MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Odblokowanie mózgu emocjonalnego - ebook
Odblokowanie mózgu emocjonalnego - ebook
To przełomowe, znacznie rozszerzone i zaktualizowane wydanie przedstawia nowe, naukowo ugruntowane spojrzenie na psychoterapię, oparte na badaniach nad rekonsolidacją pamięci. Autorzy oferują uniwersalną mapę procesu głębokiej zmiany transformacyjnej, która nie wymaga stosowania konkretnego podejścia czy techniki terapeutycznej.
Dzięki dwudziestu sześciu fascynującym studiom przypadków – obejmującym między innymi depresję, lęk, nadużywanie alkoholu, kompulsywne jedzenie czy traumę złożoną – książka pokazuje, jak skutecznie rozwiązywać źródłowe problemy psychiczne i emocjonalne. Podejście to działa ponad podziałami, łącząc różne nurty, na przykład: EMDR, IFS, ISTDP, terapię koherencji, terapię skoncentrowaną na emocjach czy psychoterapię wspomaganą psychodelikami, ujawniając wspólny mechanizm głębokiej zmiany.
To pierwsze w historii psychoterapii tak przejrzyste, transdiagnostyczne i empirycznie potwierdzone ujęcie wewnętrznego procesu zmiany. Lektura obowiązkowa dla terapeutów szukających skuteczności, integracji i prawdziwego kontaktu z klientem – niezależnie od nurtu, w którym pracują.
| Kategoria: | Psychologia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8382-543-4 |
| Rozmiar pliku: | 1,9 MB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Wprowadzenie
W tym niezwykle ważnym dziele – teraz w drugim, znacznie rozszerzonym wydaniu – przedstawione zostały doniosłe osiągnięcia w obszarze psychoterapii, ugruntowane badaniami neuronaukowymi nad rekonsolidacją pamięci. Dzięki przejrzystej mapie wrodzonego, fundamentalnego procesu wprowadzania transformacyjnych zmian w mózgu – procesu, który nie narzuca stosowania żadnego konkretnego systemu terapeutycznego ani technik, przez co jest bardzo uniwersalny – można osiągnąć znaczący wzrost skuteczności terapeutycznej. Dwadzieścia sześć omówionych przypadków pokazuje jego efektywność w szerokim zakresie objawów, takich jak depresja, stany lękowe, panika, wstyd, niska samoocena, gniew, perfekcjonizm, nadużywanie alkoholu, awersja seksualna, kompulsywne jedzenie i otyłość, stłumiona ekspresja emocjonalna i ADHD u nastolatka. W każdym z tych przypadków doszło do zmiany transformacyjnej opierającej się na dogłębnym rozwiązaniu podstawowych problemów, takich jak wpływ traumy złożonej, długoletniego ucisku w formie rasizmu systemowego i homofobii, molestowania seksualnego w dzieciństwie, narcystycznej dominacji rodzicielskiej, traumy po brutalnej napaści, traumy po klęsce żywiołowej, traumatycznej samotności i zaniedbań w dzieciństwie. To transdiagnostyczne, transteoretyczne, przejrzyste podejście do działania terapeutycznego, które jako pierwsze w historii psychoterapii opiera się na rzetelnej, empirycznej wiedzy na temat wewnętrznego mechanizmu zmiany, pozwala dążyć do fundamentalnego ujednolicenia rozdrobnionej dziedziny psychoterapii: z perspektywy tego podejścia różne systemy nie wydają się już należeć do odmiennych światów, gdyż tworzą obecnie wspaniały wachlarz możliwości realizowania tego samego procesu zmiany transformacyjnej, co zostało pokazane na przykładach terapii koherencji, AEDP, EFT, EMDR, IFS, IPNB, ISTDP, terapii wspomaganej psychodelikami i SE. Teraz stało się jasne, dlaczego diametralnie różne pod względem teoretycznym i technicznym systemy terapeutyczne skutkują niekiedy tą samą jakościowo, wyzwalającą zmianą. Praktycy ceniący sobie głęboką więź z klientami mogą czerpać ogromną satysfakcję z możliwości, jakie daje opisany proces pod względem osiągania doświadczeniowej głębi, do jakiej nie dotarła wcześniej świadomość klienta – niezależnie od tego, czy sesje odbywają się osobiście, czy za pośrednictwem komunikacji wideo. Jeśli chodzi o korzyści, możemy mówić wręcz o klęsce urodzaju, gdyż koncepcja tego procesu pozwala rozstrzygnąć kilka długotrwałych, spolaryzowanych debat dotyczących natury powstawania objawów, kojarzenia większości problemów z zaburzeniami więzi, działania pamięci traumatycznej, funkcji relacji klient – terapeuta i roli pobudzenia emocjonalnego w procesie zmiany oraz względnego znaczenia czynników specyficznych i niespecyficznych.
BRUCE ECKER jest współdyrektorem Coherence Psychology Institute, współtwórcą terapii koherencji i współautorem książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_ oraz _The Listening Book_.
ROBIN TICIC, psychoterapeutka, dyplomowana praktyczka terapii koherencji, zmarła w 2024 roku; była dyrektorką ds. rozwoju i szkoleń w Coherence Psychology Institute; współautorka _The Listening Book_, autorka poradnika dla rodziców _How to Connect with Your Child_.
LAUREL HULLEY jest współtwórczynią terapii koherencji, dyrektorką ds. edukacji w Coherence Psychology Institute, współzałożycielką Julia Morgan School for Girls, a także współautorką książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_ oraz _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_.Lista objawów wyeliminowanych w przypadkach opisanych w tej książce
----------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------
Rozdział Wyeliminowane objawy Forma terapii
3 Nacechowane lękiem zwątpienie i brak pewności siebie Terapia koherencji
4 Obsesyjna więź z byłą partnerką jw.
4 Uporczywe niewykorzystywanie swojego potencjału jw.
4 Trema jw.
5 Reaktywny gniew jw.
5 Unikanie bliskości emocjonalnej jw.
5 Lęk społeczny, perfekcjonizm, niska samoocena, trauma złożona jw.
5 Niechęć przed współżyciem w małżeństwie jw.
7 Wstyd, depresja, unikanie okazywania emocji, depersonalizacja, nieprzepracowany żal, przygnębiające poczucie samotności i bycia prześladowanym, paniczny lęk AEDP
8 Depresja, izolowanie się, bezradność, wstyd, samoobwinianie się, poczucie bycia niegodnym miłości, złożona trauma relacyjna EFT
9 Ataki paniki, poczucie winy, samopotępienie po traumie wywołanej klęską żywiołową EMDR
19 Lęk przed cudzym gniewem IFS
11 Ucieczka od zaangażowania emocjonalnego w relacjach partnerskich IPNB
12 Nieudane relacje partnerskie, depresja, ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego ISTDP
13 Powikłana żałoba po samobójstwie matki, wyobcowanie rodzinne Wspomagana psychodelikami
14 Zmiana osobowości na kompulsywnie uległą i nieprzewidywalnie wybuchową SE
15 Poczucie winy, wstyd, nienawiść do samego siebie, perfekcjonizm, depresja, bezsenność, wybuchy agresji, izolowanie się Terapia koherencji
16 Nadużywanie alkoholu, lęk społeczny jw.
17 Kompulsywne jedzenie, otyłość jw.
18 Urojenia paranoidalne, halucynacje, depresja, wstyd i nienawiść do siebie z powodu niepełnosprawności jw.
19 Kompulsywna prokrastynacja dotycząca pracy twórczej (pisanie, malowanie) jw.
20 Lęk społeczny i zablokowana samoekspresja w relacjach międzyludzkich jw.
21 Obsesyjny, apodyktyczny monolog wewnętrzny nakazujący przestrzeganie zasad; panika jw.
22 Zakłócanie zajęć w szkole oraz nieuważność i brak chęci współpracy u nastolatka jw.
23 Wahania nastrojów i nieprzewidywalne zachowania u sześcioletniego chłopca jw.
24 Poczucie winy u dzieci za rozwód rodziców jw.
----------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------Słowo wstępne
Mamy rok 2018, właśnie minęła pierwsza w nocy, a ja jestem w Nowym Jorku i jem bardzo późną kolację z Bruce’em Eckerem, racząc się naleśnikami. Kiedy rozprawiamy nad jego pomysłami na kolejne przedsięwzięcia, ogarnia mnie zaraźliwy entuzjazm Bruce’a. Po frapujących debatach z nim, jakie odbyłem na przestrzeni lat, często myślałem: „On _naprawdę_ wpadł na coś ciekawego”.
Życie każdego człowieka w niemałym stopniu spowija mgła wcześniejszych doświadczeń. Adaptujemy się do okoliczności dalekich od ideału i kształtujemy nasze postrzeganie rzeczywistości oraz samych siebie. Robimy to, nawet nie zdając sobie w pełni sprawy z ceny, jaką niejednokrotnie za to płacimy. Tymczasem autorzy tej książki proszą: „Wyobraź sobie świat, w którym nie jesteśmy więźniami przeszłości”; w którym można w dużej mierze pozbyć się bagażu wcześniejszych doświadczeń i nadać im nowe znaczenia. Taką obietnicę kryje w sobie proces rekonsolidacji pamięci (ang. _memory reconsolidation_; MR).
Ta książka jest kompleksowym przewodnikiem po koncepcji MR i zastosowaniach tego procesu, mających na celu wywoływanie głębokiej i trwałej zmiany terapeutycznej. Na kolejnych stronach zapoznasz się ze wskazówkami ekspertów, którzy przez dziesiątki lat skrupulatnie analizowali obszerne badania na temat MR, twórczo eksperymentowali z klinicznym zastosowaniem jej zasad i rozwijali spójne ramy postępowania z myślą o ujednoliceniu dziedziny psychoterapii. Wszystko to spajają liczne, frapujące opisy przypadków, ukazujące potęgę MR w zakresie likwidowania objawów w ich zarodku. Pisanie przedmowy do tej książki jest dla mnie zaszczytem, a zarazem w pewnym sensie zakrawa na ironię. Przez lata byłem bowiem sceptycznie nastawiony do prób stworzenia ram, które mogłyby zgrabnie połączyć różne podejścia terapeutyczne, a jednocześnie definiować konkretne kroki zmierzające do wywołania głębokiej terapeutycznej zmiany. Wystarczy zaledwie pobieżnie zapoznać się z historią psychoterapii, by uświadomić sobie, jak wiele rozmaitych przemijających mód i trendów panowało w niej na przestrzeni dekad. Czy proces MR miał być kolejną? Czy terminologia neuronaukowa – jak twierdzą niektórzy – jest po prostu nową religią naszych czasów?
Niewykluczone. Jednakże mimo mojego początkowego sceptycyzmu doszedłem do wniosku, że optymizm jest uzasadniony – głównie ze względu na to, że MR skupia się na _mechanizmach i zasadach zmiany_, a nie na podręcznikowych procedurach terapeutycznych bądź konkretnych technikach. Krótko mówiąc, istnieje dziś wiele dowodów na to, że wszelkiego rodzaju upodręcznikowione, uniwersalne podejścia nie dają najmniejszych szans na wyjaśnienie, dlaczego niektórzy terapeuci są skuteczniejsi niż inni. Wielu wybitnych naukowców przekonująco argumentowało, że cechy _terapeuty_ są znacznie lepszym predyktorem rezultatów klienta niż zastosowanie dowolnego konkretnego modelu terapeutycznego lub konkretnej techniki. Osoby, które zgadzają się z rolą czynników wspólnych w psychoterapii, muszą zmierzyć się z co najmniej dwoma trudnymi wyzwaniami. Pierwsze polega na tym, że w realiach praktyki psychoterapeutycznej klinicyści potrzebują map mentalnych wystarczająco złożonych, by kierowały ich decyzjami na bieżąco, z chwili na chwilę. Po drugie, wciąż nie wiemy, dlaczego i jak to się dzieje, że niektórym terapeutom tak znakomicie udaje się wywoływać u klientów trwałe zmiany. Terapeutyczne zastosowanie badań nad MR rozwiązuje te kwestie, choć nie poprzez skupienie na teorii i konkretnych metodach, lecz na jasnych, określonych w sposób empiryczny _zasadach zmiany_, które mogą kierować postępowaniem klinicystów i tłumaczyć powody, z jakich w danym momencie doszło do głębokiej zmiany. Zasady te – ujęte w ramy _terapeutycznego procesu rekonsolidacji_ (ang. _therapeutical reconsolidation process_; TRP) – stanowią serce tej książki. Szczerze żałuję, że ich nie znałem, gdy zaczynałem przygodę z psychoterapią. (Zabawne, ale moi obecni stażyści wykrzyknęli niedawno: „Dlaczego dowiadujemy się o tym dopiero teraz!?”.)
Ważnym doświadczeniem w moim rozwoju zawodowym było przeanalizowanie setek godzin materiałów wideo zarejestrowanych podczas sesji prowadzonych przez różnych terapeutów i z użyciem różnych modeli terapeutycznych. Stało się dla mnie oczywiste, że niektórzy terapeuci zdają się skuteczniej sprzyjać głębokim zmianom u klientów – przynajmniej raz na jakiś czas – a inni częściej tkwią w impasie. Choć skuteczni terapeuci bardzo różnili się pod względem podejść, udało mi się dostrzec w ich postępowaniu kilka wspólnych cech. W większości byli bardzo skoncentrowani na wewnętrznych przeżyciach klientów, a konkretnie na bolesnych emocjach i znaczeniach znajdujących się u źródła ich problemów; umiejętnie sprzyjali wewnętrznemu, doświadczeniowemu pobudzaniu bolesnych emocji i znaczeń w środowisku tu i teraz oraz kreatywnie tworzyli nowe, głębokie doświadczenia, ukierunkowane na radykalne zanegowanie podstawowego materiału. Najczęściej spotykałem się z tym w psychoterapiach doświadczeniowych i zorientowanych na relacje, takich jak EFT, AEDP, ISTDP, EMDR i terapia schematów. Spostrzeżenie to nie było mi w smak, gdyż nie wpisywało się w moje początkowe, konwencjonalne założenie, zgodnie z którym, że pozwolę sobie sparafrazować słowa z _Alicji w Krainie Czarów_, „wszystkie modele terapeutyczne wygrały i wszystkie muszą dostać nagrody”, przy czym mam tu na myśli dominujący pogląd oparty na danych statystycznych z wielu randomizowanych badań kontrolowanych, że wszystkie rodzaje terapii cechują się porównywalną skutecznością. Później natknąłem się na pierwsze wydanie tej książki i przekonałem się, że nie tylko odzwierciedla ona moje zaskakujące obserwacje, lecz także robi to z godną podziwu wnikliwością.
Bruce Ecker jest jednym z najbardziej inspirujących klinicystów, jakich widziałem przy pracy. On i jego współautorki przeszli samych siebie, poszerzając i ulepszając książkę, która już i tak była uznawana przez wiele osób za klasyczne dzieło w tej dziedzinie. Z lektury skorzystają nie tylko nowi czytelnicy, a to dzięki przedstawionym dodatkowym wyjaśnieniom; na przykład w rozdziale 2 autorzy odnoszą się do najczęściej zadawanych przez terapeutów pytań na temat MR. Co więcej, przedstawione w tym tomie koncepcje mają niezwykły potencjał pod względem przyszłej integracji różnych nurtów psychoterapeutycznych, a zagadnienie to zostało mistrzowsko przedstawione w drugiej i trzeciej części tej książki. Ja ograniczę się do stwierdzenia, że koncepcja MR istotnie ma bardzo rzadkie zalety, które pozwalają myśleć o unifikacji psychoterapii: chodzi o to, że kieruje ona klinicystą w sposób rygorystyczny, a jednocześnie pozwala dążyć do głębokiej zmiany na wiele sposobów. Należy też oddać autorom, że mimo entuzjastycznych głosów, jakimi przesycona jest ta książka, są oni otwarci na przyszłe odkrycia i wkład innych specjalistów. Czytelnicy strona po stronie są zachęcani do eksperymentowania z omówionymi zasadami, zgłębiania ich i rozwijania tak, by przyszli terapeuci i klienci mogli czerpać z nich jeszcze większe korzyści.
Pierwsze wydanie tej książki zainspirowało niezliczonych terapeutów z całego świata. Podejrzewam, że wpływ, jaki wywrze niniejszy tom, będzie jeszcze większy. Z wielką radością wyczekuję następnego pokolenia terapeutów, którzy będą dysponowali kolejnym elementem w klinicznej układance – być może jeszcze niedokończonej, lecz pełniejszej niż kiedykolwiek wcześniej.
ALEXANDRE VAZ
dyrektor ds. szkoleń w Sentio Counseling Center i redaktor serii _The Essentials of Deliberate Practice_ (American Psychological Association Press)Przedmowa do wydania drugiego
Spodziewamy się, że światowa społeczność psychoterapeutów i psychologów powita koncepcję rekonsolidacji pamięci słowami: „Jak ja cię kocham? Pozwól, sposoby wyliczę”¹, ze względu na wiele doniosłych postępów, w obszarze zarówno teoretycznym, jak i skuteczności terapeutycznej, które można osiągnąć dzięki zawartej w niej wiedzy empirycznej.
Pierwsze wydanie tej książki (poprzedzające niniejsze o ponad dziesięć lat) zostało przetłumaczone na hiszpański, włoski, francuski, niemiecki, polski i koreański. Niektórzy praktycy najbardziej doceniają ogromny wzrost efektywności terapeutycznej osiągnięty dzięki posiadaniu wyraźnej mapy wrodzonego, mózgowego procesu zmiany transformacyjnej – procesu nienarzucającego stosowania żadnego konkretnego systemu psychoterapeutycznego ani technik psychoterapeutycznych. Inni szczególną atencją darzą transteoretyczne, przejrzyste podejście do działania terapeutycznego, spajające rozdrobniony świat psychoterapii. Ci zaś, którzy cenią sobie głęboką więź z klientami, mogą całymi garściami czerpać z możliwości osiągania doświadczeniowej głębi, jaką zapewnia ten podstawowy proces – głębi sięgającej samej istoty każdego klienta, gdzie nie dotarła wcześniej jego świadomość.
Jeśli chodzi o korzyści, możemy mówić wręcz o klęsce urodzaju, omawiany proces pozwala bowiem rozstrzygnąć kilka długotrwałych, spolaryzowanych debat dotyczących natury powstawania objawów, kojarzenia większości problemów z zaburzeniami więzi, działania pamięci traumatycznej, funkcji relacji klient – terapeuta i roli pobudzenia emocjonalnego w procesie zmiany oraz względnego znaczenia czynników specyficznych i niespecyficznych. Trudno też nie wspomnieć o tym, jak satysfakcjonujące i przyjemne jest poznawanie i korzystanie z tego naturalnie zintegrowanego połączenia subiektywnego procesu terapeutycznego i obiektywnego rozumienia transformacyjnej zmiany terapeutycznej – mariażu nauki i sztuki psychoterapeutycznej na najwyższym, najefektywniejszym poziomie.
Dostrzeżenie wszystkich tych zalet i przeorientowanie licznych ugruntowanych podejść funkcjonujących na rozległym polu psychoterapii bezsprzecznie będzie wymagało czasu, lecz pewien postęp już się dokonał. W reakcjach na pierwsze wydanie tej książki, które ukazało się w czasach, gdy tylko nieliczni terapeuci słyszeli o rekonsolidacji pamięci (MR), wielokrotnie przewijało się triumfalne „wyliczanie sposobów kochania”. Niedawno otrzymaliśmy mail następującej treści: „Jednym z najbardziej fascynujących aspektów waszej pracy jest proces transformacji zachodzący za pośrednictwem neuronaukowo, empirycznie udowodnionych mechanizmów. Prawdziwa i trwała zmiana terapeutyczna zdawała się wcześniej owiana tajemnicą (…). Raz jeszcze dziękuję w imieniu swoich pacjentów i własnym (…). Jestem pełen nadziei i już zaobserwowałem pierwsze znakomite rezultaty!”. A oto inny: „Zaczęłam eksperymentować z pracą z dwoma krzesłami z podejścia Gestalt i odniosłam kilka zdumiewających sukcesów (szybka i trwała zmiana) (…), lecz nie rozumiałam, _dlaczego_ to zadziałało (…). Potem natknęłam się na książkę _Odblokowanie mózgu emocjonalnego_. Odmieniła moją pracę kliniczną i życie”.
Fundamentalna istotność i rola MR w osiąganiu psychoterapeutycznej zmiany są obecnie uznawane w całej dziedzinie – do tego stopnia, że na warsztatach i szkoleniach w zakresie większości doświadczeniowych systemów terapeutycznych, takich jak przedstawione w drugiej części tej książki, podkreśla się obecnie, że metodyka danego systemu opiera się na MR (zwykle w nawiązaniu do pierwszego wydania niniejszej książki). Jednakże jeśli chodzi o naukową trafność wyjaśnień dotyczących działania MR oraz realizowania poszczególnych aspektów tego procesu, sprawa przedstawia się bardzo różnie. Jednym z głównych celów, jakie przyświecały nam w związku z drugim wydaniem, było uprzystępnienie wyjaśnień dotyczących MR z myślą o ograniczeniu do minimum sytuacji, w których autorzy teoretycznych formuł psychoterapeutycznych będą powoływać się na zastosowanie MR mimo zasadniczej niezgodności tych formuł z koncepcją rekonsolidacji pamięci. Tą ideą kierowaliśmy się podczas wprowadzania obszernych zmian w rozdziałach należących do części pierwszej: uwzględnia ona teraz wszystko, czego dowiedzieliśmy się w ciągu minionego dziesięciolecia na temat przekazywania tego materiału innym. Wielki potencjał MR może zostać w pełni wykorzystany na całym polu psychoterapii jedynie wtedy, gdy proces ten zostanie _dobrze poznany i zrozumiany_. Podwojenie objętości części drugiej – z czterech do ośmiu systemów psychoterapeutycznych – jest wyrazem kolejnego z naszych głównych motywów, a mianowicie chęci zademonstrowania, jak dobrze ramy MR sprawdzają się pod względem unifikacji rozdrobnionego świata psychoterapii. Do panującego w nim podziału na rywalizujące szkoły teoretyczne mogło dojść bez przeszkód, ponieważ przez sto lat w dziedzinie psychoterapii nie istniał oparty na wiedzy empirycznej konsensus dotyczący wewnętrznego mechanizmu psychologicznej zmiany. Teraz, gdy na podstawie odkryć dokonanych w trakcie badań nad MR zdobyliśmy taką wiedzę, potencjał unifikacji wyłonił się w sposób jednoznaczny – stąd wziął się nadany przez nas części drugiej tytuł (_Ukryte na widoku. Wspólny proces podstawowy w terapiach prowadzących do zmiany transformacyjnej_) i dlatego uwzględniliśmy w tej części nawet terapię wspomaganą psychodelikami (rozdział 13).
Część trzecia, która została rozszerzona z czterech opisów przypadków do dziesięciu, ilustruje możliwość osiągnięcia zmiany transformacyjnej w szerokim spektrum schorzeń i problemów, w ramach terapii prowadzonych przez specjalistów o równie bogatej gamie osobistych stylów postępowania. O zmianie transformacyjnej mówimy wtedy, gdy ważny objaw (niepożądany wzorzec) _całkowicie_ ustępuje i już nigdy nie wraca, mimo braku jakichkolwiek starań na rzecz podtrzymania tego stanu. Naszym celem w części trzeciej było nie tylko zademonstrowanie, że zmianę transformacyjną można osiągnąć bardzo rozmaicie, a zarazem w sposób systematyczny i uporządkowany, lecz także wykazanie, że psychoterapia jako dziedzina jest już gotowa na uznanie takiej zmiany za standard efektywności. Tak naszym zdaniem przedstawia się główne przesłanie tej książki.Podziękowania
Znalezienie słów, w jakich moglibyśmy odpowiednio podziękować autorom opisów przypadków zamieszczonych w części trzeciej, stanowi nie lada wyzwanie. Chcielibyśmy, aby poczuli się głęboko docenieni za udostępnienie nam relacji ze swoich śmiałych przygód, ponieważ każdy taki przypadek _jest_ śmiałą przygodą, gdy twoim celem jest poprowadzenie klienta do rozpoznania, a następnie do zanegowania i uwolnienia się od nacechowanej głębokim cierpieniem wiedzy emocjonalnej. Relacje z terapeutycznych podróży naszych koleżanek i kolegów, pozwalające czytelnikom dostrzec zarówno ich umiejętności terapeutyczne i przenikliwość, jak i odwagę oraz głębię serca ich klientów – jakże mocno zwykle ukryte w każdym z nich – są wspaniałym darem. Dziękujemy również za cierpliwe uczestniczenie w kolejnych rundach redakcyjnych poprawek.
Pragniemy też wyrazić serdeczne podziękowania dla Michała Jasińskiego, psychoterapeuty praktykującego w Barcelonie, za wprowadzenie do tej książki dwóch przykładów: terapii wspomaganej psychodelikami (rozdział 13) oraz terapii dzieci (rozdział 23). Adnotacje w każdym z tych rozdziałów odzwierciedlają jego znaczącą rolę i wysiłki w opracowaniu tych niezwykle ważnych w kontekście tej książki przypadków. Jesteśmy mu ponadto wdzięczni za przeszczepienie idei tej książki na grunt psychoterapii w jego ojczystym kraju, Polsce, gdzie prowadzi liczne szkolenia i prezentacje, czego efektem było opublikowanie polskiego przekładu pierwszego wydania niniejszego tomu.
W ramach obszernej współpracy z jednym z nas (BE), lizboński psycholog kliniczny Alexandre Vaz wyjaśnił, w jaki sposób badania nad rezultatami osiąganymi w psychoterapii mogą służyć do jak najpełniejszego ujawnienia roli rekonsolidacji pamięci w całej naszej dziedzinie. Współpraca ta zaowocowała dwiema prezentacjami na konferencjach międzynarodowych² oraz dwoma artykułami w czasopismach³, tu zaś pozwoliła wzbogacić pierwsze dwa rozdziały o wiedzę ekspercką, którą Alex szczodrze nam przekazał. Jesteśmy mu też wdzięczni za napisanie _Słowa wstępnego_ do drugiego wydania tej książki.
Jedno z nas (ponownie BE) pragnie zarazem wyrazić podziękowania za pomocne odpowiedzi wyjaśniające wyniki badań nad rekonsolidacją pamięci, jakich udzielili mu neuronaukowcy: Alejandro Delorenzi, Cecilia Forcato, Timothy Jarome, Emiliano Merlo i Javiera Oyarzún.
Melissie M. Reading jesteśmy wdzięczni za niezachwiane wsparcie i uważną lekturę manuskryptów poszczególnych rozdziałów, która zaowocowała poprawkami w zakresie przystępności koncepcyjnej i językowej. Melissa jest co najmniej tak samo jak my zafascynowana jasnością przekazu – ze świecą szukać drugiej takiej osoby! – i ogromnie cieszymy się z jej pomocnych uwag, w których nieodmiennie przejawiało się pełne zrozumienie naszych ram postępowania. Na szczęście mogliśmy się odwzajemnić przynajmniej tym, że jedno z nas jest w stanie pojąć jej rozprawę doktorską z fizyki i różne publikacje naukowe w tym obszarze.
Anna Moore z wydawnictwa Routledge zaprosiła nas do opracowania drugiego wydania tej książki, a następnie pomagała nam w realizacji tego przedsięwzięcia z tą samą serdecznością i elastycznością, jakie żywo pamiętamy z prac nad poprzednią edycją. Mieliśmy wiele szczęścia, zyskując w jej osobie takie źródło wsparcia. Doceniamy też pomoc Kasry Koushan, która skorygowała nasze odwołania do źródeł.
Wyrazy wdzięczności przekazujemy również naszym drogim koleżankom i kolegom z różnych stron świata, którzy przyczynili się do przetłumaczenia pierwszego wydania tej książki na kilka języków: Guillemowi Feixasowi Viaplanie z Barcelony, Laurze Bastianelli z Rzymu oraz Sophie Côté i Pierre’owi Cousineau z Quebecu. To wspaniale, że wiedza zawarta w tym tomie znalazła szersze grono odbiorców.
Każdy z trojga współautorów pragnie wyrazić podziękowania pozostałym za niezłomnego ducha współpracy opartej na poszanowaniu dla niezwykłej wartości zasobu wiedzy, jakim jest niniejsza książka. Praca nad zaszczepianiem tej wiedzy na polu psychoterapii sama w sobie jest dla nas wielką nagrodą.
Na tym poprzestaniemy, choć słowa uznania należą się także wielu pionierom psychoterapii i badań neuronaukowych nad rekonsolidacją pamięci – to z ich zdobyczy korzystaliśmy.
BRUCE ECKER
ROBIN TICIC
LAUREL HULLEY
30 czerwca 2023O autorach
BRUCE ECKER jest współdyrektorem Coherence Psychology Institute (CPI), współtwórcą terapii koherencji i współautorem książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_ oraz _The Listening Book_, a także wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych i rozdziałów książek. Wyjaśnianie podłoża transformacyjnej zmiany terapeutycznej jest głównym tematem jego kariery zawodowej; Bruce wniósł też wiele innowacyjnych rozwiązań w zakresie koncepcji i metod psychoterapii doświadczeniowej. Od 2006 roku pełni kluczową rolę w rozwijaniu klinicznego zastosowania odkryć neuronaukowych w dziedzinie rekonsolidacji pamięci i jest motorem postępów w obszarze skuteczności i unifikacji psychoterapii oraz zgłębiania najpotężniejszego znanego w tej dziedzinie mechanizmu zmiany. Jako prelegent często występuje na konferencjach i warsztatach na całym świecie i kieruje zespołem badawczym CPI.
ROBIN TICIC (Niemcy, zmarła w grudniu 2024 roku) była dyrektorką ds. rozwoju i szkoleń w Coherence Psychology Institute, współautorką _The Listening Book_, autorką poradnika dla rodziców _How to Connect with Your Child_ oraz wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych. Specjalizowała się w terapii traumy, prowadziła prywatną praktykę niedaleko Kolonii w Niemczech i była dyplomowaną praktyczką terapii koherencji. Miała za sobą wiele lat pracy jako psycholożka w Psychotraumatology Institute na Uniwersytecie w Kolonii oraz bogate doświadczenie w zakresie doradztwa dla rodziców oraz prowadzenia kursów i prezentacji. Została wyróżniona za szczególne zasługi dla społeczeństwa.
LAUREL HULLEY jest współtwórczynią terapii koherencji, dyrektorką ds. edukacji w Coherence Psychology Institute, współzałożycielką Julia Morgan School for Girls w Oakland w Kalifornii oraz współautorką książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_, a także wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych, rozdziałów książek i przewodników dla osób uczących się na podstawie filmowych materiałów klinicznych. Od wielu lat mieszka w Greenwich Village w Nowym Jorku.Lista autorów materiałów zamieszczonych w części trzeciej
RENEE BUSSANICH jest dyplomowaną psychoterapeutką. Prowadzi praktykę w Asheville, w Karolinie Północnej (USA).
MONIKA CIECHOWICZ jest psycholożką dzieci i młodzieży. Prowadzi niezależną praktykę w Rumi niedaleko Gdańska (Polska).
TIMOTHY A. CONNOR jest dyplomowanym psychologiem w Oregon State Hospital w Portland, w stanie Oregon (USA).
BRUCE ECKER jest współtwórcą terapii koherencji i współdyrektorem Coherence Psychology Institute. Mieszka w Nowym Jorku, gdzie prowadzi prywatną praktykę na mocy licencji klinicznej wydanej w Kalifornii.
NIALL GEOGHEGAN jest dyplomowanym psychologiem w Berkeley, w Kalifornii (USA) i certyfikowanym, zaawansowanym praktykiem terapii koherencji.
MICHAEL LYDON mieszka w Ipswich, Massachusetts (rejon Boston North Shore), przyjmuje klientów online. Jest certyfikowanym praktykiem terapii koherencji i asystentem w internetowych szkoleniach certyfikacyjnych w zakresie metody Realization Process oraz starszym nauczycielem w ramach praktyki prywatnej.
C. ANTHONY MARTIGNETTI (zmarł w 2015 roku) prowadził praktykę w Lexington w stanie Massachusetts jako certyfikowany psychoterapeuta, dyplomowany członek American Psychological Association oraz specjalista w dziedzinie leczenia uzależnień w National Board of Addiction Examiners.
GAIL NOPPE-BRANDON prowadzi prywatną praktykę terapeutyczną w Nowym Jorku i jest instruktorką współpracującą w Coherence Psychology Institute oraz certyfikowaną, zaawansowaną praktyczką terapii koherencji.
PAUL SIBSON (zmarł w 2023 roku) prowadził praktykę w Kendall w Wielkiej Brytanii jako licencjonowany psychoterapeuta pod auspicjami British Association for Counseling & Psychotherapy (BACP) oraz UK Council for Psychotherapy (UKCP).
W tym niezwykle ważnym dziele – teraz w drugim, znacznie rozszerzonym wydaniu – przedstawione zostały doniosłe osiągnięcia w obszarze psychoterapii, ugruntowane badaniami neuronaukowymi nad rekonsolidacją pamięci. Dzięki przejrzystej mapie wrodzonego, fundamentalnego procesu wprowadzania transformacyjnych zmian w mózgu – procesu, który nie narzuca stosowania żadnego konkretnego systemu terapeutycznego ani technik, przez co jest bardzo uniwersalny – można osiągnąć znaczący wzrost skuteczności terapeutycznej. Dwadzieścia sześć omówionych przypadków pokazuje jego efektywność w szerokim zakresie objawów, takich jak depresja, stany lękowe, panika, wstyd, niska samoocena, gniew, perfekcjonizm, nadużywanie alkoholu, awersja seksualna, kompulsywne jedzenie i otyłość, stłumiona ekspresja emocjonalna i ADHD u nastolatka. W każdym z tych przypadków doszło do zmiany transformacyjnej opierającej się na dogłębnym rozwiązaniu podstawowych problemów, takich jak wpływ traumy złożonej, długoletniego ucisku w formie rasizmu systemowego i homofobii, molestowania seksualnego w dzieciństwie, narcystycznej dominacji rodzicielskiej, traumy po brutalnej napaści, traumy po klęsce żywiołowej, traumatycznej samotności i zaniedbań w dzieciństwie. To transdiagnostyczne, transteoretyczne, przejrzyste podejście do działania terapeutycznego, które jako pierwsze w historii psychoterapii opiera się na rzetelnej, empirycznej wiedzy na temat wewnętrznego mechanizmu zmiany, pozwala dążyć do fundamentalnego ujednolicenia rozdrobnionej dziedziny psychoterapii: z perspektywy tego podejścia różne systemy nie wydają się już należeć do odmiennych światów, gdyż tworzą obecnie wspaniały wachlarz możliwości realizowania tego samego procesu zmiany transformacyjnej, co zostało pokazane na przykładach terapii koherencji, AEDP, EFT, EMDR, IFS, IPNB, ISTDP, terapii wspomaganej psychodelikami i SE. Teraz stało się jasne, dlaczego diametralnie różne pod względem teoretycznym i technicznym systemy terapeutyczne skutkują niekiedy tą samą jakościowo, wyzwalającą zmianą. Praktycy ceniący sobie głęboką więź z klientami mogą czerpać ogromną satysfakcję z możliwości, jakie daje opisany proces pod względem osiągania doświadczeniowej głębi, do jakiej nie dotarła wcześniej świadomość klienta – niezależnie od tego, czy sesje odbywają się osobiście, czy za pośrednictwem komunikacji wideo. Jeśli chodzi o korzyści, możemy mówić wręcz o klęsce urodzaju, gdyż koncepcja tego procesu pozwala rozstrzygnąć kilka długotrwałych, spolaryzowanych debat dotyczących natury powstawania objawów, kojarzenia większości problemów z zaburzeniami więzi, działania pamięci traumatycznej, funkcji relacji klient – terapeuta i roli pobudzenia emocjonalnego w procesie zmiany oraz względnego znaczenia czynników specyficznych i niespecyficznych.
BRUCE ECKER jest współdyrektorem Coherence Psychology Institute, współtwórcą terapii koherencji i współautorem książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_ oraz _The Listening Book_.
ROBIN TICIC, psychoterapeutka, dyplomowana praktyczka terapii koherencji, zmarła w 2024 roku; była dyrektorką ds. rozwoju i szkoleń w Coherence Psychology Institute; współautorka _The Listening Book_, autorka poradnika dla rodziców _How to Connect with Your Child_.
LAUREL HULLEY jest współtwórczynią terapii koherencji, dyrektorką ds. edukacji w Coherence Psychology Institute, współzałożycielką Julia Morgan School for Girls, a także współautorką książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_ oraz _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_.Lista objawów wyeliminowanych w przypadkach opisanych w tej książce
----------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------
Rozdział Wyeliminowane objawy Forma terapii
3 Nacechowane lękiem zwątpienie i brak pewności siebie Terapia koherencji
4 Obsesyjna więź z byłą partnerką jw.
4 Uporczywe niewykorzystywanie swojego potencjału jw.
4 Trema jw.
5 Reaktywny gniew jw.
5 Unikanie bliskości emocjonalnej jw.
5 Lęk społeczny, perfekcjonizm, niska samoocena, trauma złożona jw.
5 Niechęć przed współżyciem w małżeństwie jw.
7 Wstyd, depresja, unikanie okazywania emocji, depersonalizacja, nieprzepracowany żal, przygnębiające poczucie samotności i bycia prześladowanym, paniczny lęk AEDP
8 Depresja, izolowanie się, bezradność, wstyd, samoobwinianie się, poczucie bycia niegodnym miłości, złożona trauma relacyjna EFT
9 Ataki paniki, poczucie winy, samopotępienie po traumie wywołanej klęską żywiołową EMDR
19 Lęk przed cudzym gniewem IFS
11 Ucieczka od zaangażowania emocjonalnego w relacjach partnerskich IPNB
12 Nieudane relacje partnerskie, depresja, ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego ISTDP
13 Powikłana żałoba po samobójstwie matki, wyobcowanie rodzinne Wspomagana psychodelikami
14 Zmiana osobowości na kompulsywnie uległą i nieprzewidywalnie wybuchową SE
15 Poczucie winy, wstyd, nienawiść do samego siebie, perfekcjonizm, depresja, bezsenność, wybuchy agresji, izolowanie się Terapia koherencji
16 Nadużywanie alkoholu, lęk społeczny jw.
17 Kompulsywne jedzenie, otyłość jw.
18 Urojenia paranoidalne, halucynacje, depresja, wstyd i nienawiść do siebie z powodu niepełnosprawności jw.
19 Kompulsywna prokrastynacja dotycząca pracy twórczej (pisanie, malowanie) jw.
20 Lęk społeczny i zablokowana samoekspresja w relacjach międzyludzkich jw.
21 Obsesyjny, apodyktyczny monolog wewnętrzny nakazujący przestrzeganie zasad; panika jw.
22 Zakłócanie zajęć w szkole oraz nieuważność i brak chęci współpracy u nastolatka jw.
23 Wahania nastrojów i nieprzewidywalne zachowania u sześcioletniego chłopca jw.
24 Poczucie winy u dzieci za rozwód rodziców jw.
----------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------Słowo wstępne
Mamy rok 2018, właśnie minęła pierwsza w nocy, a ja jestem w Nowym Jorku i jem bardzo późną kolację z Bruce’em Eckerem, racząc się naleśnikami. Kiedy rozprawiamy nad jego pomysłami na kolejne przedsięwzięcia, ogarnia mnie zaraźliwy entuzjazm Bruce’a. Po frapujących debatach z nim, jakie odbyłem na przestrzeni lat, często myślałem: „On _naprawdę_ wpadł na coś ciekawego”.
Życie każdego człowieka w niemałym stopniu spowija mgła wcześniejszych doświadczeń. Adaptujemy się do okoliczności dalekich od ideału i kształtujemy nasze postrzeganie rzeczywistości oraz samych siebie. Robimy to, nawet nie zdając sobie w pełni sprawy z ceny, jaką niejednokrotnie za to płacimy. Tymczasem autorzy tej książki proszą: „Wyobraź sobie świat, w którym nie jesteśmy więźniami przeszłości”; w którym można w dużej mierze pozbyć się bagażu wcześniejszych doświadczeń i nadać im nowe znaczenia. Taką obietnicę kryje w sobie proces rekonsolidacji pamięci (ang. _memory reconsolidation_; MR).
Ta książka jest kompleksowym przewodnikiem po koncepcji MR i zastosowaniach tego procesu, mających na celu wywoływanie głębokiej i trwałej zmiany terapeutycznej. Na kolejnych stronach zapoznasz się ze wskazówkami ekspertów, którzy przez dziesiątki lat skrupulatnie analizowali obszerne badania na temat MR, twórczo eksperymentowali z klinicznym zastosowaniem jej zasad i rozwijali spójne ramy postępowania z myślą o ujednoliceniu dziedziny psychoterapii. Wszystko to spajają liczne, frapujące opisy przypadków, ukazujące potęgę MR w zakresie likwidowania objawów w ich zarodku. Pisanie przedmowy do tej książki jest dla mnie zaszczytem, a zarazem w pewnym sensie zakrawa na ironię. Przez lata byłem bowiem sceptycznie nastawiony do prób stworzenia ram, które mogłyby zgrabnie połączyć różne podejścia terapeutyczne, a jednocześnie definiować konkretne kroki zmierzające do wywołania głębokiej terapeutycznej zmiany. Wystarczy zaledwie pobieżnie zapoznać się z historią psychoterapii, by uświadomić sobie, jak wiele rozmaitych przemijających mód i trendów panowało w niej na przestrzeni dekad. Czy proces MR miał być kolejną? Czy terminologia neuronaukowa – jak twierdzą niektórzy – jest po prostu nową religią naszych czasów?
Niewykluczone. Jednakże mimo mojego początkowego sceptycyzmu doszedłem do wniosku, że optymizm jest uzasadniony – głównie ze względu na to, że MR skupia się na _mechanizmach i zasadach zmiany_, a nie na podręcznikowych procedurach terapeutycznych bądź konkretnych technikach. Krótko mówiąc, istnieje dziś wiele dowodów na to, że wszelkiego rodzaju upodręcznikowione, uniwersalne podejścia nie dają najmniejszych szans na wyjaśnienie, dlaczego niektórzy terapeuci są skuteczniejsi niż inni. Wielu wybitnych naukowców przekonująco argumentowało, że cechy _terapeuty_ są znacznie lepszym predyktorem rezultatów klienta niż zastosowanie dowolnego konkretnego modelu terapeutycznego lub konkretnej techniki. Osoby, które zgadzają się z rolą czynników wspólnych w psychoterapii, muszą zmierzyć się z co najmniej dwoma trudnymi wyzwaniami. Pierwsze polega na tym, że w realiach praktyki psychoterapeutycznej klinicyści potrzebują map mentalnych wystarczająco złożonych, by kierowały ich decyzjami na bieżąco, z chwili na chwilę. Po drugie, wciąż nie wiemy, dlaczego i jak to się dzieje, że niektórym terapeutom tak znakomicie udaje się wywoływać u klientów trwałe zmiany. Terapeutyczne zastosowanie badań nad MR rozwiązuje te kwestie, choć nie poprzez skupienie na teorii i konkretnych metodach, lecz na jasnych, określonych w sposób empiryczny _zasadach zmiany_, które mogą kierować postępowaniem klinicystów i tłumaczyć powody, z jakich w danym momencie doszło do głębokiej zmiany. Zasady te – ujęte w ramy _terapeutycznego procesu rekonsolidacji_ (ang. _therapeutical reconsolidation process_; TRP) – stanowią serce tej książki. Szczerze żałuję, że ich nie znałem, gdy zaczynałem przygodę z psychoterapią. (Zabawne, ale moi obecni stażyści wykrzyknęli niedawno: „Dlaczego dowiadujemy się o tym dopiero teraz!?”.)
Ważnym doświadczeniem w moim rozwoju zawodowym było przeanalizowanie setek godzin materiałów wideo zarejestrowanych podczas sesji prowadzonych przez różnych terapeutów i z użyciem różnych modeli terapeutycznych. Stało się dla mnie oczywiste, że niektórzy terapeuci zdają się skuteczniej sprzyjać głębokim zmianom u klientów – przynajmniej raz na jakiś czas – a inni częściej tkwią w impasie. Choć skuteczni terapeuci bardzo różnili się pod względem podejść, udało mi się dostrzec w ich postępowaniu kilka wspólnych cech. W większości byli bardzo skoncentrowani na wewnętrznych przeżyciach klientów, a konkretnie na bolesnych emocjach i znaczeniach znajdujących się u źródła ich problemów; umiejętnie sprzyjali wewnętrznemu, doświadczeniowemu pobudzaniu bolesnych emocji i znaczeń w środowisku tu i teraz oraz kreatywnie tworzyli nowe, głębokie doświadczenia, ukierunkowane na radykalne zanegowanie podstawowego materiału. Najczęściej spotykałem się z tym w psychoterapiach doświadczeniowych i zorientowanych na relacje, takich jak EFT, AEDP, ISTDP, EMDR i terapia schematów. Spostrzeżenie to nie było mi w smak, gdyż nie wpisywało się w moje początkowe, konwencjonalne założenie, zgodnie z którym, że pozwolę sobie sparafrazować słowa z _Alicji w Krainie Czarów_, „wszystkie modele terapeutyczne wygrały i wszystkie muszą dostać nagrody”, przy czym mam tu na myśli dominujący pogląd oparty na danych statystycznych z wielu randomizowanych badań kontrolowanych, że wszystkie rodzaje terapii cechują się porównywalną skutecznością. Później natknąłem się na pierwsze wydanie tej książki i przekonałem się, że nie tylko odzwierciedla ona moje zaskakujące obserwacje, lecz także robi to z godną podziwu wnikliwością.
Bruce Ecker jest jednym z najbardziej inspirujących klinicystów, jakich widziałem przy pracy. On i jego współautorki przeszli samych siebie, poszerzając i ulepszając książkę, która już i tak była uznawana przez wiele osób za klasyczne dzieło w tej dziedzinie. Z lektury skorzystają nie tylko nowi czytelnicy, a to dzięki przedstawionym dodatkowym wyjaśnieniom; na przykład w rozdziale 2 autorzy odnoszą się do najczęściej zadawanych przez terapeutów pytań na temat MR. Co więcej, przedstawione w tym tomie koncepcje mają niezwykły potencjał pod względem przyszłej integracji różnych nurtów psychoterapeutycznych, a zagadnienie to zostało mistrzowsko przedstawione w drugiej i trzeciej części tej książki. Ja ograniczę się do stwierdzenia, że koncepcja MR istotnie ma bardzo rzadkie zalety, które pozwalają myśleć o unifikacji psychoterapii: chodzi o to, że kieruje ona klinicystą w sposób rygorystyczny, a jednocześnie pozwala dążyć do głębokiej zmiany na wiele sposobów. Należy też oddać autorom, że mimo entuzjastycznych głosów, jakimi przesycona jest ta książka, są oni otwarci na przyszłe odkrycia i wkład innych specjalistów. Czytelnicy strona po stronie są zachęcani do eksperymentowania z omówionymi zasadami, zgłębiania ich i rozwijania tak, by przyszli terapeuci i klienci mogli czerpać z nich jeszcze większe korzyści.
Pierwsze wydanie tej książki zainspirowało niezliczonych terapeutów z całego świata. Podejrzewam, że wpływ, jaki wywrze niniejszy tom, będzie jeszcze większy. Z wielką radością wyczekuję następnego pokolenia terapeutów, którzy będą dysponowali kolejnym elementem w klinicznej układance – być może jeszcze niedokończonej, lecz pełniejszej niż kiedykolwiek wcześniej.
ALEXANDRE VAZ
dyrektor ds. szkoleń w Sentio Counseling Center i redaktor serii _The Essentials of Deliberate Practice_ (American Psychological Association Press)Przedmowa do wydania drugiego
Spodziewamy się, że światowa społeczność psychoterapeutów i psychologów powita koncepcję rekonsolidacji pamięci słowami: „Jak ja cię kocham? Pozwól, sposoby wyliczę”¹, ze względu na wiele doniosłych postępów, w obszarze zarówno teoretycznym, jak i skuteczności terapeutycznej, które można osiągnąć dzięki zawartej w niej wiedzy empirycznej.
Pierwsze wydanie tej książki (poprzedzające niniejsze o ponad dziesięć lat) zostało przetłumaczone na hiszpański, włoski, francuski, niemiecki, polski i koreański. Niektórzy praktycy najbardziej doceniają ogromny wzrost efektywności terapeutycznej osiągnięty dzięki posiadaniu wyraźnej mapy wrodzonego, mózgowego procesu zmiany transformacyjnej – procesu nienarzucającego stosowania żadnego konkretnego systemu psychoterapeutycznego ani technik psychoterapeutycznych. Inni szczególną atencją darzą transteoretyczne, przejrzyste podejście do działania terapeutycznego, spajające rozdrobniony świat psychoterapii. Ci zaś, którzy cenią sobie głęboką więź z klientami, mogą całymi garściami czerpać z możliwości osiągania doświadczeniowej głębi, jaką zapewnia ten podstawowy proces – głębi sięgającej samej istoty każdego klienta, gdzie nie dotarła wcześniej jego świadomość.
Jeśli chodzi o korzyści, możemy mówić wręcz o klęsce urodzaju, omawiany proces pozwala bowiem rozstrzygnąć kilka długotrwałych, spolaryzowanych debat dotyczących natury powstawania objawów, kojarzenia większości problemów z zaburzeniami więzi, działania pamięci traumatycznej, funkcji relacji klient – terapeuta i roli pobudzenia emocjonalnego w procesie zmiany oraz względnego znaczenia czynników specyficznych i niespecyficznych. Trudno też nie wspomnieć o tym, jak satysfakcjonujące i przyjemne jest poznawanie i korzystanie z tego naturalnie zintegrowanego połączenia subiektywnego procesu terapeutycznego i obiektywnego rozumienia transformacyjnej zmiany terapeutycznej – mariażu nauki i sztuki psychoterapeutycznej na najwyższym, najefektywniejszym poziomie.
Dostrzeżenie wszystkich tych zalet i przeorientowanie licznych ugruntowanych podejść funkcjonujących na rozległym polu psychoterapii bezsprzecznie będzie wymagało czasu, lecz pewien postęp już się dokonał. W reakcjach na pierwsze wydanie tej książki, które ukazało się w czasach, gdy tylko nieliczni terapeuci słyszeli o rekonsolidacji pamięci (MR), wielokrotnie przewijało się triumfalne „wyliczanie sposobów kochania”. Niedawno otrzymaliśmy mail następującej treści: „Jednym z najbardziej fascynujących aspektów waszej pracy jest proces transformacji zachodzący za pośrednictwem neuronaukowo, empirycznie udowodnionych mechanizmów. Prawdziwa i trwała zmiana terapeutyczna zdawała się wcześniej owiana tajemnicą (…). Raz jeszcze dziękuję w imieniu swoich pacjentów i własnym (…). Jestem pełen nadziei i już zaobserwowałem pierwsze znakomite rezultaty!”. A oto inny: „Zaczęłam eksperymentować z pracą z dwoma krzesłami z podejścia Gestalt i odniosłam kilka zdumiewających sukcesów (szybka i trwała zmiana) (…), lecz nie rozumiałam, _dlaczego_ to zadziałało (…). Potem natknęłam się na książkę _Odblokowanie mózgu emocjonalnego_. Odmieniła moją pracę kliniczną i życie”.
Fundamentalna istotność i rola MR w osiąganiu psychoterapeutycznej zmiany są obecnie uznawane w całej dziedzinie – do tego stopnia, że na warsztatach i szkoleniach w zakresie większości doświadczeniowych systemów terapeutycznych, takich jak przedstawione w drugiej części tej książki, podkreśla się obecnie, że metodyka danego systemu opiera się na MR (zwykle w nawiązaniu do pierwszego wydania niniejszej książki). Jednakże jeśli chodzi o naukową trafność wyjaśnień dotyczących działania MR oraz realizowania poszczególnych aspektów tego procesu, sprawa przedstawia się bardzo różnie. Jednym z głównych celów, jakie przyświecały nam w związku z drugim wydaniem, było uprzystępnienie wyjaśnień dotyczących MR z myślą o ograniczeniu do minimum sytuacji, w których autorzy teoretycznych formuł psychoterapeutycznych będą powoływać się na zastosowanie MR mimo zasadniczej niezgodności tych formuł z koncepcją rekonsolidacji pamięci. Tą ideą kierowaliśmy się podczas wprowadzania obszernych zmian w rozdziałach należących do części pierwszej: uwzględnia ona teraz wszystko, czego dowiedzieliśmy się w ciągu minionego dziesięciolecia na temat przekazywania tego materiału innym. Wielki potencjał MR może zostać w pełni wykorzystany na całym polu psychoterapii jedynie wtedy, gdy proces ten zostanie _dobrze poznany i zrozumiany_. Podwojenie objętości części drugiej – z czterech do ośmiu systemów psychoterapeutycznych – jest wyrazem kolejnego z naszych głównych motywów, a mianowicie chęci zademonstrowania, jak dobrze ramy MR sprawdzają się pod względem unifikacji rozdrobnionego świata psychoterapii. Do panującego w nim podziału na rywalizujące szkoły teoretyczne mogło dojść bez przeszkód, ponieważ przez sto lat w dziedzinie psychoterapii nie istniał oparty na wiedzy empirycznej konsensus dotyczący wewnętrznego mechanizmu psychologicznej zmiany. Teraz, gdy na podstawie odkryć dokonanych w trakcie badań nad MR zdobyliśmy taką wiedzę, potencjał unifikacji wyłonił się w sposób jednoznaczny – stąd wziął się nadany przez nas części drugiej tytuł (_Ukryte na widoku. Wspólny proces podstawowy w terapiach prowadzących do zmiany transformacyjnej_) i dlatego uwzględniliśmy w tej części nawet terapię wspomaganą psychodelikami (rozdział 13).
Część trzecia, która została rozszerzona z czterech opisów przypadków do dziesięciu, ilustruje możliwość osiągnięcia zmiany transformacyjnej w szerokim spektrum schorzeń i problemów, w ramach terapii prowadzonych przez specjalistów o równie bogatej gamie osobistych stylów postępowania. O zmianie transformacyjnej mówimy wtedy, gdy ważny objaw (niepożądany wzorzec) _całkowicie_ ustępuje i już nigdy nie wraca, mimo braku jakichkolwiek starań na rzecz podtrzymania tego stanu. Naszym celem w części trzeciej było nie tylko zademonstrowanie, że zmianę transformacyjną można osiągnąć bardzo rozmaicie, a zarazem w sposób systematyczny i uporządkowany, lecz także wykazanie, że psychoterapia jako dziedzina jest już gotowa na uznanie takiej zmiany za standard efektywności. Tak naszym zdaniem przedstawia się główne przesłanie tej książki.Podziękowania
Znalezienie słów, w jakich moglibyśmy odpowiednio podziękować autorom opisów przypadków zamieszczonych w części trzeciej, stanowi nie lada wyzwanie. Chcielibyśmy, aby poczuli się głęboko docenieni za udostępnienie nam relacji ze swoich śmiałych przygód, ponieważ każdy taki przypadek _jest_ śmiałą przygodą, gdy twoim celem jest poprowadzenie klienta do rozpoznania, a następnie do zanegowania i uwolnienia się od nacechowanej głębokim cierpieniem wiedzy emocjonalnej. Relacje z terapeutycznych podróży naszych koleżanek i kolegów, pozwalające czytelnikom dostrzec zarówno ich umiejętności terapeutyczne i przenikliwość, jak i odwagę oraz głębię serca ich klientów – jakże mocno zwykle ukryte w każdym z nich – są wspaniałym darem. Dziękujemy również za cierpliwe uczestniczenie w kolejnych rundach redakcyjnych poprawek.
Pragniemy też wyrazić serdeczne podziękowania dla Michała Jasińskiego, psychoterapeuty praktykującego w Barcelonie, za wprowadzenie do tej książki dwóch przykładów: terapii wspomaganej psychodelikami (rozdział 13) oraz terapii dzieci (rozdział 23). Adnotacje w każdym z tych rozdziałów odzwierciedlają jego znaczącą rolę i wysiłki w opracowaniu tych niezwykle ważnych w kontekście tej książki przypadków. Jesteśmy mu ponadto wdzięczni za przeszczepienie idei tej książki na grunt psychoterapii w jego ojczystym kraju, Polsce, gdzie prowadzi liczne szkolenia i prezentacje, czego efektem było opublikowanie polskiego przekładu pierwszego wydania niniejszego tomu.
W ramach obszernej współpracy z jednym z nas (BE), lizboński psycholog kliniczny Alexandre Vaz wyjaśnił, w jaki sposób badania nad rezultatami osiąganymi w psychoterapii mogą służyć do jak najpełniejszego ujawnienia roli rekonsolidacji pamięci w całej naszej dziedzinie. Współpraca ta zaowocowała dwiema prezentacjami na konferencjach międzynarodowych² oraz dwoma artykułami w czasopismach³, tu zaś pozwoliła wzbogacić pierwsze dwa rozdziały o wiedzę ekspercką, którą Alex szczodrze nam przekazał. Jesteśmy mu też wdzięczni za napisanie _Słowa wstępnego_ do drugiego wydania tej książki.
Jedno z nas (ponownie BE) pragnie zarazem wyrazić podziękowania za pomocne odpowiedzi wyjaśniające wyniki badań nad rekonsolidacją pamięci, jakich udzielili mu neuronaukowcy: Alejandro Delorenzi, Cecilia Forcato, Timothy Jarome, Emiliano Merlo i Javiera Oyarzún.
Melissie M. Reading jesteśmy wdzięczni za niezachwiane wsparcie i uważną lekturę manuskryptów poszczególnych rozdziałów, która zaowocowała poprawkami w zakresie przystępności koncepcyjnej i językowej. Melissa jest co najmniej tak samo jak my zafascynowana jasnością przekazu – ze świecą szukać drugiej takiej osoby! – i ogromnie cieszymy się z jej pomocnych uwag, w których nieodmiennie przejawiało się pełne zrozumienie naszych ram postępowania. Na szczęście mogliśmy się odwzajemnić przynajmniej tym, że jedno z nas jest w stanie pojąć jej rozprawę doktorską z fizyki i różne publikacje naukowe w tym obszarze.
Anna Moore z wydawnictwa Routledge zaprosiła nas do opracowania drugiego wydania tej książki, a następnie pomagała nam w realizacji tego przedsięwzięcia z tą samą serdecznością i elastycznością, jakie żywo pamiętamy z prac nad poprzednią edycją. Mieliśmy wiele szczęścia, zyskując w jej osobie takie źródło wsparcia. Doceniamy też pomoc Kasry Koushan, która skorygowała nasze odwołania do źródeł.
Wyrazy wdzięczności przekazujemy również naszym drogim koleżankom i kolegom z różnych stron świata, którzy przyczynili się do przetłumaczenia pierwszego wydania tej książki na kilka języków: Guillemowi Feixasowi Viaplanie z Barcelony, Laurze Bastianelli z Rzymu oraz Sophie Côté i Pierre’owi Cousineau z Quebecu. To wspaniale, że wiedza zawarta w tym tomie znalazła szersze grono odbiorców.
Każdy z trojga współautorów pragnie wyrazić podziękowania pozostałym za niezłomnego ducha współpracy opartej na poszanowaniu dla niezwykłej wartości zasobu wiedzy, jakim jest niniejsza książka. Praca nad zaszczepianiem tej wiedzy na polu psychoterapii sama w sobie jest dla nas wielką nagrodą.
Na tym poprzestaniemy, choć słowa uznania należą się także wielu pionierom psychoterapii i badań neuronaukowych nad rekonsolidacją pamięci – to z ich zdobyczy korzystaliśmy.
BRUCE ECKER
ROBIN TICIC
LAUREL HULLEY
30 czerwca 2023O autorach
BRUCE ECKER jest współdyrektorem Coherence Psychology Institute (CPI), współtwórcą terapii koherencji i współautorem książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_ oraz _The Listening Book_, a także wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych i rozdziałów książek. Wyjaśnianie podłoża transformacyjnej zmiany terapeutycznej jest głównym tematem jego kariery zawodowej; Bruce wniósł też wiele innowacyjnych rozwiązań w zakresie koncepcji i metod psychoterapii doświadczeniowej. Od 2006 roku pełni kluczową rolę w rozwijaniu klinicznego zastosowania odkryć neuronaukowych w dziedzinie rekonsolidacji pamięci i jest motorem postępów w obszarze skuteczności i unifikacji psychoterapii oraz zgłębiania najpotężniejszego znanego w tej dziedzinie mechanizmu zmiany. Jako prelegent często występuje na konferencjach i warsztatach na całym świecie i kieruje zespołem badawczym CPI.
ROBIN TICIC (Niemcy, zmarła w grudniu 2024 roku) była dyrektorką ds. rozwoju i szkoleń w Coherence Psychology Institute, współautorką _The Listening Book_, autorką poradnika dla rodziców _How to Connect with Your Child_ oraz wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych. Specjalizowała się w terapii traumy, prowadziła prywatną praktykę niedaleko Kolonii w Niemczech i była dyplomowaną praktyczką terapii koherencji. Miała za sobą wiele lat pracy jako psycholożka w Psychotraumatology Institute na Uniwersytecie w Kolonii oraz bogate doświadczenie w zakresie doradztwa dla rodziców oraz prowadzenia kursów i prezentacji. Została wyróżniona za szczególne zasługi dla społeczeństwa.
LAUREL HULLEY jest współtwórczynią terapii koherencji, dyrektorką ds. edukacji w Coherence Psychology Institute, współzałożycielką Julia Morgan School for Girls w Oakland w Kalifornii oraz współautorką książek _Terapia koherencji. Podręcznik i przewodnik szkoleniowy_, _Depth Oriented Brief Therapy: How to Be Brief When You Were Trained to Be Deep and Vice Versa_, a także wielu artykułów w czasopismach psychoterapeutycznych, rozdziałów książek i przewodników dla osób uczących się na podstawie filmowych materiałów klinicznych. Od wielu lat mieszka w Greenwich Village w Nowym Jorku.Lista autorów materiałów zamieszczonych w części trzeciej
RENEE BUSSANICH jest dyplomowaną psychoterapeutką. Prowadzi praktykę w Asheville, w Karolinie Północnej (USA).
MONIKA CIECHOWICZ jest psycholożką dzieci i młodzieży. Prowadzi niezależną praktykę w Rumi niedaleko Gdańska (Polska).
TIMOTHY A. CONNOR jest dyplomowanym psychologiem w Oregon State Hospital w Portland, w stanie Oregon (USA).
BRUCE ECKER jest współtwórcą terapii koherencji i współdyrektorem Coherence Psychology Institute. Mieszka w Nowym Jorku, gdzie prowadzi prywatną praktykę na mocy licencji klinicznej wydanej w Kalifornii.
NIALL GEOGHEGAN jest dyplomowanym psychologiem w Berkeley, w Kalifornii (USA) i certyfikowanym, zaawansowanym praktykiem terapii koherencji.
MICHAEL LYDON mieszka w Ipswich, Massachusetts (rejon Boston North Shore), przyjmuje klientów online. Jest certyfikowanym praktykiem terapii koherencji i asystentem w internetowych szkoleniach certyfikacyjnych w zakresie metody Realization Process oraz starszym nauczycielem w ramach praktyki prywatnej.
C. ANTHONY MARTIGNETTI (zmarł w 2015 roku) prowadził praktykę w Lexington w stanie Massachusetts jako certyfikowany psychoterapeuta, dyplomowany członek American Psychological Association oraz specjalista w dziedzinie leczenia uzależnień w National Board of Addiction Examiners.
GAIL NOPPE-BRANDON prowadzi prywatną praktykę terapeutyczną w Nowym Jorku i jest instruktorką współpracującą w Coherence Psychology Institute oraz certyfikowaną, zaawansowaną praktyczką terapii koherencji.
PAUL SIBSON (zmarł w 2023 roku) prowadził praktykę w Kendall w Wielkiej Brytanii jako licencjonowany psychoterapeuta pod auspicjami British Association for Counseling & Psychotherapy (BACP) oraz UK Council for Psychotherapy (UKCP).
więcej..
