-
nowość
SENS ISTNIENIA - Podróż przez filozofię człowieka - ebook
SENS ISTNIENIA - Podróż przez filozofię człowieka - ebook
Czy zastanawiałeś się kiedyś, po co właściwie żyjesz? To pytanie zadawali sobie ludzie od ponad dwóch i pół tysiąca lat – od greckich mędrców po współczesnych naukowców. „Sens Istnienia" to przystępna podróż przez najważniejsze odpowiedzi filozofii na to fundamentalne pytanie. W 23 zwięzłych rozdziałach dowiesz się m.in.: dlaczego Sokrates wolał umrzeć niż żyć bez refleksji, czym jest stoicki spokój ducha, jak Nietzsche zmierzył się ze „śmiercią Boga", dlaczego Viktor Frankl – ocalały z Auschwitz – twierdził, że cierpienie można przekuć w sens, oraz co buddyzm i taoizm mają do powiedzenia ludziom zagubionym w pogoni za celem. To nie sucha rozprawa akademicka, lecz przewodnik napisany prostym językiem. Na końcu znajdziesz aneks z pytaniami do osobistej refleksji – narzędzie, by przełożyć wielowiekową mądrość na własne życie. Zacznij podróż, która trwa od zawsze – i wciąż nie ma końca.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Filozofia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| Rozmiar pliku: | 54 KB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Ta książka została pomyślana jako przewodnik, z którego można korzystać na dwa sposoby. Czytelnik zainteresowany całościowym obrazem rozwoju filozoficznej refleksji nad sensem istnienia może przeczytać ją od początku do końca, śledząc chronologiczny układ części od starożytności po współczesność – dzięki temu widoczne będzie, jak kolejne stanowiska powstawały często w dialogu lub w polemice z poprzednimi.
Czytelnik, który interesuje się konkretnym zagadnieniem lub konkretnym myślicielem, może swobodnie sięgać po pojedyncze rozdziały w dowolnej kolejności – każdy z nich został napisany tak, aby stanowić w miarę samodzielną całość, zrozumiałą również bez znajomości poprzednich partii książki.
Na końcu książki znajduje się aneks z pytaniami do osobistej refleksji, powiązanymi z poszczególnymi częściami – warto po nie sięgnąć zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu lektury, jako narzędzie przełożenia lektury teoretycznej na osobisty namysł nad własnym życiem. Znajduje się tam również wybrana bibliografia dla czytelników, którzy zechcą pogłębić znajomość źródeł omawianych w poszczególnych rozdziałach.WPROWADZENIE
Pytanie o sens istnienia towarzyszy człowiekowi od chwili, w której zaczął on świadomie patrzeć na własne życie i pytać nie tylko „jak”, ale przede wszystkim „po co”. To pytanie nie znika wraz z rozwojem nauki ani wraz z postępem technologicznym – wręcz przeciwnie, im więcej wiemy o mechanizmach rządzących wszechświatem, tym silniej odczuwamy potrzebę zrozumienia własnego miejsca w tym porządku.
Niniejsza książka jest próbą uporządkowanej, ale żywej podróży przez najważniejsze odpowiedzi, jakich filozofia – od starożytności po współczesność – udzielała na pytanie o sens ludzkiego istnienia. Nie jest to podręcznik akademicki w ścisłym znaczeniu tego słowa, lecz przewodnik napisany z myślą o czytelniku, który chce zrozumieć, skąd wzięły się najważniejsze idee dotyczące sensu życia, jak się do siebie odnoszą i jak można je zastosować we własnym, konkretnym życiu.
Struktura książki odzwierciedla chronologię myśli filozoficznej, ale każdy rozdział można czytać również osobno, jako samodzielne studium danego stanowiska. Zaczynamy od źródeł – od greckiego zdumienia światem, przez etykę cnót Arystotelesa, filozofię stoicką i religijną wizję sensu transcendentnego, aż po nowożytny kryzys wartości zapoczątkowany przez Nietzschego, wielkie systemy egzystencjalizmu XX wieku, mądrość filozofii Wschodu oraz współczesne, psychologiczne i naukowe ujęcia tematu.
Ostatnia część książki ma charakter praktyczny – pokazuje, w jaki sposób wielowiekowy dorobek filozofii można przełożyć na konkretne decyzje i nawyki myślowe, pomocne w budowaniu poczucia sensu we własnym życiu, niezależnie od wyznawanego światopoglądu.
Zapraszam do lektury nie jako do zbioru gotowych odpowiedzi, lecz jako do mapy, która pozwoli czytelnikowi świadomiej poszukiwać własnej.CZĘŚĆ I – ŹRÓDŁA PYTANIA O SENS
ROZDZIAŁ 1. CZYM WŁAŚCIWIE JEST FILOZOFIA?
Słowo „filozofia” pochodzi z greckiego „philein” (miłować) oraz „sophia” (mądrość) i dosłownie oznacza „miłość do mądrości”. Już sama etymologia mówi nam coś istotnego: filozofia nie jest posiadaniem mądrości, lecz nieustannym do niej dążeniem. Filozof to nie ten, kto zna odpowiedzi, ale ten, kto potrafi zadawać właściwe pytania i wytrwale szukać na nie odpowiedzi, akceptując, że droga może być ważniejsza niż jej koniec.
W odróżnieniu od nauk szczegółowych, które badają wycinek rzeczywistości za pomocą określonej metody, filozofia od początku interesowała się pytaniami granicznymi: co istnieje naprawdę, skąd możemy czerpać pewną wiedzę, co czyni czyn dobrym, jak zorganizować sprawiedliwe społeczeństwo oraz – co najważniejsze z perspektywy tej książki – jaki jest sens ludzkiego istnienia. Pytania te nazywamy metafizycznymi, epistemologicznymi, etycznymi i egzystencjalnymi.
Pytanie o sens życia jest szczególne, ponieważ łączy w sobie wszystkie te wymiary. Aby odpowiedzieć, po co żyjemy, musimy najpierw ustalić, jaka jest natura rzeczywistości, w której żyjemy (metafizyka), co możemy o niej wiedzieć (epistemologia), co jest dobre, a co złe (etyka), oraz jak przeżyć własne, niepowtarzalne, skończone istnienie (egzystencja). Dlatego filozofia sensu nie jest jednym działem filozofii obok innych, lecz punktem, w którym wszystkie te działy się splatają.
Warto od razu odróżnić dwa rodzaje pytań o sens. Pierwsze to pytanie kosmiczne: czy wszechświat jako całość ma jakiś cel, plan, przeznaczenie? Drugie to pytanie osobiste: co sprawia, że moje, konkretne, jednostkowe życie jest warte przeżycia? Wielu filozofów pokazuje, że odpowiedź twierdząca na pierwsze pytanie wcale nie jest konieczna, aby odpowiedzieć twierdząco na drugie – i odwrotnie, nawet jeśli wszechświat jako całość jest obojętny na nasze istnienie, to pojedyncze życie może być bogate w sens tworzony przez samego człowieka.
W kolejnych rozdziałach prześledzimy, jak na oba te pytania odpowiadały kolejne epoki: od starożytnych Greków, którzy szukali sensu w harmonii z naturą i rozumem (logosem), przez myślicieli religijnych, którzy umieszczali sens poza życiem doczesnym, po filozofów nowożytnych i współczesnych, którzy – w obliczu kryzysu tradycyjnych autorytetów – musieli na nowo zmierzyć się z pytaniem, czy sens można, i jak, budować samodzielnie.ROZDZIAŁ 2. ZDUMIENIE JAKO POCZĄTEK FILOZOFII – PRESOKRATYCY
Arystoteles twierdził, że filozofia rodzi się ze zdumienia (gr. thauma). Człowiek, który przestaje traktować świat jako oczywisty i zaczyna pytać, dlaczego rzeczy są takie, jakie są, dokonuje pierwszego kroku filozoficznego. Pierwsi filozofowie greccy, działający w VI wieku przed naszą erą w miastach Jonii, jak Tales, Anaksymander czy Heraklit, pytali przede wszystkim o zasadę (arche) rządzącą całym kosmosem – o to, z czego wszystko powstaje i do czego wszystko powraca.
Choć presokratycy nie stawiali wprost pytania o sens ludzkiego życia w takiej formie, w jakiej stawiamy je dzisiaj, ich poszukiwanie racjonalnego porządku (logosu) w przyrodzie miało fundamentalne znaczenie. Heraklit z Efezu, głoszący, że wszystko płynie i nieustannie się zmienia, a jednocześnie że zmianą tą rządzi stały, rozumny porządek, zapoczątkował myśl, która towarzyszyć będzie filozofii sensu przez kolejne dwa i pół tysiąca lat: że życie ludzkie, choć przemijające i pełne niepokoju, może odnaleźć oparcie w zrozumieniu rządzącego światem porządku.