MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
Podstawy badań społecznych - ebook
Produkt niedostępny.
Może zainteresuje Cię
![]()
Podstawy badań społecznych - ebook
Nowe, zmienione wydanie najlepszego podręcznika do metodologii badań społecznych!
Earl Babbie jasnym i przystępnym językiem wykłada wszystkie zawiłości związane ze stosowaniem zarówno jakościowych, jak i ilościowych metod badawczych, a także:
* „krok po kroku” pokazuje, jak przygotować i prowadzić badania społeczne,
* wprowadza w teorie i paradygmaty badań społecznych,
* pokazuje, jak czytać raporty z badań, a także jak napisać własny raport,
* prezentuje polityczne i etyczne kwestie związane z badaniami społecznymi,
* szczegółowo omawia strukturę procesu badawczego, typy obserwacji i sposoby analizy danych.
| Kategoria: | Socjologia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-01-21274-2 |
| Rozmiar pliku: | 16 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
OD AUTORA
Pisanie to moja radość, socjologia to moja pasja. Zachwyca mnie składanie słów tak, by skłaniały ludzi do nauki lub śmiechu – lub jednego i drugiego zarazem. Socjologia to jeden ze sposobów, by to osiągnąć. Jest ona symbolem naszej ostatniej nadziei na globalne wychowanie naszego gatunku i odnalezienie sposobów na wspólne życie. Fakt, że mogę być świadkiem tego, jak socjologia wchodzi nareszcie w centrum zainteresowania jako idea, której czas już nadszedł, jest dla mnie szczególnie podniecający.
Wyrosłem w małym miasteczku Vermont w New Hampshire. Kiedy oznajmiłem, że chcę zostać mechanikiem samochodowym jak mój tata, nauczyciel powiedział mi, żebym lepiej poszedł na studia. Kiedy Malcolm X oznajmił, że chce zostać prawnikiem, jego nauczyciel powiedział, że kolorowy chłopiec powinien być raczej kimś w rodzaju stolarza. Różnica w naszych doświadczeniach mówi coś istotnego o koncepcji poziomu odniesienia tła społecznego. Nierówności między grupami etnicznymi sięgają bardzo głęboko.
Wydostałem się na świat zewnętrzny poprzez Harvard, amerykańską piechotę morską, Uniwersytet w Berkeley i dwanaście lat nauczania na Uniwersytecie Hawajskim. W międzyczasie ożeniłem się z Sheilą (dwa miesiące po naszej pierwszej randce) i trzy lata później stworzyliśmy Aarona – dwie najrozsądniejsze rzeczy, jakie kiedykolwiek zrobiłem. Zrezygnowałem z pracy nauczyciela w 1980 roku i pracowałem przez siedem lat jako pełnoetatowy pisarz, póki zew sali wykładowej nie stał się zbyt głośny, by go zignorować. Uczenie jest dla mnie jak jazz – nawet kiedy grasz ten sam numer wciąż od nowa, nigdy nie wychodzi ci dokładnie to samo i nigdy nie wiesz dokładnie, jak będzie brzmiało – póki nie usłyszysz. Uczyć – znaczy pisać głosem.
Dojrzałem ostatecznie na tyle, że każdego lata odkrywam na nowo i doceniam moje korzenie w Vermont. Odbieram to nie jako powrót w przeszłość, ale raczej jako kolejny zakręt na drodze wzdłuż rozszerzającej się spirali. Nie mogę się doczekać, żeby zobaczyć, co kryje się za następnym.
Wprowadzenie
Książka, którą masz w ręce, powstawała w ciągu niemal trzech dekad. Proces ten rozpoczął się na uniwersytecie, gdy w 1968 roku zostałem poproszony o poprowadzenie seminarium poświęconego metodom badań sondażowych. Zirytowany brakiem odpowiedniego podręcznika na ten temat, zacząłem marzyć o czymś, co nazwałem roboczo „101 przepisów na badanie sondażowe i inne bajki”, a co wydano w 1973 roku pod nieco mniej ekstrawaganckim tytułem: _Metody badań sondażowych_ (_Survey Research Methods_). Książka odniosła ogromny sukces. Okazało się jednak, że nie ma zbyt wielu kursów ograniczających się do badań sondażowych. Wielu nauczycieli z różnych stron kraju dopytywało, czy „ten sam facet” nie mógłby napisać bardziej ogólnej książki o metodach – i dwa lata później pojawiły się _Badania społeczne w praktyce._ Książka stała się standardem w nauczaniu badań społecznych; jej dziesiąte wydanie ukazało się w 2004 roku. Oficjalne wydanie chińskie ukazało się w Pekinie w roku 2000.
W toku wieloletniego istnienia _Badań_ wprowadzaliśmy kolejne zmiany, które wynikały w znacznej mierze z sugestii, komentarzy, próśb i poprawek moich kolegów z całego kraju i, coraz częściej, świata. Wielu z nich prosiło także o krótszą książkę, bardziej zorientowaną na praktykę.
Socjologowie od początku interesowali się zarówno czysto teoretycznym, jak i stosowanym ujęciem badań. Niektórzy z nich uzasadniali swoje działania w kategoriach „zdobywania wiedzy dla niej samej”, inni koncentrowali się na tym, w jaki sposób ich badanie może wpływać na życie ludzi na poziomie praktycznym. Z czasem akcent przesuwał się z jednej orientacji na drugą i z powrotem. Pierwsi amerykańscy socjologowie, tacy jak Lester Ward i Jane Addams, angażowali się mocno w ruch reform społecznych i uważali swoją wiedzę socjologiczną za przygotowanie do poprawy życia otaczających ich ludzi.
O ile na początku drugiej połowy XX wieku podkreślano potrzebę czystych badań ilościowych, pod koniec tego stulecia odrodziło się zainteresowanie stosowanymi badaniami społecznymi (zwanymi niekiedy socjologią w praktyce) oraz badaniami jakościowymi. _Podstawy badań_ _społecznych_ ukazały się po raz pierwszy w 1999 roku, chciałem bowiem wesprzeć ten trend. Wydanie trzecie ma na celu wzmocnienie i poprawę jakości tego wsparcia.
Można też uważać tę książkę za reakcję na zmiany metod nauczania oraz zmiany demograficzne w grupie studentów. Poza mocniejszym akcentem na badania stosowane, również niektóre alternatywne formy dydaktyki wymagały krótszej książki, szacunek dla kieszeni studenta skłaniał zaś do wydania podręcznika w miękkiej oprawie. Standardowe kursy metodologii nadal używają _Badań społecznych w praktyce_, z radością widzę jednak, że pierwsze dwa wydania _Podstaw_ również zaspokoiły potrzeby licznej grupy nauczycieli. Udoskonalenia wprowadzone w tym wydaniu mają w mojej intencji sprawić, aby _Podstawy_ służyły tej grupie jeszcze lepiej.
Zmiany w wydaniu trzecim
Pierwsza istotna zmiana w tej książce pojawia się w rozdziale 15, „Badania społeczne – jak o nich czytać, jak o nich pisać”. Nauczyciele prosili, żebym dał studentom więcej wskazówek dotyczących tego aspektu konsumowania i produkcji badań społecznych, i jestem zadowolony z nowego rozdziału. Jak sami zobaczycie, rozdział ten dotyczy zarówno tradycyjnego, jak i bardziej nowoczesnego wymiaru tych zagadnień; wiele uwagi poświęcam tam skutecznemu i właściwemu wykorzystaniu Internetu.
Załączniki zamieszczono zarówno na stronie internetowej towarzyszącej książce*, jak i na końcu samego podręcznika. Poniżej podaję kilka uwag dotyczących zmian, które znajdziesz w poszczególnych rozdziałach książki. Większość tych zmian powstała w odpowiedzi na sugestie i uwagi studentów oraz nauczycieli akademickich.
CZĘŚĆ 1. WPROWADZENIE DO BADAŃ
ROZDZIAŁ 1. DZIAŁALNOŚĆ BADAWCZA CZŁOWIEKA A NAUKA
- Dane w przykładzie z liczbą urodzeń zostały uaktualnione, aby wzmocnić ten przykład zjawiska społecznego jako czegoś odrębnego od zjawisk jednostkowych.
- Ogólnie rozszerzyłem i zaktualizowałem przykłady.
- Dodałem więcej zadań i ćwiczeń praktycznych, żeby dać lepszy wyraz szczególnej orientacji książki.
ROZDZIAŁ 2. PARADYGMATY, TEORIA I BADANIA SPOŁECZNE
- Rozszerzyłem charakterystykę postmodernizmu i nauki.
- Powiązałem paradygmaty feministyczne z kwestiami ochrony środowiska.
- Dodatek w postaci omówienia eksperymentów Sherifa jest ilustracją społecznego tworzenia rzeczywistości.
ROZDZIAŁ 3. ETYKA I POLITYKA W BADANIACH SPOŁECZNYCH
- Dodałem odesłania do stron internetowych kodeksów etyki zawodowej.
- Zastąpiłem Projekt Kamelot podrozdziałem o badaniach z zakresu polityki seksualności, aby uaktualnić rozważania nad problemami etycznymi.
- Dodałem uwagi o socjologach publicznych, szczególnie istotne ze względu na praktyczną i stosowaną orientację książki.
CZĘŚĆ 2. STRUKTURA PROCESU BADAWCZEGO
ROZDZIAŁ 4. PLAN BADAŃ
- Rozbudowałem i ująłem bardziej przejrzyście omówienie jednostek analizy.
- Rozbudowałem i ująłem bardziej przejrzyście rozważania nad redukcjonizmem.
- Dodałem omówienie socjobiologii.
- Dodałem podrozdział dotyczący interakcji społecznych jako rodzaju jednostek analizy.
ROZDZIAŁ 5. KONCEPTUALIZACJA, OPERACJONALIZACJA I POMIAR
- Zaproponowałem jaśniejszy wykład o wskaźnikach i wymiarach, z których rozróżnieniem studenci miewają kłopoty.
- Ten rozdział zawiera obecnie jakościowe przykłady konceptualizacji, aby studenci zdawali sobie sprawę, że ten fundamentalny problem nie ogranicza się bynajmniej do badań ilościowych.
ROZDZIAŁ 6. INDEKSY, SKALE I TYPOLOGIE
- Zaktualizowałem dane z GSS ilustrujące proces tworzenia skali Guttmana.
- Wyjaśniłem dodatkowo różnice między indeksami a skalami.
ROZDZIAŁ 7. LOGIKA DOBORU PRÓBY
- Dane dotyczące przewidywanych wyników wyborów zostały zaktualizowane.
- Dodałem omówienie korekty dla skończonej populacji, w tym również analizę sprzecznego z intuicją faktu, że współczynnik doboru próby w tym wypadku nie ma znaczenia.
- Dodałem eksperyment z doborem próby za pomocą list mailingowych.
CZĘŚĆ 3. TYPY OBSERWACJI
ROZDZIAŁ 8. EKSPERYMENT
- Dodałem nowe przykłady.
- Dodałem nowy podrozdział „Eksperymenty z wykorzystaniem Internetu”, aby ułatwić studentom bycie na bieżąco z rozwijającą się technologią, którą można wykorzystywać podczas prowadzenia eksperymentów.
- Uporządkowałem rysunek 8.4; jest on teraz jaśniejszy.
ROZDZIAŁ 9. BADANIA SONDAŻOWE
- Rozszerzyłem i uporządkowałem odwołania do GSS.
- Rozbudowałem podrozdział poświęcony analizie wtórnej wraz z przykładem wykorzystania GSS on-line.
- Wprowadziłem pojęcie _metaanaliza_.
ROZDZIAŁ 10. JAKOŚCIOWE BADANIA TERENOWE
- Różnorodność orientacji w zakresie badań terenowych ilustruje obecnie wiele nowych przykładów.
- Pojawia się nowa ramka „Wstępny dylemat”, dotycząca obserwacji różnych rzeczy w taki sposób, aby nie wywierać na nie wpływu.
- Rozbudowałem listę lektur dodatkowych.
- W rozważaniach nad możliwością zmian zachowania badanych, kiedy wiedzą oni, że są przedmiotem badania, wprowadziłem termin _reaktywność_.
ROZDZIAŁ 11. BADANIA NIEREAKTYWNE
- W całym rozdziale pojawiają się nowe przykłady, zarówno ilościowe, jak i jakościowe.
- W omówieniu _analiz historycznych i porównawczych_ posługuję się tym właśnie, bardziej powszechnie stosowanym, terminem zamiast używanego poprzednio pojęcia.
ROZDZIAŁ 12. BADANIA EWALUACYJNE
- Posługuję się teraz w tym rozdziale przykładem oper mydlanych w Etiopii, aby zilustrować rolę badania ewaluacyjnego. (Kiedy nad tym pracowałem, specjalnie pojechałem do Etiopii.)
- Dane dotyczące prewencji i kary śmierci Baileya zostały zaktualizowane.
- Wprowadziłem rozróżnienie kilku typów ewaluacji.
CZĘŚĆ 4. ANALIZA DANYCH
ROZDZIAŁ 13. ANALIZA DANYCH JAKOŚCIOWYCH
- Ten rozdział zebrał pozytywne recenzje od nauczycieli wykładających ten przedmiot, zostawiłem go więc w zasadzie bez zmian, poza dodatkiem w postaci nowego zadania domowego.
ROZDZIAŁ 14. ANALIZA DANYCH ILOŚCIOWYCH
- Dane w przykładach analiz zostały uaktualnione.
- Nowy podrozdział zatytułowany „Diagnostyka socjologiczna” pokazuje zastosowanie logiki badania społecznego do konkretnych problemów społecznych.
- Rozbudowałem rozważania nad dyskryminacją zarobkową kobiet i zmieniłem ich strukturę.
ROZDZIAŁ 15. BADANIA SPOŁECZNE – JAK O NICH CZYTAĆ, JAK O NICH PISAĆ
- Ten nowy rozdział ma służyć studentom pomocą w czytaniu literatury socjologicznej i pisaniu raportów z badań. Szczególnie dużo miejsca poświęcam wykorzystaniu Internetu jako źródła, którego należy używać rozważnie.
Podziękowania
Nie jestem w stanie podziękować należycie wszystkim ludziom, którzy wpłynęli na kształt tej książki. Mój poprzedni tekst metodologiczny, _Survey Research Methods_, zadedykowałem Samuelowi Stoufferowi, Paulowi Lazarsfeldowi i Charlesowi Glockowi. Po raz kolejny pragnąłbym wyrazić im swoją wdzięczność.
Wielu kolegów pomogło mi przetrwać dziesięć wydań _Badań społecznych w praktyce_ i pierwsze dwa wydania _Podstaw badań społecznych_. W tym miejscu chciałbym przede wszystkim podziękować nauczycielom akademickim, którzy przejrzeli projekt tego wydania _Podstaw_ i przekazali mi wiele pomocnych uwag. Są to:
Melanie Arthur, Portland State University
C. Neil Bull, University of Missouri-Kansas City
Karen Campbell, Vanderbilt University
Susan Haire, University of Georgia
Robert Kleidman, Cleveland State University
Enrique Pumar, William Patterson University
Thankam Sunil, University of Texas at San Antonio
Z biegiem lat coraz większe wrażenie wywiera na mnie waga roli wydawcy w przypadku książek takich jak ta. Od 1973 roku współpracowałem w wydawnictwie Wadsworth z wieloma redaktorami z działu socjologii, co wymagało mniej więcej takiego samego poziomu dopasowania charakterów, jak w wielu kolejnych małżeństwach. Na szczęście to wydanie książki bardzo skorzystało na mojej współpracy z Bobem Jucha, Jay Whitney i Julie Sakaue. Być może trzeba być autorem podręcznika, aby docenić, ile wnosi redaktor do doświadczenia pisania i publikowania, chciałbym jednak donieść, że osobiście zostałem obdarzony błogosławieństwem wspaniałych partnerów.
Z mojego doświadczenia wynika, że edytorzy są często cichymi bohaterami procesu wydawniczego. Miałem szczęście i przyjemność pracować przez wiele lat – i książek – z jednym z najlepszych z nich, Molly Roth. Poza wieloma innymi talentami Molly ma niespotykaną umiejętność słuchania tego, co próbuję powiedzieć, i znalezienia sposobów, aby również inni to usłyszeli. Współpraca Molly z Gregiem Hubitem w Bookworks to coś zupełnie wyjątkowego w świecie wydawniczym i nie chciałbym nigdy przygotowywać bez nich żadnego większego tekstu.
Przy okazji tego wydania książki możesz poznać młodą socjolog, o której usłyszysz jeszcze w przyszłości – Sandrine Zerbib. Sandrine, która kończy właśnie doktorat w University of California w Irvine, jest pierwszorzędnym metodologiem i naukowcem pracującym zarówno po jakościowej, jak i ilościowej stronie barykady. Jest szczególnie wyczulona na perspektywę feministyczną, przy czym jej kobiece doświadczenie wnosi nowe spojrzenie do naszych wspólnych zainteresowań metodologicznych. Wysiłek Sandrine jest szczególnie widoczny w rozdziałach 10 i 13, ale wpłynęła ona także na kształt innych części książki. Z nadzieją oczekuję dalszego ciągu naszej współpracy.
Dedykuję tę książkę mojej wnuczce, Evelyn Fay Babbie, która urodziła się, gdy robiliśmy korektę drugiego wydania, i mojemu wnukowi, Henry’emy Robertowi Babbiemu, który urodził się podczas korekty trzeciego wydania. Bardzo zależy mi na tym, aby dorastali w bardziej ludzkim i sprawiedliwym świecie niż ten, w którym się narodzili.CZĘŚĆ 1
WPROWADZENIE DO BADAŃ
_Nauka_ jest słowem znanym każdemu i powszechnie używanym. Jednak jego rozumienie bywa bardzo różne. Dla jednych nauka to matematyka, dla innych – białe fartuchy i laboratoria. Często myli się ją z techniką lub utożsamia z seminariami uniwersyteckimi.
Nauka nie jest oczywiście żadną z tych rzeczy _per se_. Trudno jednak precyzyjnie wyjaśnić, czym jest. Tak naprawdę naukowcy nie są zgodni w kwestii jej właściwej definicji. Dla celów tej książki wystarczy, jeśli spojrzymy na naukę jako na metodę badawczą – sposób, w jaki poznajemy otaczający nas świat. Nauka ma pewne cechy charakterystyczne, które odróżniają ją od innych metod poznawania świata. W tych wstępnych rozdziałach przyjrzymy się jej cechom.
Dr Benjamin Spock, sławny autor i pediatra, rozpoczyna swoje książki od zapewnienia młodych rodziców, że wiedzą więcej o opiece nad dziećmi, niż im się wydaje. Chciałbym wyjść od podobnego stwierdzenia. Szybko uświadomisz sobie, że znasz już całkiem dobrze praktykę badań społecznych, że w istocie przez całe życie prowadziłeś takie badania. Z tej perspektywy celem książki jest pomoc w doskonaleniu posiadanych przez ciebie umiejętności i pokazanie pewnych sztuczek, które nie przyszły ci może wcześniej do głowy.
Pierwsza część książki kładzie fundament pod pozostałe. Rozważam w niej, co odróżnia naukę od innych form poznawania świata: jej podstawowe cechy oraz główne zagadnienia, które podejmuje. W rozdziale 1 zaczniemy od omówienia dociekań naturalnych dla każdego człowieka, takich, które prowadziłeś przez całe życie. W toku rozważań zostaną pokazane niektóre fałszywe tropy, jakimi ludzie podążają, próbując zrozumieć otaczający ich świat, w podsumowaniu zaś – zasadnicze cechy badania naukowego, pozwalające ustrzec się przed popełnianiem tego rodzaju błędów.
Rozdział 2 traktuje o teoriach społecznych oraz powiązaniach między teorią a badaniami. Przyjrzymy się kilku paradygmatom teoretycznym, które kształtują naturę badań i w ogromnym stopniu określają ich cele oraz interpretację wyników.
Podczas gdy większa część książki traktuje o praktyce i teorii prowadzenia badań naukowych, rozdział 3 wprowadza do pewnych politycznych i etycznych zagadnień, które mogą mieć wpływ na badania. Przyjrzymy się w nim normom etycznym, których przestrzegają badacze w trakcie projektowania i prowadzenia swoich studiów. Zobaczymy także, jak kontekst społeczny wpływa na prowadzone prace.
Ogólnym celem pierwszej części jest stworzenie tła dla ukazania specyfiki planowania i przeprowadzania badań. Po jej przeczytaniu będziesz przygotowany do rozważenia niektórych bardziej szczegółowych aspektów badań społecznych.Rozdział 2
W USA słoń jest emblematem Partii Republikańskiej, osioł zaś żartobliwym emblematem Partii Demokratycznej (przyp. red.).
W oryginale „patterns happen” (przyp. tłum.).
Zob. George Herbert Mead, _Umysł, osobowość i społeczeństwo_, tłum. Zofia Wolińska, PWN, Warszawa 1975 (przyp. tłum.).
Jestem wdzięczny mojemu koledze, Bernardowi McGrane, za ten eksperyment. Barney kazał też swoim studentom jeść obiad palcami, oglądać telewizję nie włączając telewizora i angażować się w inne zadania w przedziwny sposób pouczające (McGrane 1994).
Logika rozmyta (_fuzzy logic_) – logika zbiorów, do których przynależność jest określona nieprecyzyjnie, za pomocą funkcji prawdopodobieństwa; jedna z logik wielowartościowych (przyp. tłum.).
Lewis Carroll, _O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra_, tłum. Maciej Słomczyński, Zielona Sowa, Kraków 1998, s. 68 (przyp. tłum.).
Pisanie to moja radość, socjologia to moja pasja. Zachwyca mnie składanie słów tak, by skłaniały ludzi do nauki lub śmiechu – lub jednego i drugiego zarazem. Socjologia to jeden ze sposobów, by to osiągnąć. Jest ona symbolem naszej ostatniej nadziei na globalne wychowanie naszego gatunku i odnalezienie sposobów na wspólne życie. Fakt, że mogę być świadkiem tego, jak socjologia wchodzi nareszcie w centrum zainteresowania jako idea, której czas już nadszedł, jest dla mnie szczególnie podniecający.
Wyrosłem w małym miasteczku Vermont w New Hampshire. Kiedy oznajmiłem, że chcę zostać mechanikiem samochodowym jak mój tata, nauczyciel powiedział mi, żebym lepiej poszedł na studia. Kiedy Malcolm X oznajmił, że chce zostać prawnikiem, jego nauczyciel powiedział, że kolorowy chłopiec powinien być raczej kimś w rodzaju stolarza. Różnica w naszych doświadczeniach mówi coś istotnego o koncepcji poziomu odniesienia tła społecznego. Nierówności między grupami etnicznymi sięgają bardzo głęboko.
Wydostałem się na świat zewnętrzny poprzez Harvard, amerykańską piechotę morską, Uniwersytet w Berkeley i dwanaście lat nauczania na Uniwersytecie Hawajskim. W międzyczasie ożeniłem się z Sheilą (dwa miesiące po naszej pierwszej randce) i trzy lata później stworzyliśmy Aarona – dwie najrozsądniejsze rzeczy, jakie kiedykolwiek zrobiłem. Zrezygnowałem z pracy nauczyciela w 1980 roku i pracowałem przez siedem lat jako pełnoetatowy pisarz, póki zew sali wykładowej nie stał się zbyt głośny, by go zignorować. Uczenie jest dla mnie jak jazz – nawet kiedy grasz ten sam numer wciąż od nowa, nigdy nie wychodzi ci dokładnie to samo i nigdy nie wiesz dokładnie, jak będzie brzmiało – póki nie usłyszysz. Uczyć – znaczy pisać głosem.
Dojrzałem ostatecznie na tyle, że każdego lata odkrywam na nowo i doceniam moje korzenie w Vermont. Odbieram to nie jako powrót w przeszłość, ale raczej jako kolejny zakręt na drodze wzdłuż rozszerzającej się spirali. Nie mogę się doczekać, żeby zobaczyć, co kryje się za następnym.
Wprowadzenie
Książka, którą masz w ręce, powstawała w ciągu niemal trzech dekad. Proces ten rozpoczął się na uniwersytecie, gdy w 1968 roku zostałem poproszony o poprowadzenie seminarium poświęconego metodom badań sondażowych. Zirytowany brakiem odpowiedniego podręcznika na ten temat, zacząłem marzyć o czymś, co nazwałem roboczo „101 przepisów na badanie sondażowe i inne bajki”, a co wydano w 1973 roku pod nieco mniej ekstrawaganckim tytułem: _Metody badań sondażowych_ (_Survey Research Methods_). Książka odniosła ogromny sukces. Okazało się jednak, że nie ma zbyt wielu kursów ograniczających się do badań sondażowych. Wielu nauczycieli z różnych stron kraju dopytywało, czy „ten sam facet” nie mógłby napisać bardziej ogólnej książki o metodach – i dwa lata później pojawiły się _Badania społeczne w praktyce._ Książka stała się standardem w nauczaniu badań społecznych; jej dziesiąte wydanie ukazało się w 2004 roku. Oficjalne wydanie chińskie ukazało się w Pekinie w roku 2000.
W toku wieloletniego istnienia _Badań_ wprowadzaliśmy kolejne zmiany, które wynikały w znacznej mierze z sugestii, komentarzy, próśb i poprawek moich kolegów z całego kraju i, coraz częściej, świata. Wielu z nich prosiło także o krótszą książkę, bardziej zorientowaną na praktykę.
Socjologowie od początku interesowali się zarówno czysto teoretycznym, jak i stosowanym ujęciem badań. Niektórzy z nich uzasadniali swoje działania w kategoriach „zdobywania wiedzy dla niej samej”, inni koncentrowali się na tym, w jaki sposób ich badanie może wpływać na życie ludzi na poziomie praktycznym. Z czasem akcent przesuwał się z jednej orientacji na drugą i z powrotem. Pierwsi amerykańscy socjologowie, tacy jak Lester Ward i Jane Addams, angażowali się mocno w ruch reform społecznych i uważali swoją wiedzę socjologiczną za przygotowanie do poprawy życia otaczających ich ludzi.
O ile na początku drugiej połowy XX wieku podkreślano potrzebę czystych badań ilościowych, pod koniec tego stulecia odrodziło się zainteresowanie stosowanymi badaniami społecznymi (zwanymi niekiedy socjologią w praktyce) oraz badaniami jakościowymi. _Podstawy badań_ _społecznych_ ukazały się po raz pierwszy w 1999 roku, chciałem bowiem wesprzeć ten trend. Wydanie trzecie ma na celu wzmocnienie i poprawę jakości tego wsparcia.
Można też uważać tę książkę za reakcję na zmiany metod nauczania oraz zmiany demograficzne w grupie studentów. Poza mocniejszym akcentem na badania stosowane, również niektóre alternatywne formy dydaktyki wymagały krótszej książki, szacunek dla kieszeni studenta skłaniał zaś do wydania podręcznika w miękkiej oprawie. Standardowe kursy metodologii nadal używają _Badań społecznych w praktyce_, z radością widzę jednak, że pierwsze dwa wydania _Podstaw_ również zaspokoiły potrzeby licznej grupy nauczycieli. Udoskonalenia wprowadzone w tym wydaniu mają w mojej intencji sprawić, aby _Podstawy_ służyły tej grupie jeszcze lepiej.
Zmiany w wydaniu trzecim
Pierwsza istotna zmiana w tej książce pojawia się w rozdziale 15, „Badania społeczne – jak o nich czytać, jak o nich pisać”. Nauczyciele prosili, żebym dał studentom więcej wskazówek dotyczących tego aspektu konsumowania i produkcji badań społecznych, i jestem zadowolony z nowego rozdziału. Jak sami zobaczycie, rozdział ten dotyczy zarówno tradycyjnego, jak i bardziej nowoczesnego wymiaru tych zagadnień; wiele uwagi poświęcam tam skutecznemu i właściwemu wykorzystaniu Internetu.
Załączniki zamieszczono zarówno na stronie internetowej towarzyszącej książce*, jak i na końcu samego podręcznika. Poniżej podaję kilka uwag dotyczących zmian, które znajdziesz w poszczególnych rozdziałach książki. Większość tych zmian powstała w odpowiedzi na sugestie i uwagi studentów oraz nauczycieli akademickich.
CZĘŚĆ 1. WPROWADZENIE DO BADAŃ
ROZDZIAŁ 1. DZIAŁALNOŚĆ BADAWCZA CZŁOWIEKA A NAUKA
- Dane w przykładzie z liczbą urodzeń zostały uaktualnione, aby wzmocnić ten przykład zjawiska społecznego jako czegoś odrębnego od zjawisk jednostkowych.
- Ogólnie rozszerzyłem i zaktualizowałem przykłady.
- Dodałem więcej zadań i ćwiczeń praktycznych, żeby dać lepszy wyraz szczególnej orientacji książki.
ROZDZIAŁ 2. PARADYGMATY, TEORIA I BADANIA SPOŁECZNE
- Rozszerzyłem charakterystykę postmodernizmu i nauki.
- Powiązałem paradygmaty feministyczne z kwestiami ochrony środowiska.
- Dodatek w postaci omówienia eksperymentów Sherifa jest ilustracją społecznego tworzenia rzeczywistości.
ROZDZIAŁ 3. ETYKA I POLITYKA W BADANIACH SPOŁECZNYCH
- Dodałem odesłania do stron internetowych kodeksów etyki zawodowej.
- Zastąpiłem Projekt Kamelot podrozdziałem o badaniach z zakresu polityki seksualności, aby uaktualnić rozważania nad problemami etycznymi.
- Dodałem uwagi o socjologach publicznych, szczególnie istotne ze względu na praktyczną i stosowaną orientację książki.
CZĘŚĆ 2. STRUKTURA PROCESU BADAWCZEGO
ROZDZIAŁ 4. PLAN BADAŃ
- Rozbudowałem i ująłem bardziej przejrzyście omówienie jednostek analizy.
- Rozbudowałem i ująłem bardziej przejrzyście rozważania nad redukcjonizmem.
- Dodałem omówienie socjobiologii.
- Dodałem podrozdział dotyczący interakcji społecznych jako rodzaju jednostek analizy.
ROZDZIAŁ 5. KONCEPTUALIZACJA, OPERACJONALIZACJA I POMIAR
- Zaproponowałem jaśniejszy wykład o wskaźnikach i wymiarach, z których rozróżnieniem studenci miewają kłopoty.
- Ten rozdział zawiera obecnie jakościowe przykłady konceptualizacji, aby studenci zdawali sobie sprawę, że ten fundamentalny problem nie ogranicza się bynajmniej do badań ilościowych.
ROZDZIAŁ 6. INDEKSY, SKALE I TYPOLOGIE
- Zaktualizowałem dane z GSS ilustrujące proces tworzenia skali Guttmana.
- Wyjaśniłem dodatkowo różnice między indeksami a skalami.
ROZDZIAŁ 7. LOGIKA DOBORU PRÓBY
- Dane dotyczące przewidywanych wyników wyborów zostały zaktualizowane.
- Dodałem omówienie korekty dla skończonej populacji, w tym również analizę sprzecznego z intuicją faktu, że współczynnik doboru próby w tym wypadku nie ma znaczenia.
- Dodałem eksperyment z doborem próby za pomocą list mailingowych.
CZĘŚĆ 3. TYPY OBSERWACJI
ROZDZIAŁ 8. EKSPERYMENT
- Dodałem nowe przykłady.
- Dodałem nowy podrozdział „Eksperymenty z wykorzystaniem Internetu”, aby ułatwić studentom bycie na bieżąco z rozwijającą się technologią, którą można wykorzystywać podczas prowadzenia eksperymentów.
- Uporządkowałem rysunek 8.4; jest on teraz jaśniejszy.
ROZDZIAŁ 9. BADANIA SONDAŻOWE
- Rozszerzyłem i uporządkowałem odwołania do GSS.
- Rozbudowałem podrozdział poświęcony analizie wtórnej wraz z przykładem wykorzystania GSS on-line.
- Wprowadziłem pojęcie _metaanaliza_.
ROZDZIAŁ 10. JAKOŚCIOWE BADANIA TERENOWE
- Różnorodność orientacji w zakresie badań terenowych ilustruje obecnie wiele nowych przykładów.
- Pojawia się nowa ramka „Wstępny dylemat”, dotycząca obserwacji różnych rzeczy w taki sposób, aby nie wywierać na nie wpływu.
- Rozbudowałem listę lektur dodatkowych.
- W rozważaniach nad możliwością zmian zachowania badanych, kiedy wiedzą oni, że są przedmiotem badania, wprowadziłem termin _reaktywność_.
ROZDZIAŁ 11. BADANIA NIEREAKTYWNE
- W całym rozdziale pojawiają się nowe przykłady, zarówno ilościowe, jak i jakościowe.
- W omówieniu _analiz historycznych i porównawczych_ posługuję się tym właśnie, bardziej powszechnie stosowanym, terminem zamiast używanego poprzednio pojęcia.
ROZDZIAŁ 12. BADANIA EWALUACYJNE
- Posługuję się teraz w tym rozdziale przykładem oper mydlanych w Etiopii, aby zilustrować rolę badania ewaluacyjnego. (Kiedy nad tym pracowałem, specjalnie pojechałem do Etiopii.)
- Dane dotyczące prewencji i kary śmierci Baileya zostały zaktualizowane.
- Wprowadziłem rozróżnienie kilku typów ewaluacji.
CZĘŚĆ 4. ANALIZA DANYCH
ROZDZIAŁ 13. ANALIZA DANYCH JAKOŚCIOWYCH
- Ten rozdział zebrał pozytywne recenzje od nauczycieli wykładających ten przedmiot, zostawiłem go więc w zasadzie bez zmian, poza dodatkiem w postaci nowego zadania domowego.
ROZDZIAŁ 14. ANALIZA DANYCH ILOŚCIOWYCH
- Dane w przykładach analiz zostały uaktualnione.
- Nowy podrozdział zatytułowany „Diagnostyka socjologiczna” pokazuje zastosowanie logiki badania społecznego do konkretnych problemów społecznych.
- Rozbudowałem rozważania nad dyskryminacją zarobkową kobiet i zmieniłem ich strukturę.
ROZDZIAŁ 15. BADANIA SPOŁECZNE – JAK O NICH CZYTAĆ, JAK O NICH PISAĆ
- Ten nowy rozdział ma służyć studentom pomocą w czytaniu literatury socjologicznej i pisaniu raportów z badań. Szczególnie dużo miejsca poświęcam wykorzystaniu Internetu jako źródła, którego należy używać rozważnie.
Podziękowania
Nie jestem w stanie podziękować należycie wszystkim ludziom, którzy wpłynęli na kształt tej książki. Mój poprzedni tekst metodologiczny, _Survey Research Methods_, zadedykowałem Samuelowi Stoufferowi, Paulowi Lazarsfeldowi i Charlesowi Glockowi. Po raz kolejny pragnąłbym wyrazić im swoją wdzięczność.
Wielu kolegów pomogło mi przetrwać dziesięć wydań _Badań społecznych w praktyce_ i pierwsze dwa wydania _Podstaw badań społecznych_. W tym miejscu chciałbym przede wszystkim podziękować nauczycielom akademickim, którzy przejrzeli projekt tego wydania _Podstaw_ i przekazali mi wiele pomocnych uwag. Są to:
Melanie Arthur, Portland State University
C. Neil Bull, University of Missouri-Kansas City
Karen Campbell, Vanderbilt University
Susan Haire, University of Georgia
Robert Kleidman, Cleveland State University
Enrique Pumar, William Patterson University
Thankam Sunil, University of Texas at San Antonio
Z biegiem lat coraz większe wrażenie wywiera na mnie waga roli wydawcy w przypadku książek takich jak ta. Od 1973 roku współpracowałem w wydawnictwie Wadsworth z wieloma redaktorami z działu socjologii, co wymagało mniej więcej takiego samego poziomu dopasowania charakterów, jak w wielu kolejnych małżeństwach. Na szczęście to wydanie książki bardzo skorzystało na mojej współpracy z Bobem Jucha, Jay Whitney i Julie Sakaue. Być może trzeba być autorem podręcznika, aby docenić, ile wnosi redaktor do doświadczenia pisania i publikowania, chciałbym jednak donieść, że osobiście zostałem obdarzony błogosławieństwem wspaniałych partnerów.
Z mojego doświadczenia wynika, że edytorzy są często cichymi bohaterami procesu wydawniczego. Miałem szczęście i przyjemność pracować przez wiele lat – i książek – z jednym z najlepszych z nich, Molly Roth. Poza wieloma innymi talentami Molly ma niespotykaną umiejętność słuchania tego, co próbuję powiedzieć, i znalezienia sposobów, aby również inni to usłyszeli. Współpraca Molly z Gregiem Hubitem w Bookworks to coś zupełnie wyjątkowego w świecie wydawniczym i nie chciałbym nigdy przygotowywać bez nich żadnego większego tekstu.
Przy okazji tego wydania książki możesz poznać młodą socjolog, o której usłyszysz jeszcze w przyszłości – Sandrine Zerbib. Sandrine, która kończy właśnie doktorat w University of California w Irvine, jest pierwszorzędnym metodologiem i naukowcem pracującym zarówno po jakościowej, jak i ilościowej stronie barykady. Jest szczególnie wyczulona na perspektywę feministyczną, przy czym jej kobiece doświadczenie wnosi nowe spojrzenie do naszych wspólnych zainteresowań metodologicznych. Wysiłek Sandrine jest szczególnie widoczny w rozdziałach 10 i 13, ale wpłynęła ona także na kształt innych części książki. Z nadzieją oczekuję dalszego ciągu naszej współpracy.
Dedykuję tę książkę mojej wnuczce, Evelyn Fay Babbie, która urodziła się, gdy robiliśmy korektę drugiego wydania, i mojemu wnukowi, Henry’emy Robertowi Babbiemu, który urodził się podczas korekty trzeciego wydania. Bardzo zależy mi na tym, aby dorastali w bardziej ludzkim i sprawiedliwym świecie niż ten, w którym się narodzili.CZĘŚĆ 1
WPROWADZENIE DO BADAŃ
_Nauka_ jest słowem znanym każdemu i powszechnie używanym. Jednak jego rozumienie bywa bardzo różne. Dla jednych nauka to matematyka, dla innych – białe fartuchy i laboratoria. Często myli się ją z techniką lub utożsamia z seminariami uniwersyteckimi.
Nauka nie jest oczywiście żadną z tych rzeczy _per se_. Trudno jednak precyzyjnie wyjaśnić, czym jest. Tak naprawdę naukowcy nie są zgodni w kwestii jej właściwej definicji. Dla celów tej książki wystarczy, jeśli spojrzymy na naukę jako na metodę badawczą – sposób, w jaki poznajemy otaczający nas świat. Nauka ma pewne cechy charakterystyczne, które odróżniają ją od innych metod poznawania świata. W tych wstępnych rozdziałach przyjrzymy się jej cechom.
Dr Benjamin Spock, sławny autor i pediatra, rozpoczyna swoje książki od zapewnienia młodych rodziców, że wiedzą więcej o opiece nad dziećmi, niż im się wydaje. Chciałbym wyjść od podobnego stwierdzenia. Szybko uświadomisz sobie, że znasz już całkiem dobrze praktykę badań społecznych, że w istocie przez całe życie prowadziłeś takie badania. Z tej perspektywy celem książki jest pomoc w doskonaleniu posiadanych przez ciebie umiejętności i pokazanie pewnych sztuczek, które nie przyszły ci może wcześniej do głowy.
Pierwsza część książki kładzie fundament pod pozostałe. Rozważam w niej, co odróżnia naukę od innych form poznawania świata: jej podstawowe cechy oraz główne zagadnienia, które podejmuje. W rozdziale 1 zaczniemy od omówienia dociekań naturalnych dla każdego człowieka, takich, które prowadziłeś przez całe życie. W toku rozważań zostaną pokazane niektóre fałszywe tropy, jakimi ludzie podążają, próbując zrozumieć otaczający ich świat, w podsumowaniu zaś – zasadnicze cechy badania naukowego, pozwalające ustrzec się przed popełnianiem tego rodzaju błędów.
Rozdział 2 traktuje o teoriach społecznych oraz powiązaniach między teorią a badaniami. Przyjrzymy się kilku paradygmatom teoretycznym, które kształtują naturę badań i w ogromnym stopniu określają ich cele oraz interpretację wyników.
Podczas gdy większa część książki traktuje o praktyce i teorii prowadzenia badań naukowych, rozdział 3 wprowadza do pewnych politycznych i etycznych zagadnień, które mogą mieć wpływ na badania. Przyjrzymy się w nim normom etycznym, których przestrzegają badacze w trakcie projektowania i prowadzenia swoich studiów. Zobaczymy także, jak kontekst społeczny wpływa na prowadzone prace.
Ogólnym celem pierwszej części jest stworzenie tła dla ukazania specyfiki planowania i przeprowadzania badań. Po jej przeczytaniu będziesz przygotowany do rozważenia niektórych bardziej szczegółowych aspektów badań społecznych.Rozdział 2
W USA słoń jest emblematem Partii Republikańskiej, osioł zaś żartobliwym emblematem Partii Demokratycznej (przyp. red.).
W oryginale „patterns happen” (przyp. tłum.).
Zob. George Herbert Mead, _Umysł, osobowość i społeczeństwo_, tłum. Zofia Wolińska, PWN, Warszawa 1975 (przyp. tłum.).
Jestem wdzięczny mojemu koledze, Bernardowi McGrane, za ten eksperyment. Barney kazał też swoim studentom jeść obiad palcami, oglądać telewizję nie włączając telewizora i angażować się w inne zadania w przedziwny sposób pouczające (McGrane 1994).
Logika rozmyta (_fuzzy logic_) – logika zbiorów, do których przynależność jest określona nieprecyzyjnie, za pomocą funkcji prawdopodobieństwa; jedna z logik wielowartościowych (przyp. tłum.).
Lewis Carroll, _O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra_, tłum. Maciej Słomczyński, Zielona Sowa, Kraków 1998, s. 68 (przyp. tłum.).
więcej..
