Zaczernienie - ebook

ROZDZIAŁ 1

One­go cza­su, kie­dy po­miot dia­bel­ski kąsał ludz­ko­ść nie­szczęsną nad­zwy­czaj­nie i wszel­ka na­dzie­ja do­ga­sa­ła jako wątła świe­ca, spodo­ba­ło się Panu spo­śród dzie­wic Ra­wen­ny wy­brać cór­kę prze­sław­ne­go ry­ce­rza i pod­cza­sze­go kró­lew­skie­go Jana Wik­to­ra de Bal­zac, aby tak przed mo­żny­mi, jak i pro­stacz­ka­mi mo­gła dać świa­dec­two Bo­żej Chwa­ły i Mi­ło­sier­dzia. A imię jej było Kla­ra.

_Au­tor nie­zna­ny, „Ży­wot Świ­ętej Kla­ry”_

Wśród noc­nej ci­szy roz­cho­dzi­ły się we­so­łe śpie­wy, któ­re Kuba sły­szał po­mi­mo wia­tru, gwiz­da­jące­go so­bie tyl­ko zna­ną ko­lędę. Chło­pak bez­sku­tecz­nie pró­bo­wał się roz­grzać. Świa­do­mo­ść tego, że na dole w naj­lep­sze trwa wie­cze­rza, a on musi spędzać Wi­gi­lię Bo­że­go Na­ro­dze­nia na sma­ga­nej wi­chrem am­bo­nie, spra­wi­ła, że chłód był doj­mu­jący i nie do prze­zwy­ci­ęże­nia. Prze­klęty wiek – Kuba był zbyt mło­dy, by z in­ny­mi mężczy­zna­mi ob­stu­ki­wać pa­li­sa­dę i roz­grze­wać się go­rza­łą, a przy tym zbyt sta­ry, by z dzie­cia­ka­mi i ba­ba­mi sie­dzieć w domu i śpie­wać ko­lędy. Miał swo­je obo­wi­ąz­ki. Sły­szał strzępy zdań wy­po­wia­da­ne przez Le­cha tu­bal­nym gło­sem i mia­ro­we stuk, stuk, stuk sie­kier ude­rza­jących w ko­lej­ne pnie. Kuba pró­bo­wał li­czyć te stu­ki, by­le­by tyl­ko od­su­nąć my­śli od mro­zu i wia­tru ob­rzu­ca­jące­go go gru­by­mi pła­ta­mi śnie­gu, ale zgu­bił ra­chu­bę. Chło­pa­ki stu­ka­li za szyb­ko, a on był do­bry w po­wol­nym ra­cho­wa­niu ustrze­lo­nych z fu­zji pta­ków, a nie pręd­kich ob­li­cze­niach.

Wiatr wzmó­gł się i Kuba chwy­cił się nie­pew­nie ścia­ny, gdy am­bo­ną za­ko­ły­sa­ło.

– Kru­ca­fuks! – za­klął. – A do rzy­ci z taką wi­li­ją!

Splu­nąłby chęt­nie, jak zwy­kł to czy­nić Lech po sążni­stym prze­kle­ństwie, ale wcze­śniej mu­sia­łby ści­ągnąć z twa­rzy gru­by szal, któ­ry do­kład­nie ją opa­tu­lał, a na to ocho­ty nie miał. Prze­łk­nął więc tyl­ko śli­nę, zme­łł ko­lej­ne prze­kle­ństwo i za­pa­trzył w ciem­no­ść.

Am­bo­na wy­sta­wa­ła wy­so­ko po­nad pa­li­sa­dę i miał z niej wi­dok na całą oko­li­cę wo­kół Kru­pi­ny. Zwy­kle. Te­raz bo­wiem le­d­wo co wi­dział przez za­wie­wa­jący śnieg. Kil­ka lamp naf­to­wych, któ­re star­si roz­pa­li­li za ogro­dze­niem, da­wa­ło sła­biut­kie świa­tło i Kuba nie był na­wet pe­wien, czy rze­czy­wi­ście je wi­dzi, czy po pro­stu pa­mi­ęta, że tam są. Cały świat był je­dy­nie bia­łą pla­mą, w któ­rej wy­pa­trze­nie cze­go­kol­wiek było nie­mo­żli­we. Nie był na­wet w sta­nie wy­pa­trzyć Le­cha i in­nych po dru­giej stro­nie wsi i tyl­ko zbli­ża­jące się ku nie­mu stu­ka­nie po­twier­dza­ło, że chło­pa­ki nie wró­ci­li jesz­cze do domu wój­ta Lu­basz­ki. Tam cze­ka­ło na nich cie­pło, a na sto­łach pod do­stat­kiem je­dze­nia. Za­bur­cza­ło mu w brzu­chu na myśl, że przez trzy dni nie będzie cho­dził głod­ny, tyl­ko wy­pe­łni się żu­rem, gro­chem, ka­pu­stą, su­szo­ny­mi śliw­ka­mi i pie­ro­ga­mi. O ile nie za­mar­z­nie na tej prze­klętej am­bo­nie albo nie skręci so­bie kar­ku, gdy po­dmuch wia­tru prze­chy­li ją na amen. No, nie­chże już wra­ca­ją z tego ob­stu­ki­wa­nia, niech go ktoś zmie­ni choć na chwi­lę…

Zo­rien­to­wał się, że nie sły­szał już ani stu­ka­nia, ani gło­su Le­cha, ani śmie­chu in­nych star­szych chło­pa­ków. Wstrzy­mał od­dech i nad­sta­wił uszu. W domu wój­ta śpie­wa­li „Gwiaz­da Pio­łun w nie­bie gore”, wiatr świsz­czał, zęby Kuby szczęka­ły, ale żad­na sie­kie­ra nie ude­rza­ła o pa­li­sa­dę, nikt się nie śmiał i nie krzy­czał we­so­ło. Si­ęgnął po opar­tą o ścia­nę fu­zję i wy­chy­lił się, by le­piej wi­dzieć, co dzie­je się na dole.

Co­kol­wiek by się tam dzia­ło i tak by tego nie zo­ba­czył, bo za­mieć za­sło­ni­ła już na­wet od­da­lo­ne o rzut ka­mie­niem domy. Am­bo­na ki­wa­ła się lek­ko, skrzy­pi­ąc, trzesz­cząc i po­jęku­jąc do ryt­mu ko­lęd i za­wo­dze­nia wia­tru. Kuba przy­gry­zł war­gę i sta­rał się wy­pa­trzeć sta­rych, ale na pró­żno. Oczy go pie­kły, z nosa cie­kło, a kro­ple zim­ne­go potu pły­nęły po ple­cach.

Kie­dy usły­szał war­cze­nie pod am­bo­ną, ser­ce pod­sko­czy­ło mu do gar­dła, a nogi zro­bi­ły się mi­ęk­kie. Gru­be, we­łnia­ne ręka­wi­ce nie po­zwa­la­ły mu na sen­sow­ne ope­ro­wa­nie fu­zją, więc zrzu­cił je nie­zgrab­nie. Dło­nie miał roz­trzęsio­ne, a pal­ce zgra­bia­łe, więc gdy pró­bo­wał na­bić broń, roz­sy­pał kule, któ­re po­to­czy­ły się i spa­dły z am­bo­ny. Prócz war­cze­nia Kuba usły­szał też wy­cie. Nie wil­cze, ja­kie sły­szał nie­rzad­ko prze­bu­dzo­ny w nocy, lecz znacz­nie bar­dziej… ludz­kie.

Am­bo­na za­trzęsła się. To już nie był wiatr, tyl­ko ja­kaś po­tężna siła. Fu­zja wy­pa­dła chło­pa­ko­wi z rąk, ale nie dbał o to. Kur­czo­wo trzy­mał się ścia­ny, po­wo­li tra­cąc czu­cie w dło­niach szo­ru­jących w śnie­gu i gnębio­nych przez wiatr. Za­ci­skał moc­no zęby, by nie krzy­czeć, choć naj­chęt­niej da­rłby się jak zwierz. Po­wi­nien ostrzec wszyst­kich, po­wi­nien strze­lić, po­wi­nien ude­rzyć w dzwon. Ale wte­dy da­łby o so­bie znać de­mo­nom na dole. Je­śli będzie ci­cho, to może…

Ko­ły­sa­nie usta­ło, a Kuba usły­szał, jak coś wspi­na się po dra­bi­nie. Wci­snął się w róg am­bo­ny, usia­dł w śnie­gu, za­ci­snął zmro­żo­ne dło­nie na fu­zji i wy­ce­lo­wał w otwór we­jścio­wy. Bel­ki skrzy­pia­ły, gdy coś ci­ężkie­go po­wo­li wspi­na­ło się ku nie­mu. Wstrzy­mał od­dech, przy­ło­żył broń do po­licz­ka i de­spe­rac­ko pró­bo­wał się uspo­ko­ić. Ser­ce wa­li­ło mu tak, że de­mo­ny na pew­no go usły­sza­ły.

Wło­cha­ty łeb wy­su­nął się po­wo­li z otwo­ru, a Kuba po­ci­ągnął za spust. Wte­dy przy­po­mniał so­bie, że prze­cież nie zdo­łał na­bić bro­ni. Za­la­ła go fala go­rąca i za­mknął oczy, by ostat­nim wi­do­kiem przed śmier­cią nie był ku­dła­ty pysk dia­bła.

– Ze­sra­łeś się? – ode­zwał się dia­beł we­so­ło.

Kuba otwo­rzył oczy i zo­ba­czył w we­jściu gło­wę Ma­te­usza w fu­trza­nej cza­pie. Chło­pak miał czer­wo­ną od wia­tru i go­rza­ły twarz i szcze­rzył do Kuby krzy­we zęby.

– Bym cię, dur­na pało, za­je­bał – wy­char­czał Kuba.

W gar­dle mu za­schło, a sine dło­nie wci­ąż za­ci­skał na fu­zji. Od­rzu­cił ją i pod­nió­sł się z tru­dem. Wzro­kiem po­szu­kał ręka­wic i za­czął je za­kła­dać, gdy Ma­te­usz gra­mo­lił się do wnętrza.

– Ze­srał się? – krzyk­nął ktoś z dołu.

Ma­te­usz po­pa­trzył na Kubę po­dejrz­li­wie. Mie­rzył go wzro­kiem, a Kuba pró­bo­wał wy­glądać naj­bar­dziej dziar­sko, jak to było mo­żli­we po po­że­gna­niu się z ży­ciem.

– Nie ze­srał! – od­po­wie­dział w ko­ńcu star­szy chło­pak z za­wo­dem.

Na dole ode­zwa­ło się kil­ka roz­we­se­lo­nych gło­sów, wśród któ­rych Kuba usły­szał ten na­le­żący do Le­cha, któ­ry ni­czym dzwon wy­bi­jał się spo­śród in­nych:

– Mó­wi­łech wam, że będzie co z nie­go.

Nie mi­nęła chwi­la i am­bo­na roz­ko­ły­sa­ła się na nowo, gdy kil­ku chło­pa­ków we­szło na górę. Nie było tu zbyt wie­le miej­sca, gnie­tli się, prze­kli­na­li, śmia­li i krzy­cze­li, uwa­ża­jąc przy tym, by nie po­ha­ra­tać się sie­kie­ra­mi, któ­re wci­ąż trzy­ma­li w dło­niach. Kuba, wci­śni­ęty w róg, zdez­o­rien­to­wa­ny, ale szczęśli­wy, mio­tał nie­pew­ne uśmie­chy do Le­cha, Ma­te­usza, Wojt­ka, Szy­mo­na i resz­ty. Do­pie­ro po chwi­li przy­po­mniał so­bie, że prze­cież wci­ąż ma twarz osło­ni­ętą sza­lem, więc wi­dzą naj­wy­żej jego czer­wo­ne od za­mie­ci oczy.

– Pi­zga tu, Kuba, jak w du­pie. Trza się roz­grzać coś – oce­nił Lech i wręczył mu bu­tel­kę. – Weź, no, oj­ciec nie wi­dzą. Na szczęście, na zdro­wie, na ten nowy, kru­ca­fuks, rok!

Co było zro­bić, Kuba przy­jął po­da­ru­nek, bo tyl­ko świ­nia nie przyj­mu­je pre­zen­tów, a od Le­cha to już w ogó­le. Z tru­dem ści­ągnął szal i po­wąchał tru­nek. Od sa­me­go za­pa­chu za­kręci­ło mu się w gło­wie. Prze­łk­nął śli­nę i my­ślał tyl­ko o tym, żeby się nie po­rzy­gać. Wy­pu­ścił po­wie­trze i łyk­nął. Płyn­ny ogień wy­pa­lił mu gar­dło i wnętrz­no­ści. Kuba wy­ba­łu­szył oczy i kaszl­nął, a Lech wiel­ką łapą klep­nął go w ple­cy. Chło­pa­ki za­śmia­li się.

– Od razu ko­lo­ry od­zy­skał, pa­trz­cie go! – krzyk­nął ktoś, ale Kuba nie wie­dział kto. Był zbyt za­jęty wcie­le­niem swe­go am­bit­ne­go pla­nu nie­rzy­ga­nia w ży­cie.

Lech mu­siał to za­uwa­żyć, bo po­wie­dział spo­koj­nie:

– Ino mi na cho­le­wia­ki nie na­ha­ftuj, chło­pie.

Kuba kiw­nął gło­wą i uśmiech­nął się nie­pew­nie. Sie­kie­ra dyn­da­ła u pasa Le­cha i Kuba wy­obra­ził so­bie, że mó­głby nią obe­rwać, gdy­by za­bru­dził buty star­sze­mu ko­le­dze. Sku­pił na tym całą swo­ją wolę i uda­ło się. W prze­ci­wie­ństwie do Wojt­ka, któ­ry prze­wie­sił się przez ścia­nę am­bo­ny i rzy­gał jak ko­cur, wy­wo­łu­jąc ogól­ną ra­do­ść ze­bra­nych na gó­rze i prze­kle­ństwa po­zo­sta­łych na dole. Kuba po­wo­li od­zy­ski­wał re­zon i na­wet nie my­ślał już o tym, jak ze­mści się na Ma­te­uszu.

– Ju­że­śta całe opu­ka­li? – za­py­tał Le­cha i od razu prze­klął swo­ją głu­po­tę. Prze­cież gdy­by nie opu­ka­li, to by tu nie przy­szli.

Lech wzi­ął od nie­go bu­tel­kę i wy­pił po­tężny łyk, któ­ry, je­śli­by Kuby nie za­bił, to na pew­no zwa­lił z nóg.

– Ajno, jak ojce ka­za­li. Całe – stwier­dził i splu­nął w ciem­no­ść. – Ka­żdy je­den pień że­śmy spra­li. Tra­dy­cja.

Chło­pa­ki po­mo­gli znie­ść Wojt­ka i na am­bo­nie zo­stał tyl­ko Lech, Kuba i Ma­te­usz. Wiatr wca­le nie ze­lżał, ale Ku­bie było jak­by cie­plej. Pa­trzył na roz­che­łsta­ny ko­żuch Le­cha i za­sta­na­wiał się, ja­kim cu­dem zim­no mu nie prze­szka­dza. Ma­te­usz przy­su­nął się bli­żej i ob­jął Kubę ra­mie­niem za kark. Śmier­dział go­rza­łą i szcze­rzył się do nie­go. Był rap­tem dwie zimy star­szy, a za­cho­wy­wał się, jak­by był co naj­mniej w wie­ku Le­cha.

– Trza czer­nia­ka wo­łać i wy­dup­cać z tego mro­zu – orze­kł Ma­te­usz.

Kuba zrzu­cił z sie­bie jego rękę, co tyl­ko bar­dziej roz­ba­wi­ło pi­ja­ne­go chło­pa­ka. Ma­te­usz unió­sł dło­nie w po­jed­naw­czym ge­ście.

– No prze­pra­szam, Ku­buś, no – po­wie­dział. – No weź, Ku­buś. Wic­ki ta­kie ino. Chy­ba się nie bo­czysz, co?

Bo­czył się, a ja­kże. Na­wet nie na to, że pra­wie się ze­srał, ani nie na to, że mó­głby za­bić przy­ja­cie­la w wy­jąt­ko­wo głu­pi spo­sób, ale na to, że za­wa­lił spra­wę i w go­dzi­nie pró­by nie był w sta­nie na­wet za­ła­do­wać bro­ni.

– Wo­łaj i szu­ra­my stąd – roz­ka­zał Lech, prze­ry­wa­jąc mu roz­wa­ża­nia. – Ma­te­usz cię za­stąpi. Zjesz se gro­chu.

Per­spek­ty­wa ze­jścia z tej prze­klętej am­bo­ny roz­pro­mie­ni­ła twarz Kuby. Otrze­pał się z na­le­cia­łe­go śnie­gu i po­wie­dział:

– Czer­nia­ku, czer­nia­ku, przy­bądź na wi­li­ję! Jak nie przyj­dziesz te­raz, to nie przy­cho­dź cały rok!

Prze­że­gna­li się – on i Lech – ale Ma­te­usz za­re­cho­tał:

– Co tak ci­cho? To na­wet ja to le­d­wom usły­szał, a co do­pie­ro dia­bły. – Wy­chy­lił się i krzyk­nął: – Czer­nia­ku, czer­nia­ku, ty z lasu siu­ra­ku! Cho­dźże tu do nas… cho­dźże tu… ty, kur­wa, gno­ju!

Od­po­wie­dzia­ły mu śmie­chy z dołu. Lech się nie śmiał.

– Ty to, Ma­te­usz, szarp­ni­ęty je­steś, kru­ca­fuks – mruk­nął, po czym zwró­cił się do osłu­pia­łe­go Kuby: – No, po­każ mu, co i jak, i zdup­ca­my. Jesz­cze żur cie­pły.

Kuba nie bar­dzo wie­dział, co miał Ma­te­uszo­wi po­ka­zy­wać, bo za­da­nie było pro­ste – ga­pić się w za­wie­ję i jak­by szły czer­nia­ki, to bić w dzwon albo strze­lić. Na­wet taki pó­łmózg jak Ma­te­usz po­wi­nien dać so­bie z tym radę. Nie­mniej nie chciał wy­jść na rów­ne­go mu idio­tę, więc wy­ja­śnił po­wa­żnie i skru­pu­lat­nie rolę czuj­ki. Ma­te­usz szcze­rzył się tyl­ko głu­pa­wo, wy­słu­chał wszyst­kie­go bez sło­wa, po czym chwy­cił fu­zję i dla za­ba­wy za­czął mie­rzyć w ciem­no­ść.

Kuba za­bie­rał się już do ostro­żne­go scho­dze­nia po dra­bi­nie, gdy Ma­te­usz ode­zwał się gło­sem in­nym niż jesz­cze przed mo­men­tem.

– Te, kur­wa, tam coś jest.

Ko­lej­ny raz tej nocy Kuba po­czuł nie­przy­jem­ną mi­ęk­ko­ść nóg. Wy­pro­sto­wał się z tru­dem i sta­nął obok Ma­te­usza i Le­cha.

Chło­pak wska­zy­wał pal­cem w bia­łą pu­sty­nię; w miej­sce, gdzie Kuba spo­dzie­wał się zo­ba­czyć świa­tła lamp naf­to­wych. Wójt Lu­basz­ka mu­siał umie­jęt­nie ba­lan­so­wać mi­ędzy oszczęd­no­ścią i na­ka­za­mi wy­ższej wła­dzy, więc z jed­nej stro­ny mu­siał roz­pa­lić ja­kieś świa­tła na ze­wnątrz wsi, a z dru­giej oszczędzać naf­tę. Lam­py były więc tyl­ko czte­ry, jak czte­ry są stro­ny świa­ta, ale te­raz nie pa­li­ła się żad­na. Lech mru­żył oczy i pró­bo­wał do­strzec, co wska­zu­je Ma­te­usz. W ko­ńcu wark­nął:

– Kru­ca­fuks, po­dup­cy­ło cię do resz­ty od tej go­rza­ły. Ta­kem czuł, żeby ci nie da­wać tyla.

Ma­te­usz jed­nak nie spra­wiał wra­że­nia pi­ja­ne­go. Prze­ciw­nie, Kuba mó­głby przy­si­ąc, że jego przy­ja­ciel wy­trze­źwiał mo­men­tal­nie. Jego twarz po­zby­ła się ogo­rza­łe­go ko­lo­ru, a dłoń wo­dzi­ła pew­nie, wska­zu­jąc coś w dole. Kuba pró­bo­wał to do­strzec, ale w tej za­mie­ci…

– Ocie­kur­wa… – szep­nął w ko­ńcu, gdy wy­pa­trzył to, co wska­zy­wał jego przy­ja­ciel.

Na gra­ni­cy wzro­ku, po­środ­ku bia­łej pla­my, któ­ra była ze­wnętrz­nym świa­tem, po­ru­szał się czar­ny kszta­łt. Po­wo­li i oci­ęża­le, bo śnie­gu na­sy­pa­ło spo­ro, ale parł do przo­du. Kuba nie po­tra­fił oce­nić, jak wiel­kie było to coś, ale nie miał na­wet cie­nia wąt­pli­wo­ści, czym było.

– Wilk pew­nie – stwier­dził Lech, ale ton jego gło­su wska­zy­wał, że sam nie wie­rzy w to, co mówi.

– Wy­wo­ła­łem, kur­wa ma­ter, wy­wo­ła­łem… – za­jęczał Ma­te­usz.

Lech pac­nął go w tył gło­wy.

– Głu­pi je­steś jak but – wark­nął. – Ze­sra­łeś, nie wy­wo­ła­łeś.

Ale Ma­te­uszo­wi ta­kie sło­wa otu­chy nie­wie­le po­mo­gły. Trzy­mał się za gło­wę obie­ma ręka­mi i po­wta­rzał tyl­ko, że to jego wina. Fu­zja le­ża­ła opar­ta o ścia­nę i Kuba za­sta­na­wiał się – po­now­nie – czy po­wi­nien strze­lać i dzwo­nić dzwon­kiem, czy sie­dzieć ci­cho i mieć na­dzie­ję, że czer­niak pój­dzie so­bie.

Ob­ser­wo­wa­li, jak ciem­ny kszta­łt po­wo­li od­da­lał się w stro­nę lasu. Kuba po­czuł krew w ustach. Prze­gry­zł so­bie war­gę. Prze­łk­nął śli­nę zmie­sza­ną z krwią i spoj­rzał na Le­cha. Wy­da­wał się te­raz mniej­szy niż zwy­kle, zgar­bio­ny, po­sęp­ny i… prze­stra­szo­ny.

– Mó­wi­łżem, że wilk, kru­ca­fuks – po­wie­dział ci­cho, sta­ra­jąc się prze­ko­nać głów­nie sie­bie. – Prze­ca one drą się jak po­kur­wio­ne i same nie bie­ga­ją. Idź, Ma­te­usz, z Kubą do izby, ogrzej­ta się. Ja tu zo­sta­nę.

Ma­te­uszo­wi nie trze­ba było dwa razy po­wta­rzać. Kiw­nął tyl­ko gło­wą i za­czął scho­dzić po dra­bi­nie. Lech za­pi­ął wszyst­kie gu­zi­ki ko­żu­cha i po­pra­wił cza­pę. Łyk­nął go­rza­ły i spoj­rzał na Kubę, któ­ry stał wci­ąż w tym sa­mym miej­scu z otwar­tą gębą.

– Ino ba­bom nic nie ga­daj – na­ka­zał Lech.

Kuba po­ki­wał gło­wą. Wi­gi­lia była już wy­star­cza­jąco ze­psu­ta dla nie­go, nie było po­trze­by psuć jej jesz­cze ca­łej Kru­pi­nie. Opa­tu­lił się szczel­niej sza­lem i spoj­rzał jesz­cze raz na bia­łe pust­ko­wie. Śnieg chło­stał go po twa­rzy, jak­by z nie­ba sy­pa­ły się dro­bin­ki po­kru­szo­ne­go szkła. W ta­kiej za­mie­ci wy­pa­trzyć co­kol­wiek było nie­mo­żli­we – może na­wet ni­cze­go nie wi­dzie­li, tyl­ko im się przy­wi­dzia­ło?

Wiatr za­jęczał bar­dziej ża­ło­śnie i na chwi­lę zmie­nił kie­ru­nek. Tam było coś jesz­cze. Nie wilk, o nie. Wil­ki nie sto­ją na dwóch ła­pach. Kuba prze­że­gnał się. Spoj­rzał na Le­cha i wzdry­gnął się, wi­dząc jego tru­pio­bla­dą twarz. Chło­pak od­wró­cił się do nie­go.

– Ino ba­bom nic nie ga­daj – po­wtó­rzył drżącym gło­sem. – Nic żeś nie wi­dział. A te­raz, Ku­buś… spier­da­laj.

Więc Kuba spier­do­lił. ■ROZDZIAŁ 2

A po­miot dia­bel­ski noc w noc pod mia­sto sław­ne pod­cho­dził i noc w noc gi­nęli jego dziel­ni ob­ro­ńcy. Lecz nie mo­gły dia­bły prze­móc mu­rów Ra­wen­ny, bo wy­so­kie są pod samo nie­bo i baszt mają sie­dem­dzie­si­ąt i sie­dem, a wież w we­wnętrz­nym kręgu sto trzy­dzie­ści czte­ry.

_Au­tor nie­zna­ny, „Ży­wot Świ­ętej Kla­ry”_

Wul­ka­ny Ita­lii mo­gły­by dy­mić ko­lej­ne ty­si­ąc lat, a i tak nie by­ły­by w sta­nie do­rów­nać za­dy­mie­niu, któ­re pa­no­wa­ło w Sali Czer­wo­nej pa­ła­cu ksi­ęcia Lo­rus­so w sta­rym cen­trum Ra­wen­ny. Od cza­su do cza­su zdo­bio­ne drew­nia­ne drzwi otwie­ra­ły się, by zna­mie­ni­ty gość mógł wy­jść za po­trze­bą, a do wnętrza wdzie­ra­ło się nie­co świe­że­go po­wie­trza. Za­raz jed­nak ze­bra­ne we­wnątrz We­zu­wiu­sze, Etny i Pan­tal­le­rie wy­plu­wa­ły z sie­bie kłęby pa­pie­ro­so­we­go i faj­ko­we­go dymu i na­wet przy do­pie­ro co otwar­tych drzwiach znów ro­bi­ło się siwo. Z fre­sków na su­fi­cie spo­gląda­ły na to che­ru­bin­ki, upo­jo­ne już dy­mem tak bar­dzo, że ich twa­rze przy­bra­ły głu­pa­wy wy­raz.

Ksi­ążę Jan Lo­rus­so sie­dział za­to­pio­ny w wiel­kim fo­te­lu i zer­kał na nie spod krza­cza­stych brwi, nie mo­gąc się przy­zwy­cza­ić do la­ta­jących dzi­wa­deł. Ksi­ężnej nie po­do­ba­ły się do­bra­ne przez ksi­ęcia Jana sce­ny uka­zu­jące nagą Ewę, kąpi­ącą się Bat­sze­bę, cór­ki Lota oraz apo­ka­lip­tycz­ną Nie­rząd­ni­cę Ba­bi­lo­nu – nie dała się prze­ko­nać, że taki do­bór jest zu­pe­łnym przy­pad­kiem i na­ka­za­ła ma­la­rzom za­ma­lo­wać je anio­łka­mi. Spra­wi­ła tym wie­le przy­kro­ści mężo­wi, bo szcze­gól­nie Ewa była dzie­łem mi­strzow­skim, chwa­lo­nym przez nie­ma­lże wszyst­kich go­ści ma­jących do­stęp do Sali Czer­wo­nej.

Tam gro­ma­dzi­li się naj­lep­si sy­no­wie Rze­czy­po­spo­li­tej Na­ro­dów, czy­li ci, któ­rzy na­le­że­li do frak­cji ksi­ęcia Lo­rus­so w Se­na­cie, bądź byli jego za­usz­ni­ka­mi w urzędach Rze­czy­po­spo­li­tej Na­ro­dów. Mo­gli nie­co ode­tchnąć, bo choć po­wie­trze było za­dy­mio­ne okrut­nie, to na pew­no nie tak za­tęchłe od spi­sków jak to, któ­re zo­sta­wi­li w Wiel­kiej Sali, w któ­rej w naj­lep­sze trwał bal no­wo­rocz­ny, ide­al­na oka­zja do po­li­tycz­nych mor­derstw i roz­sie­wa­nia za­ra­zy plo­tek. Ksi­ążę Lo­rus­so de­lek­to­wał się pa­pie­ro­sem, nie spie­sząc się do po­wro­tu. Był już zbyt sta­ry, zbyt zmęczo­ny i zbyt wa­żny, by oso­bi­ście brać udział w dwor­skich in­try­gach – miał od tego lu­dzi. Przy tym w Sali Czer­wo­nej było przy­tul­nie, choć oczy łza­wi­ły, a na języ­ku utrzy­my­wał się cierp­ki smak, któ­re­go nie było w sta­nie osło­dzić ani wino spro­wa­dzo­ne z Kon­stan­ty­no­po­la, ani ru­basz­ne żar­ty se­na­to­rów Bald­ta i Kru­kow­skie­go.

Bło­gi stan prze­rwał sta­ry nu­dziarz Kluk, pod­kanc­le­rzy, o bro­dzie tak dłu­giej, że da­ło­by się go na niej po­wie­sić, co zresz­tą od cza­su do cza­su w skry­to­ści ser­ca ksi­ążę roz­wa­żał.

– Trze­ba już wra­cać, wa­sza ksi­ążęca mość – po­wie­dział, na­chy­la­jąc się do ksi­ęcia Lo­rus­so.

Ksi­ążę zbył go mach­ni­ęciem ręki i prze­klął w my­ślach, bo sta­ry cap miał ra­cję. Trze­ba było wra­cać. Spędzi­li tu już do­bre pół go­dzi­ny, omi­nęli ze trzy wal­ce, za­raz spó­źnią się na pie­czeń z dzi­ka i da­dzą sta­now­czo zbyt dużo po­wo­dów do plo­tek dla dys­tyn­go­wa­nych szpie­gów frak­cji Sto­ja­now­skie­go, Ga­sto­na, Dun­kla Star­sze­go i ca­łej resz­ty uty­tu­ło­wa­ne­go ta­ła­taj­stwa trzy­ma­jące­go w ga­rści Rzecz­po­spo­li­tą Na­ro­dów.

– Tak, tak, oczy­wi­ście. Ma pan ra­cję – po­wie­dział ksi­ążę po chwi­li i zmarsz­czył brwi, bo przez krót­ką wy­mia­nę zdań z Klu­kiem umknęła mu pu­en­ta żar­tu Kru­kow­skie­go.

A mu­sia­ła być na­praw­dę do­bra, bo na­wet Baldt prych­nął tak, że wino po­szło mu no­sem. Je­den z nie­wi­docz­nych wcze­śniej kel­ne­rów na­tych­miast po­dał panu se­na­to­ro­wi chu­s­tecz­kę i na po­wrót stał się je­dy­nie tłem Sali Czer­wo­nej.

Gdy ksi­ążę Lo­rus­so wstał, roz­mo­wy uci­chły, a sie­dzący po­wo­li za­częli się pod­no­sić. Przez chwi­lę nad nimi gó­ro­wał, ale za­raz przy­tło­czył go wiek. W mło­do­ści mó­głby tych wszyst­kich chłop­ta­siów po­ko­nać na rękę, upo­ko­rzyć w kon­kur­sie strze­lec­kim albo po­ha­ra­tać w po­je­dyn­ku. Te­raz był przy­gar­bio­nym star­szym pa­nem i na­wet gru­ba­wy, po­cący się przy we­jściu na scho­dy Kru­kow­ski mó­głby go po­ło­żyć jed­nym cel­nym cio­sem pi­ęści.

Ksi­ążę Lo­rus­so po­kręcił gło­wą, aż w szyi coś mu przy­jem­nie prze­sko­czy­ło z lek­kim trza­skiem. Sędzia Krup­p­man wy­ka­zał się naj­lep­szym re­flek­sem i to on po­dał ksi­ęciu la­skę z głow­nią rze­źbio­ną w łeb gry­fa z wy­wa­lo­nym jęzo­rem, czym za­słu­żył na de­li­kat­ny uśmiech przy­wód­cy i za­wist­ne spoj­rze­nia in­nych.

– Ach, mili pa­no­wie, mó­głbym tu tak z wami sie­dzieć aż do Pa­ru­zji – ze­bra­ni jęli ener­gicz­nie wy­ko­ny­wać znak krzy­ża, a ksi­ążę mó­wił da­lej – ale nie mogę zbyt dłu­go po­zo­sta­wić mo­ich prze­mi­łych go­ści bez opie­ki. Je­że­li pra­gnie­cie zo­stać, pro­szę, nie krępuj­cie się.

Oczy­wi­ście nie zo­stał nikt. Po­chód ru­szył ko­ry­ta­rza­mi pa­ła­cu i przez parę kro­ków ci­ągnął się za nim pa­pie­ro­so­wy dym, uwol­nio­ny z Sali Czer­wo­nej ni­czym po­ha­ński ifryt. Ksi­ążę Lo­rus­so, stu­ka­jąc la­ską o wy­po­le­ro­wa­ną po­sadz­kę, ku­śty­kał w stro­nę Wiel­kiej Sali, a za nim podąża­li wy­so­cy urzęd­ni­cy i se­na­to­ro­wie. Jego wy­so­cy urzęd­ni­cy i se­na­to­ro­wie. Ża­den nie od­wa­żył się wy­sfo­ro­wać przed sta­rusz­ka, wszy­scy, jak gąski, zdąża­li za sta­rym gąsio­rem. Pod­kanc­le­rzy Kluk był od ksi­ęcia nie­co star­szy, więc miał na tyle od­wa­gi, by zrów­nać się z nim i rzec:

– Czy wa­sza ksi­ążęca mość znaj­dzie chwi­lę na roz­mo­wę z pre­zy­den­tem de Ca­pe­tem? Na­ga­by­wał mnie dzi­siaj już trzy­krot­nie w wia­do­mym te­ma­cie.

Ksi­ążę wes­tchnął. Pre­zy­dent Try­bu­na­łu Ko­ron­ne­go Jo­seph de Ca­pet chciał ci­ągle tego sa­me­go – pie­ni­ędzy na roz­bu­do­wę pa­ła­cy­ku Long­champ­sów, gdzie mie­ści­ło się jego do­mi­nium. Za­fik­so­wał się na tym i cho­dził po pro­śbie jak że­brak z jed­ne­go z tych prze­klętych, za­grze­ba­nych pod zie­mią miast. Se­nat żad­nych środ­ków nie wy­asy­gno­wał, bo de Ca­pet był z frak­cji Sto­ja­now­skie­go, któ­re­mu wszy­scy wiesz­czy­li ry­chły upa­dek i nikt nie chciał po­bru­dzić so­bie rąk.

– Tak, tak, oczy­wi­ście. Ma pan ra­cję – po­wie­dział ksi­ążę i nad­ludz­kim wy­si­łkiem przy­spie­szył, by­le­by tyl­ko choć odro­bi­nę zo­sta­wić na­mol­ne­go roz­mów­cę w tyle.

Sta­re­go pod­kanc­le­rze­go nie dało się jed­nak ot tak zbyć. Trzy­mał się dziel­nie u boku ksi­ęcia i ani my­ślał po­zwo­lić ja­kie­muś mło­de­mu wilcz­ko­wi na uzy­ska­nie do­stępu do ksi­ążęce­go ucha. Ko­ry­tarz pa­ła­cu był sze­ro­ki, ale ksi­ążę sze­dł bli­sko ścia­ny, by w ra­zie cze­go móc się oprzeć, więc Kluk flan­ko­wał go i osła­niał przed in­ny­mi.

W mia­rę jak zbli­ża­li się do Wiel­kiej Sali, ksi­ążę co­raz le­piej sły­szał mu­zy­kę po­li­ty­ki – pod­nie­sio­ne gło­sy, śmie­chy, brzęk kie­lisz­ków, tu­pot ta­ńczących, de­li­kat­ne dźwi­ęki kwar­te­tu smycz­ko­we­go i kla­we­sy­nu. Sa­mym tyl­ko kla­we­sy­ni­stą ksi­ążę Lo­rus­so przy­ćmił bale u Ga­sto­na i Dun­kla, bo uda­ło mu się prze­ko­nać do wy­stępu sa­me­go Szy­mer­skie­go. Ry­zy­ko było duże, bo Szy­mer­ski zna­ny był z nie­wy­pa­rzo­nej gęby i nie­roz­sąd­nych po­glądów, ale to jed­nak był wir­tu­oz, naj­lep­szy z naj­lep­szych, i grał u ksi­ęcia Lo­rus­so, a nie u Ga­sto­na czy Dun­kla. Jak było na balu u Sto­ja­now­skie­go, ksi­ążę nie wie­dział, bo uznał, że nie war­to tam wy­sy­łać szpie­gów.

Słu­żący uchy­lił drzwi i po­chód ksi­ęcia wkro­czył do Wiel­kiej Sali, gdzie ba­wi­ły się dwie set­ki go­ści. Ksi­ążę chciał prze­mknąć nie­zau­wa­żo­ny na swo­je miej­sce, ale wie­dział, że będzie to nie­mo­żli­we – i nie po­my­lił się. Za­raz ja­kiś spo­strze­gaw­czy chło­pak za­uwa­żył go z głębi sali i krzyk­nął:

– Wi­wat ksi­ążę Jan! Zdro­wie go­spo­da­rza!

Ksi­ążę uspo­ka­jał wi­wa­ty i uśmie­chał się naj­ser­decz­niej, jak po­tra­fił. Nie było go rap­tem pół go­dzi­ny, a po­wi­ta­li go, jak­by po­wró­cił z uda­nej wy­pra­wy wo­jen­nej do Zie­mi Świ­ętej.

Trzy­mał się ścia­ny, bo na środ­ku kil­ka­na­ście par ta­ńczy­ło i nie chciał wy­wo­łać skan­da­lu, wpa­da­jąc na jed­ną z nich. A noga co­raz częściej go za­wo­dzi­ła i w ka­żdej chwi­li mógł ru­nąć jak wiel­ka cy­wi­li­za­cja Ja­snych Wie­ków. Zdo­łał ujść rap­tem kil­ka kro­ków, od­wza­jem­nia­jąc uśmie­chy za­pa­trzo­nych w nie­go go­ści, gdy do­pa­dł go ły­sie­jący je­go­mo­ść o apa­ry­cji bu­ra­ka i sub­tel­no­ści ka­mie­nia.

– Pa­nie pre­zy­den­cie… – wes­tchnął ksi­ążę, w lot poj­mu­jąc, że się nie wy­wi­nie. – Jo­seph.

Jo­seph de Ca­pet, pre­zy­dent Try­bu­na­łu Ko­ron­ne­go, uści­snął moc­no po­da­ną przez ksi­ęcia dłoń i skło­nił się ni­sko. Sta­now­czo zbyt ni­sko jak na ko­goś o jego po­zy­cji, ale nie dość ni­sko jak na ko­goś, kto za chwi­lę będzie chciał wy­łu­dzić spo­ro flo­re­nów.

– Mo­ści ksi­ążę, tak się cie­szę, że zna­la­zł pan dla mnie chwi­lę! – po­wie­dział ura­do­wa­ny pre­zy­dent Try­bu­na­łu, wci­ąż ści­ska­jąc dłoń ksi­ęcia.

Ksi­ążę Lo­rus­so był oczy­wi­ście na tyle do­świad­czo­nym po­li­ty­kiem, by nie wy­pa­lić pre­zy­den­to­wi w twarz, że nie dał mu żad­ne­go wy­bo­ru. Za­miast tego od­rze­kł:

– To dla mnie za­szczyt, pa­nie pre­zy­den­cie.

Sta­now­czym ru­chem wy­rwał swo­ją dłoń z nie­wo­li pre­zy­denc­kiej. Pod­kanc­le­rzy Kluk stał tuż obok, ni­czym wier­ny pies, dba­jąc, by do ksi­ęcia nie prze­ci­snął się ża­den nie­pro­szo­ny gość. Sta­rusz­ko­wi pa­so­wa­ła rola odźwier­ne­go i se­kre­ta­rza Lo­rus­so, spraw­dzał się w niej znacz­nie le­piej niż jako pod­kanc­le­rzy Ger­ma­nii, przy­naj­mniej je­śli wie­rzyć podłym plot­kom.

– Chcia­łem z pa­nem po­roz­ma­wiać, mo­ści ksi­ążę, o pew­nej de­li­kat­nej spra­wie – za­czął de Ca­pet i zro­bił za­wsty­dzo­ną minę, jak­by za chwi­lę miał wy­spo­wia­dać się ksi­ęciu z wy­jąt­ko­wo obrzy­dli­we­go grze­chu.

Ksi­ążę Lo­rus­so ge­stem za­pro­sił go w bar­dziej ustron­ne miej­sce Wiel­kiej Sali, o ile mo­żna w ogó­le ta­kie zna­le­źć w po­miesz­cze­niu, gdzie dwie set­ki go­ści ba­wią się przy dźwi­ękach mu­zy­ki. Pod­kanc­le­rzy Kluk za­dbał o to, by pa­no­wie mie­li w rogu sali nie­co prze­strze­ni. Do­pu­ścił do nich wy­łącz­nie kel­ne­ra, któ­ry wy­ró­sł jak spod zie­mi i przy­nió­sł im lamp­ki wina oraz słod­kie bu­łecz­ki. Ksi­ążę Lo­rus­so naj­chęt­niej usia­dłby i po­roz­ma­wiał z go­ściem na osob­no­ści, ale nie mógł so­bie na to po­zwo­lić. So­ko­le oczy szpie­gów Ga­sto­na i Dun­kla za­raz by go wy­pa­trzy­ły i do­nio­sły, że ob­wąchu­je się z przy­ja­cie­lem Sto­ja­now­skie­go, czło­wie­ka upa­dłe­go. Co in­ne­go krót­ka roz­mo­wa na balu, a co in­ne­go za­pro­sze­nie na pa­pie­ro­sa.

Ksi­ążę przy­go­to­wał już w gło­wie kil­ka­na­ście wer­sji grzecz­nej od­mo­wy i cze­kał, za­ci­ska­jąc dło­nie na gło­wie gry­fa u swo­jej la­ski. Pre­zy­dent de Ca­pet po­pi­jał tym­cza­sem wino i za­chwy­cał się wspa­nia­łym zmy­słem or­ga­ni­za­cyj­nym ksi­ęcia. My­ślał pew­nie, że w ten spo­sób zmi­ęk­cza ła­se­go na po­chleb­stwa sta­rusz­ka. Głu­pi czło­wiek, prędzej za­dła­wi się tą bu­łką, niż zła­pie ksi­ęcia na tak mier­ną przy­nętę. Ksi­ążę po­zwo­lił, by pre­zy­dent się wy­strze­lał z nic nie­zna­czących kom­ple­men­tów i prze­sze­dł do sed­na.

– Dość jed­nak o tych cu­dow­nych oko­licz­no­ściach, w ja­kich się tu zna­le­źli­śmy – po­wie­dział wresz­cie de Ca­pet i odło­żył kie­li­szek z reszt­ką wina i pół bu­łecz­ki na sto­lik obok. – Pra­gnąłem z ksi­ęciem po­roz­ma­wiać o czy­mś in­nym. Czy­mś znacz­nie mniej do­stoj­nym.

Ksi­ążę unió­sł brwi, au­ten­tycz­nie zdzi­wio­ny. De Ca­pet na­chy­lił się do nie­go, by ani kel­ner, ani pod­kanc­le­rzy Kluk nie byli w sta­nie usły­szeć tego, co miał do po­wie­dze­nia.

– Do­szły do mych uszu pew­ne nie­po­ko­jące wie­ści z Po­żo­ni. Wie­ści, któ­re kła­dą się cie­niem na ca­łym urzędzie in­sty­ga­tor­skim. Wie­ści przy­kre… szcze­gól­nie dla mnie i dla Try­bu­na­łu.

Ksi­ążę Lo­rus­so był go­to­wy zru­gać de Ca­pe­ta za nie­po­trzeb­ne bu­do­wa­nie na­pi­ęcia i tra­ce­nie jego cza­su, ale był zbyt za­jęty pró­bą przy­po­mnie­nia so­bie, kto jest in­sty­ga­to­rem głów­nym w Po­żo­ni. Chwi­lę mu to za­jęło. Skup­ny. Pod­pi­ęty te­raz pod mło­de­go Va­len­ti­na. Va­len­tin od­po­wia­dał przed Kras­sem, a Krass… gdzież on jest? Jesz­cze go­dzi­nę temu roz­ma­wia­li. Może dwie go­dzi­ny temu? Ksi­ążę Lo­rus­so kątem oka za­czął ły­pać na tłu­mek w po­szu­ki­wa­niu swo­je­go pro­te­go­wa­ne­go, któ­ry za­rządzał całą in­sty­ga­tu­rą, ale ni­g­dzie nie mógł go wy­pa­trzeć.

– Mia­sto hu­czy od plo­tek – mó­wił da­lej de Ca­pet. – Jed­ne bar­dziej nie­sa­mo­wi­te od dru­gich. To nie słu­ży re­pu­ta­cji czci­god­ne­go urzędu in­sty­ga­tor­skie­go. Roz­ma­wia­łem już z pa­nem Kras­sem i obaj do­szli­śmy do wnio­sku, że mu­si­my coś z tym zro­bić. Po­zwo­li­łem so­bie przed­si­ęw­zi­ąć już pew­ne kro­ki, ale nie ośmie­li­łbym się nie po­in­for­mo­wać mo­ści ksi­ęcia. Je­stem prze­ko­na­ny, że mo­ści ksi­ążę chcia­łby o wszyst­kim wie­dzieć, gdyż ksi­ążę jest… do­bro­dzie­jem in­sty­ga­tu­ry.

Ostat­nie sło­wa nie brzmia­ły w jego ustach jak kom­ple­ment, ale ksi­ążę Lo­rus­so zbył go mil­cze­niem. Ode­zwał się do­pie­ro wte­dy, gdy prze­tra­wił wszyst­ko, co usły­szał.

– I co też pa­no­wie z pa­nem in­sty­ga­to­rem Kras­sem wy­my­śli­li? – za­py­tał.

Zła­pał się na tym, że przez cały czas trwa­nia mo­no­lo­gu nie upił cho­ćby łycz­ka wina. Te­raz opró­żnił więc kie­li­szek do dna i od­sta­wił go. Pre­zy­dent de Ca­pet ro­zej­rzał się po sali, jak­by ko­goś szu­kał, a gdy od­na­la­zł w tłu­mie tę oso­bę, za­pro­sił ją ge­stem do kręgu wta­jem­ni­cze­nia.

Na­wet tak do­świad­czo­ny pies stró­żu­jący jak pod­kanc­le­rzy Kluk nie był w sta­nie po­wstrzy­mać mężczy­zny, któ­re­go de Ca­pet za­pro­sił od po­de­jścia. Zresz­tą na­wet nie pró­bo­wał. Skło­nił się tyl­ko lek­ko i od­su­nął.

Wy­pa­trze­nie tego czło­wie­ka w tłu­mie nie było trud­ne, bo gó­ro­wał nad wszyst­ki­mi ze­bra­ny­mi. Ksi­ążę Lo­rus­so wzdry­gnął się, gdy zo­ba­czył buj­ną rudą czu­pry­nę i su­mia­ste wąsy. Znał go oczy­wi­ście, bo prze­cież ka­żdy w in­sty­ga­tu­rze go znał.

– In­sty­ga­tor Waw­rzy­niec Vau­gre­nard – przed­sta­wił go nie­po­trzeb­nie de Ca­pet.

Ksi­ążę skło­nił się lek­ko i po­dał dłoń Vau­gre­nar­do­wi, któ­ry za­mknął ją w że­la­znym uści­sku wiel­kiej łapy. Nie mógł pa­trzyć w śle­pia wiel­ko­lu­da, któ­re mia­ły ró­żne ko­lo­ry. Lewe było nie­bie­skie, a pra­we brązo­we. „Obrzy­dli­wa abo­mi­na­cja, ni­g­dy się do tego nie przy­zwy­cza­ję” – po­my­ślał ksi­ążę.

– Zna­my się – wy­ja­śnił, od­wra­ca­jąc wzrok.

– Istot­nie – od­pa­rł Vau­gre­nard, nie prze­sta­jąc ga­pić się na ksi­ęcia dwu­ko­lo­ro­wy­mi ocza­mi.

Choć był na balu, nie no­sił fra­ka, a urzędo­wy strój in­sty­ga­to­rów – dłu­gą ma­ry­nar­kę i halsz­tuk. Na szyi dyn­da­ła mu pie­częć in­sty­ga­tor­ska, co znie­sma­czy­ło ksi­ęcia – wa­riat stra­szył mu go­ści. To, co w pew­nym stop­niu uspo­ka­ja­ło ksi­ęcia, to fakt, że Vau­gre­nard mu­siał do­pie­ro co przy­być, bo ina­czej ksi­ążę na pew­no wy­pa­trzy­łby go w tłu­mie i wy­słał Klu­ka, by wy­rzu­cił go za drzwi.

– Pan in­sty­ga­tor Vau­gre­nard zo­stał przez pana Kras­sa wy­po­sa­żo­ny we wszel­kie nie­zbęd­ne ple­ni­po­ten­cje – wy­ja­śnił de Ca­pet. – Naj­bli­ższym po­ci­ągiem uda się do Po­żo­ni, by wszyst­ko wy­ja­śnić.

– Wy­ja­śnić co? – za­py­tał znie­cier­pli­wio­ny ksi­ążę.

Od­po­wie­dział mu Vau­gre­nard:

– Mor­der­stwo.

Ksi­ążę spoj­rzał na in­sty­ga­to­ra sze­ro­ko otwar­ty­mi ocza­mi i za­raz od­wró­cił wzrok. Prze­klęte śle­pia. Wo­lał pa­trzeć na ni­ja­kie­go de Ca­pe­ta.

– Syn Va­lo­isa? Prze­cież to ja­kieś pi­jac­kie… – za­czął ksi­ążę.

– Nie tyl­ko to – prze­rwał mu Vau­gre­nard, nie ro­bi­ąc so­bie nic ani z jego wie­ku, ani po­zy­cji. – Pre­zy­dent Try­bu­na­łu otrzy­mał z Po­żo­ni ko­re­spon­den­cję, któ­ra de­nun­cju­je tam­tej­sze­go in­sty­ga­to­ra głów­ne­go jako spi­skow­ca i po­śred­nie­go za­bój­cę dwoj­ga in­sty­ga­to­rów.

– Do­mnie­ma­ne­go spi­skow­ca – po­pra­wił szyb­ko de Ca­pet.

– To wy­ja­śni moje śledz­two.

Ksi­ążę Lo­rus­so przy­si­ągł so­bie, że prędzej zje swo­ją la­skę, niż da cho­ćby pół flo­re­na na za­sra­ny pa­ła­cyk Long­champ­sów. Drań de Ca­pet zmu­sił go do wy­słu­chi­wa­nia bred­ni tego strasz­ne­go czło­wie­ka.

– Czy­li mamy ja­sno­ść – orze­kł de Ca­pet. – Pan Vau­gre­nard uda się do Po­żo­ni i pi­ęk­nie nam wszyst­ko wy­ja­śni, dzi­ęki cze­mu imię in­sty­ga­tu­ry po­zo­sta­nie nie­ska­la­ne. Tak to wła­śnie z pa­nem Kras­sem ob­my­śli­li­śmy. Jesz­cze by nam tego bra­ko­wa­ło, żeby pro­sty lud ka­lum­nie rzu­cał na czci­god­ny urząd. Cza­sy na to zbyt ci­ężkie.

Si­ęgnął po kie­li­szek i z za­sko­cze­niem od­krył, że jest pu­sty. Po bu­łce też nie było ani śla­du. De Ca­pet ro­zej­rzał się i po­kręcił gło­wą z uśmie­chem.

– A to ci do­pie­ro! Za­nim uda się pan do Po­żo­ni, pa­nie Vau­gre­nard, chy­ba będzie pan mu­siał roz­wi­ązać za­gad­kę zni­ka­jących bu­łe­czek.

Po­kle­pał Vau­gre­nar­da po ra­mie­niu, cie­sząc się z do­bre­go żar­tu. Vau­gre­nard pa­trzył na nie­go ba­daw­czo z góry. Nie uśmie­chał się.

– Na­tu­ral­nie, pa­nie pre­zy­den­cie de Ca­pet – od­pa­rł po­wa­żnie, skło­nił się ksi­ęciu Lo­rus­so i od­sze­dł, zo­sta­wia­jąc zba­ra­nia­łe­go de Ca­pe­ta.

Ksi­ążę ode­tchnął ci­ężko i po­ma­so­wał krza­cza­ste brwi. Na­stęp­nie za­ci­snął dło­nie na gło­wie gry­fa, wy­obra­ża­jąc so­bie, że jest to szy­ja pre­zy­den­ta de Ca­pe­ta, i za­py­tał, si­ląc się na neu­tral­ny ton:

– Czy pan do­brze zna pana in­sty­ga­to­ra Vau­gre­nar­da?

Pre­zy­dent de Ca­pet od­chrząk­nął i od­po­wie­dział nie­co za­kło­po­ta­ny:

– Sły­sza­łem to i owo, choć nie będę ukry­wał, że nie mia­łem z nim oso­bi­stej stycz­no­ści… Ale in­sty­ga­tor Krass nie mógł się na­chwa­lić jego mo­ral­nych przy­mio­tów. Ma to być czło­wiek in­te­lek­tu­al­nie nie­zdol­ny do ko­rup­cji i ku­mo­ter­stwa.

– Pod­pa­lił pan Po­żoń, pa­nie pre­zy­den­cie – po­wie­dział ksi­ążę Lo­rus­so, chy­ba zbyt ci­cho, by de Ca­pet mógł to usły­szeć, albo był na tyle mądry, by zmie­nić te­mat.

– Sko­ro spra­wę pra­wo­rząd­no­ści mamy za­ła­twio­ną… Chcia­łbym za­pro­sić mo­ści ksi­ęcia na po­kaz na­uko­wy do pra­cow­ni dok­to­ra Pod­lew­skie­go. Czło­wiek z ga­tun­ku nie­sa­mo­wi­tych. Je­śli mo­ści ksi­ążę nie miał jesz­cze oka­zji…

– Nie miał – urwał ksi­ążę. Miał dość tego cym­ba­ła, ale cym­bał nie­ste­ty był zbyt głu­pi, by to zro­zu­mieć.

– To się do­sko­na­le skła­da, bo już w przy­szłym mie­si­ącu pan dok­tor szy­ku­je coś wspa­nia­łe­go. By­ła­by to też dla nas oka­zja, by po­roz­ma­wiać w czte­ry oczy o pew­nej przy­ziem­nej kwe­stii, o któ­rej aż wstyd mi wspo­mi­nać. Czy mo­ści ksi­ążę może dać wia­rę, że cały Try­bu­nał mie­ści się w pod­rzęd­nym pa­ła­cy­ku o dwu­dzie­stu dwóch po­ko­jach? To jest do­praw­dy…

Ksi­ążę spoj­rzał gniew­nie na pod­kanc­le­rze­go, któ­ry bacz­nie ob­ser­wo­wał Wiel­ką Salę. Cze­go tam szu­kał, ksi­ążę nie wie­dział. Wie­dział na­to­miast, że nie miał za­mia­ru wy­ci­ągnąć go z opre­sji. Pre­zy­dent pe­ro­ro­wał tym­cza­sem o po­trze­bach lo­ka­lo­wych Try­bu­na­łu Ko­ron­ne­go i pew­nie ględzi­łby mu tak do ucha przez ko­lej­ną go­dzi­nę, gdy­by do ich kó­łka jed­no­stron­nej ad­o­ra­cji nie przy­bie­gł na­gle bla­dy jak ścia­na kuch­cik. Zgi­na­jąc się w pa­sie, do­pa­dł do pod­kanc­le­rze­go i jął mu szep­tać do ucha. Ksi­ążę Lo­rus­so nie sły­szał z tego nic, bo kuch­ci­ka za­głu­szał gwar Wiel­kiej Sali i po­tok słów de Ca­pe­ta.

Pod­kanc­le­rzy pod­sze­dł do ksi­ęcia i po­wie­dział tyl­ko:

– Jest pro­blem.

Ksi­ęciu to wy­star­czy­ło. Bez­ce­re­mo­nial­nie po­że­gnał pre­zy­den­ta de Ca­pe­ta i po­ku­śty­kał naj­szyb­ciej, jak po­tra­fił, tam, gdzie pro­wa­dził ich kuch­cik. Czy­li do kuch­ni.

Mu­siał prze­ci­skać się przez tłu­mek prze­ra­żo­nych ku­cha­rek, kuch­ci­ków i kuch­mi­strzów, lu­dzi o bla­dych twa­rzach i za­łza­wio­nych oczach. Parę ko­biet pła­ka­ło ci­cho, mężczy­źni prze­kli­na­li pod no­sem. Ksi­ążę Lo­rus­so mu­siał od cza­su do cza­su ko­goś pac­nąć la­ską, by móc prze­jść. Roz­stępo­wa­li się przed ku­śty­ka­jącym ksi­ęciem ni­czym Mo­rze Czer­wo­ne.

Po chwi­li zo­ba­czył rudą czu­pry­nę Vau­gre­nar­da gó­ru­jącą nad wszyst­ki­mi. Wy­sze­dł spo­mi­ędzy tłu­mu i już miał krzyk­nąć „Co tu się dzie­je, na rany Chry­stu­sa?”, ale było to nie­po­trzeb­ne. Wy­star­czył rzut oka, by wie­dzieć, co się dzia­ło.

Vau­gre­nard jed­ną ręką trzy­mał kel­ne­ra za ko­łnierz, a dru­gą prał za­pa­mi­ęta­le po gębie. Chło­pak miał już mia­zgę za­miast nosa, gło­wa wi­sia­ła mu bez­wład­nie, krew za­le­wa­ła śnie­żno­bia­łą ko­szu­lę i char­czał coś, co naj­pew­niej było sła­bym wo­ła­niem o po­moc. Ksi­ążę do­strze­gł dwa zęby na podło­dze. In­sty­ga­tor miał na­ło­żo­ny ku­chen­ny far­tuch, któ­ry był czer­wo­ny od krwi. Vau­gre­nard ude­rzył chło­pa­ka jesz­cze raz w nos, a ten osu­nął się na podło­gę. Rzęził, plu­jąc krwią. In­sty­ga­tor ści­ągnął far­tuch, zło­żył go na pół i po­ło­żył na sto­le. Si­ęgnął po ścier­kę i wy­ta­rł do­kład­nie dło­nie. Wi­dząc wy­raz twa­rzy ksi­ęcia Lo­rus­so, po­wie­dział spo­koj­nie, nie prze­sta­jąc trzeć dło­ni:

– Zgod­nie z po­le­ce­niem słu­żbo­wym pre­zy­den­ta Try­bu­na­łu Ko­ron­ne­go usta­li­łem spraw­cę kra­dzie­ży. Na za­sa­dzie prze­pi­sów o po­stępo­wa­niu do­ra­źnym za­war­tych w _Con­sti­tu­tio cri­mi­na­lis Ru­dol­fi­na,_ ma­jąc na względzie ni­ską szko­dli­wo­ść spo­łecz­ną czy­nu, uzna­łem, że nie ma po­trze­by an­ga­żo­wa­nia sądu i wy­mie­rzy­łem karę w dol­nej gra­ni­cy usta­wo­we­go za­gro­że­nia.

Po­wie­dziaw­szy to, mi­nął ksi­ęcia i ze­bra­ny tłu­mek i wy­sze­dł z kuch­ni jak gdy­by ni­g­dy nic, zo­sta­wia­jąc brud­ną ścier­kę w rękach jed­ne­go z kuch­mi­strzów. Ksi­ążę za­klął szpet­nie i spoj­rzał po prze­ra­żo­nych twa­rzach. Był przy­wód­cą i po­wi­nien za­cho­wać się jak przy­wód­ca, po­wi­nien wlać nie­co na­dziei w ser­ca prze­ra­żo­nych pro­stacz­ków.

– Po­sprzątaj­cie tu – po­wie­dział tyl­ko i po­ku­śty­kał do wy­jścia.

Chło­pak jęczał ci­cho, a ksi­ążę Lo­rus­so cie­szył się, że Vau­gre­nard go nie za­bił, bo ci­ężko zna­le­źć było mło­de­go pra­cow­ni­ka w cza­sach, gdy dzie­ci ro­dzi­ło się tak mało. Ze zła­ma­nym no­sem i bez zębów wci­ąż będzie w sta­nie go­to­wać.

Pod­kanc­le­rzy Kluk stał przy drzwiach z miną tępą i za­sko­czo­ną. Ksi­ążę za­trzy­mał się przy nim i po­stu­kał go la­ską w bok, by przy­wró­cić do pe­łnej świa­do­mo­ści. Urok tępo­ty zo­stał zdjęty i Kluk spoj­rzał py­ta­jąco na ksi­ęcia Lo­rus­so.

– Gdzie Krass? – wark­nął ksi­ążę.

– Wy­sze­dł tuż przed so­lo­wym wy­stępem Szy­mer­skie­go. Chy­ba bał się tego, co może po­wie­dzieć sza­now­ny ar­ty­sta, i nie chciał być po­sta­wio­ny w trud­nej sy­tu­acji jako kie­ru­jący pra­ca­mi in­sty­ga­tu­ry.

Ksi­ążę za­ci­snął zęby. „Za­raz ja go po­sta­wię w trud­nej sy­tu­acji” – obie­cał so­bie w my­ślach.

– Spo­tka­nie z Kras­sem. Ju­tro. Ma przy­je­chać do mnie i wy­ja­śnić tę huc­pę. W szcze­gól­no­ści pra­gnę się do­wie­dzieć, dla­cze­go, na li­to­ść bo­ską, nie przy­sze­dł z tym do mnie, tyl­ko uma­wia się z de Ca­pe­tem.

Kluk po­ki­wał gło­wą ze zro­zu­mie­niem, a ksi­ążę mi­nął go. Mia­żdżył łeb gry­fa tak, że kłyk­cie bie­la­ły mu na i tak bla­dej skó­rze dło­ni, na­zna­czo­nej licz­ny­mi star­czy­mi pla­ma­mi.

– Zdro­wie ksi­ęcia Jana! _Vi­vat_! – krzyk­nął ktoś, gdy ksi­ążę Lo­rus­so po­ja­wił się zno­wu w Wiel­kiej Sali. ■ROZDZIAŁ 5

Ro­sła Kla­ra i gdy doj­rza­ła, oznaj­mi­ła ojcu, że pra­gnie ży­cie swo­je od­dać Panu, na co oj­ciec przy­stał bez wa­ha­nia, wi­dząc, że wiel­ka jest jej wia­ra i wiel­ka jest mi­ło­ść Pana ku niej. Tak więc się sta­ło, że Kla­ra wstąpi­ła do Zgro­ma­dze­nia Ma­łych Sióstr Świ­ęte­go Ho­no­riu­sza, któ­re to ka­żdej nocy, od za­cho­du do wscho­du sło­ńca, nie usta­ją w mo­dli­twie za ob­ro­ńców ludz­ko­ści. Nie usta­wa­ła i Kla­ra.

_Au­tor nie­zna­ny, „Ży­wot Świ­ętej Kla­ry”_

Klasz­tor kar­me­li­tów, któ­ry dał na­zwę uli­cy Kar­me­lic­kiej, znaj­do­wał się tuż obok ka­mie­ni­cy, w któ­rej miesz­kał Gu­staw. Bra­cisz­ko­wie upra­wia­li pie­czar­ki, ho­do­wa­li szczu­ry, śpie­wa­li po­bo­żne pie­śni, a nade wszyst­ko spędza­li całe dnie na drąże­niu sztol­ni, co­raz głębiej i głębiej wdzie­ra­jąc się w trze­wia Tar­ta­ru w po­szu­ki­wa­niu cen­nej rudy. Na ży­ciu i zdro­wiu w ogó­le im nie za­le­ża­ło, więc sta­no­wi­li cen­ną siłę ro­bo­czą, będąc przy tym wy­ra­fi­no­wa­ny­mi gór­ni­ka­mi i bło­go­sła­wie­ństwem dla go­spo­dar­ki pod­ziem­ne­go mia­sta.

Dla Gu­sta­wa i in­nych miesz­ka­ńców…

.

.

.

…(fragment)…

Całość dostępna w wersji pełnej