Prawo spadkowe z testami online - ebook

WYKAZ SKRÓTÓW

Biul. SN
Biuletyn Sądu Najwyższego

EP
Edukacja Prawnicza

FundRodzU
ustawa z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326)

FUS
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Gd. SP
Gdańskie Studia Prawnicze

KC
Kodeks cywilny

KK
Kodeks karny

KKW
Kodeks karny wykonawczy

KM
Kodeks morski

KP
Kodeks pracy

KPC
Kodeks postępowania cywilnego

KPK
Kodeks postępowania karnego

KPN
Krakowski Przegląd Notarialny

KPP
Kwartalnik Prawa Prywatnego

KRO
Kodeks rodzinny i opiekuńczy

MoP
Monitor Prawniczy

MoPod
Monitor Podatkowy

nast.
następny (-a, -e)

niepubl.
niepublikowany (-a, -e)

NP
Nowe Prawo

NPN
Nowy Przegląd Notarialny

OrdPU
ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.)

orz.
orzeczenie

OSG
Orzecznictwo w Sprawach Gospodarczych

OSNAPiUS
Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

OSNC
Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna

OTK
Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego

Pal.
Palestra

PB
Prawo Bankowe

PiP
Państwo i Prawo

PiZS
Praca i Zabezpieczenie Społeczne

PN
Przegląd Notarialny

post.
postanowienie

PrASC
ustawa z 29.9.1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 594 ze zm.)

PrBank
ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.)

PrNot
ustawa z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1001)

PrPrywM
ustawa z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 503 ze zm.)

Pr. Spół.
Prawo Spółek

Prok. i Pr.
Prokuratura i Prawo

PS
Przegląd Sądowy

PUG
Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

PWKC
ustawa z 23.4.1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.)

Rej.
Rejent

RP
Radca Prawny

RPEiS
Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny

Rzeczp.
Rzeczpospolita

SC
Studia Cywilistyczne

SI
Studia Iuridica

SP
Studia Prawnicze

SPP
Studia Prawa Prywatnego

t.
tom

uchw.
uchwała

uchw. SN (7)
uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów

WSA
Wojewódzki Sąd Administracyjny

wyr.
wyrok

z.
zeszyt

zd.
zdanie

ze zm.
ze zmianamiWYKAZ LITERATURY PODSTAWOWEJ

S. Babiarz, M. Jaśniewicz, Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Komentarz, Warszawa 2021

M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2024

P. Bednarczyk, Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, Kraków 2014

J. Bieluk, Rozliczenia związane ze spadkiem. Powołanie do spadku, zachowek, odpowiedzialność za długi spadkowe, dział spadku. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, Warszawa 2015

J. Bieluk, A. Doliwa, Umowy dotyczące spadków. Komentarz praktyczny. Wzory przykładowych umów. Klauzule umowne. Orzecznictwo, Warszawa 2022

J. Biernat, Ochrona osób bliskich spadkodawcy w prawie spadkowym, Toruń 2002

J. Biernat, Umowa o dział spadku, Warszawa 2007

J. Biernat, Umowa o zbycie spadku w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2021

P. Blajer, Ustanowienie przez przedsiębiorcę zapisu windykacyjnego, Warszawa 2016

R. Blicharz, Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem w spadku, Warszawa 2019

F. Błahuta, J.St. Piątowski, J. Policzkiewicz, Gospodarstwa rolne. Obrót, dziedziczenie, podział, Warszawa 1967

J. Bocianowska (red.), Nowe instytucje prawa spadkowego w praktyce notarialnej, Warszawa 2022

P. Borkowski, Notarialne poświadczenie dziedziczenia, Warszawa 2011

W. Borysiak, Dziedziczenie. Konstrukcja prawna, Warszawa 2013

J. Ciszewski, P. Nazaruk (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2019

K.A. Dadańska (red.), Europeizacja prawa spadkowego. Aktualne tendencje, Szczecin 2016

A. Doliwa, Prawo spadkowe, Warszawa 2012

D. Dończyk, Notarialne poświadczenie dziedziczenia, Warszawa 2011

A. Dyoniak, Ochrona rodziny w razie śmierci jednego z małżonków, Warszawa–Poznań 1990

J. Głowacz, Wykonawca testamentu w prawie polskim na tle porównawczym, Poznań 2018

E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2008

E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2023

J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV, Spadki, Warszawa 2017

M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny, t. II, Komentarz do art. 627–1088, Warszawa 2022

J. Gwiazdomorski, Prawo spadkowe, Warszawa 1959

J. Gwiazdomorski, A. Mączyński, Prawo spadkowe w zarysie, Warszawa 1990

M. Habdas, M. Fras (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. VI, Spadki (art. 922–1088 k.c.), Warszawa 2018

J. Ignaczewski, Prawo spadkowe. Art. 922–1088 KC. Komentarz, Warszawa 2004

T. Jasiakiewicz, Testament wspólny jako przedmiot regulacji w prawie polskim i niemieckim, Toruń 2018

A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV, Spadki, Warszawa 2015

M. Kłos, Wspólność majątku spadkowego, Warszawa 2004

B. Kordasiewicz, Testamentowe dziedziczenie gospodarstw rolnych, Wrocław 1978

B. Kordasiewicz (red.), System Prawa Prywatnego, t. 10, Prawo spadkowe, Warszawa 2025

P. Księżak, Zachowek w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2012

P. Księżak, Zapis windykacyjny, Warszawa 2012

P. Księżak, Prawo spadkowe, Warszawa 2017

B. Kucia, Forma testamentu w systemach common law, Warszawa 2017

E. Macierzyńska-Franaszczyk, Odpowiedzialność za długi spadkowe, Warszawa 2014

A. Makowiec, Zapis windykacyjny gospodarstwa rolnego, Warszawa 2020

M. Margoński, Kurator spadku, Warszawa 2009

M. Margoński, Europejskie poświadczenie dziedziczenia, Warszawa 2022

A. Moszyńska, Geneza prawa spadkowego w polskim kodeksie cywilnym z 1964 roku,
Toruń 2019

M. Niedośpiał, Testament w polskim prawie cywilnym – zagadnienia ogólne, Kraków 1991

M. Niedośpiał, Testament allograficzny (administracyjny), Warszawa 2004

M. Niedośpiał, Swoboda testowania, Bielsko-Biała 2004

M. Niedośpiał, Dziedziczenie testamentowe gospodarstw rolnych przez osoby fizyczne, Bydgoszcz 2011

E. Niezbecka, Zapis, Lublin 1990

E. Niezbecka, Prawo spadkowe w zarysie, Lublin 2000

A. Oleszko, Umowy prawa spadkowego oraz mające zastosowanie w sprawach spadkowych w świetle praktyki sądowej i notarialnej, Warszawa 1989

K. Osajda, Testamenty wspólne, Warszawa 2005

K. Osajda, Ustanowienie spadkobiercy w testamencie w systemach prawnych common law i civil law, Warszawa 2009

K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Spadki, Warszawa 2013

K. Osajda, W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. IVA, Spadki, Warszawa 2019

K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Prawo spadkowe przedsiębiorców. Komentarz, t. IVC, Warszawa 2022

A. Paluch, Granice swobody rozrządzania majątkiem na wypadek śmierci w prawie polskim, Warszawa 2022

M. Pazdan, J. Górecki (red.), Nowe europejskie prawo spadkowe, Warszawa 2015

J.St. Piątowski, System Prawa Cywilnego, t. IV, Prawo spadkowe, Wrocław 1986

J.St. Piątowski, B. Kordasiewicz, Prawo spadkowe. Zarys wykładu, Warszawa 2011

J. Pietrzykowski, Dziedziczenie gospodarstw rolnych, Warszawa 1965

J. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, Księga czwarta – Spadki. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny, Warszawa 1972

K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz do art. 459–1088. Przepisy wprowadzające, Warszawa 2020

J. Rudnicki, Testament żołnierski i testament wojskowy w europejskiej tradycji prawnej, Warszawa 2015

M. Rzewuski, Podpis spadkodawcy na testamencie własnoręcznym, Warszawa 2014

M. Rzewuski, Transmisja spadku, Warszawa 2016

E. Skowrońska, Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe, Warszawa 1985

E. Skowrońska, Forma testamentu w prawie polskim, Warszawa 1991

E. Skowrońska-Bocian, Testament w prawie polskim, Warszawa 2004

E. Skowrońska-Bocian, Nowelizacja prawa spadkowego. Komentarz, Warszawa 2010

E. Skowrońska-Bocian, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga IV. Spadki, Warszawa 2011

E. Skowrońska-Bocian, Odpowiedzialność za długi spadkowe. Komentarz, Warszawa 2018

E. Skowrońska-Bocian, Prawo spadkowe, Warszawa 2022

A. Stempniak, Postępowanie w sprawach o dział spadku. Komentarz oraz wzory pism procesowych i orzeczeń sądowych, Warszawa 2015

J. Stobienia, Realizacja wierzytelności wierzycieli spadkodawcy w prawie polskim, Warszawa 1981

J. Świeczkowski (red.), Zabezpieczenie spadku i spis inwentarza. Komentarz do art. 627–639 k.p.c., Warszawa 2017

J. Turłukowski, Sporządzenie testamentu w praktyce, Warszawa 2008

J. Turłukowski, Zapis windykacyjny. Komentarz, Warszawa 2011

J. Turłukowski, Instytucja zapisu windykacyjnego w prawie polskim. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2014

M. Uliasz, Postępowanie w sprawach o zabezpieczenie spadku, spis inwentarza i wykaz inwentarza, Warszawa 2016

J. Waszczuk-Napiórkowska, Zapis windykacyjny w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2014

P. Widerski, Zarząd sukcesyjny. Konstrukcja prawna, Warszawa 2025

J. Wierciński, Brak świadomości albo swobody przy sporządzaniu testamentu, Warszawa 2010

J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny z komentarzem, t. 2, Warszawa 1989

H. Witczak, Wyłączenie od dziedziczenia na mocy orzeczenia sądu, Warszawa 2013

G. Wolak, Umowa zrzeczenia się dziedziczenia w polskim prawie cywilnym, Warszawa 2016

R. Wrzecionek, Zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa w spadku. Status i charakter prawny, Warszawa 2020

S. Wójcik, Podstawy prawa cywilnego. Prawo spadkowe, Warszawa 2002

S. Wójcik, M. Załucki, Podstawy prawa cywilnego. Prawo spadkowe, Warszawa 2015

A. Wysocka-Bar, Wybór prawa w międzynarodowym prawie spadkowym, Warszawa 2013

M. Załucki (red.), Dziedziczenie własności intelektualnej, Warszawa 2009

M. Załucki, Wydziedziczenie w prawie polskim na tle porównawczym, Warszawa 2010

M. Załucki, Videotestament. Prawo spadkowe wobec nowych technologii, Warszawa 2018

M. Załucki (red.), Unijne rozporządzenie spadkowe 650/2012. Komentarz, Warszawa 2018

M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2024

P. Zdanikowski, Następstwo prawne na wypadek śmierci po wspólnikach i akcjonariuszach spółek handlowych, Warszawa 2021PRZEDMOWA

Siódme wydanie niniejszego opracowania, tak jak poprzednie, zostało przygotowane przede wszystkim z myślą o studentach wydziałów prawa i administracji, aplikantach, ale także wszystkich zainteresowanych problematyką dziedziczenia. Skrypt stanowi omówienie wszystkich instytucji prawa spadkowego wraz z licznymi przykładami ich zastosowania. Zostały w nim przedstawione przede wszystkim uregulowania zwarte w Księdze IV Kodeksu cywilnego ze szczególnym uwzględnieniem, również najnowszego, orzecznictwa sądów polskich. Literatura poprzedzająca każdy z rozdziałów została uzupełniona o opracowania opublikowane po ukazaniu się poprzednich wydań skryptu. Pozwoli ona poszerzyć i pogłębić wiedzę z zakresu poszczególnych instytucji prawa spadkowego. Na końcu poszczególnych rozdziałów znajdują się kazusy, które w zamierzeniu Autorek mają być pomocne przy nabyciu praktycznej umiejętności rozwiązywania problemów prawa spadkowego.

Autorki ponownie wyrażają nadzieję, że kolejne wydanie niniejszego opracowania, spotka się – tak jak dotychczas – z życzliwym przyjęciem Czytelników.

Autorki wciąż pragną zachować we wdzięcznej pamięci swojego Profesora – prof. dr. hab. Henryka Ciocha, dziękując Mu za wszelką pomoc w pracy naukowej.

Lublin–Warszawa, wrzesień 2025 r.

AutorkiPEŁNY SPIS TREŚCI

1. Wykaz skrótów
2. Wykaz literatury podstawowej
3. Przedmowa
4. Rozdział I. Pojęcie i skład spadku
1. § 1. Pojęcie spadku. Pozytywne i negatywne kryteria określenia składu spadku (art. 922 KC)
1. I. Prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym
2. II. Prawa i obowiązki o charakterze majątkowym
3. III. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą spadkodawcy
4. IV. Prawa przechodzące na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami

2. § 2. Prawa wchodzące w skład spadku
3. § 3. Dziedziczenie ekspektatywy
4. § 4. Dziedziczenie posiadania
5. § 5. Obowiązki wchodzące w skład spadku
1. I. Obowiązki powstałe za życia spadkodawcy
2. II. Obowiązki związane z otwarciem spadku
1. 1. Koszty pogrzebu i koszty związane z chorobą spadkodawcy
2. 2. Koszty postępowania spadkowego
3. 3. Inne długi spadkowe

5. Rozdział II. Otwarcie spadku. Nabycie spadku przez spadkobierców
1. § 6. Pojęcie otwarcia spadku. Chwila otwarcia spadku
1. I. Śmierć spadkodawcy
2. II. Uznanie za zmarłego
3. III. Sądowe stwierdzenie zgonu

2. § 7. Nabycie spadku przez spadkobierców
1. I. Nabycie spadku z mocy prawa
2. II. Dziedziczenie jako sukcesja uniwersalna
3. III. Przesłanki nabycia spadku

3. § 8. Zdolność do dziedziczenia
1. I. Pojęcie zdolności do dziedziczenia
2. II. Zdolność do dziedziczenia osób fizycznych. Status prawny nasciturusa
3. III. Zdolność do dziedziczenia osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną
4. IV. Warunkowa zdolność do dziedziczenia fundacji i fundacji rodzinnej

4. § 9. Bezwzględna i względna niezdolność do dziedziczenia
5. § 10. Niegodność dziedziczenia
1. I. Pojęcie i funkcja niegodności dziedziczenia
2. II. Przyczyny niegodności dziedziczenia
1. 1. Ciężkie, umyślne przestępstwo przeciwko spadkodawcy
2. 2. Nakłonienie spadkodawcy podstępem lub groźbą do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodzenie mu w dokonaniu jednej z tych czynności
3. 3. Ukrycie lub zniszczenie testamentu spadkodawcy, jego podrobienie, przerobienie bądź świadome skorzystanie z testamentu podrobionego lub przerobionego przez inną osobę
4. 4. Uporczywe uchylanie się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową
5. 5. Uporczywe uchylanie się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka

3. III. Postępowanie w sprawach o niegodność dziedziczenia
1. 1. Tryb orzekania i właściwość sądu w sprawach o niegodność dziedziczenia
2. 2. Legitymacja czynna i bierna w procesie o niegodność dziedziczenia
3. 3. Termin do wniesienia powództwa o niegodność dziedziczenia
4. 4. Charakter prawny i skutki orzeczenia o niegodności dziedziczenia

4. IV. Przebaczenie

6. § 11. Zrzeczenie się dziedziczenia
1. I. Pojęcie zrzeczenia się dziedziczenia
2. II. Strony, treść i forma umowy o zrzeczenie się dziedziczenia
3. III. Skutki zrzeczenia się dziedziczenia

6. Rozdział III. Dziedziczenie testamentowe
1. § 12. Testament jako tytuł powołania do dziedziczenia
1. I. Testament jako czynność prawna
1. 1. Charakter prawny testamentu
2. 2. Testament bezwzględnie nieważny
1. 2.1. Brak zdolności testowania
2. 2.2. Wady oświadczenia woli
1. 2.2.1. Brak świadomości albo swobody w powzięciu decyzji i wyrażeniu woli
2. 2.2.2. Błąd
3. 2.2.3. Groźba
4. 2.2.4. Powołanie się na nieważność testamentu spowodowaną wadą oświadczenia woli

3. 2.3. Niedochowanie zastrzeżonej formy
4. 2.4. Stwierdzenie nieważności testamentu

3. 3. Testament bezskuteczny

2. II. Testament jako dokument

2. § 13. Sporządzenie i odwołanie testamentu
1. I. Zdolność testowania
2. II. Swoboda testowania
3. III. Wykładnia testamentu
4. IV. Odwołanie testamentu
5. V. Rejestr testamentów

7. Rozdział IV. Treść testamentu
1. § 14. Uwagi ogólne
2. § 15. Powołanie spadkobiercy
1. I. Indywidualizacja spadkobiercy
2. II. Zakaz powołania spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu
3. III. Powołanie kilku spadkobierców. Zasady ustalania wielkości udziałów
1. 1. Podstawienie
1. 1.1. Podstawienie zwykłe
2. 1.2. Podstawienie powiernicze

2. 2. Przyrost

4. IV. Testament negatywny

3. § 16. Inne rozrządzenia testamentowe
1. I. Zapis
1. 1. Zapis zwykły
1. 1.1. Pojęcie i przedmiot zapisu zwykłego
2. 1.2. Zapis bezskuteczny
3. 1.3. Roszczenie o wykonanie zapisu zwykłego

2. 2. Zapis windykacyjny
1. 2.1. Pojęcie i przedmiot zapisu windykacyjnego
2. 2.2. Bezskuteczność zapisu windykacyjnego
3. 2.3. Sytuacja prawna zapisobiercy windykacyjnego

2. II. Polecenie
1. 1. Pojęcie polecenia
2. 2. Wykonanie polecenia

3. III. Wykonawca testamentu
1. 1. Powołanie wykonawcy lub wykonawców testamentu
2. 2. Prawa i obowiązki wykonawcy testamentu

8. Rozdział V. Forma testamentu
1. § 17. Uwagi ogólne
2. § 18. Testamenty zwykłe
1. I. Testament holograficzny (własnoręczny)
1. 1. Własnoręczność pisma testatora
2. 2. Podpis testatora
3. 3. Datowanie testamentu

2. II. Testament notarialny
1. 1. Testament jako akt notarialny
2. 2. Obowiązki notariusza

3. III. Testament allograficzny (administracyjny)
1. 1. Oświadczenie woli testatora
2. 2. Organy uprawnione do odebrania oświadczenia woli testatora
3. 3. Świadkowie testamentu allograficznego
4. 4. Protokół ze sporządzenia testamentu allograficznego

3. § 19. Testamenty szczególne
1. I. Testament ustny
1. 1. Przesłanki ważności testamentu ustnego
1. 1.1. Okoliczności uzasadniające sporządzenie testamentu ustnego
1. 1.1.1. Obawa rychłej śmierci spadkodawcy
2. 1.1.2. Niemożność lub znaczna trudność w zachowaniu zwykłej formy testamentu spowodowana szczególnymi okolicznościami

2. 1.2. Oświadczenie woli testatora
3. 1.3. Świadkowie testamentu ustnego

2. 2. Przesłanki skuteczności testamentu ustnego
1. 2.1. Stwierdzenie treści testamentu ustnego przez spisanie treści oświadczenia testatora
2. 2.2. Stwierdzenie treści testamentu ustnego przed sądem

2. II. Testament podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym
1. 1. Dopuszczalność sporządzenia testamentu podróżnego
2. 2. Podmioty uprawnione do odebrania oświadczenia woli testatora
3. 3. Spisanie woli testatora

3. III. Testament wojskowy
1. 1. Dopuszczalność sporządzenia testamentu wojskowego
2. 2. Formy testamentu wojskowego

9. Rozdział VI. Dziedziczenie ustawowe
1. § 20. Spadkobiercy uprawnieni do dziedziczenia z ustawy
1. I. Uwagi ogólne
2. II. Spadkobiercy ustawowi I grupy
1. 1. Dzieci i dalsi zstępni spadkodawcy. Dzieci przysposobione
2. 2. Małżonek spadkodawcy

3. III. Spadkobiercy ustawowi II grupy
1. 1. Małżonek spadkodawcy
2. 2. Rodzice spadkodawcy

4. IV. Spadkobiercy ustawowi III grupy. Dziedziczenie przez rodzeństwo i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy
5. V. Spadkobiercy ustawowi IV grupy. Dziadkowie spadkodawcy i ich zstępni
6. VI. Spadkobiercy ustawowi V grupy. Pasierbowie spadkodawcy
7. VII. Spadkobiercy ustawowi VI grupy
1. 1. Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy
2. 2. Skarb Państwa

2. § 21. Ustawowy zapis naddziałowy
1. I. Treść roszczenia o ustawowy zapis naddziałowy
2. II. Przesłanki roszczenia o ustawowy zapis naddziałowy

3. § 22. Wyłączenie małżonka spadkodawcy od dziedziczenia
1. I. Przesłanki wyłączenia małżonka spadkodawcy od dziedziczenia
2. II. Tryb orzekania i właściwości sądu w sprawach o wyłączenie małżonka spadkodawcy od dziedziczenia ustawowego na podstawie art. 940 KC
3. III. Legitymacja czynna w procesie o wyłączenie małżonka spadkodawcy od dziedziczenia. Termin do wytoczenia powództwa na podstawie art. 940 KC
4. IV. Charakter prawny i skutki orzeczenia o wyłączeniu małżonka spadkodawcy od dziedziczenia

4. § 23. Uprawnienia dziadków spadkodawcy w dziedziczeniu ustawowym

10. Rozdział VII. Status prawny spadkobiercy
1. § 24. Sytuacja prawna spadkobiercy do chwili przyjęcia spadku
2. § 25. Przyjęcie lub odrzucenie spadku
1. I. Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
2. II. Transmisja
3. III. Treść i forma oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
4. IV. Skutki oświadczenia o odrzuceniu spadku. Odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli
5. V. Wady oświadczenia woli przy przyjęciu lub odrzuceniu spadku
6. VI. Częściowe przyjęcie lub odrzucenie spadku

3. § 26. Sposoby dokumentowania praw do spadku
1. I. Stwierdzenie nabycia spadku
1. 1. Właściwość sądu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku
2. 2. Legitymacja czynna w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku
3. 3. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku
4. 4. Charakter prawny i skutki postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku
5. 5. Uchylenie lub zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku

2. II. Akt poświadczenia dziedziczenia

4. § 27. Europejskie poświadczenie spadkowe
5. § 28. Rejestr Spadkowy
6. § 29. Ochrona dziedziczenia
7. § 30. Zarząd sukcesyjny

11. Rozdział VIII. Odpowiedzialność za długi spadkowe
1. § 31. Uwagi ogólne
2. § 32. Odpowiedzialność za długi spadkowe do chwili przyjęcia spadku
3. § 33. Treść oświadczenia o przyjęciu spadku a zakres odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe
1. I. Oświadczenie o przyjęciu spadku wprost
2. II. Oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza
1. 1. Skutki oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza
2. 2. Zabezpieczenie spadku
3. 3. Zarząd spadku nieobjętego
4. 4. Wykaz inwentarza
5. 5. Spis inwentarza
6. 6. Zasady spłacania długów spadkowych przez spadkobiercę, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza
7. 7. Bezskuteczność oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza

4. § 34. Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe przed działem i po dziale spadku
5. § 35. Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za długi spadkowe

12. Rozdział IX. Zachowek
1. § 36. Funkcja i pojęcie zachowku
1. I. Funkcja zachowku
2. II. Prawo do zachowku. Powstanie roszczenia z tytułu zachowku

2. § 37. Podmioty uprawnione do zachowku
3. § 38. Wysokość zachowku
1. I. Udział stanowiący podstawę do obliczania zachowku
2. II. Substrat zachowku
1. 1. Pojęcie substratu zachowku
2. 2. Czysta wartość spadku
3. 3. Zasady doliczania darowizn oraz zapisów windykacyjnych do czystej wartości spadku

4. § 39. Podmioty zobowiązane z tytułu zachowku
1. I. Odpowiedzialność spadkobierców za zachowek
2. II. Odpowiedzialność zapisobierców windykacyjnych za zachowek
3. III. Odpowiedzialność obdarowanych za zachowek

5. § 40. Realizacja roszczenia o zachowek
1. I. Treść roszczenia o zachowek. Zaliczanie darowizn, zapisów windykacyjnych i innych przysporzeń na poczet należnego zachowku
2. II. Postępowanie sądowe w sprawach o zachowek
3. III. Przedawnienie roszczenia o zachowek
4. IV. Dziedziczenie roszczenia o zachowek
5. V. Nowelizacja przepisów o zachowku na podstawie ustawy z 26.1.2023 r. o fundacji rodzinnej

6. § 41. Wydziedziczenie
1. I. Pojęcie wydziedziczenia
2. II. Przyczyny wydziedziczenia
1. 1. Uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
2. 2. Umyślne przestępstwo przeciwko zdrowiu, życiu, wolności lub rażącej obrazy czci względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób
3. 3. Uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych

3. III. Tryb wydziedziczenia
4. IV. Przebaczenie

13. Rozdział X. Sytuacja prawna współspadkobierców. Dział spadku
1. § 42. Wspólność majątku spadkowego
1. I. Uwagi ogólne
2. II. Rozporządzanie udziałem w spadku
3. III. Rozporządzanie udziałem w przedmiocie należącym do spadku

2. § 43. Dział spadku
1. I. Pojęcie i przedmiot działu spadku
2. II. Sposoby działu spadku
1. 1. Podział fizyczny
2. 2. Przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych
3. 3. Podział cywilny

3. III. Tryby działu spadku
1. 1. Umowny dział spadku
1. 1.1. Strony umowy o dział spadku
2. 1.2. Treść i forma umowy o dział spadku
3. 1.3. Wady oświadczenia woli w umowie o dział spadku

2. 2. Sądowy dział spadku
1. 2.1. Postępowanie sądowe o dział spadku
2. 2.2. Uczestnicy postępowania o dział spadku
3. 2.3. Charakter prawny i skutki orzeczenia o dziale spadku

4. IV. Zaliczanie darowizn oraz zapisów windykacyjnych na schedy spadkowe
1. 1. Uwagi ogólne
2. 2. Podmioty zobowiązane do zaliczenia darowizn i zapisów windykacyjnych na schedę spadkową
3. 3. Darowizny podlegające zaliczeniu na schedę spadkową
4. 4. Zasady obliczania wartości przedmiotu darowizny i przedmiotu zapisu windykacyjnego

14. Rozdział XI. Umowy dotyczące spadku
1. § 44. Zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej
2. § 45. Umowa o zbycie spadku lub udziału w spadku
1. I. Strony, treść i forma umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku
2. II. Charakter prawny umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku
3. III. Skutki umowy o zbycie spadku lub udziału w spadku

15. Rozdział XII. Dziedziczenie gospodarstw rolnych
1. § 46. Uwagi ogólne
2. § 47. Znaczenie wyroku TK z 31.1.2001 r. dla porządku dziedziczenia gospodarstw rolnych
3. § 48. Dziedziczenie gospodarstw rolnych wchodzących w skład spadków otwartych przed 14.2.2001 r.

16. Indeks rzeczowy