w którym mieszkał Victor Hugo (muzeum).
- Rue des Rosiers – żydowska ulica.
- Village St-Paul – antykwariaty, galerie.
Dla kogo? Dla tych, którzy szukają autentycznego Paryża, miłośników sztuki, historii, mody.
Dojazd: Metro – stacja Saint-Paul (linia 1) lub Chemin Vert (linia 8).
5. dzielnica – Dzielnica Łacińska (Latin Quarter)
To intelektualne serce Paryża. Nazwa pochodzi od łaciny – w średniowieczu studenci i uczeni (Sorbona) mówili po łacinie. Znajdują się tu: La Sorbonne (uniwersytet), Panteon (groby wielkich Francuzów), Arènes de Lutèce (rzymski amfiteatr), Musée de Cluny (średniowiecze, „Dama z jednorożcem”), rue Mouffetard (stara, brukowana ulica z targiem).
Co musisz zobaczyć?
- Panteon – wejście (12 €), widok na Paryż z kopuły.
- Rue Mouffetard – targ (codziennie rano, niedziela zamknięte). Ser, wino, owoce.
- Place de la Contrescarpe – uroczy plac (w filmie „Przed zachodem słońca”).
Dla kogo? Dla studentów, intelektualistów, miłośników starych księgarni.
Dojazd: Metro – stacja Cluny – La Sorbonne (linia 10) lub Cardinal Lemoine (linia 10).
6. dzielnica – Saint-Germain-des-Prés (kawiarnie literackie)
Dzielnica artystów i pisarzy. W latach 20. i 50. XX wieku mieszkali tu Hemingway, Fitzgerald, Sartre, Beauvoir, Picasso, Matisse. Kawiarnie: Café de Flore, Les Deux Magots, Brasserie Lipp – wciąż działają, choć drogie (kawa 7 €). Kościół Saint-Germain-des-Prés (jeden z najstarszych w Paryżu, XI w.).
Co musisz zobaczyć?
- Kawiarnie – usiądź na tarasie (nawet na godzinę). Zamów café au lait i obserwuj ludzi.
- Marché Saint-Germain – kryty targ (jedzenie, wino).
- Muzea – Musée d'Orsay (po drugiej stronie Sekwany, ale blisko), Musée Eugène Delacroix.
Dla kogo? Dla romantyków, miłośników literatury, kawoszy.
Dojazd: Metro – stacja Saint-Germain-des-Prés (linia 4).
7. dzielnica – wieża Eiffla i muzea
7. dzielnica to symbol Paryża – wieża Eiffla (tour Eiffel). Znajduje się tu też Musée d'Orsay (impresjoniści) i Musée Rodin (rzeźby, ogrody). Dzielnica jest luksusowa (ambasady, ministerstwa), ale spokojniejsza niż centrum.
Co musisz zobaczyć?
- Wieża Eiffla – wejście na 2. piętro (windą lub schodami). Tłumy, kolejki (kup bilety online z wyprzedzeniem). Najlepsze zdjęcia z Champ de Mars (parku u stóp) lub z Trocadéro (po drugiej stronie Sekwany).
- Musée d'Orsay – dawny dworzec kolejowy (1900). W środku – Van Gogh, Monet, Degas, Renoir, Manet.
- Musée Rodin – ogrody z rzeźbami („Myśliciel”, „Brama Piekieł”).
Dla kogo? Dla wszystkich (wieża), dla miłośników sztuki.
Dojazd: Metro – stacja Bir-Hakeim (linia 6), Trocadéro (linia 6, 9) lub RER C (Champ de Mars – Tour Eiffel).
8. dzielnica – Champs-Élysées i Łuk Triumfalny
8. dzielnica to prestiż i luksus. Główna oś: Champs-Élysées (od Place de la Concorde do Łuku Triumfalnego), Grand Palais, Petit Palais, Pałac Elizejski (rezydencja prezydenta). Na Champs-Élysées znajdziesz markowe sklepy (Louis Vuitton, Cartier), kina, teatry i drogie restauracje.
Co musisz zobaczyć?
- Łuk Triumfalny (Arc de Triomphe) – w centrum placu Étoile (12 alei). Wejście na dach (widok na Paryż). Pod łukiem – grób Nieznanego Żołnierza (płomień).
- Champs-Élysées – spacer (2 km). Przyjemny, ale bardzo turystyczny (drogo).
- Grand Palais – wystawy czasowe.
Dla kogo? Dla miłośników luksusu, zakupów, fotografów (widok z Łuku).
Dojazd: Metro – stacja Charles de Gaulle – Étoile (linia 1, 2, 6, RER A) – Łuk.
9. dzielnica – Opera i domy towarowe
9. dzielnica to centrum handlowe i kulturalne. Znajdują się tu: Opera Garnier, Galeries Lafayette (dom towarowy z witrażową kopułą, widok na Paryż z dachu – darmowy!), Printemps (drugi dom towarowy). Mniej turystów niż na Champs-Élysées.
Co musisz zobaczyć?
- Opera Garnier – zwiedzanie (15 €), wejście na balkon (widok).
- Galeries Lafayette – wejdź na dach (bezpłatny widok na wieżę Eiffla i Operę).
- Passage Verdeau – kryty pasaż (antyki).
Dla kogo? Dla zakupoholików, miłośników architektury.
Dojazd: Metro – stacja Opéra (linia 3, 7, 8) lub Chaussée d'Antin – La Fayette (linia 7, 9).
18. dzielnica – Montmartre (wsie w mieście)
Montmartre to dawna wieś włączona do Paryża w 1860 roku. Znajduje się na wzgórzu (130 m). To dzielnica artystów – w XIX i XX wieku mieszkali tu Picasso, Van Gogh, Renoir, Utrillo, Toulouse-Lautrec. Dziś bardzo turystyczna, ale wciąż urocza.
Co musisz zobaczyć?
- Sacré-Cœur – biała bazylika na szczycie (wstęp wolny, ale wejście na kopułę – 7 €). Widok na Paryż.
- Place du Tertre – plac artystów (portrety, karykatury). Drogie, ale klimatyczne.
- Moulin Rouge – słynny kabaret przy bulwarze Clichy (czerwony młyn).
- Vineyard of Montmartre – winnica (Clos Montmartre) – jedyna w Paryżu (święto winobrania w październiku).
- Cimetière de Montmartre – cmentarz (groby Stendhala, Offenbacha, Degasa).
Gdzie zjeść? Rue Lepic (sklepy), Rue des Abbesses (kawiarnie). Unikaj restauracji na Place du Tertre (drogie, przeciętne).
Dla kogo? Dla romantyków, artystów, fotografów, par.
Dojazd: Metro – stacja Abbesses (linia 12) – najgłębsza stacja w Paryżu (windy) lub Anvers (linia 2) + kolejka linowa (funiculaire) lub schody.
13. dzielnica – azjatyckie Chinatown
13. dzielnica to „Chinatown” Paryża (choć z wpływami wietnamskimi, laotańskimi, kambodżańskimi). Znajduje się przy Avenue d'Ivry i Avenue de Choisy. To centrum handlu (sklepy azjatyckie), restauracji z pho, dim sum, bánh mì. Mało turystów, tanio. W 13. dzielnicy znajduje się też Bibliothèque François Mitterrand (ogromna biblioteka narodowa) i Les Frigos (dawna chłodnia, dziś pracownie artystów).
Dla kogo? Dla foodies (tanie, autentyczne jedzenie).
Dojazd: Metro – stacja Place d'Italie (linia 5, 6, 7) lub Tolbiac (linia 7).
19. dzielnica – kanały i parki
19. dzielnica to bardziej lokalny Paryż, z Parkiem La Villette (kanały, muzea nauki, sale koncertowe), kanałem Saint-Martin (spacery, pikniki, knajpki) i Parc des Buttes-Chaumont (wzgórza, groty, jezioro – jeden z najpiękniejszych parków w Paryżu). To dzielnica młodych, studentów, artystów.
Dla kogo? Dla tych, którzy chcą uciec od turystów.
Dojazd: Metro – stacja Laumière (linia 5) lub Buttes-Chaumont (linia 7 bis) – rzadka.
Podsumowanie – która dzielnica dla kogo?
| Jeśli chcesz… | Wybierz dzielnicę |
| Zobaczyć Luwr i Mona Lisę | 1. dzielnica (Louvre) |
| Poczuc historyczne serce Paryża | Île de la Cité, Île Saint-Louis |
| Modnych butików, żydowskich falafeli | Le Marais (3-4.) |
| Klimatu kawiarni literackich | 6. dzielnica (Saint-Germain) |
| Widoku z wieży Eiffla | 7. dzielnica |
| Luksusu i Łuku Triumfalnego | 8. dzielnica (Champs-Élysées) |
| Zakupów w domach towarowych | 9. dzielnica (Opéra) |
| Artystycznej wioski Montmartre | 18. dzielnica |
| Azjatyckiego jedzenia | 13. dzielnica |
| Lokalnego, spokojnego Paryża | 19. dzielnica (kanały) |
W kolejnych rozdziałach odwiedzimy największe zabytki i muzea, które definiują Paryż.ROZDZIAŁ 3: NAJWIĘKSZE ZABYTKI PARYŻA
Kiedy mówi się „Paryż”, większości przychodzą na myśl trzy rzeczy: wieża Eiffla, Luwr i Notre-Dame. To ikony rozpoznawalne na całym świecie. Ale Paryż ma znacznie więcej do zaoferowania – od gotyckich katedr i królewskich pałaców po modernistyczne centra sztuki i podziemne labirynty. Ten rozdział zabierze cię w podróż przez najważniejsze zabytki Paryża – od tych, które musisz zobaczyć, po te często pomijane w pośpiesznych przewodnikach.
Uwaga: Wszystkie ceny są orientacyjne (2025/2026). Bilety do większości muzeów i zabytków można kupić online z wyprzedzeniem, co pozwala uniknąć kolejek.
Tour Eiffel (Wieża Eiffla) – symbol Paryża
Tour Eiffel to nie tylko najsłynniejszy zabytek Paryża, ale jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli na świecie. Zbudowana przez Gustave'a Eiffla na Wystawę Światową w 1889 roku (100-lecie Rewolucji Francuskiej), miała być tymczasowa. Miała stać 20 lat, a potem zostać rozebrana. Dziś jest wiecznym symbolem miasta.
Trochę historii: Budowa trwała 2 lata, 2 miesiące i 5 dni (1887-1889). Przy pracy 300 robotników. Wieża miała 300 metrów wysokości (dziś 330 metrów z antenami). Była najwyższym budynkiem świata do 1930 roku (Chrysler Building w Nowym Jorku). W 1909 roku miasto zdecydowało się jej nie rozbierać – okazała się przydatna jako antena radiowa.
Dla turysty:
- Poziomy: 1. piętro (57 m), 2. piętro (115 m), 3. piętro (276 m – tylko windą). Z 2. piętra najlepszy widok na miasto (widać Sacré-Cœur, Łuk Triumfalny, La Défense). Z 3. piętra widok jest wyższy, ale mniej „paryski” (wszystko wygląda jak z lotu ptaka).
- Wejście: Schody (674 stopni na 2. piętro) lub windy. Schody są tańsze i mniej kolejek, ale męczące. Windy mają długie kolejki (nawet 2-3 godziny w sezonie). Kup bilety online z wyprzedzeniem – unikniesz kolejek.
- Kiedy iść? O zachodzie słońca (złote światło). Co godzinę po zmroku wieża migocze (5 minut). Latem ściemnia się późno – sprawdź godziny.
- Gdzie robić zdjęcia? Z Champ de Mars (park u stóp, widok na całą wieżę) lub z Trocadéro (po drugiej stronie Sekwany – klasyczna pocztówka).
Ciekawostka: Gustave Eiffel miał swoje biuro na szczycie wieży. Dziś jest tam wystawa o jego życiu i replika biura.
Praktyczne informacje:
- Bilety: winda na 2. piętro: 18-20 €, winda na szczyt: 28-30 €, schody na 2. piętro: 12-14 €.
- Dojazd: Metro – stacja Bir-Hakeim (linia 6) lub Trocadéro (linia 6, 9). RER C – stacja Champ de Mars – Tour Eiffel.
Cathédrale Notre-Dame de Paris – gotycka perła
Notre-Dame („Nasza Pani”) to gotycka katedra na Île de la Cité, budowana od 1163 do 1345 roku. Była świadkiem koronacji Napoleona (1804), beatyfikacji Joanny d'Arc (1909) i wielu historycznych wydarzeń. 15 kwietnia 2019 roku świat obiegła wiadomość o pożarze – zawaliła się iglica i część dachu, ale główna konstrukcja i fasada ocalały. Trwa odbudowa (planowane ponowne otwarcie na koniec 2024 roku).
Co musisz zobaczyć
- Fasada zachodnia – trzy portale („Sąd Ostateczny”, „Matka Boska”, „św. Anna”), galeria królów.
- Witraże rozetowe – północna rozeta (13 m średnicy), południowa rozeta, zachodnia rozeta.
- Skarbiec – relikwie (m.in. korona cierniowa, fragment Krzyża Świętego).
- Krypty – pod placem przed katedrą (pozostałości rzymskie i średniowieczne).
- Wieże – 387 schodów (widok na Paryż i dach katedry).
Dla turysty: Przed pożarem wstęp był darmowy (do katedry), wieże i skarbiec płatne. Po odbudowie może się to zmienić. Sprawdź aktualne informacje.
Ciekawostka: Dzwony Notre-Dame mają imiona: „Emmanuel” (największy, 13 ton), „Marie”, „Gabriel”, „Anne-Geneviève”. Dzwonnik Quasimodo to postać fikcyjna (powieść Victora Hugo „Dzwonnik z Notre-Dame”, 1831).
Dojazd: Metro – stacja Cité (linia 4) lub Saint-Michel (linia 4, RER B/C).
Musée du Louvre – największe muzeum świata
Luwr to nie tylko muzeum – to dawny pałac królów Francji. Zamek zbudowany w XII wieku (Filip II August), przebudowany na renesansowy pałac przez Franciszka I (XVI w.), rozbudowany przez Ludwika XIV (przeniósł dwór do Wersalu). Od 1793 roku muzeum publiczne. Dziś ma powierzchnię 72 735 m², około 38 000 eksponatów (z czego wystawionych jest około 35 000) i rocznie przyciąga ponad 10 milionów zwiedzających.
Co musisz zobaczyć (najsłynniejsze dzieła):
- Mona Lisa (La Joconde) – Leonardo da Vinci (1503-1519). Mała, za szkłem, zawsze tłum. Można zrobić zdjęcie (bez flesza). Jej uśmiech wciąż intryguje.
- Wenus z Milo (Vénus de Milo) – grecka rzeźba (ok. 100 p.n.e.). Bez rąk, ale piękna.
- Nike z Samotraki (Victoire de Samothrace) – grecka rzeźba (ok. 190 p.n.e.). Na szczycie schodów. Dynamiczna, jakby leciała.
- Koronacja Napoleona – Jacques-Louis David (1807). Ogromne płótno (6x9 m) przedstawiające koronację Napoleona w Notre-Dame.
- „Lalkarz” (Le Nain), „Zegar” (Chardin).
Jak zwiedzać?
- Nie idź do wszystkich skrzydeł – muzeum jest ogromne. Wybierz 2-3 sekcje (np. rzeźba grecka + malarstwo włoskie). Plan minimum: Wing Denon (Mona Lisa, Nike, Wenus).
- Kup bilet online z wyprzedzeniem (kolejki nawet 2 godziny). Wejście przez piramidę (główne) lub Porte des Lions (mniej ludzi, ale czasem zamknięte).
- Wejście od strony Palais Royal – mniej kolejki.
- Weź audioprzewodnik (5-6 €) – historia każdego dzieła.
Ciekawostka: Piramida Luwru (Ieoh Ming Pei, 1989) początkowo budziła kontrowersje – dziś jest symbolem muzeum. Ma 21,6 m wysokości i 673 szklane tafle.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 15-22 € (w zależności od wystaw). Bezpłatnie w pierwszą niedzielę miesiąca (od października do marca) oraz dla osób poniżej 18 lat.
- Godziny: 9:00-18:00 (środa i piątek do 21:45). Zamknięte we wtorki.
- Dojazd: Metro – stacja Palais Royal – Musée du Louvre (linia 1, 7).
Arc de Triomphe (Łuk Triumfalny)
Arc de Triomphe znajduje się w centrum placu Étoile (dziś Place Charles de Gaulle), z którego rozchodzi się 12 alei (w tym Champs-Élysées). Zbudowany na rozkaz Napoleona po zwycięstwie pod Austerlitz (1805), ukończony w 1836 roku (już po jego śmierci).
Co symbolizuje? Chwałę Wielkiej Armii. Na łuku wyryto nazwiska 558 generałów i 128 bitew. Pod łukiem płonie wieczny ogień (grób Nieznanego Żołnierza z I wojny światowej).
Dla turysty:
- Wejście na dach – 284 schody (lub winda). Widok na 12 alei, wieżę Eiffla, La Défense.
- Muzeum – w środku (historia budowy).
Ciekawostka: Po I wojnie światowej w 1921 roku pochowano tu Nieznanego Żołnierza. Co wieczór o 18:30 odbywa się ceremonia ponownego zapalenia płomienia.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 13-15 € (wstęp na dach). Bezpłatnie w pierwsze niedziele od października do marca.
- Dojazd: Metro – stacja Charles de Gaulle – Étoile (linia 1, 2, 6, RER A).
Sacré-Cœur (Bazylika Najświętszego Serca)
Sacré-Cœur to biała bazylika na szczycie wzgórza Montmartre (130 m n.p.m.). Zbudowana w latach 1875-1914 w stylu romańsko-bizantyjskim, jako wotum pokuty po klęsce Francji w wojnie z Prusami (1870) i komunie paryskiej (1871).
Co musisz zobaczyć?
- Fasada – biały kamień (trawertyn), który z czasem staje się jaśniejszy (pod wpływem deszczu).
- Wnętrze – duża mozaika Chrystusa (największa we Francji).
- Kopuła – wejście (7 €), 300 schodów. Widok na Paryż (wieża Eiffla, Łuk Triumfalny, La Défense).
- Dzwonnica – największy dzwon we Francji („La Savoyarde”, 19 ton).
Dla turysty: Wstęp do bazyliki jest darmowy (kolejki do ochrony). Kopuła płatna. Schody lub kolejka linowa (funiculaire) z Anvers.
Ciekawostka: Sacré-Cœur często jest nazywana „białą świątynią” – w nocy jest podświetlona.
Dojazd: Metro – stacja Anvers (linia 2) + kolejka linowa lub schody, lub stacja Abbesses (linia 12) + schody.
Musée d'Orsay – impresjoniści w dawnym dworcu
Musée d'Orsay mieści się w dawnym dworcu kolejowym (Orsay), zbudowanym na Wystawę Światową w 1900 roku. Po zamknięciu dworca w 1939 roku, groziła mu rozbiórka. Ostatecznie przekształcono go w muzeum sztuki XIX wieku (otwarte w 1986). Dziś to największa kolekcja impresjonizmu i postimpresjonizmu na świecie.
Co musisz zobaczyć:
- Van Gogh – „Autoportret”, „Gwiaździsta noc” (nie, to w MoMA), „Kościół w Auvers”, „Pokój van Gogha w Arles”.
- Monet – seria „Katedra w Rouen”, „Kobiety w ogrodzie”, „Lilie wodne” (nie najsłynniejsza, ale są).
- Degas – „Mała czternastoletnia tancerka”, rzeźby, pastelowe tancerki.
- Renoir – „Bal du moulin de la Galette”, „Moulin de la Galette”.
- Manet – „Olimpia”, „Śniadanie na trawie”.
Jak zwiedzać?
- Nie próbuj wszystkiego – muzeum jest duże, ale nie tak ogromne jak Luwr. Skoncentruj się na impresjonistach (piętro 5).
- Kup bilet online (kolejki w sezonie).
Ciekawostka: W sali Van Gogha jest jego słynna „Gwiaździsta noc nad Rodanem” (nie ta z MoMA). Muzeum ma też „Kawiarnię w nocy”.
Praktyczne informacje:
- Bilety: 16 € (bezpłatnie w pierwszą niedzielę miesiąca).
- Godziny: 9:30-18:00 (czwartek do 21:45). Zamknięte w poniedziałki.
- Dojazd: Metro – stacja Solférino (linia 12) lub RER C (Musée d'Orsay).
Centre Pompidou – kolorowa nowoczesność
więcej..
