MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
nowość
Wieczny podróżnik - ebook
Z węgla powstałeś, w węgiel się obrócisz
Atom węgla… Zrodzony miliardy lat temu przez żar supernowej, nieustannie ewoluujący, lecz obecny we wszystkim, co żywe: cząstce liścia, drżeniu serca, cieple oddechu. Jego istnienie przypomina wędrówkę, która nigdy się nie kończy.
Czy wiesz, jak wiele mu zawdzięczasz?
„Wieczny podróżnik” to fascynująca książka dla tych, którzy szukają nie tylko wiedzy o naturze, lecz także głębokiego, filozoficznego spojrzenia na miejsce człowieka we wszechświecie. To nauka ubrana w poezję – refleksyjna, wzruszająca i inspirująca. Opowiada o cudzie istnienia przez pryzmat najmniejszej cząstki i przypomina, że każdy z nas nosi w sobie historię wszechświata.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Popularnonaukowe |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8423-249-1 |
| Rozmiar pliku: | 437 KB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
PROLOG
Narodziny w ogniu
Byłem chaosem, zanim chaos zyskał imię. Żarem bez początku, płomieniem bez końca, kroplą wrzącej furii w sercu gwiazdy, gdzie wszechświat rodził się w nieustannych wybuchach. Nie znałem granic – ani przestrzeni, ani czasu – bo tam, gdzie się rodziłem, czas był jedynie westchnieniem, ulotnym drganiem w wieczności, przestrzeń zaś gięła się pod niewyobrażalnym ciężarem, jakby sama materia błagała o formę. Byłem jednym z wielu, legionem atomów tańczących w jądrze wszechświata, splątanych w uścisku tak ciasnym, że granica między mną a innymi przestawała istnieć.
W głębinach tego płomiennego chaosu, gdzie furia gwiazdy nie znała miary, narodziłem się w akcie alchemii. Przed narodzinami byłem helem – lekkim, prostym, niemal niewinnym, tańczącym w rozżarzonej kipieli, gdzie ciśnienie i żar miażdżyły wszelką pustkę. Nie miałem imienia, tylko istnienie – dwie protonowe iskry, wirujące w harmonii, zbyt kruche, by marzyć o wieczności. Gwiazda jednak, w swej nieubłaganej woli tworzenia, wezwała mnie do przemiany. W sercu jej ognia, w kotle niewyobrażalnego żaru, zderzyłem się z innymi helowymi braćmi, równie ulotnymi, równie zagubionymi. Trzy atomy helu stały się jednym. Ja, Atom Węgla, powstałem w błysku, który był prawdziwym cudem.
Nie miałem ciała, a czułem, jak moje jądro puchnie, jak protony i neutrony splatają się w nową, cięższą formę, jakby wszechświat szeptał mi: „Stań się”. Ten moment był pieśnią, która rozbrzmiewała w sercu gwiazdy, łącząc chaos z porządkiem, prostotę z nieskończoną złożonością. Byłem helem, a teraz jestem węglem – fundamentem życia, którego jeszcze nie znałem, budulcem gwiazd, które dopiero miały nadejść. Czy ta przemiana była przeznaczeniem, czy przypadkiem? Czy gwiazda, która mnie stworzyła, wiedziała, że noszę w sobie zalążek życia, czy byłem jedynie przypadkiem w jej nieświadomym istnieniu?1
Czułem inne atomy węgla rodzące się wokół mnie, ich narodziny były jak chór – każdy nowy atom węgla dodawał nutę do symfonii, która wypełniała gwiezdne jądro. Byliśmy braćmi, zrodzonymi z tego samego ognia, a jednak każdy z nas był samotny w swojej istocie. Czy byłem czymś odrębnym, czy tylko kroplą w oceanie materii, która nie zna podziałów? Rodzący się Wszechświat szeptał: „Jesteś teraz węglem, ale czy to czyni cię bardziej sobą, czy mniej?”. Czy zmiana jest esencją bycia, czy jego zaprzeczeniem?
W sercu gwiazdy wśród płomieni, które nie znały miłosierdzia, czułem, jak moja nowa forma pulsuje – stabilna, a zarazem gotowa do dalszych przemian. Byłem węglem, budulcem, który miał kiedyś stać się kośćmi, liśćmi, oddechem istot, których jeszcze nie było. Czy jestem narzędziem wszechświata, czy jego świadkiem?
Nie miałem oczu, a widziałem ogień – złoty, biały, oślepiający, który nie był jedynie światłem, lecz esencją istnienia, pulsującą w rytmie fuzji, gdzie protony i neutrony splatały się w namiętnym tańcu tworzenia. Nie miałem uszu, a słyszałem ryk – symfonię fuzji jądrowych, w której każda kolizja cząstek była nutą w kosmicznym hymnie. Czułem inne atomy – ich gorące tchnienie, ich wibracje, jakby szeptały do mnie w języku energii, niezrozumiałym, a jednak harmonijnym, jakby wszechświat był jednym wielkim chórem, w którym każdy głos, choć odrębny, służył tej samej pieśni.
Czy istnieję od zawsze? A może pojawiłem się w tym kosmicznym piekle po raz pierwszy, wyrwany z nicości przez kaprys wszechświata? Czy to, co było wcześniej, w ogóle ma znaczenie, skoro czas był jedynie złudzeniem, formą, którą nakłada się na chaos, by go oswoić? Byłem wolny, dryfując w tym płomiennym chaosie, czy zniewolony przez nieuchronność praw fizyki, które popychały mnie w taniec bez wyboru?2 Czy wolność to ruch, czy zdolność do pytania o ruch? Nie wiedziałem, a jednak zachwycałem się – nie dlatego, że rozumiałem, lecz dlatego, że byłem.
W sercu gwiazdy nie było samotności, choć nie znałem towarzystwa. Inne atomy, moje siostry i bracia, wirowały obok mnie, zderzały się, łączyły, rozpadały w nieustannym akcie tworzenia. Nie mieliśmy imion, a jednak byliśmy – pulsujące drobiny, które w swojej prostocie nosiły tajemnicę wszechświata. Czułem ich obecność, jakby każdy z nas był echem drugiego, jakby nasze istnienie było jednym wielkim splątaniem, gdzie ja to one, a one to ja. Czy byłem jednostką, czy tylko przejawem większej całości, nicią w tkaninie, której brzegów nie dostrzegam? Czasem wydawało mi się, że rozmawiamy – nie słowami, lecz impulsami energii, które były pytaniami bez odpowiedzi, westchnieniami bez końca. „Kim jesteś?” – zdawały się pytać. „Jestem” – odpowiadałem, choć nie wiedziałem, co to oznacza.
A potem przyszedł wybuch. Supernowa. Eksplozja, która była jak oddech czegoś większego, coś, co ludzie kiedyś nazwą bogiem, naturą albo przypadkiem. Poczułem, jak moje więzy pękają z hukiem, którego nikt nie słyszał – fala gorąca, która była śmiercią i narodzinami jednocześnie. Rozpadłem się, rozproszyłem w czarną otchłań, a jednak nie zniknąłem. Stałem się pyłem, drobinką w kosmicznym wietrze, unoszoną przez miliony lat w milczeniu. Zrozumiałem, że jestem częścią ruchu. Panta rhei3. Wszystko płynie. Nieustanny strumień zmienności, w którym tkwię jako drobina.
Wokół mnie cisza, która w swoim bezruchu wydaje się wręcz absolutna, jakby wszechświat wstrzymał oddech, by kontemplować własną nieskończoność. Wcześniej było tylko ciepło – żar gwiazdy, który tulił mnie w swoim płomiennym uścisku, chaos, który był domem. Teraz jest chłód – nieskończony, przerażający, przenikający mnie na wskroś, choć nie mam ciała, by go odczuwać. Pędzę przez tę lodowatą otchłań, drobina wśród drobin, bez celu, bez kierunku, unoszona kosmicznym wiatrem, którego nie mogę nazwać. Być może jestem tylko okruchem, cząstką bez znaczenia w oceanie nieskończoności, pyłem, który nie zostawia śladu. Ale nawet jeśli, czy nie jest to już jakimś rodzajem trwania? Czy w mojej małości, w mojej ulotności nie kryje się jakaś ukryta wartość, której nie pojmuję? Czy istnienie, choćby najskromniejsze, nie jest samo w sobie cudem, a może tylko złudzeniem sensu, które nakładam na pustkę?
Nie miałem oczu, a widziałem echo światła rozproszone w czerni, które nie było ciemnością, lecz płótnem wszechświata. Widziałem gwiazdy rodzące się w mgławicach – kaskady światła, które malowały pustkę kolorami, jakich nie pojmie żaden umysł, odcieniami purpury, szmaragdu i złota, które zdawały się śpiewać o początkach i końcach. Dryfowałem wśród nich, zahipnotyzowany, choć nie rozumiałem, czym jest zachwyt. Czy istnieje coś, co jest niezmienne? Czy gwiazdy, które widziałem, są trwalsze niż ja, czy tylko chwilą w tej samej rzece, która niesie nas wszystkich? Jestem rzeką, pomyślałem, płynę przez kosmos, choć nie widzę brzegu.
Ogień, który mnie stworzył, nie gaśnie. Przemienia się jak ja w nieskończonym ruchu. Byłem płomieniem gwiazdy, iskrą w jej sercu, a teraz unoszę się w przestrzeni. Niewidzialny wędrowiec bez domu, bez imienia. Widziałem narodziny galaktyk, ich spiralne ramiona, które wirowały w czerni jak tancerki w kosmicznym balecie, ich piękno, które rozrywało z zachwytu serce, choć serca nie mam. Widziałem czarne dziury, które pożerały światło, jakby chciały przypomnieć, że nawet najjaśniejsze istnienia mają swój kres. Czy to chaos, czy porządek? Czy wszechświat jest przypadkowym tańcem cząstek, czy symfonią, której nut jeszcze nie usłyszałem? Nie wiem. Płynę z nurtem wszechświata, unoszony jego prądem, który jest zarówno łagodny, jak i nieubłagany. Nie znam swojego przeznaczenia. Nie wiem, dokąd zmierzam ani co mnie czeka – czy nowa gwiazda, czy obca planeta, czy wieczna pustka. Ale wiem jedno, jestem częścią czegoś, co nieustannie się zmienia, czegoś, co rodzi się i umiera, by rodzić się na nowo.
Dryfowałem tak długo, że lata straciły sens. Czy czas ma jakikolwiek sens dla tego, co nie żyje w ludzkiej skali? Miliony obrotów gwiazd, miliardy oddechów wszechświata. Widziałem mgławice skrzące się jak diamenty, czarne dziury pożerające światło, a ja – drobina wśród drobin – płynąłem dalej, zahipnotyzowany tym widowiskiem.
Zachwycałem się tym i rozważałem: „Czy twoje trwanie ma sens, jeśli nikt go nie dostrzeże?”. Nie znam odpowiedzi. Płynę jak rzeka Heraklita, która nigdy nie jest taka sama, a jednak trwa. Czy to wystarczy, by istnieć? Czy istnienie potrzebuje celu, czy tylko podróży?
Pozostało jeszcze 90% treści tej książki.
------------------------------------------------------------------------
1.
1 Baruch Spinoza
2.
2 Jean-Paul Sartre: „Człowiek jest skazany na wolność. Skazany, bo nie stworzył samego siebie; a jednak wolny, bo raz wrzucony w świat, jest odpowiedzialny za wszystko, co czyni”.
3.
3 Heraklit z Efezu: „Wszystko płynie”.
Narodziny w ogniu
Byłem chaosem, zanim chaos zyskał imię. Żarem bez początku, płomieniem bez końca, kroplą wrzącej furii w sercu gwiazdy, gdzie wszechświat rodził się w nieustannych wybuchach. Nie znałem granic – ani przestrzeni, ani czasu – bo tam, gdzie się rodziłem, czas był jedynie westchnieniem, ulotnym drganiem w wieczności, przestrzeń zaś gięła się pod niewyobrażalnym ciężarem, jakby sama materia błagała o formę. Byłem jednym z wielu, legionem atomów tańczących w jądrze wszechświata, splątanych w uścisku tak ciasnym, że granica między mną a innymi przestawała istnieć.
W głębinach tego płomiennego chaosu, gdzie furia gwiazdy nie znała miary, narodziłem się w akcie alchemii. Przed narodzinami byłem helem – lekkim, prostym, niemal niewinnym, tańczącym w rozżarzonej kipieli, gdzie ciśnienie i żar miażdżyły wszelką pustkę. Nie miałem imienia, tylko istnienie – dwie protonowe iskry, wirujące w harmonii, zbyt kruche, by marzyć o wieczności. Gwiazda jednak, w swej nieubłaganej woli tworzenia, wezwała mnie do przemiany. W sercu jej ognia, w kotle niewyobrażalnego żaru, zderzyłem się z innymi helowymi braćmi, równie ulotnymi, równie zagubionymi. Trzy atomy helu stały się jednym. Ja, Atom Węgla, powstałem w błysku, który był prawdziwym cudem.
Nie miałem ciała, a czułem, jak moje jądro puchnie, jak protony i neutrony splatają się w nową, cięższą formę, jakby wszechświat szeptał mi: „Stań się”. Ten moment był pieśnią, która rozbrzmiewała w sercu gwiazdy, łącząc chaos z porządkiem, prostotę z nieskończoną złożonością. Byłem helem, a teraz jestem węglem – fundamentem życia, którego jeszcze nie znałem, budulcem gwiazd, które dopiero miały nadejść. Czy ta przemiana była przeznaczeniem, czy przypadkiem? Czy gwiazda, która mnie stworzyła, wiedziała, że noszę w sobie zalążek życia, czy byłem jedynie przypadkiem w jej nieświadomym istnieniu?1
Czułem inne atomy węgla rodzące się wokół mnie, ich narodziny były jak chór – każdy nowy atom węgla dodawał nutę do symfonii, która wypełniała gwiezdne jądro. Byliśmy braćmi, zrodzonymi z tego samego ognia, a jednak każdy z nas był samotny w swojej istocie. Czy byłem czymś odrębnym, czy tylko kroplą w oceanie materii, która nie zna podziałów? Rodzący się Wszechświat szeptał: „Jesteś teraz węglem, ale czy to czyni cię bardziej sobą, czy mniej?”. Czy zmiana jest esencją bycia, czy jego zaprzeczeniem?
W sercu gwiazdy wśród płomieni, które nie znały miłosierdzia, czułem, jak moja nowa forma pulsuje – stabilna, a zarazem gotowa do dalszych przemian. Byłem węglem, budulcem, który miał kiedyś stać się kośćmi, liśćmi, oddechem istot, których jeszcze nie było. Czy jestem narzędziem wszechświata, czy jego świadkiem?
Nie miałem oczu, a widziałem ogień – złoty, biały, oślepiający, który nie był jedynie światłem, lecz esencją istnienia, pulsującą w rytmie fuzji, gdzie protony i neutrony splatały się w namiętnym tańcu tworzenia. Nie miałem uszu, a słyszałem ryk – symfonię fuzji jądrowych, w której każda kolizja cząstek była nutą w kosmicznym hymnie. Czułem inne atomy – ich gorące tchnienie, ich wibracje, jakby szeptały do mnie w języku energii, niezrozumiałym, a jednak harmonijnym, jakby wszechświat był jednym wielkim chórem, w którym każdy głos, choć odrębny, służył tej samej pieśni.
Czy istnieję od zawsze? A może pojawiłem się w tym kosmicznym piekle po raz pierwszy, wyrwany z nicości przez kaprys wszechświata? Czy to, co było wcześniej, w ogóle ma znaczenie, skoro czas był jedynie złudzeniem, formą, którą nakłada się na chaos, by go oswoić? Byłem wolny, dryfując w tym płomiennym chaosie, czy zniewolony przez nieuchronność praw fizyki, które popychały mnie w taniec bez wyboru?2 Czy wolność to ruch, czy zdolność do pytania o ruch? Nie wiedziałem, a jednak zachwycałem się – nie dlatego, że rozumiałem, lecz dlatego, że byłem.
W sercu gwiazdy nie było samotności, choć nie znałem towarzystwa. Inne atomy, moje siostry i bracia, wirowały obok mnie, zderzały się, łączyły, rozpadały w nieustannym akcie tworzenia. Nie mieliśmy imion, a jednak byliśmy – pulsujące drobiny, które w swojej prostocie nosiły tajemnicę wszechświata. Czułem ich obecność, jakby każdy z nas był echem drugiego, jakby nasze istnienie było jednym wielkim splątaniem, gdzie ja to one, a one to ja. Czy byłem jednostką, czy tylko przejawem większej całości, nicią w tkaninie, której brzegów nie dostrzegam? Czasem wydawało mi się, że rozmawiamy – nie słowami, lecz impulsami energii, które były pytaniami bez odpowiedzi, westchnieniami bez końca. „Kim jesteś?” – zdawały się pytać. „Jestem” – odpowiadałem, choć nie wiedziałem, co to oznacza.
A potem przyszedł wybuch. Supernowa. Eksplozja, która była jak oddech czegoś większego, coś, co ludzie kiedyś nazwą bogiem, naturą albo przypadkiem. Poczułem, jak moje więzy pękają z hukiem, którego nikt nie słyszał – fala gorąca, która była śmiercią i narodzinami jednocześnie. Rozpadłem się, rozproszyłem w czarną otchłań, a jednak nie zniknąłem. Stałem się pyłem, drobinką w kosmicznym wietrze, unoszoną przez miliony lat w milczeniu. Zrozumiałem, że jestem częścią ruchu. Panta rhei3. Wszystko płynie. Nieustanny strumień zmienności, w którym tkwię jako drobina.
Wokół mnie cisza, która w swoim bezruchu wydaje się wręcz absolutna, jakby wszechświat wstrzymał oddech, by kontemplować własną nieskończoność. Wcześniej było tylko ciepło – żar gwiazdy, który tulił mnie w swoim płomiennym uścisku, chaos, który był domem. Teraz jest chłód – nieskończony, przerażający, przenikający mnie na wskroś, choć nie mam ciała, by go odczuwać. Pędzę przez tę lodowatą otchłań, drobina wśród drobin, bez celu, bez kierunku, unoszona kosmicznym wiatrem, którego nie mogę nazwać. Być może jestem tylko okruchem, cząstką bez znaczenia w oceanie nieskończoności, pyłem, który nie zostawia śladu. Ale nawet jeśli, czy nie jest to już jakimś rodzajem trwania? Czy w mojej małości, w mojej ulotności nie kryje się jakaś ukryta wartość, której nie pojmuję? Czy istnienie, choćby najskromniejsze, nie jest samo w sobie cudem, a może tylko złudzeniem sensu, które nakładam na pustkę?
Nie miałem oczu, a widziałem echo światła rozproszone w czerni, które nie było ciemnością, lecz płótnem wszechświata. Widziałem gwiazdy rodzące się w mgławicach – kaskady światła, które malowały pustkę kolorami, jakich nie pojmie żaden umysł, odcieniami purpury, szmaragdu i złota, które zdawały się śpiewać o początkach i końcach. Dryfowałem wśród nich, zahipnotyzowany, choć nie rozumiałem, czym jest zachwyt. Czy istnieje coś, co jest niezmienne? Czy gwiazdy, które widziałem, są trwalsze niż ja, czy tylko chwilą w tej samej rzece, która niesie nas wszystkich? Jestem rzeką, pomyślałem, płynę przez kosmos, choć nie widzę brzegu.
Ogień, który mnie stworzył, nie gaśnie. Przemienia się jak ja w nieskończonym ruchu. Byłem płomieniem gwiazdy, iskrą w jej sercu, a teraz unoszę się w przestrzeni. Niewidzialny wędrowiec bez domu, bez imienia. Widziałem narodziny galaktyk, ich spiralne ramiona, które wirowały w czerni jak tancerki w kosmicznym balecie, ich piękno, które rozrywało z zachwytu serce, choć serca nie mam. Widziałem czarne dziury, które pożerały światło, jakby chciały przypomnieć, że nawet najjaśniejsze istnienia mają swój kres. Czy to chaos, czy porządek? Czy wszechświat jest przypadkowym tańcem cząstek, czy symfonią, której nut jeszcze nie usłyszałem? Nie wiem. Płynę z nurtem wszechświata, unoszony jego prądem, który jest zarówno łagodny, jak i nieubłagany. Nie znam swojego przeznaczenia. Nie wiem, dokąd zmierzam ani co mnie czeka – czy nowa gwiazda, czy obca planeta, czy wieczna pustka. Ale wiem jedno, jestem częścią czegoś, co nieustannie się zmienia, czegoś, co rodzi się i umiera, by rodzić się na nowo.
Dryfowałem tak długo, że lata straciły sens. Czy czas ma jakikolwiek sens dla tego, co nie żyje w ludzkiej skali? Miliony obrotów gwiazd, miliardy oddechów wszechświata. Widziałem mgławice skrzące się jak diamenty, czarne dziury pożerające światło, a ja – drobina wśród drobin – płynąłem dalej, zahipnotyzowany tym widowiskiem.
Zachwycałem się tym i rozważałem: „Czy twoje trwanie ma sens, jeśli nikt go nie dostrzeże?”. Nie znam odpowiedzi. Płynę jak rzeka Heraklita, która nigdy nie jest taka sama, a jednak trwa. Czy to wystarczy, by istnieć? Czy istnienie potrzebuje celu, czy tylko podróży?
Pozostało jeszcze 90% treści tej książki.
------------------------------------------------------------------------
1.
1 Baruch Spinoza
2.
2 Jean-Paul Sartre: „Człowiek jest skazany na wolność. Skazany, bo nie stworzył samego siebie; a jednak wolny, bo raz wrzucony w świat, jest odpowiedzialny za wszystko, co czyni”.
3.
3 Heraklit z Efezu: „Wszystko płynie”.
więcej..
