MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Pożegnanie z pańszczyzną - ebook
Pożegnanie z pańszczyzną - ebook
O tym, jak Polacy budowali Polskę.
Jest to jedyna w swoim rodzaju książka opowiadająca o przekształceniu się Polski z kraju post-feudalnego, zacofanego, peryferyjnego w nowoczesne, kapitalistyczne, europejskie państwo: od podziału Unii Polsko-Litewskiej do zniesienia „drugiej pańszczyzny”; późnej industrializacji do państwowego socjalizmu; podziałów po rozbiorach po przesiedlenia na Zachód po II wojnie światowej; oraz od „Solidarności” do przystąpienia do Unii Europejskiej. Jest to prestiżowa pozycja, która cieszy się popularnością nie tylko w środowiskach eksperckich i akademickich, ale i wśród szerokiego grona czytelników za granicą. Książka kompleksowo i bezprecedensowo na polskim rynku wydawniczym opisuje polską historię gospodarczą.
Książka „Pożegnanie z pańszczyzną. Historia gospodarcza Polski od rozbiorów do dziś” jest znakomitą syntezą dziejów gospodarczych Polski na przestrzeni 250 lat. Z głębokim przekonaniem polecam tę książkę, naprawdę warto ją przeczytać!
dr hab. Cecylia Leszczyńska
Uniwersytet Warszawski
Obecnie mamy duży wybór opracowań z zakresu historii gospodarczej. Jednak książka profesora Piotra Korysia ma wyjątkowy charakter. Zawiera rzetelny i syntetyczny opis dziejów gospodarczych naszego kraju na przestrzeni ostatnich 200 lat, ukazanych w powiązaniu z wydarzeniami politycznymi i społecznymi. Ta książka musi zadowolić najbardziej wymagających miłośników historii.
Prof. dr hab. Piotr Franaszek
Uniwersytet Jagielloński
Ta książka to interesująca próba pokazania na nowo historii gospodarczej ziem polskich, która, parafrazując wybitnych ekonomistów, na nowo otwiera dyskusję nad „przyczynami bogactwa i nędzy narodu”.
prof. dr hab. Paweł Grata
Uniwersytet Rzeszkowski
Błyskotliwa synteza historii gospodarczej Polski i jej rozpaczliwych — ale też wytrwałych — prób wyrwania się z gospodarczych peryferii. Oparta na najnowszych badaniach, fascynująca i porywająca lektura!
dr hab. Adam Leszczyński
Uniwersytet SWPS
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Historia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-67272-62-9 |
| Rozmiar pliku: | 4,5 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
SPIS TREŚCI
Przedmowa do polskiego wydania
WSTĘP DO POLSKIEGO WYDANIA
OD „NIEWIELKICH ROZBIEŻNOŚCI ROZWOJOWYCH” DO INTEGRACJI Z UE: W STRONĘ NOWEJ HISTORII GOSPODARCZEJ POLSKI W EPOCE NOWOCZESNEJ
ROZDZIAŁ 1
SPOJRZENIE Z ODDALI: GOSPODARKA POLSKA MIĘDZY ZŁOTYM WIEKIEM A ROZBIORAMI (XVI–XVIII WIEK)
ROZDZIAŁ 2
OŚWIECENIOWE REFORMY I ROZBIORY POLSKI: GOSPODARKA I POLITYKA POD KONIEC XVIII WIEKU (1772–1795)
ROZDZIAŁ 3
MIĘDZY ODGÓRNĄ KONSOLIDACJĄ A FRAGMENTACJĄ PAŃSTWA: ROZBIORY, KSIĘSTWO WARSZAWSKIE I ZIEMIE POLSKIE PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM (1795–1830)
ROZDZIAŁ 4
NA PERYFERIACH NOWOCZESNEGO ZACHODU; SPÓŹNIONE REFORMY SPOŁECZNE I NIEDOKOŃCZONA REWOLUCJA PRZEMYSŁOWA (1830–1870)
ROZDZIAŁ 5
POCZĄTEK ROZWOJU NOWOCZESNEJ GOSPODARKI: OKRES PÓŹNEJ INDUSTRIALIZACJI (1870–1914)
ROZDZIAŁ 6
PROMYK NADZIEI: ZIEMIE POLSKIE W CZASIE WIELKIEJ WOJNY (1914–1921)
ROZDZIAŁ 7
CHWILA WOLNOŚCI: ODBUDOWA I ROZWÓJ GOSPODARCZY II RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
ROZDZIAŁ 8
POD RZĄDAMI NAZISTÓW I SOWIETÓW: ZIEMIE POLSKIE PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ (1939–1945)
ROZDZIAŁ 9
KOMUNISTYCZNA MODERNIZACJA? ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W OKRESIE SOCJALIZMU PAŃSTWOWEGO (1945–1989)
ROZDZIAŁ 10
W POGONI ZA ŚWIATEM ZACHODU; POLSKA MIĘDZY TRANSFORMACJĄ A INTEGRACJĄ GOSPODARCZĄ Z ZACHODEM (1989–2020)
ZAKOŃCZENIE
DWIEŚCIE LAT POGONI ZA ZACHODEM
Aneks
BibliografiaPRZEDMOWA DO POLSKIEGO WYDANIA
Ta książka powstała najpierw w języku angielskim jako pierwsza systematyczna synteza nowoczesnej historii gospodarczej ziem Polski w tym języku. Drugie wydanie w Polsce ukazuje się w osiem lat od pierwszego wydania po angielsku i ponad rok od wydania polskiego po niezbędnych zmianach i uzupełnieniach. Książka była pierwotnie adresowana do odbiorcy zagranicznego. A trzeba podkreślić, że w przeciwieństwie do historii politycznej i społecznej Polski, które zostały opisane już dość dokładnie w wielu książkach (między innymi w znakomitym Bożym Igrzysku Normana Davisa), nowożytna historia gospodarcza Polski jest niemal nieznana współczesnemu czytelnikowi na Zachodzie.
Znajomość polskiej historii gospodarczej wśród zachodnich ekonomistów i historyków nierzadko ogranicza się do podstawowych faktów. Dlatego celem książki było przede wszystkim przybliżenie bardziej szczegółowego obrazu polskiej historii gospodarczej. Przedstawiam ją jako historię rozwoju gospodarczego, ale też i znikania instytucjonalnych barier ten rozwój hamujących, takich jak tytułowa instytucja pańszczyzny. Pokazuję historię gospodarczą Polski w szerszym kontekście politycznym i społecznym, z uwzględnieniem kontekstu intelektualnego. Ze względu na zakres materiału i objętość brakuje uproszczeń, a z drugiej strony także informacji dla polskiego czytelnika oczywistych – bo uznałem, gdy pisałem ją kilka lat temu, że nie są oczywiste dla zagranicznego odbiorcy.
Z przyjemnością usiadłem do poprawek i korekt przed wznowieniem, ponieważ okazało się – potwierdziło to wyczerpanie nakładu wydania pierwszego – że i w Polsce jest miejsce na taką publikację. Czytelnikowi prezentuję badania moje i moich kolegów z Katedry Historii Gospodarczej na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz badaczy z całej Polski i Europy. Znalazło się więc tutaj miejsce m.in. na szacunki polskiego PKB w przeszłości i na struktury zawodowe ziem polskich.
Od czasu wydania książki badania nad przeszłością gospodarczą Polski posunęły się zdecydowanie na przód. Liczne w ostatnich latach wartościowe publikacje książkowe pozwalają uzupełnić wiedzę o poszczególnych okresach, które tu omawiam. Ukazało się też wiele ważnych artykułów naukowych, w tym takie, gdzie podjęto próbę rekonstrukcji historycznych rachunków narodowych – nawet na poziomie regionów – dla okresów, gdzie do tej pory problematyka ta była dość powierzchownie jedynie przebadana (w tym dla okresu międzywojennego). Wiele uwagi poświęca się też ostatnio kwestiom nierówności badanym w długiej perspektywie czasowej. Zresztą trudno tu wymienić wszystkie kwestie, o których wiedza istotnie poszerzyła się w ciągu ostatniej dekady. Pozostaje mi Państwa zachęcić, by moja książka była punktem wyjścia do dalszych, własnych już poszukiwań czytelniczych w księgarniach i bibliotekach.
Książka, zwłaszcza naukowa, nie powstaje w samotności. Naturalnie wyłącznie autor ponosi odpowiedzialność za możliwe błędy merytoryczne, pominięcia czy nietrafne interpretacje. Jednak mam ogromny dług wdzięczności wobec moich przyjaciół, kolegów, studentów, a przede wszystkim rodziny – wspierali mnie na każdym kroku, który prowadził do wydania Pożegnania z pańszczyzną.
Chciałbym wyrazić szczególną wdzięczność moim przyjaciołom i kolegom z Katedry Historii Gospodarczej Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Nieżyjący już profesor JACEK KOCHANOWICZ – zaprosił mnie do świata historii gospodarczej jako mój promotor, kierownik katedry i przyjaciel. Jego uwagi były zawsze przydatne, dyskusje z nim – niezwykle owocne; a cierpliwie udzielane wskazówki – trafne. Jacku, bardzo Ci za wszystko dziękuję. Jestem również bardzo wdzięczny za współpracę i wsparcie udzielone mi przez MACIEJA TYMIŃSKIEGO, CECYLIĘ LESZCZYŃSKĄ i MACIEJA BUKOWSKIEGO. Wspólne badania i współpraca trwająca już wiele lat zawsze dawały i wciąż dają mi ogromną satysfakcję.
Dzięki dyskusji z profesorami JANOSEM M. KOVACSEM, MAXEM S. SCHULZEM i NIKOLAUSEM WOLFEM zwróciłem uwagę na wiele pomijanych dotąd aspektów, związanych z historią gospodarczą Polski. Współpraca z profesorem MARKIEM OKÓLSKIM, ekonomistą i demografem, była jedną z najbardziej inspirujących lekcji jak prowadzić badania, jak wnioskować na podstawie dostępnych danych i wykorzystywać istniejącą wiedzę, by lepiej zrozumieć polskie społeczeństwo i polską historię. Moi przyjaciele: PAWEŁ DOBROWOLSKI i ADAM LESZCZYŃSKI, poświęcili wiele czasu na przeczytanie i skomentowanie niniejszej książki. Dyskusje z nimi w ostatnich latach, już po ukazaniu się jej, pomogły mi w lepszym rozumieniu rozwoju Polski w przeszłości. Dziękuję! TOMASZ ZARYCKI, ARTUR WOŁEK, ŁUKASZ HARDT i JAN FAŁKOWSKI również poświęcili swój czas na przeczytanie i przedyskutowanie ze mną różnych części manuskryptu.
Ciężar przygotowania polskiej edycji wzięło na siebie Wyda-wnictwo WEI. Miło wspominam rozmowy z TOMASZEM WRÓBLEWSKIM i SEBASTIANEM STODOLAKIEM, prezesem i wiceprezesem Fundacji, którzy namówili mnie na polskie wydanie. Dziękuje za zachęty również kolegom z ZPP, zwłaszcza CEZAREMU KAŹMIERCZAKOWI i JAKUBOWI BIŃKOWSKIEMU. Na język polski książkę starannie przetłumaczył WITOLD FALKOWSKI. Do przygotowania tego drugiego wydania po polsku doprowadziła ANNA ŚLESZYŃSKA, biorąc na siebie całą pracę organizacyjną. Wypada też podziękować czytelnikom: dzięki ich uwagom oraz komentarzom błędów i omyłek w druku jest mniej niż w pierwszym polskim wydaniu, choć pewnie nie wszystkie udało się wyeliminować.
Bardzo ważne okazało się również wsparcie instytucjonalne. Mój wydział: Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego stworzył inspirującą przestrzeń do debaty intelektualnej. Doskonałe warunki pracy zaoferował mi przez rok, w trakcie pisania tej książki, Instytut Nauk o Człowieku w Wiedniu, z którego gościnności korzystałem w roku akademickim 2016/2017. Hojne wsparcie przez Narodowe Centrum Nauki projektów badawczych: Wzrost gospodarczy ziem polskich w okresie pierwszej globalizacji (2012/07/B/ HS4/00451) oraz Dogonić nowoczesność. Sukcesy i niepowodzenia polityki modernizacji na ziemiach polskich od roku 1800 do dziś, pozwoliło zarówno mi, jak i moim współpracownikom skupić się na dociekaniach intelektualnych.
Last but not least, chciałbym podziękować mojej rodzinie za niezwykłą cierpliwość i pomoc podczas procesu tworzenia tej książki. Dziękuję moim kochanym Rodzicom, którzy wspierali mnie i zawsze we mnie wierzyli. Moja ukochana żona Izabela dawała mi wsparcie emocjonalne i intelektualne w nieograniczonej ilości (o ile takie wsparcie w ogóle można zmierzyć), nie odmawiając żadnej prośbie. We wstępie do wydania angielskiego napisałem: „nasi wyjątkowi synowie: Jan, Krzysztof i Stanisław cały czas mi asystowali, nie zważając na moje prośby o chwilę ciszy. Może bez nich ta książka powstałaby szybciej, ale w gruncie rzeczy mogłaby nie powstać wcale”. Dziś są już w liceach i na studiach, a rozmawiając z nimi, uczę się nie mniej niż oni ode mnie. Pięknie Wam za wszystko to dziękuję!
Pamięci Adama, mojego przyjaciela jeszcze z czasów liceum zmarłego w 2023 roku, poświęcam.
Przedmowa do polskiego wydania
WSTĘP DO POLSKIEGO WYDANIA
OD „NIEWIELKICH ROZBIEŻNOŚCI ROZWOJOWYCH” DO INTEGRACJI Z UE: W STRONĘ NOWEJ HISTORII GOSPODARCZEJ POLSKI W EPOCE NOWOCZESNEJ
ROZDZIAŁ 1
SPOJRZENIE Z ODDALI: GOSPODARKA POLSKA MIĘDZY ZŁOTYM WIEKIEM A ROZBIORAMI (XVI–XVIII WIEK)
ROZDZIAŁ 2
OŚWIECENIOWE REFORMY I ROZBIORY POLSKI: GOSPODARKA I POLITYKA POD KONIEC XVIII WIEKU (1772–1795)
ROZDZIAŁ 3
MIĘDZY ODGÓRNĄ KONSOLIDACJĄ A FRAGMENTACJĄ PAŃSTWA: ROZBIORY, KSIĘSTWO WARSZAWSKIE I ZIEMIE POLSKIE PO KONGRESIE WIEDEŃSKIM (1795–1830)
ROZDZIAŁ 4
NA PERYFERIACH NOWOCZESNEGO ZACHODU; SPÓŹNIONE REFORMY SPOŁECZNE I NIEDOKOŃCZONA REWOLUCJA PRZEMYSŁOWA (1830–1870)
ROZDZIAŁ 5
POCZĄTEK ROZWOJU NOWOCZESNEJ GOSPODARKI: OKRES PÓŹNEJ INDUSTRIALIZACJI (1870–1914)
ROZDZIAŁ 6
PROMYK NADZIEI: ZIEMIE POLSKIE W CZASIE WIELKIEJ WOJNY (1914–1921)
ROZDZIAŁ 7
CHWILA WOLNOŚCI: ODBUDOWA I ROZWÓJ GOSPODARCZY II RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
ROZDZIAŁ 8
POD RZĄDAMI NAZISTÓW I SOWIETÓW: ZIEMIE POLSKIE PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ (1939–1945)
ROZDZIAŁ 9
KOMUNISTYCZNA MODERNIZACJA? ROZWÓJ GOSPODARCZY POLSKI W OKRESIE SOCJALIZMU PAŃSTWOWEGO (1945–1989)
ROZDZIAŁ 10
W POGONI ZA ŚWIATEM ZACHODU; POLSKA MIĘDZY TRANSFORMACJĄ A INTEGRACJĄ GOSPODARCZĄ Z ZACHODEM (1989–2020)
ZAKOŃCZENIE
DWIEŚCIE LAT POGONI ZA ZACHODEM
Aneks
BibliografiaPRZEDMOWA DO POLSKIEGO WYDANIA
Ta książka powstała najpierw w języku angielskim jako pierwsza systematyczna synteza nowoczesnej historii gospodarczej ziem Polski w tym języku. Drugie wydanie w Polsce ukazuje się w osiem lat od pierwszego wydania po angielsku i ponad rok od wydania polskiego po niezbędnych zmianach i uzupełnieniach. Książka była pierwotnie adresowana do odbiorcy zagranicznego. A trzeba podkreślić, że w przeciwieństwie do historii politycznej i społecznej Polski, które zostały opisane już dość dokładnie w wielu książkach (między innymi w znakomitym Bożym Igrzysku Normana Davisa), nowożytna historia gospodarcza Polski jest niemal nieznana współczesnemu czytelnikowi na Zachodzie.
Znajomość polskiej historii gospodarczej wśród zachodnich ekonomistów i historyków nierzadko ogranicza się do podstawowych faktów. Dlatego celem książki było przede wszystkim przybliżenie bardziej szczegółowego obrazu polskiej historii gospodarczej. Przedstawiam ją jako historię rozwoju gospodarczego, ale też i znikania instytucjonalnych barier ten rozwój hamujących, takich jak tytułowa instytucja pańszczyzny. Pokazuję historię gospodarczą Polski w szerszym kontekście politycznym i społecznym, z uwzględnieniem kontekstu intelektualnego. Ze względu na zakres materiału i objętość brakuje uproszczeń, a z drugiej strony także informacji dla polskiego czytelnika oczywistych – bo uznałem, gdy pisałem ją kilka lat temu, że nie są oczywiste dla zagranicznego odbiorcy.
Z przyjemnością usiadłem do poprawek i korekt przed wznowieniem, ponieważ okazało się – potwierdziło to wyczerpanie nakładu wydania pierwszego – że i w Polsce jest miejsce na taką publikację. Czytelnikowi prezentuję badania moje i moich kolegów z Katedry Historii Gospodarczej na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz badaczy z całej Polski i Europy. Znalazło się więc tutaj miejsce m.in. na szacunki polskiego PKB w przeszłości i na struktury zawodowe ziem polskich.
Od czasu wydania książki badania nad przeszłością gospodarczą Polski posunęły się zdecydowanie na przód. Liczne w ostatnich latach wartościowe publikacje książkowe pozwalają uzupełnić wiedzę o poszczególnych okresach, które tu omawiam. Ukazało się też wiele ważnych artykułów naukowych, w tym takie, gdzie podjęto próbę rekonstrukcji historycznych rachunków narodowych – nawet na poziomie regionów – dla okresów, gdzie do tej pory problematyka ta była dość powierzchownie jedynie przebadana (w tym dla okresu międzywojennego). Wiele uwagi poświęca się też ostatnio kwestiom nierówności badanym w długiej perspektywie czasowej. Zresztą trudno tu wymienić wszystkie kwestie, o których wiedza istotnie poszerzyła się w ciągu ostatniej dekady. Pozostaje mi Państwa zachęcić, by moja książka była punktem wyjścia do dalszych, własnych już poszukiwań czytelniczych w księgarniach i bibliotekach.
Książka, zwłaszcza naukowa, nie powstaje w samotności. Naturalnie wyłącznie autor ponosi odpowiedzialność za możliwe błędy merytoryczne, pominięcia czy nietrafne interpretacje. Jednak mam ogromny dług wdzięczności wobec moich przyjaciół, kolegów, studentów, a przede wszystkim rodziny – wspierali mnie na każdym kroku, który prowadził do wydania Pożegnania z pańszczyzną.
Chciałbym wyrazić szczególną wdzięczność moim przyjaciołom i kolegom z Katedry Historii Gospodarczej Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Nieżyjący już profesor JACEK KOCHANOWICZ – zaprosił mnie do świata historii gospodarczej jako mój promotor, kierownik katedry i przyjaciel. Jego uwagi były zawsze przydatne, dyskusje z nim – niezwykle owocne; a cierpliwie udzielane wskazówki – trafne. Jacku, bardzo Ci za wszystko dziękuję. Jestem również bardzo wdzięczny za współpracę i wsparcie udzielone mi przez MACIEJA TYMIŃSKIEGO, CECYLIĘ LESZCZYŃSKĄ i MACIEJA BUKOWSKIEGO. Wspólne badania i współpraca trwająca już wiele lat zawsze dawały i wciąż dają mi ogromną satysfakcję.
Dzięki dyskusji z profesorami JANOSEM M. KOVACSEM, MAXEM S. SCHULZEM i NIKOLAUSEM WOLFEM zwróciłem uwagę na wiele pomijanych dotąd aspektów, związanych z historią gospodarczą Polski. Współpraca z profesorem MARKIEM OKÓLSKIM, ekonomistą i demografem, była jedną z najbardziej inspirujących lekcji jak prowadzić badania, jak wnioskować na podstawie dostępnych danych i wykorzystywać istniejącą wiedzę, by lepiej zrozumieć polskie społeczeństwo i polską historię. Moi przyjaciele: PAWEŁ DOBROWOLSKI i ADAM LESZCZYŃSKI, poświęcili wiele czasu na przeczytanie i skomentowanie niniejszej książki. Dyskusje z nimi w ostatnich latach, już po ukazaniu się jej, pomogły mi w lepszym rozumieniu rozwoju Polski w przeszłości. Dziękuję! TOMASZ ZARYCKI, ARTUR WOŁEK, ŁUKASZ HARDT i JAN FAŁKOWSKI również poświęcili swój czas na przeczytanie i przedyskutowanie ze mną różnych części manuskryptu.
Ciężar przygotowania polskiej edycji wzięło na siebie Wyda-wnictwo WEI. Miło wspominam rozmowy z TOMASZEM WRÓBLEWSKIM i SEBASTIANEM STODOLAKIEM, prezesem i wiceprezesem Fundacji, którzy namówili mnie na polskie wydanie. Dziękuje za zachęty również kolegom z ZPP, zwłaszcza CEZAREMU KAŹMIERCZAKOWI i JAKUBOWI BIŃKOWSKIEMU. Na język polski książkę starannie przetłumaczył WITOLD FALKOWSKI. Do przygotowania tego drugiego wydania po polsku doprowadziła ANNA ŚLESZYŃSKA, biorąc na siebie całą pracę organizacyjną. Wypada też podziękować czytelnikom: dzięki ich uwagom oraz komentarzom błędów i omyłek w druku jest mniej niż w pierwszym polskim wydaniu, choć pewnie nie wszystkie udało się wyeliminować.
Bardzo ważne okazało się również wsparcie instytucjonalne. Mój wydział: Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego stworzył inspirującą przestrzeń do debaty intelektualnej. Doskonałe warunki pracy zaoferował mi przez rok, w trakcie pisania tej książki, Instytut Nauk o Człowieku w Wiedniu, z którego gościnności korzystałem w roku akademickim 2016/2017. Hojne wsparcie przez Narodowe Centrum Nauki projektów badawczych: Wzrost gospodarczy ziem polskich w okresie pierwszej globalizacji (2012/07/B/ HS4/00451) oraz Dogonić nowoczesność. Sukcesy i niepowodzenia polityki modernizacji na ziemiach polskich od roku 1800 do dziś, pozwoliło zarówno mi, jak i moim współpracownikom skupić się na dociekaniach intelektualnych.
Last but not least, chciałbym podziękować mojej rodzinie za niezwykłą cierpliwość i pomoc podczas procesu tworzenia tej książki. Dziękuję moim kochanym Rodzicom, którzy wspierali mnie i zawsze we mnie wierzyli. Moja ukochana żona Izabela dawała mi wsparcie emocjonalne i intelektualne w nieograniczonej ilości (o ile takie wsparcie w ogóle można zmierzyć), nie odmawiając żadnej prośbie. We wstępie do wydania angielskiego napisałem: „nasi wyjątkowi synowie: Jan, Krzysztof i Stanisław cały czas mi asystowali, nie zważając na moje prośby o chwilę ciszy. Może bez nich ta książka powstałaby szybciej, ale w gruncie rzeczy mogłaby nie powstać wcale”. Dziś są już w liceach i na studiach, a rozmawiając z nimi, uczę się nie mniej niż oni ode mnie. Pięknie Wam za wszystko to dziękuję!
Pamięci Adama, mojego przyjaciela jeszcze z czasów liceum zmarłego w 2023 roku, poświęcam.
więcej..
