Shadow Work dla początkujących – Zrozum siebie - ebook

Rozdział 1. Czym naprawdę jest Shadow Work

6

Rozdział 2. Prawdziwy Ty a maska, którą pokazujesz

światu

14

Rozdział 3. Części siebie, które ukrywasz

22

Rozdział 4. Jak powstają emocjonalne schematy

30

Rozdział 5. Emocje, które nauczyłeś się tłumić

38

Rozdział 6. Wstyd i strach przed oceną

45

Rozdział 7. Lęk przed odrzuceniem

53

Rozdział 8. Potrzeba akceptacji i uznania

60

Rozdział 9. Dlaczego ciągle wszystko analizujesz

67

Rozdział 10. Ukryty gniew i napięcie emocjonalne

74

Rozdział 11. Przemęczenie emocjonalne i wewnętrzna

presja

81

Rozdział 12. Dlaczego pewne rzeczy wywołują w Tobie

silne emocje

88

Rozdział 13. Świadomość własnych schematów

95

Rozdział 14. Dlaczego powtarzasz te same szkodliwe

schematy

102

Rozdział 15. Dlaczego sam siebie ograniczasz

109

Rozdział 16. Potrzeba kontrolowania wszystkiego

116

✦ 3 ✦Rozdział 17. Jak obserwować własne emocje

124

Rozdział 18. Pisanie jako sposób poznawania siebie

131

Rozdział 19. Pytania, które pomagają odkryć Twój

cień

138

Rozdział 20. Nadmierne podporządkowywanie się

innym

145

Rozdział 21. Uzależnienie emocjonalne od innych

ludzi

152

Rozdział 22. Dlaczego przyciągasz podobnych ludzi

159

Rozdział 23. Toksyczne schematy w relacjach

166

Rozdział 24. Lęk przed opuszczeniem i strach przed

byciem sobą

173

Rozdział 25. Wewnętrzne dziecko i emocjonalne rany

z przeszłości

181

Rozdział 26. Uwalnianie bólu i budowanie

współczucia dla siebie

188

Rozdział 27. Budowanie wewnętrznego

bezpieczeństwa i nowych schematów

195

Rozdział 28. Integracja siebie i emocjonalna wolność

202

✦ 4 ✦ROZDZIAŁ 1. CZYM

naprawdę jest Shadow

Work

Większość ludzi przez lata funkcjonuje w trybie

automatycznym. Budzą się, reagują na codzienne

sytuacje, wykonują obowiązki, rozmawiają z innymi

ludźmi i podejmują decyzje, ale bardzo rzadko

zatrzymują się, żeby zrozumieć, co naprawdę dzieje

się w ich wnętrzu. Dopiero kiedy w życiu zaczynają

powtarzać się te same problemy, pojawia się pytanie,

którego wcześniej nikt sobie nie zadawał: dlaczego

ciągle reaguję w ten sam sposób, nawet kiedy wiem, że

mi to szkodzi? Niektóre osoby ciągle trafiają do

podobnych relacji. Inne stale sabotują własne

działania, odkładają ważne decyzje albo czują napięcie

nawet wtedy, gdy wszystko wydaje się być w

porządku. Są też ludzie, którzy nie potrafią

odpoczywać bez poczucia winy, nie umieją wyrażać

emocji albo przez większość czasu żyją w ciągłym

napięciu psychicznym. Często wygląda to tak, jakby

✦ 6 ✦jakaś niewidzialna część umysłu przejmowała

kontrolę nad zachowaniem. Właśnie tutaj zaczyna się

Shadow Work. Shadow Work nie jest modą z

internetu ani kolejną techniką rozwoju osobistego,

która ma chwilowo poprawić nastrój. To proces

poznawania tych części siebie, które przez lata były

ignorowane, tłumione albo ukrywane. Chodzi o

emocje, reakcje, lęki i schematy, których często nawet

nie jesteś świadomy, a które mimo to wpływają na

sposób, w jaki funkcjonujesz każdego dnia. Każdy

człowiek posiada pewną wersję siebie, którą pokazuje

światu. To osobowość zbudowana z zachowań,

przekonań i reakcji, które zostały zaakceptowane

przez otoczenie. Od najmłodszych lat uczysz się, jakie

emocje są „dobre”, a jakie należy ukrywać. Uczysz się,

kiedy wolno płakać, kiedy należy być silnym, kiedy

trzeba się dostosować i czego lepiej nie pokazywać

innym ludziom. Z czasem zaczynasz tworzyć obraz

siebie, który wydaje się bezpieczny i akceptowalny.

Problem polega na tym, że emocje i cechy, które

zostały wyparte, nie znikają. One nadal istnieją, tylko

zostają przesunięte głębiej do podświadomości. Tam

zaczynają działać w ukryciu. Mogą wpływać na relacje,

sposób reagowania na stres, poczucie własnej

wartości, a nawet na decyzje podejmowane każdego

✦ 7 ✦dnia. To właśnie te ukryte części psychiki bardzo

często nazywa się cieniem. Cień nie oznacza „złej”

części człowieka. Wiele osób błędnie myśli, że Shadow

Work polega wyłącznie na pracy z negatywnymi

emocjami albo mrocznymi aspektami osobowości. W

rzeczywistości cień może zawierać wszystko to, co

zostało odrzucone lub ukryte. Dla jednej osoby będzie

to gniew, dla innej wrażliwość, potrzeba bliskości,

smutek albo strach przed odrzuceniem. Niektórzy

nauczyli się tłumić złość, ponieważ w dzieciństwie

słyszeli, że okazywanie gniewu jest czymś złym. Inni

przestali okazywać emocje, ponieważ za każdym

razem, kiedy byli szczerzy, spotykali się z krytyką albo

wyśmianiem. Są też osoby, które przez całe życie

próbują być idealne, ponieważ w głębi czują, że tylko

wtedy zasługują na akceptację. Shadow Work polega

na tym, żeby zacząć zauważać te mechanizmy zamiast

bezmyślnie im ulegać. To nie jest proces

natychmiastowy. Większość ludzi przez wiele lat

budowała własne mechanizmy obronne. Niektóre

reakcje były potrzebne, żeby przetrwać trudne

sytuacje emocjonalne. Problem zaczyna się wtedy,

kiedy stare schematy nadal sterują życiem, mimo że

dawno przestały być potrzebne. Człowiek może mieć

trzydzieści lub czterdzieści lat, ale nadal reagować

✦ 8 ✦emocjonalnie w sposób, którego nauczył się jako

dziecko. Ktoś, kto przez lata był krytykowany, może

panicznie bać się oceny innych ludzi. Osoba, która

była ignorowana emocjonalnie, może stale szukać

aprobaty i potwierdzenia swojej wartości. Ktoś, kto

musiał tłumić emocje, może nie rozumieć własnego

gniewu albo reagować wybuchem nawet na drobne

sytuacje. To właśnie dlatego Shadow Work jest tak

ważny. Pozwala zobaczyć mechanizmy, które

wcześniej działały automatycznie. Wielu ludzi przez

lata próbuje zmieniać swoje życie wyłącznie na

poziomie zewnętrznych działań. Chcą mieć więcej

motywacji, lepsze relacje, większą pewność siebie albo

więcej spokoju psychicznego. Problem polega na tym,

że jeśli ukryte schematy nadal pozostają nieświadome,

człowiek bardzo często wraca do tych samych

zachowań. Można przeczytać dziesiątki książek o

produktywności i nadal sabotować własne działania.

Można próbować budować zdrowe relacje i

jednocześnie ciągle przyciągać ludzi, którzy wywołują

emocjonalny chaos. Można próbować myśleć

pozytywnie, ale jeśli w środku nadal istnieje głęboki

lęk lub poczucie niewystarczalności, ten konflikt

będzie wracał. Shadow Work pomaga dotrzeć głębiej

niż powierzchowne zmiany. Jednym z

✦ 9 ✦najważniejszych elementów tego procesu jest

świadomość emocjonalna. Większość ludzi nie została

nauczona rozumienia własnych emocji. Zamiast tego

nauczyli się je tłumić, ignorować albo zagłuszać. Kiedy

pojawia się napięcie, wiele osób automatycznie sięga

po rozpraszacze. Telefon, media społecznościowe,

jedzenie, nadmierna praca, seriale albo ciągłe

zajmowanie się czymś stają się sposobem na ucieczkę

od kontaktu ze sobą. Problem polega na tym, że

emocje nie znikają tylko dlatego, że zostały

zignorowane. Niewyrażony gniew nadal istnieje.

Niewypowiedziany smutek nadal pozostaje w środku.

Strach, poczucie odrzucenia i napięcie emocjonalne

mogą gromadzić się przez lata, aż w końcu zaczynają

wpływać na całe życie. Shadow Work nie polega na

walce ze sobą. Nie chodzi o to, żeby oceniać własne

emocje albo próbować stać się idealnym. Celem jest

zrozumienie siebie na głębszym poziomie. Dopiero

kiedy zaczynasz widzieć własne schematy, pojawia się

możliwość realnej zmiany. Bardzo ważne jest również

zrozumienie, że cień nie zawsze objawia się w

oczywisty sposób. Czasami przyjmuje formę

perfekcjonizmu. Innym razem nadmiernej potrzeby

kontroli albo ciągłego porównywania się z innymi

ludźmi. Może objawiać się zazdrością, poczuciem

✦ 10 ✦winy, lękiem przed porażką albo potrzebą ciągłego

udowadniania swojej wartości. Wiele osób nie zdaje

sobie sprawy, że ich codzienne reakcje emocjonalne są

powiązane z głębszymi doświadczeniami z przeszłości.

Kiedy ktoś reaguje bardzo silnym gniewem na

krytykę, często nie chodzi wyłącznie o obecną

sytuację. Reakcja może być związana z dawnymi

emocjami, które nigdy nie zostały przepracowane. To

właśnie dlatego pewne sytuacje wywołują w ludziach

emocje znacznie silniejsze, niż powinny. Czasami

drobny komentarz potrafi uruchomić ogromne

napięcie. Niewielkie odrzucenie może wywołać silny

smutek albo poczucie bezwartościowości. Shadow

Work pomaga odkryć, co naprawdę znajduje się pod

powierzchnią tych reakcji. Proces ten wymaga

szczerości wobec samego siebie. Nie da się poznać

własnego cienia, jeśli człowiek cały czas próbuje

udawać, że wszystko jest w porządku. Wiele osób

przez lata buduje obraz silnej i kontrolującej wszystko

osoby, ale pod tym może znajdować się ogromny lęk,

samotność albo poczucie emocjonalnego zagubienia.

Jednocześnie Shadow Work nie polega na ciągłym

analizowaniu własnych problemów. Celem nie jest

życie skupione wyłącznie na bólu emocjonalnym.

Chodzi raczej o odzyskanie kontaktu ze sobą i

✦ 11 ✦zrozumienie, dlaczego pewne schematy pojawiły się w

pierwszej kolejności. Kiedy człowiek zaczyna rozumieć

własne reakcje, wiele rzeczy przestaje wydawać się

chaotycznych. Nagle pojawia się świadomość, że

pewne zachowania nie są przypadkowe. Zamiast

automatycznie reagować, można zacząć obserwować

własne emocje i wybierać bardziej świadome

działania. To właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa

zmiana. Shadow Work nie sprawi, że człowiek stanie

się idealny albo całkowicie wolny od trudnych emocji.

Każdy nadal będzie doświadczał stresu, smutku czy

frustracji. Różnica polega na tym, że emocje przestają

całkowicie kontrolować życie. Im bardziej ignorujesz

własny cień, tym większy wpływ ma on na Twoje

zachowanie. Im bardziej zaczynasz go rozumieć, tym

większa pojawia się świadomość i wewnętrzny spokój.

Wiele osób boi się wejścia w ten proces, ponieważ

wydaje im się, że odkryją w sobie coś złego albo

niebezpiecznego. W rzeczywistości bardzo często

odkrywają przede wszystkim stare emocje, które przez

lata były ignorowane. Część ludzi po raz pierwszy

zaczyna rozumieć, dlaczego tak bardzo potrzebowała

akceptacji, dlaczego stale czuła napięcie albo dlaczego

nie potrafiła budować zdrowych relacji. To nie jest

oznaka słabości. To proces odzyskiwania kontaktu ze

✦ 12 ✦ROZDZIAŁ 2. PRAWDZIWY TY A

maska, którą pokazujesz

światu

Każdy człowiek posiada pewną wersję siebie, którą

pokazuje światu. Dla większości osób jest to coś

całkowicie naturalnego. Inaczej zachowujemy się w

pracy, inaczej wśród znajomych, a jeszcze inaczej

wtedy, kiedy jesteśmy sami. Problem zaczyna się

jednak wtedy, kiedy człowiek przez tak długi czas

odgrywa określoną rolę, że przestaje wiedzieć, kim

naprawdę jest. Wiele osób żyje w ciągłym oddzieleniu

od własnych emocji, potrzeb i prawdziwej osobowości.

Z zewnątrz mogą wyglądać na spokojnych, pewnych

siebie albo szczęśliwych, ale wewnątrz stale czują

napięcie, zmęczenie albo pustkę. Bardzo często

wynika to z faktu, że przez większość życia nauczyli się

pokazywać światu tylko tę część siebie, która

wydawała się bezpieczna i akceptowalna. Już jako

dzieci zaczynamy obserwować reakcje otoczenia.

Uczymy się, które emocje są mile widziane, a które

✦ 14 ✦powodują krytykę, odrzucenie albo zawstydzenie.

Dziecko bardzo szybko zauważa, że za pewne

zachowania otrzymuje uwagę, miłość i akceptację, a za

inne spotyka się z chłodem albo karą. W ten sposób

stopniowo zaczyna budować własną maskę. Jeśli

dziecko słyszy, że „nie powinno płakać”, może nauczyć

się tłumić smutek. Jeśli za każdym razem spotyka się z

krytyką, kiedy okazuje złość, może zacząć ukrywać

gniew. Jeśli czuje, że musi być idealne, żeby zasłużyć

na uwagę i miłość, zaczyna budować obraz osoby

perfekcyjnej. Z czasem wiele z tych zachowań staje się

automatycznych. Człowiek zaczyna funkcjonować

według przekonania, że pewnych emocji nie wolno

pokazywać. Że trzeba być silnym, spokojnym,

opanowanym albo zawsze pomocnym. Problem

polega na tym, że emocje, które są tłumione, nie

znikają. One nadal istnieją, tylko zostają ukryte

głębiej. Wiele osób przez lata żyje w przekonaniu, że

maska jest ich prawdziwą osobowością. Ktoś może

uważać się za osobę bardzo spokojną, ale w

rzeczywistości po prostu nauczył się tłumić gniew.

Ktoś inny może wyglądać na niezwykle niezależnego,

choć głęboko w środku panicznie boi się odrzucenia i

bliskości. Są też ludzie, którzy stale próbują pomagać

innym, ponieważ ich poczucie własnej wartości opiera

✦ 15 ✦się wyłącznie na byciu potrzebnym. Maska bardzo

często powstaje jako forma ochrony. Jej zadaniem jest

zmniejszenie ryzyka zranienia. Jeśli człowiek nauczył

się, że pokazywanie emocji prowadzi do bólu, zaczyna

je ukrywać. Jeśli doświadczał odrzucenia, może zacząć

budować wizerunek osoby idealnej albo zawsze silnej.

W ten sposób psychika próbuje zapewnić sobie

bezpieczeństwo. Na początku takie mechanizmy mogą

wydawać się pomocne. Dzięki nim człowiek łatwiej

funkcjonuje w otoczeniu i unika sytuacji, które

mogłyby wywołać dyskomfort emocjonalny. Problem

pojawia się wtedy, kiedy maska staje się czymś

trwałym. Człowiek zaczyna żyć bardziej dla oczekiwań

innych ludzi niż dla siebie. Wiele osób nawet nie

zauważa, jak często tłumi własne potrzeby. Zgadzają

się na rzeczy, których nie chcą. Ukrywają zmęczenie,

żeby nie wyglądać na słabych. Uśmiechają się, mimo

że wewnątrz czują smutek albo frustrację. Mówią, że

wszystko jest w porządku, choć w rzeczywistości od

dawna czują się źle. Im dłużej człowiek funkcjonuje w

taki sposób, tym większe pojawia się napięcie

psychiczne. Organizm cały czas odczuwa, że coś jest

nieautentyczne. To trochę tak, jakby przez większość

czasu kontrolować samego siebie i pilnować, żeby

przypadkiem nie pokazać „niewłaściwych” emocji.

✦ 16 ✦Niektóre osoby są tak przyzwyczajone do odgrywania

określonej roli, że przestają rozumieć własne

potrzeby. Kiedy ktoś pyta ich, czego naprawdę chcą,

nie potrafią odpowiedzieć. Przez lata skupiali się na

tym, czego oczekują inni ludzie, więc utracili kontakt z

własnym wnętrzem. To właśnie dlatego wiele osób

doświadcza poczucia pustki, mimo że z zewnątrz ich

życie wygląda dobrze. Mogą mieć pracę, znajomych i

codzienne obowiązki, ale jednocześnie stale czuć

emocjonalne zmęczenie. Bardzo często wynika to z

życia w ciągłym oddzieleniu od siebie. Maska może

przybierać wiele różnych form. Jedną z najczęstszych

jest potrzeba bycia perfekcyjnym. Człowiek stara się

nie popełniać błędów, stale kontroluje siebie i próbuje

robić wszystko idealnie, ponieważ głęboko wierzy, że

tylko wtedy zasługuje na akceptację. Taki

perfekcjonizm bardzo często nie wynika z ambicji, ale

z lęku. Inną popularną maską jest udawanie siły.

Wiele osób nauczyło się, że okazywanie słabości jest

niebezpieczne. Dlatego tłumią emocje, nie proszą o

pomoc i próbują sprawiać wrażenie całkowicie

niezależnych. Z zewnątrz mogą wydawać się bardzo

opanowani, ale wewnątrz często czują ogromne

napięcie. Są też ludzie, którzy budują maskę osoby

zawsze miłej i pomocnej. Nie potrafią odmawiać, stale

✦ 17 ✦próbują zadowalać innych i unikają konfliktów za

wszelką cenę. W rzeczywistości bardzo często boją się

odrzucenia albo utraty relacji. Dlatego

podporządkowują się innym kosztem własnych

potrzeb. Niektóre maski są trudniejsze do zauważenia.

Ktoś może stale żartować i rozśmieszać innych ludzi,

ponieważ humor stał się sposobem na ukrywanie bólu

emocjonalnego. Inna osoba może być nadmiernie

chłodna i zdystansowana, ponieważ boi się bliskości.

Jeszcze ktoś inny może nieustannie próbować osiągać

sukcesy, ponieważ głęboko w środku czuje się

niewystarczający. Wszystkie te mechanizmy mają

jeden wspólny element. Człowiek przestaje być sobą, a

zaczyna odgrywać rolę, która ma zapewnić mu

bezpieczeństwo emocjonalne. Problem polega na tym,

że ukrywane emocje nie znikają. Mogą przez lata

pozostawać pod powierzchnią, ale nadal wpływają na

psychikę i ciało. Tłumiony gniew może zamieniać się

w chroniczne napięcie. Niewyrażony smutek może

prowadzić do emocjonalnego wyczerpania. Ciągła

potrzeba kontrolowania siebie może powodować lęk i

przemęczenie. Organizm bardzo często wysyła

sygnały, że człowiek żyje w oddzieleniu od siebie.

Mogą pojawiać się problemy ze snem, chroniczny

stres, drażliwość albo poczucie pustki. Wiele osób

✦ 18 ✦próbuje wtedy rozwiązać problem wyłącznie z

zewnątrz. Szukają większej motywacji, nowych celów

albo chwilowych rozpraszaczy, ale prawdziwa

przyczyna nadal pozostaje ukryta. Shadow Work

pomaga zauważyć, gdzie kończy się prawdziwy Ty, a

zaczyna maska stworzona dla innych ludzi. To nie

oznacza, że człowiek powinien nagle przestać

dostosowywać się do sytuacji społecznych. Każdy

posiada pewne role i mechanizmy społeczne. Problem

pojawia się dopiero wtedy, kiedy maska staje się

jedyną wersją siebie, jaką pokazujesz światu. Wiele

osób boi się autentyczności, ponieważ wydaje im się,

że jeśli pokażą prawdziwe emocje albo prawdziwą

osobowość, zostaną odrzuceni. Ten lęk bardzo często

pochodzi z wcześniejszych doświadczeń. Jeśli ktoś był

wyśmiewany, ignorowany albo krytykowany, mógł

nauczyć się ukrywania własnego wnętrza. To właśnie

dlatego wiele osób przez lata unika szczerości wobec

samych siebie. Łatwiej jest odgrywać określoną rolę

niż skonfrontować się z własnymi emocjami. Problem

polega jednak na tym, że ciągłe udawanie wymaga

ogromnej ilości energii psychicznej. Człowiek cały

czas pilnuje własnych reakcji. Zastanawia się, jak

zostanie odebrany przez innych ludzi. Ukrywa emocje,

żeby nie zostać ocenionym. Z czasem prowadzi to do

✦ 19 ✦coraz większego napięcia i oddzielenia od siebie.

Jednym z najważniejszych elementów Shadow Work

jest odzyskiwanie kontaktu z własnym wnętrzem.

Chodzi o zauważanie emocji, które wcześniej były

ignorowane. O zadawanie sobie pytań: co naprawdę

czuję? czego naprawdę chcę? dlaczego reaguję w

określony sposób? Na początku może to być trudne,

ponieważ wiele osób przez lata tłumiło własne emocje.

Niektórzy nie potrafią rozpoznać, co naprawdę czują,

ponieważ są przyzwyczajeni do ignorowania siebie.

Dlatego proces ten wymaga cierpliwości i szczerości

wobec samego siebie. Bardzo ważne jest również

zrozumienie, że autentyczność nie oznacza

perfekcyjności. Nie chodzi o to, żeby nagle przestać

odczuwać lęk albo nigdy więcej się nie dostosowywać.

Chodzi raczej o stopniowe przestawanie życia

wyłącznie pod oczekiwania innych ludzi. Prawdziwa

zmiana zaczyna się wtedy, kiedy człowiek przestaje

ciągle walczyć ze sobą. Kiedy zaczyna zauważać, że nie

musi cały czas udowadniać swojej wartości. Że może

odczuwać emocje bez wstydu. Że nie musi być idealny,

żeby zasługiwać na akceptację. Dla wielu osób jest to

pierwszy moment w życiu, kiedy zaczynają naprawdę

poznawać samych siebie. Nie wersję stworzoną dla

świata, ale prawdziwe emocje, potrzeby i reakcje,

✦ 20 ✦ROZDZIAŁ 3. CZĘŚCI SIEBIE,

które ukrywasz

Większość ludzi nie pokazuje światu tego, kim

naprawdę jest. Nie chodzi tylko o świadome

ukrywanie emocji albo udawanie kogoś innego.

Znaczna część tego procesu dzieje się automatycznie.

Człowiek przez lata uczy się, które cechy są

akceptowane, a które lepiej schować głęboko w sobie.

Z czasem zaczyna odcinać się od pewnych emocji,

potrzeb i reakcji tak skutecznie, że przestaje zauważać

ich istnienie. Właśnie te ukryte części osobowości

bardzo często tworzą cień. Wiele osób myśli, że cień

oznacza wyłącznie coś mrocznego albo złego. W

rzeczywistości ukrywane mogą być zarówno trudne

emocje, jak i cechy, które kiedyś zostały odrzucone

przez otoczenie. Dla jednej osoby cieniem będzie

gniew, dla innej wrażliwość, potrzeba bliskości,

spontaniczność albo nawet własna siła i pewność

siebie. Człowiek nie rodzi się z przekonaniem, że

pewnych emocji nie wolno odczuwać. Tego uczy się

stopniowo. Jeśli dziecko słyszy, że „grzeczne dzieci się

✦ 22 ✦nie złoszczą”, może nauczyć się tłumić gniew. Jeśli za

okazywanie smutku spotyka się z wyśmianiem albo

chłodem emocjonalnym, może zacząć ukrywać własną

wrażliwość. Jeśli doświadcza odrzucenia, kiedy

pokazuje swoją prawdziwą osobowość, może dojść do

wniosku, że bezpieczniej jest stać się kimś innym. W

ten sposób psychika zaczyna tworzyć podział. Jedna

część osobowości zostaje zaakceptowana i pokazana

światu, a druga zostaje ukryta. Problem polega na

tym, że ukryte części siebie nie znikają. Mogą zostać

wyparte ze świadomości, ale nadal wpływają na

emocje, reakcje i zachowanie. Człowiek może przez

lata udawać spokojnego, ale tłumiony gniew nadal

istnieje pod powierzchnią. Może próbować wyglądać

na całkowicie niezależnego, ale głęboko w środku

nadal odczuwać ogromną potrzebę bliskości i

akceptacji. Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy,

jak wiele energii psychicznej poświęca na ukrywanie

siebie. Kontrolują własne emocje, reakcje, słowa i

zachowanie, żeby utrzymać określony obraz siebie. Z

czasem staje się to tak automatyczne, że człowiek

zaczyna wierzyć, że maska jest jego prawdziwą

osobowością. Jednym z najczęściej ukrywanych

elementów jest gniew. Wiele osób zostało nauczonych,

że złość jest czymś złym albo niebezpiecznym. Dlatego

✦ 23 ✦zamiast nauczyć się zdrowo wyrażać gniew, zaczęli go

tłumić. Problem polega na tym, że tłumiona złość nie

znika. Bardzo często zamienia się w napięcie,

frustrację, drażliwość albo pasywną agresję. Niektórzy

ludzie przez lata powtarzają, że „rzadko się złoszczą”,

ale ich organizm stale pozostaje w napięciu. Mogą

reagować irytacją na drobne sytuacje albo wybuchać

emocjonalnie wtedy, kiedy napięcie staje się zbyt

duże. Często nie rozumieją, skąd biorą się te reakcje,

ponieważ przez większość życia próbowali przekonać

samych siebie, że nie odczuwają gniewu. Inną często

ukrywaną częścią jest wrażliwość. Wiele osób

nauczyło się, że okazywanie emocji oznacza słabość.

Dlatego zaczęli budować wizerunek osoby chłodnej,

silnej albo zdystansowanej. Problem polega na tym, że

tłumienie wrażliwości bardzo często prowadzi do

emocjonalnego odcięcia. Człowiek może przestać

odczuwać nie tylko smutek, ale również radość,

bliskość i autentyczne połączenie z innymi ludźmi. Im

bardziej ktoś próbuje nie czuć bólu, tym bardziej

odcina się również od pozytywnych emocji. Wiele

osób ukrywa także własne potrzeby. Niektórzy

nauczyli się, że proszenie o pomoc jest oznaką

słabości. Inni przez całe życie skupiali się na

potrzebach innych ludzi, ponieważ tylko wtedy czuli

✦ 24 ✦się potrzebni i akceptowani. Z czasem mogą

całkowicie utracić kontakt z tym, czego sami

naprawdę chcą. To właśnie dlatego wiele osób ma

trudność z odpowiadaniem na proste pytania

dotyczące własnych potrzeb. Są tak przyzwyczajeni do

dostosowywania się do innych, że nie wiedzą już,

czego sami chcą od życia, relacji albo codzienności.

Bardzo często ukrywana jest również zazdrość. Wielu

ludzi uważa ją za emocję, której nie powinno się

odczuwać. Dlatego zamiast przyznać się do niej przed

sobą, próbują ją ignorować albo wypierać. Problem

polega na tym, że niewidoczna zazdrość nadal wpływa

na zachowanie. Może prowadzić do porównywania

się, frustracji albo ukrytej niechęci wobec innych

ludzi. Shadow Work nie polega na ocenianiu tych

emocji. Celem nie jest udawanie „dobrego człowieka”,

który nigdy nie odczuwa gniewu, zazdrości albo lęku.

Chodzi raczej o zauważenie, że wszystkie emocje mają

swoje źródło i znaczenie. Kiedy człowiek przestaje je

wypierać, może zacząć je rozumieć. Jednym z

najtrudniejszych elementów pracy z cieniem jest

zaakceptowanie faktu, że ukrywane części osobowości

często wpływają na codzienne życie znacznie bardziej,

niż się wydaje. Człowiek może uważać się za osobę

spokojną, ale w rzeczywistości tłumić ogromną ilość

✦ 25 ✦frustracji. Może myśleć, że jest „po prostu niezależny”,

choć w rzeczywistości panicznie boi się bliskości i

zranienia. Bardzo często cień ujawnia się poprzez

reakcje emocjonalne. To, co najmocniej nas triggeruje

w innych ludziach, często pokazuje coś, czego sami w

sobie nie akceptujemy. Jeśli ktoś bardzo silnie reaguje

na pewne zachowania innych ludzi, warto zadać sobie

pytanie: dlaczego to wywołuje we mnie aż tyle emocji?

Czasami człowiek irytuje się kimś, kto jest pewny

siebie, ponieważ sam przez lata tłumił własną siłę i

odwagę. Innym razem ktoś może odczuwać silną

niechęć wobec osób emocjonalnych, ponieważ sam

nauczył się tłumić własną wrażliwość. To właśnie