-
nowość
Prawo urzędnicze - ebook
Prawo urzędnicze - ebook
Podręcznik "Prawo urzędnicze" omawia polskie regulacje prawne odnoszące się do statusu zawodowego osób zatrudnionych w administracji państwowej na stanowiskach urzędniczych.
W doktrynie normy prawne z tego zakresu określa się mianem prawa urzędniczego. Prawo to nie jest odrębną gałęzią prawa, lecz zgodnie z przeważającym stanowiskiem doktryny wchodzi w skład prawa pracy. Składają się na nie obecnie trzy osobne segmenty zatrudnienia w administracji publicznej: samorządowej, rządowej oraz państwowej pozarządowej. Wobec powyższego zakresem podmiotowym prawa urzędniczego objętych jest kilkaset tysięcy osób stanowiących aparat wykonawczy organów państwa, co samo świadczy o wysokiej randze i znaczeniu tego podsystemu normatywnego.
W publikacji zostały omówione zagadnienia dotyczące m.in:
- prawa urzędniczego w systemie prawa,
- historii polskiego prawa urzędniczego,
- źródeł i struktury polskiego prawa urzędniczego,
- stosunków pracy w administracji rządowej i samorządowej,
- stosunków pracy w administracji państwowej oraz organach władzy publicznej,
- odpowiedzialności pracowniczej urzędników.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Literatura akademicka |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8411-988-4 |
| Rozmiar pliku: | 1,6 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Oddawana do rąk Czytelników książka jest czwartym, zaktualizowanym wydaniem podręcznika, który ukazał się w latach 2009, 2013 i 2017. Potrzeba takiej aktualizacji była dość oczywista. W ciągu dziewięciu ostatnich lat nastąpiło kilka ważnych zmian w prawie urzędniczym, a jedna z obowiązujących pragmatyk (ustawa o służbie zagranicznej) została zastąpiona przez nowy akt prawny. Tym samym zdezaktualizowało się w poważnym zakresie wiele fragmentów podręcznika, czyniąc z niego materiał w coraz mniejszym stopniu przydatny dla celów dydaktycznych. Z tego względu, jak również z uwagi na wyczerpanie nakładu, przygotowane zostało kolejne wydanie mojego Prawa urzędniczego, uwzględniające nie tylko wszystkie zmiany stanu prawnego, jakie miały miejsce od roku 2017, ale również najważniejsze publikacje i orzeczenia sądowe odnoszące się do problematyki zatrudnienia urzędniczego.
Oczywiście w tak newralgicznej dziedzinie prawa, jaką jest prawo urzędnicze, które reguluje zatrudnienie osób wykonujących merytoryczne zadania państwa, nieczęsto zdarzają się okresy „spokoju legislacyjnego”. Także obecnie przygotowane są założenia zmian ustawy o służbie cywilnej. Jednak ani ostateczny ich kształt, ani też termin, kiedy mogłyby się one zmaterializować w postaci uchwalonego prawa, nie są możliwe do precyzyjnego określenia. Z tego względu razem z Wydawnictwem C.H. Beck zdecydowaliśmy się nie czekać na te zmiany, ograniczając się do krótkiego ich omówienia.
W pracy uwzględniono stan prawny na dzień 31.8.2026 r.
Gdańsk, sierpień 2026 r.
AutorWYKAZ SKRÓTÓW
1. Akty prawne
KK
ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.)
Konstytucja RP
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost.)
KP
ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.)
NSAU
ustawa z 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.)
PomocSpołU
ustawa z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 639)
PracSamU
ustawa z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych
(tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1135)
PracUPU
ustawa z 16.9.1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1459 ze zm.)
ProkU
ustawa z 28.1.2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390 ze zm.)
PrUSP
ustawa z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.)
PSłCywU z 1922 r.
ustawa z 17.2.1922 r. o państwowej służbie cywilnej (tekst jedn. Dz.U. z 1949 r. Nr 11, poz. 72)
SamGminU
ustawa z 8.3.1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 662)
SamPowiatU
ustawa z 5.6.1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1684 ze zm.)
SłCywU
ustawa z 21.11.2008 r. o służbie cywilnej (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 590)
SłZagrU
ustawa z 21.1.2021 r. o służbie zagranicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1691 ze zm.)
StrażGminU
ustawa z 29.8.1997 r. o strażach gminnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1763)
2. Czasopisma
OwSS
Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych
PiP
Państwo i Prawo
PiZS
Praca i Zabezpieczenie Społeczne
RPEiS
Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
ST
Samorząd Terytorialny
3. Inne skróty
ABW
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
art.
artykuł
AW
Agencja Wywiadu
BIP
Biuletyn Informacji Publicznej
Dz.U.
Dziennik Ustaw
EFTA
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
KSAP
Krajowa Szkoła Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego
m.in.
między innymi
nast.
następna (-e, -y)
np.
na przykład
Nr
numer
NSA
Naczelny Sąd Administracyjny
PKP
Polskie Koleje Państwowe
por.
porównaj
RM
Rada Ministrów
rozp.
rozporządzenie
s.
strona
SN
Sąd Najwyższy
Szef SC
Szef Służby Cywilnej
tekst jedn.
tekst jednolity
tzn.
to znaczy
uchw.
uchwała
ust.
ustęp
wyr.
wyrok
z.
zeszyt
ze zm.
ze zmianami
zob.
zobaczWYKAZ PODSTAWOWEJ LITERATURY
- K. Baran (red.), Prawo urzędnicze. Komentarz, Warszawa 2015
- E. Bojanowski, Prawnoorganizacyjna odpowiedzialność pracowników organu administracji państwowej, Gdańsk 1981
- Z. Cieślak, J. Jagielski, K. Rączka, Komentarz do ustawy o służbie cywilnej, Warszawa 1998
- A. Dubowik, Ł. Pisarczyk, Prawo urzędnicze, Warszawa 2011
- A. Giedrewicz-Niewińska, Wybór jako podstawa nawiązania stosunku pracy z pracownikami samorządowymi, Warszawa 2008
- Z. Góral, Prawo pracy w samorządzie terytorialnym, Warszawa 1999
- A. Górnicz-Mulcahy, Stosunek zatrudnienia osób pełniących funkcję centralnych organów administracji rządowej, Warszawa 2018
- W. Hekajło, Ustawa o państwowej służbie cywilnej (pragmatyka służbowa), Warszawa 1924
- H. Izdebski, Historia administracji, Warszawa 1997
- J. Jagielski, K. Rączka, Komentarz do ustawy o służbie cywilnej, Warszawa 2001
- W. Jaśkiewicz, Pracownicy administracji, System prawa administracyjnego, pod red. J. Jendrośki, t. 2, Wrocław 1977
- W. Jaśkiewicz, Stosunki służbowe w administracji, Warszawa–Poznań 1969
- W. Jaśkiewicz, Studia nad sytuacją prawną pracowników państwowych, t. 1, Poznań 1961
- W. Jaśkiewicz, Studia nad sytuacją prawną pracowników państwowych, t. 2, Poznań 1966
- J. Kościołek, Państwowa służba cywilna. Jednolity tekst pragmatyki i komentarz, Łódź 1947
- T. Kuczyński, Właściwość sądu administracyjnego w sprawach stosunków służbowych, Wrocław 2000
- T. Kuczyński, E. Mazurczak-Jasińska, J. Stelina, Stosunek służbowy, System Prawa Administracyjnego, t. 11, Warszawa 2011
- B. Kudrycka, Neutralność polityczna urzędników, Warszawa 1998
- Z. Leoński, Odpowiedzialność dyscyplinarna w prawie Polski Ludowej, Poznań 1959
- T. Liszcz, R. Borek-Buchajczyk, W. Perdeus, Prawo urzędnicze, Lublin 2005
- T. Maciejewski, Historia administracji, Warszawa 2002
- J. Piątkowski, A.K. Kolasiński, A. Kolasiński, Stosunki pracy w administracji publicznej (na tle prawa wspólnotowego), Toruń 2008
- Pracownicy administracji w PRL, pod red. J. Łętowskiego, Wrocław 1984
- M. Rycak, A. Rycak, J. Stelina, Ustawa o pracownikach samorządowych. Komentarz, Warszawa 2016
- G. Rydlewski, Służba cywilna w Polsce, Warszawa 2001
- Status prawny służby państwowej w wybranych krajach zachodnioeuropejskich, IPiSS, Warszawa 1985
- J. Stelina, Charakter prawny stosunku pracy z mianowania, Gdańsk 2005
- J. Stelina, Stosunki pracy osób pełniących funkcje organów państwa, Warszawa 2016
- Stosunki pracy pracowników samorządowych, pod red. M. Steca, Warszawa 2008
- Stosunki pracy w służbie cywilnej i samorządzie terytorialnym, pod red. W. Sanetry, Białystok 2001
- Z. Sypniewski, Nawiązanie i zmiany stosunku pracy na podstawie mianowania, Warszawa–Poznań 1976
- H. Szewczyk, Zatrudnienie w służbie cywilnej, Bydgoszcz–Katowice 2006
- J. Szmit, Konstytucyjny wzorzec reżimu zatrudnienia członków korpusu służby cywilnej, Warszawa 2024
- Tożsamość i przyszłość polskiego prawa służby cywilnej, pod red. W. Drobnego i G. Sibigi, Warszawa 2023
- E. Ura, Prawo urzędnicze, Warszawa 2007
- Zagadnienia prawne stosunków pracy w administracji państwowej, pod red. W. Piotrowskiego, Poznań 1981
- T. Zieliński, Stosunek prawa pracy do prawa administracyjnego, Warszawa 1977PEŁEN SPIS TREŚCI
------------------------------------------------------------------------
Spis treści przedstawia zawartość całej książki. Aktywne są wyłącznie odnośniki do treści dostępnych w tym pliku.
------------------------------------------------------------------------
1. Przedmowa do czwartego wydania
2. Wykaz skrótów
3. Wykaz podstawowej literatury
4. Rozdział I. Prawo urzędnicze w systemie prawa
1. § 1. Pojęcie, zakres i przedmiot prawa urzędniczego
2. § 2. Modele prawa urzędniczego
3. § 3. Istotne cechy oraz charakter prawny urzędniczego stosunku pracy
4. § 4. Przyporządkowanie gałęziowe prawa urzędniczego
5. § 5. Funkcje prawa urzędniczego
5. Rozdział II. Historia polskiego prawa urzędniczego
1. § 6. Uwagi wprowadzające
2. § 7. Okres międzywojenny (1918–1939)
3. § 8. Okres PRL (1944–1989)
4. § 9. Okres po 1989 r.
6. Rozdział III. Źródła i struktura polskiego prawa urzędniczego
1. § 10. Uwagi wstępne
2. § 11. Źródła prawa urzędniczego o charakterze między- i ponadnarodowym
3. § 12. Źródła prawa urzędniczego o charakterze powszechnie obowiązującym
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Źródła prawa urzędniczego w administracji samorządowej
3. III. Źródła prawa urzędniczego w administracji rządowej
4. IV. Źródła prawa urzędniczego w administracji państwowej nierządowej
4. § 13. Specyficzne źródła prawa pracy w urzędach
7. Rozdział IV. Stosunki pracy w administracji samorządowej
1. § 14. Uwagi wprowadzające
2. § 15. Pracodawcy samorządowi
3. § 16. Dyferencjacja statusu urzędników samorządowych
1. I. Relacja między zakresami terminów „pracownicy samorządowi” a „urzędnicy samorządowi”
2. II. Podstawy zatrudnienia
3. III. Rodzaje stanowisk urzędniczych
4. IV. Stanowiska nieurzędnicze w samorządzie terytorialnym
4. § 17. Nawiązanie stosunku pracy w administracji samorządowej
1. I. Kwalifikacje pracownicze
2. II. Zakazy zatrudniania
3. III. Nawiązanie stosunku pracy z wyboru
4. IV. Nawiązanie stosunku pracy z powołania
5. V. Nawiązanie stosunku pracy na podstawie umowy o pracę
1. 1. Nabór na wolne stanowiska urzędnicze
2. 2. Zawarcie umowy o pracę
3. 3. Służba przygotowawcza
5. § 18. Zmiany stosunku pracy urzędników samorządowych
6. § 19. Ustanie stosunku pracy urzędników samorządowych
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Rozwiązanie stosunku pracy z wyboru
3. III. Rozwiązanie stosunku pracy z powołania
4. IV. Rozwiązanie stosunku pracy pozostałych urzędników samorządowych
1. 1. Uwagi wstępne
2. 2. Wypowiedzenie umowy o pracę
3. 3. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia
5. V. Wygaśnięcie stosunku pracy urzędników samorządowych
7. § 20. Obowiązki urzędników samorządowych
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Obowiązki ogólne wynikające z ustawy o pracownikach samorządowych
3. III. Obowiązek wykonywania poleceń służbowych
4. IV. Okresowe oceny kwalifikacyjne
5. V. Zakaz dodatkowych zajęć
6. VI. Obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego
7. VII. Zakaz przyjmowania świadczeń majątkowych
8. § 21. Uprawnienia urzędników samorządowych
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy
3. III. Prawo do wypoczynku
8. Rozdział V. Stosunki pracy w administracji rządowej (służba cywilna)
1. § 22. Pojęcie i organizacja służby cywilnej
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Szef Służby Cywilnej
3. III. Rada Służby Publicznej
4. IV. Dyrektorzy generalni oraz kierownicy urzędów
2. § 23. Zakres podmiotowy korpusu służby cywilnej
3. § 24. Określenie pracodawcy w służbie cywilnej
4. § 25. Nawiązanie stosunku pracy w służbie cywilnej
1. I. Warunki kwalifikacyjne
2. II. Rekrutacja do służby cywilnej
3. III. Zawarcie umowy o pracę i służba przygotowawcza
4. IV. Mianowanie
5. § 26. Obsada wyższych stanowisk w służbie cywilnej
6. § 27. Zmiany stosunku pracy w służbie cywilnej
7. § 28. Ustanie stosunku pracy w służbie cywilnej
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Wygaśnięcie stosunku pracy członka korpusu służby cywilnej
3. III. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem służby cywilnej oraz osobą zatrudnioną na wyższym stanowisku w służbie cywilnej – wzmianka
4. IV. Rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej
1. 1. Uwagi wstępne
2. 2. Wypowiedzenie stosunku pracy urzędnikowi służby cywilnej
3. 3. Rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z urzędnikiem służby cywilnej
4. 4. Uprawnienia urzędnika służby cywilnej w związku z wadliwym rozwiązaniem stosunku pracy – wzmianka
8. § 29. Obowiązki członków korpusu służby cywilnej
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Obowiązki ogólne
3. III. Obowiązek wykonywania poleceń służbowych
4. IV. Obowiązki związane z zachowaniem bezstronności
5. V. Okresowe oceny kwalifikacyjne
9. § 30. Uprawnienia członków korpusu służby cywilnej
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Prawo do wynagrodzenia
3. III. Prawo do wypoczynku
4. IV. Uprawnienia emerytalno-rentowe
9. Rozdział VI. Stosunki pracy w służbie zagranicznej
1. § 31. Pojęcie i organizacja służby zagranicznej
2. § 32. Korpus służby zagranicznej
3. § 33. Stopnie dyplomatyczne
4. § 34. Nabór do służby zagranicznej. Nawiązanie, zmiany i ustanie stosunku pracy w służbie zagranicznej
5. § 35. Prawa i obowiązki członków służby zagranicznej
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Reprezentowanie państwa za granicą
3. III. Obowiązki podstawowe członka służby zagranicznej
4. IV. Wynagrodzenie i inne świadczenia
5. V. Prawo do wypoczynku
6. VI. Inne uprawnienia i obowiązki
10. Rozdział VII. Stosunki pracy w administracji państwowej (nierządowej) oraz organach władzy publicznej
1. § 36. Uwagi wprowadzające
2. § 37. Korpus urzędników państwowych (nierządowych)
3. § 38. Nawiązanie stosunku pracy z urzędnikami państwowymi
1. I. Uwagi wprowadzające
2. II. Podstawy nawiązania stosunku pracy
3. III. Aplikacja administracyjna i legislacyjna
4. § 39. Zmiany stosunku pracy urzędników państwowych
5. § 40. Ustanie stosunku pracy urzędników państwowych
6. § 41. Obowiązki urzędników państwowych
7. § 42. Uprawnienia urzędników państwowych
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Wynagrodzenie i inne świadczenia
3. III. Uprawnienia emerytalno-rentowe
4. IV. Prawo do wypoczynku
5. V. Uprawnienia honorowe
8. § 43. Urzędnicy zatrudnieni w sądach i prokuraturze
11. Rozdział VIII. Odpowiedzialność pracownicza urzędników
1. § 44. Uwagi wprowadzające
2. § 45. Odpowiedzialność polityczna
3. § 46. Odpowiedzialność majątkowa (za wyrządzone szkody)
1. I. Odpowiedzialność materialna
2. II. Szczególna odpowiedzialność odszkodowawcza za rażące naruszenie prawa
4. § 47. Odpowiedzialność osobista za naruszenie obowiązków
1. I. Uwagi wstępne
2. II. Odpowiedzialność porządkowa
3. III. Odpowiedzialność dyscyplinarna
1. 1. Charakter prawny odpowiedzialności dyscyplinarnej
2. 2. Odpowiedzialność dyscyplinarna w służbie cywilnej
3. 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna w urzędach państwowych (nierządowych)
4. IV. Odpowiedzialność karna
12. Rozdział IX. Rozstrzyganie sporów ze stosunku pracy
13. Indeks rzeczowy