MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
nowość
Własne wydawnictwo - ebook
Rynek wydawniczy w Polsce przeżywa osobliwy paradoks. Z jednej strony, w dobie kryzysu czytelnictwa i wszechobecnej cyfryzacji, co rusz słyszymy lamenty nad kondycją literatury i upadkiem kolejnych księgarń. Z drugiej — nigdy wcześniej nie powstawało tyle nowych, niezależnych oficyn wydawniczych. Młodzi ludzie, często bez formalnego przygotowania, ale obdarzeni wrażliwością i pasją, decydują się na krok niezwykle ryzykowny: zakładają własne wydawnictwa. Książka została utworzona z pomocą AI.
Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA.
| Kategoria: | Proza |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8440-600-7 |
| Rozmiar pliku: | 1,2 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Przedmowa
Rynek wydawniczy w Polsce przeżywa osobliwy paradoks. Z jednej strony, w dobie kryzysu czytelnictwa i wszechobecnej cyfryzacji, co rusz słyszymy lamenty nad kondycją literatury i upadkiem kolejnych księgarń. Z drugiej — nigdy wcześniej nie powstawało tyle nowych, niezależnych oficyn wydawniczych. Młodzi ludzie, często pozbawieni formalnego przygotowania, ale obdarzeni wrażliwością i pasją, decydują się na krok niezwykle ryzykowny: zakładają własne wydawnictwa.
Czynią to wbrew wszelkim ekonomicznym racjom. Wbrew statystykom, które dowodzą, że przeciętny Polak czyta mniej niż pięć książek rocznie. Wbrew realiom rynkowym, w których dominują wielkie korporacje dysponujące budżetami przekraczającymi roczne obroty niejednego małego miasta. Wbrew wreszcie zdrowemu rozsądkowi, który podpowiada, że bezpieczniej jest pozostać na etacie i realizować swoje literackie fascynacje w zaciszu domowej biblioteczki.
A jednak ci ludzie istnieją. Są wśród nich poloniści, którzy po latach nauczania w szkole postanowili dać głos swoim uczniom. Są dziennikarze zmęczeni pogonią za newsem, marzący o rzeczach trwalszych niż papier poranny. Są przedsiębiorcy z innych branż, którzy odnieśli sukces finansowy, a teraz szukają sensu. Są wreszcie ci, których nikt się nie spodziewa — kasjerzy, programiści, bezrobotni, emeryci. Łączy ich jedno: miłość do książek i przekonanie, że mogą tę miłość przekształcić w coś więcej niż tylko prywatną przyjemność.
Problem polega na tym, że miłość — jakkolwiek szlachetna — nie wystarczy. Można kochać literaturę całym sercem i nie mieć zielonego pojęcia o tym, czym różni się składka ZUS od składki członkowskiej, a umowa o dzieło od umowy wydawniczej. Można z pasją redagować cudze teksty i nie rozumieć, dlaczego drukarnia żąda plików z trzymilimetrowymi spadami. Można wreszcie znać na pamięć wszystkie nagrody literackie ostatniej dekady i nie wiedzieć, jak sprzedać książkę do Empiku.
Ta książka nie powstała dla nich. A przynajmniej nie wyłącznie dla nich.
WŁASNE WYDAWNICTWO jest adresowane do ludzi, którzy mają już za sobą etap marzycielskiego zachwytu i weszli w etap chłodnej kalkulacji. Do tych, którzy zdają sobie sprawę, że prowadzenie oficyny wydawniczej to nie tylko cotygodniowe spotkania z autorami przy kawie i wzruszające premiery w kameralnych księgarniach. To także — a może przede wszystkim — negocjacje z dystrybutorami, comiesięczne deklaracje ZUS, kalkulacje kosztów produkcji i arkusze kalkulacyjne pękające od formuł.
To książka dla tych, którzy chcą być wydawcami, a nie tylko „wydawać książki”. Różnica jest fundamentalna. Tę pierwszą grupę cechuje myślenie systemowe, strategiczne, długofalowe. Ci drudzy — jakże często utalentowani i wrażliwi — tkwią w pułapce jednorazowych projektów, bez szans na zbudowanie trwałej marki i stabilnego przedsiębiorstwa.
Autor niniejszego tomu — sam będący praktykiem, nie tylko teoretykiem — przeprowadza czytelnika przez wszystkie etapy tej fascynującej, choć wyczerpującej drogi. Robi to z rzadko spotykaną w piśmiennictwie fachowym swadą. Nie unika tematów trudnych, nie lukruje rzeczywistości, nie epatuje tanim optymizmem. Przeciwnie — z chirurgiczną precyzją obnaża patologie polskiego rynku książki: system zwrotów, który rujnuje małe oficyny, praktyki monopolistyczne wielkich sieci, kruchość umów z autorami. A jednak mimo to, a może właśnie dlatego, z kart tej książki bije nieodparte przekonanie, że warto. Że własne wydawnictwo to nie szaleństwo, ale racjonalny wybór — pod warunkiem, że podejmie się go ze świadomością wszystkich konsekwencji.
Z podziwem obserwowałem, z jaką pieczołowitością autor rozwarstwia poszczególne zagadnienia. Rozdział o finansach czyta się jak kryminał ekonomiczny — z zapartym tchem śledzimy, jak płynność finansowa może uśmiercić firmę w szczycie jej sukcesu. Rozdział o redakcji i korekcie to mistrzowska lekcja pokory wobec tekstu. Rozdział o dystrybucji — brutalna szkoła negocjacji z kontrahentami, którzy nie mają czasu ani ochoty na sentymenty. A wszystko to spięte klamrą refleksji nad społeczną odpowiedzialnością wydawcy, nad jego miejscem w ekosystemie kultury, nad dziedzictwem, które po sobie zostawi.
Szczególnie cenny jest dualizm perspektywy, który autor konsekwentnie utrzymuje przez piętnaście rozdziałów. Każde zagadnienie omówione jest dwutorowo: jak radzi sobie z nim mikrooficyna, w której wydawca jest jednocześnie redaktorem, magazynierem i prezesem, oraz jak funkcjonuje ono w dużym, z hierarchizowanym wydawnictwie z działami redakcyjnymi, handlowymi i produkcyjnymi. Dzięki temu książka nie zestarzeje się wraz z rozwojem czytelnika. Można do niej wracać na różnych etapach kariery wydawniczej i za każdym razem znaleźć w niej coś nowego.
Jako prawnik z wieloletnim doświadczeniem w obsłudze podmiotów rynku kultury, z uznaniem odnotowuję rozdziały poświęcone aspektom prawnym. Autor z rzadką kompetencją wyjaśnia różnice między przeniesieniem praw majątkowych a licencją wyłączną, między umową wydawniczą a umową o dzieło, między egzemplarzem obowiązkowym a egzemplarzem autorskim. Czyni to językiem zrozumiałym dla laika, nie uciekając się przy tym do uproszczeń graniczących z przeinaczeniem. Wzory umów zamieszczone w Dodatkach są gotowe do zastosowania w praktyce — co nie zwalnia, rzecz jasna, z obowiązku konsultacji z prawnikiem, ale stanowi doskonały punkt wyjścia.
Jako literat, od lat związany ze środowiskiem twórców i tłumaczy, doceniam szczególnie te fragmenty, w których autor mówi o relacjach z autorami. O tym, że pisarz nie jest dostawcą towaru, ale partnerem w przedsięwzięciu. O tym, że tantiemy wypłacone w terminie budują zaufanie skuteczniej niż najbardziej wyszukane kampanie reklamowe. O tym, że dobra redakcja to nie cenzura, ale dialog. To lekcja, którą niejeden uznany wydawca powinien przyswoić na nowo.
Jako przedsiębiorca, który wielokrotnie stawał przed dylematem: rozwijać się czy pozostać w niszy, zatrudniać czy delegować, inwestować czy oszczędzać — z najwyższym uznaniem czytam rozdział o przejściu z małego wydawnictwa w średnie. Autor nie epatuje mirażem wzrostu za wszelką cenę. Przeciwnie — z wyjątkową dojrzałością opisuje koszty, jakie niesie ze sobą rozwój: utratę bezpośredniego kontaktu z książką, zmianę roli z rzemieślnika na menedżera, konieczność podejmowania decyzji, które z perspektywy redakcyjnej wydają się nielogiczne. To najrzetelniejszy opis kryzysu wieku średniego firmy, jaki zdarzyło mi się czytać w literaturze branżowej.
Czy ta książka ma wady? Z pewnością. Jest bezkompromisowa w swoich ocenach — niektórzy czytelnicy mogą poczuć się urażeni obrazem polskiego rynku książki, jaki się z niej wyłania. Jest miejscami przytłaczająca — ilość informacji, które trzeba przyswoić, by zostać świadomym wydawcą, może napawać lękiem. Jest wreszcie — co tu ukrywać — po prostu gruba. Ale to wszystko są wady, które w istocie są zaletami. Bezkompromisowość budzi do myślenia. Przytłaczająca ilość wiedzy studzi zapał dyletantów. Objętość świadczy o rzetelności.
Największym jednak osiągnięciem autora jest to, że udało mu się napisać książkę, która jest jednocześnie podręcznikiem akademickim i praktycznym vademecum, zbiorem przepisów i osobistym manifestem, analizą rynku i hołdem dla wszystkich, którzy wbrew przeciwnościom uprawiają to szlachetne rzemiosło. To rzadka umiejętność.
Oddaję w Państwa ręce książkę potrzebną. Nie taką, która będzie ozdobą biblioteczki i pretekstem do intelektualnych dysput. Ale taką, która zabrudzi się od ciągłego używania, której marginesy pokryją się odręcznymi notatkami, której grzbiet pęknie od częstego otwierania. Książkę, która — jeśli pozwolicie — stanie się warsztatowym narzędziem, a nie tylko przedmiotem lektury.
Rynek wydawniczy w Polsce zmienia się na naszych oczach. Wielkie domy wydawnicze konsolidują się, wchłaniają mniejszych graczy, ujednolicają ofertę. Tymczasem właśnie teraz, bardziej niż kiedykolwiek, potrzebujemy różnorodności. Potrzebujemy oficyn, które nie będą kalkulować wyłącznie rentowności, ale także wartość literacką. Potrzebujemy redaktorów, którzy nie będą tylko menedżerami projektów, ale pierwszymi, najuważniejszymi czytelnikami. Potrzebujemy wreszcie wydawców, którzy rozumieją, że książka to nie tylko produkt, ale przede wszystkim komunikat — między autorem a czytelnikiem, między przeszłością a przyszłością, między tym, co przemija, a tym, co trwa.
Jeśli po lekturze tej książki choć kilka osób zdecyduje się podjąć to ryzyko — a uczyni to świadomie, z otwartymi oczami, z kalkulacją w jednej ręce i manuskryptem w drugiej — jej misja zostanie spełniona. Rynek wzbogaci się o nowe, wartościowe podmioty. Czytelnicy zyskają nowe tytuły, które bez tych wydawców nigdy by nie powstały. A kultura — ta wielka, nieobliczalna, kapryśna kultura — otrzyma kolejną szansę na przetrwanie.
Bo książki nie piszą się same. Nie wydają się same. Nie sprzedają się same. Za każdą z nich stoi ktoś, kto w nią uwierzył, kto wyłożył pieniądze, czas i emocje. Kto zaryzykował. Ta książka jest dla tych, którzy chcą podjąć to ryzyko — i wygrać.
_Kraków, 2026_Rozdział 5: Skład i łamanie — dizajn, który sprzedaje
Gdy tekst jest już dopracowany, gdy każdy przecinek stoi na swoim miejscu, a autor i redaktor zgodnie uznali, że książka jest gotowa, nadchodzi moment magicznej przemiany. Tekst przestaje być wirtualnym bytem na ekranie komputera, a zaczyna nabierać fizycznych kształtów. Ktoś musi go złamać, czyli ułożyć na stronach, nadać mu typograficzną formę, otoczyć marginesami, ozdobić inicjałami, wypełnić ilustracjami. Ktoś musi zaprojektować okładkę, która przyciągnie wzrok czytelnika z oddali i sprawi, że sięgnie po książkę w gąszczu tysięcy innych tytułów. Ten ktoś to ŁAMACZ SKŁADU, GRAFIK, DTP-OWIEC, TYPOGRAF — zawody o różnym rodowodzie i kompetencjach, ale łączy je jedno: bez ich pracy książka pozostaje tylko plikiem.
Dla początkującego wydawcy etap składu i łamania bywa jednym z najbardziej frustrujących. Nie dość, że trzeba za niego zapłacić (często niemało), to jeszcze trzeba zrozumieć, dlaczego projekt, który wyglądał znakomicie na monitorze, po wydrukowaniu okazuje się katastrofą. Dlaczego czcionka, która wydawała się elegancka, na papierze jest nieczytelna? Dlaczego marginesy, które wyglądały proporcjonalnie, po oprawieniu znikają w grzbiecie? Dlaczego okładka, która zachwycała na ekranie, na półce księgarskiej nikogo nie zachwyca?
Rynek wydawniczy w Polsce przeżywa osobliwy paradoks. Z jednej strony, w dobie kryzysu czytelnictwa i wszechobecnej cyfryzacji, co rusz słyszymy lamenty nad kondycją literatury i upadkiem kolejnych księgarń. Z drugiej — nigdy wcześniej nie powstawało tyle nowych, niezależnych oficyn wydawniczych. Młodzi ludzie, często pozbawieni formalnego przygotowania, ale obdarzeni wrażliwością i pasją, decydują się na krok niezwykle ryzykowny: zakładają własne wydawnictwa.
Czynią to wbrew wszelkim ekonomicznym racjom. Wbrew statystykom, które dowodzą, że przeciętny Polak czyta mniej niż pięć książek rocznie. Wbrew realiom rynkowym, w których dominują wielkie korporacje dysponujące budżetami przekraczającymi roczne obroty niejednego małego miasta. Wbrew wreszcie zdrowemu rozsądkowi, który podpowiada, że bezpieczniej jest pozostać na etacie i realizować swoje literackie fascynacje w zaciszu domowej biblioteczki.
A jednak ci ludzie istnieją. Są wśród nich poloniści, którzy po latach nauczania w szkole postanowili dać głos swoim uczniom. Są dziennikarze zmęczeni pogonią za newsem, marzący o rzeczach trwalszych niż papier poranny. Są przedsiębiorcy z innych branż, którzy odnieśli sukces finansowy, a teraz szukają sensu. Są wreszcie ci, których nikt się nie spodziewa — kasjerzy, programiści, bezrobotni, emeryci. Łączy ich jedno: miłość do książek i przekonanie, że mogą tę miłość przekształcić w coś więcej niż tylko prywatną przyjemność.
Problem polega na tym, że miłość — jakkolwiek szlachetna — nie wystarczy. Można kochać literaturę całym sercem i nie mieć zielonego pojęcia o tym, czym różni się składka ZUS od składki członkowskiej, a umowa o dzieło od umowy wydawniczej. Można z pasją redagować cudze teksty i nie rozumieć, dlaczego drukarnia żąda plików z trzymilimetrowymi spadami. Można wreszcie znać na pamięć wszystkie nagrody literackie ostatniej dekady i nie wiedzieć, jak sprzedać książkę do Empiku.
Ta książka nie powstała dla nich. A przynajmniej nie wyłącznie dla nich.
WŁASNE WYDAWNICTWO jest adresowane do ludzi, którzy mają już za sobą etap marzycielskiego zachwytu i weszli w etap chłodnej kalkulacji. Do tych, którzy zdają sobie sprawę, że prowadzenie oficyny wydawniczej to nie tylko cotygodniowe spotkania z autorami przy kawie i wzruszające premiery w kameralnych księgarniach. To także — a może przede wszystkim — negocjacje z dystrybutorami, comiesięczne deklaracje ZUS, kalkulacje kosztów produkcji i arkusze kalkulacyjne pękające od formuł.
To książka dla tych, którzy chcą być wydawcami, a nie tylko „wydawać książki”. Różnica jest fundamentalna. Tę pierwszą grupę cechuje myślenie systemowe, strategiczne, długofalowe. Ci drudzy — jakże często utalentowani i wrażliwi — tkwią w pułapce jednorazowych projektów, bez szans na zbudowanie trwałej marki i stabilnego przedsiębiorstwa.
Autor niniejszego tomu — sam będący praktykiem, nie tylko teoretykiem — przeprowadza czytelnika przez wszystkie etapy tej fascynującej, choć wyczerpującej drogi. Robi to z rzadko spotykaną w piśmiennictwie fachowym swadą. Nie unika tematów trudnych, nie lukruje rzeczywistości, nie epatuje tanim optymizmem. Przeciwnie — z chirurgiczną precyzją obnaża patologie polskiego rynku książki: system zwrotów, który rujnuje małe oficyny, praktyki monopolistyczne wielkich sieci, kruchość umów z autorami. A jednak mimo to, a może właśnie dlatego, z kart tej książki bije nieodparte przekonanie, że warto. Że własne wydawnictwo to nie szaleństwo, ale racjonalny wybór — pod warunkiem, że podejmie się go ze świadomością wszystkich konsekwencji.
Z podziwem obserwowałem, z jaką pieczołowitością autor rozwarstwia poszczególne zagadnienia. Rozdział o finansach czyta się jak kryminał ekonomiczny — z zapartym tchem śledzimy, jak płynność finansowa może uśmiercić firmę w szczycie jej sukcesu. Rozdział o redakcji i korekcie to mistrzowska lekcja pokory wobec tekstu. Rozdział o dystrybucji — brutalna szkoła negocjacji z kontrahentami, którzy nie mają czasu ani ochoty na sentymenty. A wszystko to spięte klamrą refleksji nad społeczną odpowiedzialnością wydawcy, nad jego miejscem w ekosystemie kultury, nad dziedzictwem, które po sobie zostawi.
Szczególnie cenny jest dualizm perspektywy, który autor konsekwentnie utrzymuje przez piętnaście rozdziałów. Każde zagadnienie omówione jest dwutorowo: jak radzi sobie z nim mikrooficyna, w której wydawca jest jednocześnie redaktorem, magazynierem i prezesem, oraz jak funkcjonuje ono w dużym, z hierarchizowanym wydawnictwie z działami redakcyjnymi, handlowymi i produkcyjnymi. Dzięki temu książka nie zestarzeje się wraz z rozwojem czytelnika. Można do niej wracać na różnych etapach kariery wydawniczej i za każdym razem znaleźć w niej coś nowego.
Jako prawnik z wieloletnim doświadczeniem w obsłudze podmiotów rynku kultury, z uznaniem odnotowuję rozdziały poświęcone aspektom prawnym. Autor z rzadką kompetencją wyjaśnia różnice między przeniesieniem praw majątkowych a licencją wyłączną, między umową wydawniczą a umową o dzieło, między egzemplarzem obowiązkowym a egzemplarzem autorskim. Czyni to językiem zrozumiałym dla laika, nie uciekając się przy tym do uproszczeń graniczących z przeinaczeniem. Wzory umów zamieszczone w Dodatkach są gotowe do zastosowania w praktyce — co nie zwalnia, rzecz jasna, z obowiązku konsultacji z prawnikiem, ale stanowi doskonały punkt wyjścia.
Jako literat, od lat związany ze środowiskiem twórców i tłumaczy, doceniam szczególnie te fragmenty, w których autor mówi o relacjach z autorami. O tym, że pisarz nie jest dostawcą towaru, ale partnerem w przedsięwzięciu. O tym, że tantiemy wypłacone w terminie budują zaufanie skuteczniej niż najbardziej wyszukane kampanie reklamowe. O tym, że dobra redakcja to nie cenzura, ale dialog. To lekcja, którą niejeden uznany wydawca powinien przyswoić na nowo.
Jako przedsiębiorca, który wielokrotnie stawał przed dylematem: rozwijać się czy pozostać w niszy, zatrudniać czy delegować, inwestować czy oszczędzać — z najwyższym uznaniem czytam rozdział o przejściu z małego wydawnictwa w średnie. Autor nie epatuje mirażem wzrostu za wszelką cenę. Przeciwnie — z wyjątkową dojrzałością opisuje koszty, jakie niesie ze sobą rozwój: utratę bezpośredniego kontaktu z książką, zmianę roli z rzemieślnika na menedżera, konieczność podejmowania decyzji, które z perspektywy redakcyjnej wydają się nielogiczne. To najrzetelniejszy opis kryzysu wieku średniego firmy, jaki zdarzyło mi się czytać w literaturze branżowej.
Czy ta książka ma wady? Z pewnością. Jest bezkompromisowa w swoich ocenach — niektórzy czytelnicy mogą poczuć się urażeni obrazem polskiego rynku książki, jaki się z niej wyłania. Jest miejscami przytłaczająca — ilość informacji, które trzeba przyswoić, by zostać świadomym wydawcą, może napawać lękiem. Jest wreszcie — co tu ukrywać — po prostu gruba. Ale to wszystko są wady, które w istocie są zaletami. Bezkompromisowość budzi do myślenia. Przytłaczająca ilość wiedzy studzi zapał dyletantów. Objętość świadczy o rzetelności.
Największym jednak osiągnięciem autora jest to, że udało mu się napisać książkę, która jest jednocześnie podręcznikiem akademickim i praktycznym vademecum, zbiorem przepisów i osobistym manifestem, analizą rynku i hołdem dla wszystkich, którzy wbrew przeciwnościom uprawiają to szlachetne rzemiosło. To rzadka umiejętność.
Oddaję w Państwa ręce książkę potrzebną. Nie taką, która będzie ozdobą biblioteczki i pretekstem do intelektualnych dysput. Ale taką, która zabrudzi się od ciągłego używania, której marginesy pokryją się odręcznymi notatkami, której grzbiet pęknie od częstego otwierania. Książkę, która — jeśli pozwolicie — stanie się warsztatowym narzędziem, a nie tylko przedmiotem lektury.
Rynek wydawniczy w Polsce zmienia się na naszych oczach. Wielkie domy wydawnicze konsolidują się, wchłaniają mniejszych graczy, ujednolicają ofertę. Tymczasem właśnie teraz, bardziej niż kiedykolwiek, potrzebujemy różnorodności. Potrzebujemy oficyn, które nie będą kalkulować wyłącznie rentowności, ale także wartość literacką. Potrzebujemy redaktorów, którzy nie będą tylko menedżerami projektów, ale pierwszymi, najuważniejszymi czytelnikami. Potrzebujemy wreszcie wydawców, którzy rozumieją, że książka to nie tylko produkt, ale przede wszystkim komunikat — między autorem a czytelnikiem, między przeszłością a przyszłością, między tym, co przemija, a tym, co trwa.
Jeśli po lekturze tej książki choć kilka osób zdecyduje się podjąć to ryzyko — a uczyni to świadomie, z otwartymi oczami, z kalkulacją w jednej ręce i manuskryptem w drugiej — jej misja zostanie spełniona. Rynek wzbogaci się o nowe, wartościowe podmioty. Czytelnicy zyskają nowe tytuły, które bez tych wydawców nigdy by nie powstały. A kultura — ta wielka, nieobliczalna, kapryśna kultura — otrzyma kolejną szansę na przetrwanie.
Bo książki nie piszą się same. Nie wydają się same. Nie sprzedają się same. Za każdą z nich stoi ktoś, kto w nią uwierzył, kto wyłożył pieniądze, czas i emocje. Kto zaryzykował. Ta książka jest dla tych, którzy chcą podjąć to ryzyko — i wygrać.
_Kraków, 2026_Rozdział 5: Skład i łamanie — dizajn, który sprzedaje
Gdy tekst jest już dopracowany, gdy każdy przecinek stoi na swoim miejscu, a autor i redaktor zgodnie uznali, że książka jest gotowa, nadchodzi moment magicznej przemiany. Tekst przestaje być wirtualnym bytem na ekranie komputera, a zaczyna nabierać fizycznych kształtów. Ktoś musi go złamać, czyli ułożyć na stronach, nadać mu typograficzną formę, otoczyć marginesami, ozdobić inicjałami, wypełnić ilustracjami. Ktoś musi zaprojektować okładkę, która przyciągnie wzrok czytelnika z oddali i sprawi, że sięgnie po książkę w gąszczu tysięcy innych tytułów. Ten ktoś to ŁAMACZ SKŁADU, GRAFIK, DTP-OWIEC, TYPOGRAF — zawody o różnym rodowodzie i kompetencjach, ale łączy je jedno: bez ich pracy książka pozostaje tylko plikiem.
Dla początkującego wydawcy etap składu i łamania bywa jednym z najbardziej frustrujących. Nie dość, że trzeba za niego zapłacić (często niemało), to jeszcze trzeba zrozumieć, dlaczego projekt, który wyglądał znakomicie na monitorze, po wydrukowaniu okazuje się katastrofą. Dlaczego czcionka, która wydawała się elegancka, na papierze jest nieczytelna? Dlaczego marginesy, które wyglądały proporcjonalnie, po oprawieniu znikają w grzbiecie? Dlaczego okładka, która zachwycała na ekranie, na półce księgarskiej nikogo nie zachwyca?
więcej..
