MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Poza System - Manifest prostego życia - ebook
Poza System - Manifest prostego życia - ebook
„Poza systemem. Manifest prostego życia” to książka o odzyskiwaniu kontroli nad własnym życiem. O prawie do prostoty, mniejszych potrzeb, samodzielności i odmowy uczestnictwa w wyścigu, którego zasad nie wybieraliśmy. To nie jest wezwanie do zniszczenia państwa ani ucieczki od ludzi. To manifest człowieka, który chce żyć skromniej, odpowiadać za własne decyzje i potrzebować od systemu mniej, a od siebie więcej. Książka stawia jedno zasadnicze pytanie: ile wolności odzyskujesz, kiedy przestajesz potrzebować wszystkiego, czym świat próbuje cię kupić?
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Socjologia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| Rozmiar pliku: | 355 KB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Prolog
PRAWDZIWA WŁADZA
Prawdziwa władza nie polega na panowaniu nad światem, lecz na tym, że świat przestaje panować nad tobą.
Człowiek oddawał swoją wolność po kawałku. Czasem pod przymusem, czasem ze strachu, lecz nieraz także za cenę wygody. Za obietnicę, że ktoś zdejmie z niego ciężar wyboru. Że wskaże drogę, osądzi pragnienia, nazwie potrzeby. Że wystarczy być posłusznym, aby nie musieć być odpowiedzialnym.
Nie podpisywał żadnego wielkiego wyrzeczenia. Przyjmował drobne warunki. Jeszcze jedna rata. Jeszcze jedno milczenie wbrew sobie. Jeszcze jeden rok w miejscu, z którego dawno chciał odejść. Każdy z tych układów dało się rozsądnie wyjaśnić. Dopiero razem tworzyły życie, którego nie potrafił już zmienić bez lęku.
Nie każda zależność jest niewolą. Potrzebujemy innych ludzi, ich pracy, wiedzy i obecności. Niewola zaczyna się tam, gdzie za możliwość pozostania trzeba oddać prawo do odmowy. Gdzie utrata stanowiska, aprobaty albo wygody urasta do rozmiarów końca świata. Wtedy człowiek sam pilnuje granic, które go zamykają.
Można mieć pełne szafy i nie mieć swobodnego poranka. Można wydawać polecenia i drżeć przed cudzą opinią. Można zwyciężać w oczach wszystkich, a każdego wieczoru wracać do siebie jak do obcego domu. Władza nad innymi nie leczy tej bezsilności. Często tylko zagłusza ją większym hałasem.
Nie będę walczył o władzę nad światem. Odbiorę światu władzę nade mną. Zacznę od rozpoznania ceny, którą płacę za rzeczy, bez których podobno nie umiem żyć. Potem sprawdzę, ile z nich naprawdę jest mi potrzebnych.
Najtrudniej zobaczyć więzy, które noszą imiona naszych marzeń. Większy dom. Wyższa pozycja. Życie, które dobrze wygląda z daleka. Pragnienie samo w sobie nie jest winą. Lecz kiedy nie umiem wyznaczyć mu granicy, każdy, kto obiecuje jego spełnienie, dostaje dostęp do moich decyzji. Może kupić mój czas, przesunąć moje zasady, kazać mi czekać.
Tak powstaje głód, którego nic nie kończy. Po zdobyciu jednej rzeczy natychmiast pojawia się następna. Zmienia się przedmiot, pozostaje przymus. Człowiek biegnie coraz szybciej, choć dawno zapomniał, dokąd chciał dojść. Odpoczynek zaczyna uważać za porażkę, a wystarczająco dobre życie za coś, czego powinien się wstydzić.
Dlatego słowo „dość” wymaga odwagi. Trzeba wypowiedzieć je wobec świata, który z naszego niedosytu uczynił swoje utrzymanie. Dość rzeczy kupowanych dla spojrzeń. Dość pracy podejmowanej wyłącznie po to, by opłacić zmęczenie poprzednią pracą. Dość ambicji, w których nie rozpoznajemy już własnego głosu.
Nie chcę ubóstwa jako dowodu czystości. Brak środków potrafi odebrać wybór równie skutecznie jak nadmiar zobowiązań. Chcę umieć odróżnić to, co podtrzymuje życie, od tego, co bez końca domaga się jego obsługi. Mieć rzeczy, które mi służą, i pozostawić miejsce, w którym niczego nie muszę posiadać.
Wolność ma czasem postać zakupu, z którego rezygnuję. Wieczoru, którego nikomu nie sprzedaję. Ubrania noszonego dłużej, choć stać mnie na nowe. Nie ma w tym widowiska. Jest odzyskany oddech. Każde pragnienie, któremu potrafię odmówić, przestaje być rozkazem.
Chcę pragnąć świadomie. Wybierać to, czemu oddam siły. Umieć cieszyć się tym, co mam, bez obowiązku udowadniania, że zasłużyłem na więcej. Moje życie nie musi rosnąć w cudzych oczach, żeby stawało się pełniejsze.
Sama odmowa jednak nie wystarczy. Po zdjęciu z siebie zbędnych ciężarów trzeba jeszcze nauczyć się stać. Wolność potrzebuje umiejętności, cierpliwości i zapasu na trudny dzień. Potrzebuje dłoni, które coś potrafią, oraz rozumu, który nie oddaje każdego pytania w cudze ręce.
Ugotować posiłek. Naprawić prostą rzecz. Zrozumieć własne wydatki. Nauczyć się pracy, z której można się utrzymać także wtedy, gdy zamkną się dotychczasowe drzwi. Dbać o to, na co mamy wpływ. Są to czynności niepozorne, lecz każda poszerza obszar, w którym zamiast prosić o ratunek, możemy podjąć działanie.
Samowystarczalność nie jest samotną wyspą. Nikt nie wytwarza całego świata, z którego korzysta. Chodzi o taką sprawność i takie relacje, dzięki którym jeden człowiek, jeden urząd ani jedna wypłata nie stają się jedyną podporą wszystkiego. O możliwość oparcia się na kilku nogach. O czas potrzebny do namysłu, zanim strach odpowie za nas.
Dlatego warto znać sąsiada, dotrzymywać słowa, dzielić się wiedzą. Współpraca może zwiększać niezależność wszystkich, którzy w niej uczestniczą. Pomoc przyjęta bez upokorzenia i udzielona bez żądania posłuszeństwa tworzy przestrzeń do życia. Można być potrzebnym innym, nie stając się ich właścicielem. Można potrzebować innych, nie przestając być sobą.
Nie każdy zaczyna z tego samego miejsca. Choroba, bieda, opieka nad bliskimi potrafią radykalnie zwęzić pole wyboru. Nie będę nazywał cudzej krzywdy brakiem charakteru. Nie będę mierzył wolności wysokością oszczędności. Pytanie brzmi: jaki rzeczywisty krok jest dziś możliwy? Czego mogę się nauczyć, co uporządkować, z kim zbudować uczciwą więź?
Rewolucja przez uniezależnienie się zaczyna się właśnie tutaj. W kuchni, warsztacie, rozmowie, zeszycie z rachunkami. W spokojnym przygotowaniu możliwości odejścia. Im więcej potrafię utrzymać własnym wysiłkiem i wzajemnym zaufaniem, tym mniej muszę oddawać za samą obietnicę bezpieczeństwa.
Pozostaje ciężar, którego żadna oszczędność ani umiejętność nie zdejmie: odpowiedzialność. Łatwo żądać prawa do wyboru, dopóki można komuś innemu przypisać wszystkie skutki. Trudniej przyznać: to ja powiedziałem „tak”. To ja zwlekałem. To ja muszę teraz naprawić tyle, ile zdołam.
Odpowiedzialność nie oznacza, że wszystko zależy ode mnie. Świat przynosi straty, których nie wybrałem, i stawia przeszkody, których sam nie usunę. Oznacza jednak, że w granicach mojego wpływu nie będę bez końca czekał na zastępcę. Nie oddam nikomu autorstwa swoich decyzji tylko po to, aby później mieć kogo oskarżyć.
Wolność wewnętrzna sprawdza się w małych próbach. Gdy trzeba przyznać się do błędu. Gdy nikt nie nagrodzi uczciwości. Gdy odmowa grozi utratą aprobaty, a zgoda pozostawi we mnie pogardę do samego siebie. W takich chwilach dowiaduję się, czy moje przekonania są drogowskazem, czy jedynie ozdobą.
Najgłębszą zależnością bywa potrzeba, żeby wszyscy nas rozumieli. Pozwalamy wtedy obcym ludziom ustalać, co wolno nam myśleć o sobie. Układamy życie pod wyrok, który nigdy nie będzie ostateczny. Chcę słuchać krytyki i umieć zmienić zdanie. Nie chcę jednak powierzać własnej wartości każdemu, kto podniesie głos.
Nie muszę odpowiadać na każdą zaczepkę. Nie muszę uczestniczyć w każdym sporze. Uwaga jest częścią mojego życia; to, czemu ją oddaję, otrzymuje jego godziny. Jeżeli codziennie karmię się oburzeniem, cudzy gniew urządza mi wnętrze. Mogę zamknąć ekran, wrócić do pracy, spojrzeć w twarz człowiekowi obok. Mogę zdecydować, co zasługuje na moją obecność.
Nie chodzi o obojętność. Są sprawy, którym trzeba się przeciwstawić, i ludzie, przy których trzeba stanąć. Chcę robić to z własnego rozpoznania, nie na komendę strachu. Bez potrzeby poniżania. Bez przemocy. Nie potrzebuję cudzego upadku, aby wyprostować plecy.
Przez długi czas można wierzyć, że życie zacznie się dopiero po zwycięstwie. Kiedy zmienią się ludzie, warunki, rządy. Kiedy przyjdzie właściwy moment i ktoś ogłosi, że wreszcie wolno odetchnąć. Tymczasem mijają lata. Człowiek żyje w poczekalni własnego istnienia, starannie uzasadniając, dlaczego jeszcze nie może wejść do środka.
Nie chcę dłużej czekać. Nie wszystko zmienię, ale nie wszystko musi pozostać takie samo. Mogę ograniczyć to, co mnie pochłania. Mogę odbudować zaniedbaną umiejętność. Mogę odmówić zobowiązania, którego ceną byłoby następnych kilka lat wbrew sobie. Mogę zacząć mówić prawdę bez czynienia z niej narzędzia okrucieństwa.
Oddajcie człowiekowi odpowiedzialność za jego własne życie. Nie odbierajcie mu głosu pod pozorem troski. Nie zamieniajcie pomocy w prawo do kierowania każdym krokiem. Pozwólcie mu próbować, popełniać błędy, uczyć się i ponosić konsekwencje. Jego życie nie jest materiałem do urządzenia według cudzego projektu.
Ale te słowa kieruję również do siebie. Nie mogę żądać odpowiedzialności, a potem odsuwać jej przy pierwszej niewygodzie. Muszę wziąć ją w ręce, zanim stanę się całkiem gotowy. Z lękiem, z ograniczeniami, bez gwarancji powodzenia. Innego początku nie będzie.
Oddajcie nam nasze życie.
To żądanie ma sens dopiero wtedy, gdy przestajemy sami oddawać je za każdą obietnicę spokoju. Gdy potrafimy wskazać, co jest nasze: czas, uwaga, sumienie, zdolność do miłości i odmowy. Gdy bronimy tego również w innych. Człowiek, który odzyskuje siebie, nie otrzymuje prawa do rozporządzania drugim człowiekiem.
Nie obiecuję życia bez bólu. Chcę życia, w którym ból nie wydaje wszystkich rozkazów. Nie zniknie niepewność, lecz może przestać wybierać za mnie. Zostanie świat, jego wymagania i jego hałas. Zostanę w nim także ja: zdolny słuchać, działać, odejść, zostać. Odpowiedzialny za to, czemu mówię „tak”.
Prawdziwa władza nie polega na panowaniu nad światem, lecz na tym, że świat przestaje panować nad tobą.
← Spis treściRozdział 1
PAŃSTWO, KTÓRE NIE UMIE PRZESTAĆ
Każdy kryzys tworzy nowy urząd, przepis, świadczenie i formularz. Tak wygląda odruch państwa, które na każde zagrożenie chce odpowiedzieć kolejną warstwą samego siebie. Trzeba działać. Trzeba kogoś ochronić. Trzeba pokazać, że sytuacja pozostaje pod kontrolą. W chwili strachu niewiele osób pyta, kiedy ta nowa warstwa zostanie zdjęta.
Najpierw pada słowo „tymczasowo”. Ma uspokajać. Oznacza przecież, że po wszystkim wrócimy do zwyczajnego życia. Nadzwyczajne uprawnienie wygaśnie, zbędny obowiązek zniknie, prowizoryczne rozwiązanie ustąpi miejsca normalności. Zgadzamy się więc na wyjątek, przekonani, że znamy jego granice.
Lecz wyjątek otrzymuje biuro, budżet i plan na następny rok. Powstają stanowiska, instrukcje, umowy. Ktoś układa zawodową przyszłość wokół jego trwania. Ktoś inny zaczyna uwzględniać go w domowym rachunku. To, co miało być odpowiedzią na przejściową sytuację, zapuszcza korzenie w codziennym życiu.
PRAWDZIWA WŁADZA
Prawdziwa władza nie polega na panowaniu nad światem, lecz na tym, że świat przestaje panować nad tobą.
Człowiek oddawał swoją wolność po kawałku. Czasem pod przymusem, czasem ze strachu, lecz nieraz także za cenę wygody. Za obietnicę, że ktoś zdejmie z niego ciężar wyboru. Że wskaże drogę, osądzi pragnienia, nazwie potrzeby. Że wystarczy być posłusznym, aby nie musieć być odpowiedzialnym.
Nie podpisywał żadnego wielkiego wyrzeczenia. Przyjmował drobne warunki. Jeszcze jedna rata. Jeszcze jedno milczenie wbrew sobie. Jeszcze jeden rok w miejscu, z którego dawno chciał odejść. Każdy z tych układów dało się rozsądnie wyjaśnić. Dopiero razem tworzyły życie, którego nie potrafił już zmienić bez lęku.
Nie każda zależność jest niewolą. Potrzebujemy innych ludzi, ich pracy, wiedzy i obecności. Niewola zaczyna się tam, gdzie za możliwość pozostania trzeba oddać prawo do odmowy. Gdzie utrata stanowiska, aprobaty albo wygody urasta do rozmiarów końca świata. Wtedy człowiek sam pilnuje granic, które go zamykają.
Można mieć pełne szafy i nie mieć swobodnego poranka. Można wydawać polecenia i drżeć przed cudzą opinią. Można zwyciężać w oczach wszystkich, a każdego wieczoru wracać do siebie jak do obcego domu. Władza nad innymi nie leczy tej bezsilności. Często tylko zagłusza ją większym hałasem.
Nie będę walczył o władzę nad światem. Odbiorę światu władzę nade mną. Zacznę od rozpoznania ceny, którą płacę za rzeczy, bez których podobno nie umiem żyć. Potem sprawdzę, ile z nich naprawdę jest mi potrzebnych.
Najtrudniej zobaczyć więzy, które noszą imiona naszych marzeń. Większy dom. Wyższa pozycja. Życie, które dobrze wygląda z daleka. Pragnienie samo w sobie nie jest winą. Lecz kiedy nie umiem wyznaczyć mu granicy, każdy, kto obiecuje jego spełnienie, dostaje dostęp do moich decyzji. Może kupić mój czas, przesunąć moje zasady, kazać mi czekać.
Tak powstaje głód, którego nic nie kończy. Po zdobyciu jednej rzeczy natychmiast pojawia się następna. Zmienia się przedmiot, pozostaje przymus. Człowiek biegnie coraz szybciej, choć dawno zapomniał, dokąd chciał dojść. Odpoczynek zaczyna uważać za porażkę, a wystarczająco dobre życie za coś, czego powinien się wstydzić.
Dlatego słowo „dość” wymaga odwagi. Trzeba wypowiedzieć je wobec świata, który z naszego niedosytu uczynił swoje utrzymanie. Dość rzeczy kupowanych dla spojrzeń. Dość pracy podejmowanej wyłącznie po to, by opłacić zmęczenie poprzednią pracą. Dość ambicji, w których nie rozpoznajemy już własnego głosu.
Nie chcę ubóstwa jako dowodu czystości. Brak środków potrafi odebrać wybór równie skutecznie jak nadmiar zobowiązań. Chcę umieć odróżnić to, co podtrzymuje życie, od tego, co bez końca domaga się jego obsługi. Mieć rzeczy, które mi służą, i pozostawić miejsce, w którym niczego nie muszę posiadać.
Wolność ma czasem postać zakupu, z którego rezygnuję. Wieczoru, którego nikomu nie sprzedaję. Ubrania noszonego dłużej, choć stać mnie na nowe. Nie ma w tym widowiska. Jest odzyskany oddech. Każde pragnienie, któremu potrafię odmówić, przestaje być rozkazem.
Chcę pragnąć świadomie. Wybierać to, czemu oddam siły. Umieć cieszyć się tym, co mam, bez obowiązku udowadniania, że zasłużyłem na więcej. Moje życie nie musi rosnąć w cudzych oczach, żeby stawało się pełniejsze.
Sama odmowa jednak nie wystarczy. Po zdjęciu z siebie zbędnych ciężarów trzeba jeszcze nauczyć się stać. Wolność potrzebuje umiejętności, cierpliwości i zapasu na trudny dzień. Potrzebuje dłoni, które coś potrafią, oraz rozumu, który nie oddaje każdego pytania w cudze ręce.
Ugotować posiłek. Naprawić prostą rzecz. Zrozumieć własne wydatki. Nauczyć się pracy, z której można się utrzymać także wtedy, gdy zamkną się dotychczasowe drzwi. Dbać o to, na co mamy wpływ. Są to czynności niepozorne, lecz każda poszerza obszar, w którym zamiast prosić o ratunek, możemy podjąć działanie.
Samowystarczalność nie jest samotną wyspą. Nikt nie wytwarza całego świata, z którego korzysta. Chodzi o taką sprawność i takie relacje, dzięki którym jeden człowiek, jeden urząd ani jedna wypłata nie stają się jedyną podporą wszystkiego. O możliwość oparcia się na kilku nogach. O czas potrzebny do namysłu, zanim strach odpowie za nas.
Dlatego warto znać sąsiada, dotrzymywać słowa, dzielić się wiedzą. Współpraca może zwiększać niezależność wszystkich, którzy w niej uczestniczą. Pomoc przyjęta bez upokorzenia i udzielona bez żądania posłuszeństwa tworzy przestrzeń do życia. Można być potrzebnym innym, nie stając się ich właścicielem. Można potrzebować innych, nie przestając być sobą.
Nie każdy zaczyna z tego samego miejsca. Choroba, bieda, opieka nad bliskimi potrafią radykalnie zwęzić pole wyboru. Nie będę nazywał cudzej krzywdy brakiem charakteru. Nie będę mierzył wolności wysokością oszczędności. Pytanie brzmi: jaki rzeczywisty krok jest dziś możliwy? Czego mogę się nauczyć, co uporządkować, z kim zbudować uczciwą więź?
Rewolucja przez uniezależnienie się zaczyna się właśnie tutaj. W kuchni, warsztacie, rozmowie, zeszycie z rachunkami. W spokojnym przygotowaniu możliwości odejścia. Im więcej potrafię utrzymać własnym wysiłkiem i wzajemnym zaufaniem, tym mniej muszę oddawać za samą obietnicę bezpieczeństwa.
Pozostaje ciężar, którego żadna oszczędność ani umiejętność nie zdejmie: odpowiedzialność. Łatwo żądać prawa do wyboru, dopóki można komuś innemu przypisać wszystkie skutki. Trudniej przyznać: to ja powiedziałem „tak”. To ja zwlekałem. To ja muszę teraz naprawić tyle, ile zdołam.
Odpowiedzialność nie oznacza, że wszystko zależy ode mnie. Świat przynosi straty, których nie wybrałem, i stawia przeszkody, których sam nie usunę. Oznacza jednak, że w granicach mojego wpływu nie będę bez końca czekał na zastępcę. Nie oddam nikomu autorstwa swoich decyzji tylko po to, aby później mieć kogo oskarżyć.
Wolność wewnętrzna sprawdza się w małych próbach. Gdy trzeba przyznać się do błędu. Gdy nikt nie nagrodzi uczciwości. Gdy odmowa grozi utratą aprobaty, a zgoda pozostawi we mnie pogardę do samego siebie. W takich chwilach dowiaduję się, czy moje przekonania są drogowskazem, czy jedynie ozdobą.
Najgłębszą zależnością bywa potrzeba, żeby wszyscy nas rozumieli. Pozwalamy wtedy obcym ludziom ustalać, co wolno nam myśleć o sobie. Układamy życie pod wyrok, który nigdy nie będzie ostateczny. Chcę słuchać krytyki i umieć zmienić zdanie. Nie chcę jednak powierzać własnej wartości każdemu, kto podniesie głos.
Nie muszę odpowiadać na każdą zaczepkę. Nie muszę uczestniczyć w każdym sporze. Uwaga jest częścią mojego życia; to, czemu ją oddaję, otrzymuje jego godziny. Jeżeli codziennie karmię się oburzeniem, cudzy gniew urządza mi wnętrze. Mogę zamknąć ekran, wrócić do pracy, spojrzeć w twarz człowiekowi obok. Mogę zdecydować, co zasługuje na moją obecność.
Nie chodzi o obojętność. Są sprawy, którym trzeba się przeciwstawić, i ludzie, przy których trzeba stanąć. Chcę robić to z własnego rozpoznania, nie na komendę strachu. Bez potrzeby poniżania. Bez przemocy. Nie potrzebuję cudzego upadku, aby wyprostować plecy.
Przez długi czas można wierzyć, że życie zacznie się dopiero po zwycięstwie. Kiedy zmienią się ludzie, warunki, rządy. Kiedy przyjdzie właściwy moment i ktoś ogłosi, że wreszcie wolno odetchnąć. Tymczasem mijają lata. Człowiek żyje w poczekalni własnego istnienia, starannie uzasadniając, dlaczego jeszcze nie może wejść do środka.
Nie chcę dłużej czekać. Nie wszystko zmienię, ale nie wszystko musi pozostać takie samo. Mogę ograniczyć to, co mnie pochłania. Mogę odbudować zaniedbaną umiejętność. Mogę odmówić zobowiązania, którego ceną byłoby następnych kilka lat wbrew sobie. Mogę zacząć mówić prawdę bez czynienia z niej narzędzia okrucieństwa.
Oddajcie człowiekowi odpowiedzialność za jego własne życie. Nie odbierajcie mu głosu pod pozorem troski. Nie zamieniajcie pomocy w prawo do kierowania każdym krokiem. Pozwólcie mu próbować, popełniać błędy, uczyć się i ponosić konsekwencje. Jego życie nie jest materiałem do urządzenia według cudzego projektu.
Ale te słowa kieruję również do siebie. Nie mogę żądać odpowiedzialności, a potem odsuwać jej przy pierwszej niewygodzie. Muszę wziąć ją w ręce, zanim stanę się całkiem gotowy. Z lękiem, z ograniczeniami, bez gwarancji powodzenia. Innego początku nie będzie.
Oddajcie nam nasze życie.
To żądanie ma sens dopiero wtedy, gdy przestajemy sami oddawać je za każdą obietnicę spokoju. Gdy potrafimy wskazać, co jest nasze: czas, uwaga, sumienie, zdolność do miłości i odmowy. Gdy bronimy tego również w innych. Człowiek, który odzyskuje siebie, nie otrzymuje prawa do rozporządzania drugim człowiekiem.
Nie obiecuję życia bez bólu. Chcę życia, w którym ból nie wydaje wszystkich rozkazów. Nie zniknie niepewność, lecz może przestać wybierać za mnie. Zostanie świat, jego wymagania i jego hałas. Zostanę w nim także ja: zdolny słuchać, działać, odejść, zostać. Odpowiedzialny za to, czemu mówię „tak”.
Prawdziwa władza nie polega na panowaniu nad światem, lecz na tym, że świat przestaje panować nad tobą.
← Spis treściRozdział 1
PAŃSTWO, KTÓRE NIE UMIE PRZESTAĆ
Każdy kryzys tworzy nowy urząd, przepis, świadczenie i formularz. Tak wygląda odruch państwa, które na każde zagrożenie chce odpowiedzieć kolejną warstwą samego siebie. Trzeba działać. Trzeba kogoś ochronić. Trzeba pokazać, że sytuacja pozostaje pod kontrolą. W chwili strachu niewiele osób pyta, kiedy ta nowa warstwa zostanie zdjęta.
Najpierw pada słowo „tymczasowo”. Ma uspokajać. Oznacza przecież, że po wszystkim wrócimy do zwyczajnego życia. Nadzwyczajne uprawnienie wygaśnie, zbędny obowiązek zniknie, prowizoryczne rozwiązanie ustąpi miejsca normalności. Zgadzamy się więc na wyjątek, przekonani, że znamy jego granice.
Lecz wyjątek otrzymuje biuro, budżet i plan na następny rok. Powstają stanowiska, instrukcje, umowy. Ktoś układa zawodową przyszłość wokół jego trwania. Ktoś inny zaczyna uwzględniać go w domowym rachunku. To, co miało być odpowiedzią na przejściową sytuację, zapuszcza korzenie w codziennym życiu.
więcej..
