MENU
Nasze ceny
Przeczytaj fragment on-line
-
nowość
Połączeni - ebook
Wydawnictwo:
Tłumacz:
Format:
EPUB
Data wydania:
28 stycznia 2026
Połączeni - ebook
Siedemnasty Karmapa – duchowy przywódca jednej z najstarszych linii buddyzmu tybetańskiego, pochodzący ze skromnej rodziny nomadów – łączy ponadczasową mądrość z etyką, szczególnie potrzebną współczesnemu światu.
Zawsze byliśmy i zawsze będziemy ze sobą powiązani – poprzez rodzinę, wspólnotę i nasze człowieczeństwo. W czasach, gdy planeta szybko się zmienia, a świat wydaje się mniejszy niż kiedykolwiek, nie wystarczy jedynie dostrzegać tych powiązań. Jako współzależne jednostki powinniśmy razem aktywnie tworzyć lepsze, globalne społeczeństwo.
Autor jest dobrze przygotowany, by być naszym przewodnikiem w tym procesie. Dzięki wieloletniemu treningowi buddyjskiemu oraz głębokiemu zaangażowaniu społecznemu pokazuje, jak przejść od intelektualnego rozumienia do realnego doświadczenia współzależności. Uczy, że dopiero wtedy, gdy zaczynamy żyć w duchu tej świadomości, możemy skutecznie wprowadzać prawdziwe zmiany – zarówno etyczne, jak i społeczne.
Karmapa prowadzi nas krok po kroku: od rozwijania wrażliwości i świadomości więzi między ludźmi, aż po praktyczne działania, które zmieniają sposób gospodarowania zasobami Ziemi i nasz rozwój społeczny. W klarowny sposób łączy ze sobą pozornie odległe tematy – kulturę konsumpcyjną, samotność, ochronę zwierząt czy samodzielność – pokazując, że wszystkie one wynikają z tego samego źródła. Jego przesłanie pomaga wyjść poza teorię i wkroczyć na drogę praktycznej, pozytywnej zmiany.
W dzisiejszych czasach jesteśmy tak bardzo współzależni, że w naszym własnym interesie leży wzięcie pod uwagę całej ludzkości. Pokładam wielkie nadzieje w pokoleniu należącym do dwudziestego pierwszego wieku. Jeśli wyniesie naukę z przeszłości i stworzy odmiennąprzyszłość, w drugiej połowie tego stulecia świat będzie mógł stać się bardziej szczęśliwy, pokojowy i stabilny ekologicznie. Bardzo mnie cieszy, że w tej książce Jego Świątobliwość Karmapa bierze na siebie rolę przewodnika, pokazując nam praktyczne sposoby osiągnięcia tego celu.
– Jego Świątobliwość Dalajlama
| Kategoria: | Wiara i religia |
| Zabezpieczenie: |
Watermark
|
| ISBN: | 978-83-8382-798-8 |
| Rozmiar pliku: | 869 KB |
FRAGMENT KSIĄŻKI
Od redakcji wydania angielskiego
Co by było, gdyby ludzie przestali traktować szczęście jako grę zero-jedynkową i zaczęli żyć w przekonaniu, że powszechny rozkwit jest nie tylko prawdopodobny, lecz także możliwy do urzeczywistnienia? Zadanie takiego pytania niektórym czytelnikom może wydać się zbyt naiwne lub deprymujące, lecz biorąc pod uwagę wyzwania, przed jakimi staje obecnie nasz świat, właśnie taką zmianę powinniśmy rozważyć z otwartością i szczerą chęcią do działania. W tej książce Jego Świątobliwość Karmapa ukazuje, jak bardzo mógłby się zmienić świat, gdybyśmy zauważali powiązania pomiędzy naszym życiem a innymi i gdybyśmy nie traktowali siebie jako odrębnych i z gruntu oddzielonych jednostek.
Na kartach tej książki Karmapa zajmuje się omawianiem kwestii wdrożenia takiego paradygmatu zwłaszcza w kontekście naszych wzajemnych połączeń w różnego rodzaju mediach cyfrowych. Jak argumentuje na początku, techniki komunikacyjne lepiej uwidoczniają nasze wzajemne powiązania. Uznanie tak radykalnie odmiennego paradygmatu od pewnego czasu zyskuje popularność w powszechnej opinii, w kręgach aktywistów, jak również w ramach intelektualnego dyskursu. Porzucając kontekst odizolowanych społeczności i niezależnych jednostek, wiele osób zaczyna dostrzegać, że jesteśmy wzajemnie powiązanymi wspólnotami i współzależnymi jednostkami. Myśliciele i aktywiści z tak odległych od siebie dziedzin, jak ekonomia, nauki przyrodnicze czy sprawiedliwość społeczna, wspólnie tworzą multidyscyplinarne ujęcie różnych sposobów współzależnego funkcjonowania naszego świata. Badania empiryczne dostarczają wystarczających dowodów na to, że wzajemne powiązania zachodzą w każdym środowisku naturalnym i społecznym. Podczas gdy operowanie paradygmatem współzależności w ramach dyskusji naukowych, akademickich, aktywistycznych czy innych jest wciąż relatywnie nowe, koncepcja, że wszystko jest ze sobą powiązane, zawsze stanowiła podstawę myśli i etyki buddyjskiej.
Celem tej książki jest wzbogacenie współczesnych dyskusji, które zgłębiają globalne problemy przez pryzmat współzależności, o głos Jego Świątobliwości Karmapy. Dołącza on do ważnych debat, w których już wzywa się do większej świadomości tego, jak przebiega i jakie skutki pociaga za sobą współzależność. Karmapa jest szczególnie zainteresowany tym, aby nasza pogłębiona świadomość doprowadziła do zmian w indywidualnym i zbiorowym zachowaniu, bo wtedy moglibyśmy zbudować globalne społeczeństwo, które działa w zgodzie z rzeczywistością współzależności, a nie wbrew niej. W wieku trzydziestu jeden lat Karmapa jest już wybitnym myślicielem głęboko zaangażowanym w kwestie sprawiedliwości środowiskowej i społecznej, a także przywódcą 900-letniej linii buddyzmu tybetańskiego i jednym z najważniejszych buddyjskich przywódców duchowych.
Chociaż Karmapa jest przesiąknięty buddyjskimi tradycjami filozoficznymi, w których współzależność jest zasadą centralną, bardzo rzadko używa buddyjskiej terminologii do omawiania wzajemnych powiązań i nie rości sobie prawa do posiadania szczególnego autorytetu w zgłębianiu tych zagadnień. W tej książce nie zajmuje się tylko określeniem buddyjskiego stanowiska w sprawie współzależności pod adresem tych, którzy ją badają jako teorię, ale przede wszystkim przygląda się możliwościom społecznej i etycznej transformacji, jaką otwiera współzależność. W rezultacie to nie jest książka o buddyzmie ani książka szczególnie buddyjska. To raczej część otwartego procesu zbiorowego myślenia o naszej wspólnej kondycji ludzkiej i trosce o świat.
Unikatowym wkładem Karmapy jest rozszerzenie dyskusji o działanie współzależności wewnątrz nas – o to, co nazywa „wewnętrzną współzależnością”. Dotąd dyskusja skupiała się głównie na zasadzie współzależności przejawiającej się w naszych uwarunkowaniach zewnętrznych – w świecie przyrody oraz w zjawiskach społecznych i ekonomicznych. Karmapa pokazuje, że nasze wewnętrzne „terytorium” jest również miejscem, w którym zachodzi współzależność, i przedstawia mocne argumenty za tym, że analiza warunków, które łączą się, aby kształtować nasz świat, musi również obejmować nasze warunki wewnętrzne, jeśli ma prowadzić do zmian społecznych i środowiskowych.
Jak jasno wykazały badania empiryczne, nasza zewnętrzna rzeczywistość jest kształtowana przez współdziałanie niezliczonych warunków. Wśród tych warunków niektóre z najbardziej istotnych to ludzkie postawy i działania. Nasze postrzeżenia, idee, interpretacje i emocje oddziałują na siebie, kształtując sposób, w jaki doświadczamy naszych powiązań, jak na nie reagujemy i co do nich wnosimy. Nasze wewnętrzne warunki mają rzeczywisty wpływ na świat zewnętrzny, a zatem badanie dynamiki współzależności w działaniu w otaczającym nas świecie jest niepełne, jeśli nie uwzględnia świata wewnątrz nas.
Rola opartej na uczuciach świadomości jest drugim głównym tematem przewijającym się przez całą książkę. Dla Karmapy emocje są siłą, która jest niezbędna do przekucia intelektualnego zrozumienia w pozytywne działanie. Karmapa twierdzi, że nie wystarczy wiedzieć, że jesteśmy połączeni. Musimy nauczyć się odczuwać połączenie, aby stworzyć podstawę do działania w sposób odzwierciedlający nasze powiązania. Gromadzenie i analizowanie danych, które pokazują naszą współzależność, to ważny pierwszy krok. Pogłębianie doświadczenia emocjonalnego i świadomości współzależności jest kluczowym kolejnym etapem, który może przekształcić wzorce indywidualnego i zbiorowego działania w taki sposób, by były spójne ze współzależnością. Empatia została omówiona wcześniej w innych pracach jako ważna wartość etyczna dla współzależnego świata; tutaj Karmapa znacznie rozszerza tę kategorię, aby objąć nią takie przymioty jak: odwaga, zadowolenie, cierpliwość, odpowiedzialność, elastyczność umysłowa i wyobraźnia.
W ujęciu Karmapy empatia staje się wielką wartością, gdy skłania nas do działania w duchu współczucia, podobnie rzecz ma się z poczuciem odpowiedzialności, gdy dostrzegamy w nim potencjał. Wewnętrzne zalety zostają radykalnie przemienione w realne wartości, które pozwalają żyć i działać mądrze we współzależnym świecie.
Tytuł tej książki – _Połączeni. Jak lepiej żyć w społeczeństwie globalnym –_ wykorzystuje termin „połączeni” zamiast „współzależni”, aby zwrócić uwagę na ludzki, emocjonalny aspekt naszej współzależności kontrastujący z zewnętrznymi zjawiskami, wobec których stosujemy termin „współzależność”. Karmapa używa określeń „współzależność” i „połączenie” zamiennie. Ten tybetański termin (_rten cing ‘brel bar ‘byung ba_) jest wyrazem złożonym zawierającym w sobie zarówno zależność, jak i połączenie.
Książka została podzielona na trzy sekcje korespondujące z trzema etapami, w ramach których przechodzimy od intelektualnej do emocjonalnej świadomości, a następnie do działania – rozumiejąc, że jesteśmy połączeni, odczuwając to połączenie i działając w zgodzie z nim. Z tych trzech części książki wyłania się spójna etyka współzależności. Karmapa najpierw kładzie fundament ontologiczny, czyli opisuje współzależną naturę tego, kim jesteśmy, oraz świata, w którym żyjemy, następnie identyfikuje wrodzone cechy emocjonalne i cnoty etyczne, które możemy rozwijać i które są dostosowane do takiego fundamentu. Niektóre z wewnętrznych właściwości i społecznych wartości omawianych w tej książce – takie jak empatia, zadowolenie i wolność – kształtują sposób, w jaki doświadczamy naszych powiązań z innymi, podczas gdy inne – odpowiedzialność, odwaga czy współczucie – pobudzają w nas etyczne odruchy z tym związane. W ten sposób wizja Karmapy dotycząca etyki współzależności wykracza daleko poza ramy czysto teoretyczne, oferując generatywny model społecznej i etycznej przemiany.
Istnienie związku pomiędzy rozumieniem a zmianami behawioralnymi nie wymaga specjalnej argumentacji, jednak postępy w naszym intelektualnym rozpoznaniu wzajemnych powiązań najwyraźniej nie stworzyły wystarczająco silnych impulsów, by skłonić nas do skutecznych działań, co wynika z rozlicznych przykładów. Dostępność danych szczegółowo opisujących powiązania między głodem na świecie a zużyciem ogromnych zasobów środowiskowych na rzecz hodowli bydła nie zmieniła jeszcze naszych nawyków żywieniowych. Analiza fatalnych warunków pracy w fabrykach w krajach Globalnego Południa wytwarzających towary na luksusowe rynki Północy nie doprowadziła jak dotąd do powszechnych lub istotnych zmian w konsumpcji czy praktykach korporacyjnych. Zrozumienie intelektualne jest konieczne, ale niewystarczające do trwałego połączenia świadomości z efektywnym działaniem. W tej książce Karmapa wskazuje na emocjonalne zaangażowanie jako na element, który musi być pogłębiany, aby zmienić wzorce indywidualnych i zbiorowych zachowań na zgodne ze współzależnością.
Przedstawione w tej publikacji rozważania opierają się na pracy rozpoczętej we wcześniejszej książce autorstwa Karmapy: _Szlachetno_ść _serca, czyli jak zmienia_ć ś_wiat, zaczynaj_ą_c od siebie_, w której zbadał on kwestie osobiste, społeczne i środowiskowe mogące przyczynić się do stworzenia zrównoważonego, współczującego świata. W _Połączeni. Jak lepiej żyć w społeczeństwie globalnym_ Karmapa proponuje nam zogniskowane i ciągłe badanie samej współzależności. Celem jego argumentacji jest naświetlenie jej etycznych i społecznych implikacji dla społeczeństwa w obecnej epoce globalizacji. Pragmatyczne podejście Karmapy skupia się na tworzeniu pozytywnych zmian i uwypukla podstawowe pytania: Jakie warunki są potrzebne do szczęścia? Jak możemy je stworzyć, indywidualnie i zbiorowo? Jakie warunki prowadzą do cierpienia? Jak możemy ich uniknąć?
Karmapa jest głośnym krytykiem tych ludzkich zachowań, które szkodzą ludziom, zwierzętom i środowisku na całym świecie. Jego stała krytyka globalnej kultury konsumpcyjnej stanowi przestrogę przed podatnością na manipulację, gdyż naszemu współczesnemu życiu brakuje mądrości. Radzi również, abyśmy byli bardziej świadomymi użytkownikami techniki, ponieważ zbyt często nasze interakcje online sprawiają, że czujemy się bardziej samotni niż kiedykolwiek. Jednak dostrzega on również jej wielki potencjał jako sposobu komunikowania się z innymi, który sam często wykorzystuje poprzez transmisje internetowe swoich nauk. Wskazuje jednak również metody pozwalające uniknąć powielania szkodliwych relacji w sieci.
W książce _Połączeni_ Karmapa jasno nakreśla różnice pomiędzy modelem współzależności a dominującym poglądem o oddzielności jednostek, społeczności i rzeczy. Logiczny wniosek, że jesteśmy ze sobą połączeni, oznacza, że podział na „ja” i „inni” nie istnieje na poziomie indywidualnym ani społecznym. Ta fundamentalna świadomość ma dalekosiężny wpływ na wszystkie nasze relacje – z innymi istotami, rzeczami, planetą oraz naszymi własnymi wyobrażeniami i doświadczeniami. Może głęboko przekształcić emocjonalny i społeczny krajobraz, w którym żyjemy, i całkowicie zmienić naszą orientację w owym krajobrazie. W tym procesie stajemy przed wyzwaniem ponownego rozważenia, kim jesteśmy jako jednostki i w jaki sposób angażujemy się w świat i jesteśmy przez niego kształtowani. Naszym celem powinno być stworzenie nowych możliwości współzależnego życia z innymi i na ich rzecz.
To, jak powstała ta książka, jest również żywym przykładem współzależności. Jej treść pochodzi z serii nauk, które Jego Świątobliwość przekazał grupie studentów studiów licencjackich z Uniwersytetu Sztuk Wyzwolonych w Redlands, w Kalifornii. Studenci przybyli do Dharamsali w Indiach z profesor Karen Derris na trzytygodniowe rozmowy z Karmapą, facylitowane przez Czcigodną Damchö Dianę Finnegan. Karmapa spotykał się ze studentami w swojej bibliotece, a sesje rozpoczęły się od przedstawienia ich obaw i pytań, na które Jego Świątobliwość odpowiedział obszernymi refleksjami. Pod nadzorem Karmapy Damchö i Karen kolejno zredagowały te nauki, aż stały się one obecną książką. Karmapa już po raz drugi przyjął w swojej rezydencji studentów z Uniwersytetu Redlands, a _Połączeni_ to druga książka, którą zaowocowała ta wymiana.
To, że Jego Świątobliwość decyduje się formułować swoje myśli poprzez wymianę poglądów z innymi osobami o odmiennej kulturze, doświadczeniu życiowym czy odmiennego wyznania – zamiast spisywać myśli w prywatności swego gabinetu, jak robi to wielu autorów książek – pokazuje jego głębokie zaangażowanie w procesy, które odzwierciedlają nasze podstawowe powiązania. Poprzez ten proces Karmapa pokazuje, że jest niezwykle wrażliwym myślicielem, nawet gdy jego odpowiedzi często zmuszają nas do przemyślenia samych założeń leżących u podstaw zadawanych pytań. Odnosząc się do nich, Karmapa sugeruje inny punkt widzenia, tworzy przestrzeń do refleksji nad wcześniej niezbadanymi założeniami i w ten sposób przeformułowywuje pytania.
Jako myśliciel Jego Świątobliwość jest zarówno wymagający, jak i dynamiczny, zdolny do utrzymywania wielu perspektyw bez oczekiwania, że partnerzy w rozmowie podejdą do tematu z jakimkolwiek skrystalizowanym poglądem. Nawet gdy zachęca nas do spojrzenia na własne życie z nowej perspektywy, otwierającej się dzięki jego naukom, wykazuje również stałą chęć rozważenia punktów widzenia innych ludzi. Sposób zaangażowania Karmapy w nasze sprawy stanowi przykład tego, co opisuje – pozwala innym stać się częścią własnego ja, jednocześnie tworząc warunki dla rozwoju innych.
W 2013 roku, kiedy po raz pierwszy wygłoszono nauki zawarte w tej książce, Karmapa często rozmyślał nad aktualnymi wydarzeniami – nad zawaleniem się fabryki tekstyliów w Bangladeszu i zamachem bombowym podczas maratonu w Bostonie. Rosnąca liczba ataków terrorystycznych i nieustannie trudna sytuacja uchodźców na całym świecie stanowiły kolejne świadectwo, że nasza reakcja na wzajemne powiązania może przyczynić się albo do wielkiego cierpienia, albo do wielkiego rozwoju. Gdy ta książka znalazła się na ostatnim etapie przygotowania do druku, mieszkańcy wielu krajów stanęli przed wyborem między współzależnością a zrywaniem mostów i wycofywaniem się za mury. Kiedy wreszcie trafi do rąk czytelnika, z pewnością pojawi się wiele innych przykładów wskazujących na to, że żyjemy w takim momencie historii, w którym dokonuje się wyboru między rozbieżnymi modelami relacji, przy czym niektórzy ludzie czują się zainspirowani możliwościami, jakie oferuje współzależność, a inni są obojętni na związane z nią zmiany w zachowaniu i stylu życia.
Jak czytelnik sam się przekona, Karmapa często nie tylko omawia bieżące wydarzenia, ale także dzieli się własnymi doświadczeniami i wrażeniami. W istocie czerpie z własnego życia, aby dostarczać empirycznego materiału do refleksji nad współzależnością jako częścią naszego żywego, bezpośredniego doświadczenia. W konsekwencji kształtuje sposób, w jaki czytelnicy mogą zgłębiać idee, które przedstawia, i zachęca do refleksji nad naszymi własnymi przeżyciami.
Chociaż Karmapa często korzysta z doświadczenia jako źródła wiedzy, nie poprzestaje jedynie na rozważaniach teoretycznych. Teorie są tutaj przedstawione i kształtowane jako część dynamicznego procesu za cel mającego znalezienie takiego sposobu widzenia, który jest najbardziej owocny w rozwijaniu świadomości emocjonalnej i skutecznego działania. Gdy Jego Świątobliwość zachęca nas do zmiany optyki, oferuje określony model do czytania swojej książki. Jesteśmy zachęcani do przyjęcia różnych perspektyw w badaniu naszych własnych doświadczeń i odnoszenia się do otaczającego nas świata. Karmapa opisuje i jednocześnie pokazuje nam, że osobisty rozwój jest procesem, w który angażujemy się, wypróbowując różne opcje. W rezultacie jego książka podsuwa czytelnikom możliwość konfrontacji własnych doświadczeń i kontekstów z zarysowaną przez niego wizją i rozpoczęcia dialogu z prezentowanymi przez niego refleksjami.
Interakcje ze studentami w Dharmsali w 2013 roku od początku miały służyć powstaniu książki, dlatego obecność czytelnika była z góry założona. Rozmowy miały na celu zainicjowanie dłuższego dialogu, w którym czytelnicy tej książki będą aktywnymi uczestnikami poprzez kwestionowanie założeń, badanie doświadczeń i namysł nad sposobami bycia i zachowania.
Karmapa jest zainteresowany przede wszystkim wprowadzaniem pozytywnych zbiorowych zmian na świecie. Zdaje sobie sprawę, że wymaga to wspólnego działania. Optymistycznie patrzy na podstawową ludzką zdolność do czynienia dobra i możliwości, które otwierają się, gdy zaczynamy akceptować nasze wzajemne powiązania. Jednocześnie realistycznie ocenia niekorzystne warunki, które stanowią przeszkodę do osiągnięcia celu, oraz ogrom pracy do wykonania, zanim w pełni odpowiemy na potrzeby świata wołającego o sprawiedliwość społeczną i środowiskową. Biorąc pod uwagę wyzwania, jakie mamy przed sobą, i ich wagę, istnieje ogromna potrzeba upubliczniania głosów takich jak opinie Karmapy, które mogą wspierać nas w rozwijaniu wewnętrznej mocy i odwagi do działania.
Przedstawiając własne refleksje jako potencjalny czynnik takiej przemiany, Karmapa zachęca nas, abyśmy dołączyli do tego otwartego i wciąż trwającego procesu dokonywania pozytywnych przeobrażeń w obrębie naszego globalnego społeczeństwa. Ta książka jest niejako otwartym zaproszeniem do podjęcia takiego kroku.
Co by było, gdyby ludzie przestali traktować szczęście jako grę zero-jedynkową i zaczęli żyć w przekonaniu, że powszechny rozkwit jest nie tylko prawdopodobny, lecz także możliwy do urzeczywistnienia? Zadanie takiego pytania niektórym czytelnikom może wydać się zbyt naiwne lub deprymujące, lecz biorąc pod uwagę wyzwania, przed jakimi staje obecnie nasz świat, właśnie taką zmianę powinniśmy rozważyć z otwartością i szczerą chęcią do działania. W tej książce Jego Świątobliwość Karmapa ukazuje, jak bardzo mógłby się zmienić świat, gdybyśmy zauważali powiązania pomiędzy naszym życiem a innymi i gdybyśmy nie traktowali siebie jako odrębnych i z gruntu oddzielonych jednostek.
Na kartach tej książki Karmapa zajmuje się omawianiem kwestii wdrożenia takiego paradygmatu zwłaszcza w kontekście naszych wzajemnych połączeń w różnego rodzaju mediach cyfrowych. Jak argumentuje na początku, techniki komunikacyjne lepiej uwidoczniają nasze wzajemne powiązania. Uznanie tak radykalnie odmiennego paradygmatu od pewnego czasu zyskuje popularność w powszechnej opinii, w kręgach aktywistów, jak również w ramach intelektualnego dyskursu. Porzucając kontekst odizolowanych społeczności i niezależnych jednostek, wiele osób zaczyna dostrzegać, że jesteśmy wzajemnie powiązanymi wspólnotami i współzależnymi jednostkami. Myśliciele i aktywiści z tak odległych od siebie dziedzin, jak ekonomia, nauki przyrodnicze czy sprawiedliwość społeczna, wspólnie tworzą multidyscyplinarne ujęcie różnych sposobów współzależnego funkcjonowania naszego świata. Badania empiryczne dostarczają wystarczających dowodów na to, że wzajemne powiązania zachodzą w każdym środowisku naturalnym i społecznym. Podczas gdy operowanie paradygmatem współzależności w ramach dyskusji naukowych, akademickich, aktywistycznych czy innych jest wciąż relatywnie nowe, koncepcja, że wszystko jest ze sobą powiązane, zawsze stanowiła podstawę myśli i etyki buddyjskiej.
Celem tej książki jest wzbogacenie współczesnych dyskusji, które zgłębiają globalne problemy przez pryzmat współzależności, o głos Jego Świątobliwości Karmapy. Dołącza on do ważnych debat, w których już wzywa się do większej świadomości tego, jak przebiega i jakie skutki pociaga za sobą współzależność. Karmapa jest szczególnie zainteresowany tym, aby nasza pogłębiona świadomość doprowadziła do zmian w indywidualnym i zbiorowym zachowaniu, bo wtedy moglibyśmy zbudować globalne społeczeństwo, które działa w zgodzie z rzeczywistością współzależności, a nie wbrew niej. W wieku trzydziestu jeden lat Karmapa jest już wybitnym myślicielem głęboko zaangażowanym w kwestie sprawiedliwości środowiskowej i społecznej, a także przywódcą 900-letniej linii buddyzmu tybetańskiego i jednym z najważniejszych buddyjskich przywódców duchowych.
Chociaż Karmapa jest przesiąknięty buddyjskimi tradycjami filozoficznymi, w których współzależność jest zasadą centralną, bardzo rzadko używa buddyjskiej terminologii do omawiania wzajemnych powiązań i nie rości sobie prawa do posiadania szczególnego autorytetu w zgłębianiu tych zagadnień. W tej książce nie zajmuje się tylko określeniem buddyjskiego stanowiska w sprawie współzależności pod adresem tych, którzy ją badają jako teorię, ale przede wszystkim przygląda się możliwościom społecznej i etycznej transformacji, jaką otwiera współzależność. W rezultacie to nie jest książka o buddyzmie ani książka szczególnie buddyjska. To raczej część otwartego procesu zbiorowego myślenia o naszej wspólnej kondycji ludzkiej i trosce o świat.
Unikatowym wkładem Karmapy jest rozszerzenie dyskusji o działanie współzależności wewnątrz nas – o to, co nazywa „wewnętrzną współzależnością”. Dotąd dyskusja skupiała się głównie na zasadzie współzależności przejawiającej się w naszych uwarunkowaniach zewnętrznych – w świecie przyrody oraz w zjawiskach społecznych i ekonomicznych. Karmapa pokazuje, że nasze wewnętrzne „terytorium” jest również miejscem, w którym zachodzi współzależność, i przedstawia mocne argumenty za tym, że analiza warunków, które łączą się, aby kształtować nasz świat, musi również obejmować nasze warunki wewnętrzne, jeśli ma prowadzić do zmian społecznych i środowiskowych.
Jak jasno wykazały badania empiryczne, nasza zewnętrzna rzeczywistość jest kształtowana przez współdziałanie niezliczonych warunków. Wśród tych warunków niektóre z najbardziej istotnych to ludzkie postawy i działania. Nasze postrzeżenia, idee, interpretacje i emocje oddziałują na siebie, kształtując sposób, w jaki doświadczamy naszych powiązań, jak na nie reagujemy i co do nich wnosimy. Nasze wewnętrzne warunki mają rzeczywisty wpływ na świat zewnętrzny, a zatem badanie dynamiki współzależności w działaniu w otaczającym nas świecie jest niepełne, jeśli nie uwzględnia świata wewnątrz nas.
Rola opartej na uczuciach świadomości jest drugim głównym tematem przewijającym się przez całą książkę. Dla Karmapy emocje są siłą, która jest niezbędna do przekucia intelektualnego zrozumienia w pozytywne działanie. Karmapa twierdzi, że nie wystarczy wiedzieć, że jesteśmy połączeni. Musimy nauczyć się odczuwać połączenie, aby stworzyć podstawę do działania w sposób odzwierciedlający nasze powiązania. Gromadzenie i analizowanie danych, które pokazują naszą współzależność, to ważny pierwszy krok. Pogłębianie doświadczenia emocjonalnego i świadomości współzależności jest kluczowym kolejnym etapem, który może przekształcić wzorce indywidualnego i zbiorowego działania w taki sposób, by były spójne ze współzależnością. Empatia została omówiona wcześniej w innych pracach jako ważna wartość etyczna dla współzależnego świata; tutaj Karmapa znacznie rozszerza tę kategorię, aby objąć nią takie przymioty jak: odwaga, zadowolenie, cierpliwość, odpowiedzialność, elastyczność umysłowa i wyobraźnia.
W ujęciu Karmapy empatia staje się wielką wartością, gdy skłania nas do działania w duchu współczucia, podobnie rzecz ma się z poczuciem odpowiedzialności, gdy dostrzegamy w nim potencjał. Wewnętrzne zalety zostają radykalnie przemienione w realne wartości, które pozwalają żyć i działać mądrze we współzależnym świecie.
Tytuł tej książki – _Połączeni. Jak lepiej żyć w społeczeństwie globalnym –_ wykorzystuje termin „połączeni” zamiast „współzależni”, aby zwrócić uwagę na ludzki, emocjonalny aspekt naszej współzależności kontrastujący z zewnętrznymi zjawiskami, wobec których stosujemy termin „współzależność”. Karmapa używa określeń „współzależność” i „połączenie” zamiennie. Ten tybetański termin (_rten cing ‘brel bar ‘byung ba_) jest wyrazem złożonym zawierającym w sobie zarówno zależność, jak i połączenie.
Książka została podzielona na trzy sekcje korespondujące z trzema etapami, w ramach których przechodzimy od intelektualnej do emocjonalnej świadomości, a następnie do działania – rozumiejąc, że jesteśmy połączeni, odczuwając to połączenie i działając w zgodzie z nim. Z tych trzech części książki wyłania się spójna etyka współzależności. Karmapa najpierw kładzie fundament ontologiczny, czyli opisuje współzależną naturę tego, kim jesteśmy, oraz świata, w którym żyjemy, następnie identyfikuje wrodzone cechy emocjonalne i cnoty etyczne, które możemy rozwijać i które są dostosowane do takiego fundamentu. Niektóre z wewnętrznych właściwości i społecznych wartości omawianych w tej książce – takie jak empatia, zadowolenie i wolność – kształtują sposób, w jaki doświadczamy naszych powiązań z innymi, podczas gdy inne – odpowiedzialność, odwaga czy współczucie – pobudzają w nas etyczne odruchy z tym związane. W ten sposób wizja Karmapy dotycząca etyki współzależności wykracza daleko poza ramy czysto teoretyczne, oferując generatywny model społecznej i etycznej przemiany.
Istnienie związku pomiędzy rozumieniem a zmianami behawioralnymi nie wymaga specjalnej argumentacji, jednak postępy w naszym intelektualnym rozpoznaniu wzajemnych powiązań najwyraźniej nie stworzyły wystarczająco silnych impulsów, by skłonić nas do skutecznych działań, co wynika z rozlicznych przykładów. Dostępność danych szczegółowo opisujących powiązania między głodem na świecie a zużyciem ogromnych zasobów środowiskowych na rzecz hodowli bydła nie zmieniła jeszcze naszych nawyków żywieniowych. Analiza fatalnych warunków pracy w fabrykach w krajach Globalnego Południa wytwarzających towary na luksusowe rynki Północy nie doprowadziła jak dotąd do powszechnych lub istotnych zmian w konsumpcji czy praktykach korporacyjnych. Zrozumienie intelektualne jest konieczne, ale niewystarczające do trwałego połączenia świadomości z efektywnym działaniem. W tej książce Karmapa wskazuje na emocjonalne zaangażowanie jako na element, który musi być pogłębiany, aby zmienić wzorce indywidualnych i zbiorowych zachowań na zgodne ze współzależnością.
Przedstawione w tej publikacji rozważania opierają się na pracy rozpoczętej we wcześniejszej książce autorstwa Karmapy: _Szlachetno_ść _serca, czyli jak zmienia_ć ś_wiat, zaczynaj_ą_c od siebie_, w której zbadał on kwestie osobiste, społeczne i środowiskowe mogące przyczynić się do stworzenia zrównoważonego, współczującego świata. W _Połączeni. Jak lepiej żyć w społeczeństwie globalnym_ Karmapa proponuje nam zogniskowane i ciągłe badanie samej współzależności. Celem jego argumentacji jest naświetlenie jej etycznych i społecznych implikacji dla społeczeństwa w obecnej epoce globalizacji. Pragmatyczne podejście Karmapy skupia się na tworzeniu pozytywnych zmian i uwypukla podstawowe pytania: Jakie warunki są potrzebne do szczęścia? Jak możemy je stworzyć, indywidualnie i zbiorowo? Jakie warunki prowadzą do cierpienia? Jak możemy ich uniknąć?
Karmapa jest głośnym krytykiem tych ludzkich zachowań, które szkodzą ludziom, zwierzętom i środowisku na całym świecie. Jego stała krytyka globalnej kultury konsumpcyjnej stanowi przestrogę przed podatnością na manipulację, gdyż naszemu współczesnemu życiu brakuje mądrości. Radzi również, abyśmy byli bardziej świadomymi użytkownikami techniki, ponieważ zbyt często nasze interakcje online sprawiają, że czujemy się bardziej samotni niż kiedykolwiek. Jednak dostrzega on również jej wielki potencjał jako sposobu komunikowania się z innymi, który sam często wykorzystuje poprzez transmisje internetowe swoich nauk. Wskazuje jednak również metody pozwalające uniknąć powielania szkodliwych relacji w sieci.
W książce _Połączeni_ Karmapa jasno nakreśla różnice pomiędzy modelem współzależności a dominującym poglądem o oddzielności jednostek, społeczności i rzeczy. Logiczny wniosek, że jesteśmy ze sobą połączeni, oznacza, że podział na „ja” i „inni” nie istnieje na poziomie indywidualnym ani społecznym. Ta fundamentalna świadomość ma dalekosiężny wpływ na wszystkie nasze relacje – z innymi istotami, rzeczami, planetą oraz naszymi własnymi wyobrażeniami i doświadczeniami. Może głęboko przekształcić emocjonalny i społeczny krajobraz, w którym żyjemy, i całkowicie zmienić naszą orientację w owym krajobrazie. W tym procesie stajemy przed wyzwaniem ponownego rozważenia, kim jesteśmy jako jednostki i w jaki sposób angażujemy się w świat i jesteśmy przez niego kształtowani. Naszym celem powinno być stworzenie nowych możliwości współzależnego życia z innymi i na ich rzecz.
To, jak powstała ta książka, jest również żywym przykładem współzależności. Jej treść pochodzi z serii nauk, które Jego Świątobliwość przekazał grupie studentów studiów licencjackich z Uniwersytetu Sztuk Wyzwolonych w Redlands, w Kalifornii. Studenci przybyli do Dharamsali w Indiach z profesor Karen Derris na trzytygodniowe rozmowy z Karmapą, facylitowane przez Czcigodną Damchö Dianę Finnegan. Karmapa spotykał się ze studentami w swojej bibliotece, a sesje rozpoczęły się od przedstawienia ich obaw i pytań, na które Jego Świątobliwość odpowiedział obszernymi refleksjami. Pod nadzorem Karmapy Damchö i Karen kolejno zredagowały te nauki, aż stały się one obecną książką. Karmapa już po raz drugi przyjął w swojej rezydencji studentów z Uniwersytetu Redlands, a _Połączeni_ to druga książka, którą zaowocowała ta wymiana.
To, że Jego Świątobliwość decyduje się formułować swoje myśli poprzez wymianę poglądów z innymi osobami o odmiennej kulturze, doświadczeniu życiowym czy odmiennego wyznania – zamiast spisywać myśli w prywatności swego gabinetu, jak robi to wielu autorów książek – pokazuje jego głębokie zaangażowanie w procesy, które odzwierciedlają nasze podstawowe powiązania. Poprzez ten proces Karmapa pokazuje, że jest niezwykle wrażliwym myślicielem, nawet gdy jego odpowiedzi często zmuszają nas do przemyślenia samych założeń leżących u podstaw zadawanych pytań. Odnosząc się do nich, Karmapa sugeruje inny punkt widzenia, tworzy przestrzeń do refleksji nad wcześniej niezbadanymi założeniami i w ten sposób przeformułowywuje pytania.
Jako myśliciel Jego Świątobliwość jest zarówno wymagający, jak i dynamiczny, zdolny do utrzymywania wielu perspektyw bez oczekiwania, że partnerzy w rozmowie podejdą do tematu z jakimkolwiek skrystalizowanym poglądem. Nawet gdy zachęca nas do spojrzenia na własne życie z nowej perspektywy, otwierającej się dzięki jego naukom, wykazuje również stałą chęć rozważenia punktów widzenia innych ludzi. Sposób zaangażowania Karmapy w nasze sprawy stanowi przykład tego, co opisuje – pozwala innym stać się częścią własnego ja, jednocześnie tworząc warunki dla rozwoju innych.
W 2013 roku, kiedy po raz pierwszy wygłoszono nauki zawarte w tej książce, Karmapa często rozmyślał nad aktualnymi wydarzeniami – nad zawaleniem się fabryki tekstyliów w Bangladeszu i zamachem bombowym podczas maratonu w Bostonie. Rosnąca liczba ataków terrorystycznych i nieustannie trudna sytuacja uchodźców na całym świecie stanowiły kolejne świadectwo, że nasza reakcja na wzajemne powiązania może przyczynić się albo do wielkiego cierpienia, albo do wielkiego rozwoju. Gdy ta książka znalazła się na ostatnim etapie przygotowania do druku, mieszkańcy wielu krajów stanęli przed wyborem między współzależnością a zrywaniem mostów i wycofywaniem się za mury. Kiedy wreszcie trafi do rąk czytelnika, z pewnością pojawi się wiele innych przykładów wskazujących na to, że żyjemy w takim momencie historii, w którym dokonuje się wyboru między rozbieżnymi modelami relacji, przy czym niektórzy ludzie czują się zainspirowani możliwościami, jakie oferuje współzależność, a inni są obojętni na związane z nią zmiany w zachowaniu i stylu życia.
Jak czytelnik sam się przekona, Karmapa często nie tylko omawia bieżące wydarzenia, ale także dzieli się własnymi doświadczeniami i wrażeniami. W istocie czerpie z własnego życia, aby dostarczać empirycznego materiału do refleksji nad współzależnością jako częścią naszego żywego, bezpośredniego doświadczenia. W konsekwencji kształtuje sposób, w jaki czytelnicy mogą zgłębiać idee, które przedstawia, i zachęca do refleksji nad naszymi własnymi przeżyciami.
Chociaż Karmapa często korzysta z doświadczenia jako źródła wiedzy, nie poprzestaje jedynie na rozważaniach teoretycznych. Teorie są tutaj przedstawione i kształtowane jako część dynamicznego procesu za cel mającego znalezienie takiego sposobu widzenia, który jest najbardziej owocny w rozwijaniu świadomości emocjonalnej i skutecznego działania. Gdy Jego Świątobliwość zachęca nas do zmiany optyki, oferuje określony model do czytania swojej książki. Jesteśmy zachęcani do przyjęcia różnych perspektyw w badaniu naszych własnych doświadczeń i odnoszenia się do otaczającego nas świata. Karmapa opisuje i jednocześnie pokazuje nam, że osobisty rozwój jest procesem, w który angażujemy się, wypróbowując różne opcje. W rezultacie jego książka podsuwa czytelnikom możliwość konfrontacji własnych doświadczeń i kontekstów z zarysowaną przez niego wizją i rozpoczęcia dialogu z prezentowanymi przez niego refleksjami.
Interakcje ze studentami w Dharmsali w 2013 roku od początku miały służyć powstaniu książki, dlatego obecność czytelnika była z góry założona. Rozmowy miały na celu zainicjowanie dłuższego dialogu, w którym czytelnicy tej książki będą aktywnymi uczestnikami poprzez kwestionowanie założeń, badanie doświadczeń i namysł nad sposobami bycia i zachowania.
Karmapa jest zainteresowany przede wszystkim wprowadzaniem pozytywnych zbiorowych zmian na świecie. Zdaje sobie sprawę, że wymaga to wspólnego działania. Optymistycznie patrzy na podstawową ludzką zdolność do czynienia dobra i możliwości, które otwierają się, gdy zaczynamy akceptować nasze wzajemne powiązania. Jednocześnie realistycznie ocenia niekorzystne warunki, które stanowią przeszkodę do osiągnięcia celu, oraz ogrom pracy do wykonania, zanim w pełni odpowiemy na potrzeby świata wołającego o sprawiedliwość społeczną i środowiskową. Biorąc pod uwagę wyzwania, jakie mamy przed sobą, i ich wagę, istnieje ogromna potrzeba upubliczniania głosów takich jak opinie Karmapy, które mogą wspierać nas w rozwijaniu wewnętrznej mocy i odwagi do działania.
Przedstawiając własne refleksje jako potencjalny czynnik takiej przemiany, Karmapa zachęca nas, abyśmy dołączyli do tego otwartego i wciąż trwającego procesu dokonywania pozytywnych przeobrażeń w obrębie naszego globalnego społeczeństwa. Ta książka jest niejako otwartym zaproszeniem do podjęcia takiego kroku.
więcej..
