Twoje nieświadome wzorce. Jak sprawić, by działały dla ciebie - ebook

PODZIĘKOWANIA

Wyrazy naj­głęb­szej wdzięcz­no­ści kie­ruję przede wszyst­kim do mojego męża, któ­rego nie­usta­jące wspar­cie i miłość były dla mnie opar­ciem i bez­pieczną przy­sta­nią. W chwili uka­za­nia się tej książki świę­tu­jemy dwu­dzie­sto­le­cie naszego związku. Bez cie­bie, Max, nie mogła­bym się stać tym, kim jestem. Kocham cię.

Moim rodzi­com, Kenowi i Deneen, dzię­kuję za życie. Za to, że nie­za­leż­nie od oko­licz­no­ści pozwa­lali mi być sobą i sami też pozo­stali sobą, czyli kocha­ją­cymi i naprawdę faj­nymi ludźmi. Zawsze będę waszą małą dziew­czynką. Kocham was oboje bar­dziej, niż wam się wydaje.

Tri­cio i Jefie, dzię­kuję wam za wspar­cie i miłość oraz za poło­że­nie fun­da­men­tów, na któ­rych buduję swoje marze­nia. (I dzięki za męża, jest wspa­niały).

Spe­cjalne podzię­ko­wa­nia należą się też Sammi Cools, to twoje serce i umysł wyty­czyły moją drogę jako Truth Doctor. Zasłu­gu­jesz na wszystko, co naj­lep­sze. Nie prze­sta­waj czuć, to twoja wielka siła.

Jes­sice Flo­res dzię­kuję, że ode­brała ode mnie tele­fon wtedy i każ­dego innego dnia. Mam nadzieję, że będziesz to robić także w przy­szło­ści. Jesteś naj­lep­szą przy­ja­ciółką, jaką kie­dy­kol­wiek mia­łam, i jestem z cie­bie dumna.

CeCe Lyro, moja genialna agentko lite­racka, zary­zy­ko­wa­łaś i zaję­łaś się moim pro­jek­tem z pasją i zaan­ga­żo­wa­niem prze­kra­cza­ją­cymi moje naj­śmiel­sze ocze­ki­wa­nia. To dzięki twoim wska­zów­kom ta książka przy­jęła swoją osta­teczną formę. Dzię­kuję za zaufa­nie i za to, że moje marze­nie stało się rze­czy­wi­sto­ścią.

Ceri i Sarze dzię­kuję za to, że były ze mną na eta­pie pisa­nia książki i szu­ka­nia wydawcy, z wdzię­kiem i cier­pli­wo­ścią poma­ga­jąc mi prze­brnąć przez wszyst­kie zawi­ło­ści tego pro­cesu (także te, któ­rych sama byłam przy­czyną).

Dzię­kuję Eileen Roth­schild i całemu zespo­łowi St. Mar­tin’s za dostrze­że­nie w moim pomy­śle war­to­ści i zaufa­nie mi, że dostar­czę wam książkę takiej jako­ści, na jaką liczy­li­ście. Wasza wiara w ten pro­jekt była dla mnie źró­dłem moty­wa­cji i powo­dem do dumy.

Dzię­kuję też wszyst­kim ludziom na całym świe­cie, któ­rzy zoba­czyli mnie w mojej naj­praw­dziw­szej postaci. Wasza akcep­ta­cja i wspar­cie dodają mi odwagi do bycia naj­bar­dziej auten­tyczną wer­sją sie­bie. Dzię­kuję wam. Tak bar­dzo, bar­dzo się cie­szę, że jeste­ście.JAK RADZIĆ SOBIE Z BYCIEM CZŁOWIEKIEM?

„Nie potra­fię się zmie­nić”.
„Ni­gdy nie będę w sta­nie się kon­tro­lo­wać”.
„Tylko ja taki jestem”.
„Bycie czło­wie­kiem jest takie trudne”.

Masz rację. Bycie czło­wie­kiem jest trudne (ale mylisz się co do reszty). Nauczy­łam się w życiu dwóch prawd o ludz­kiej kon­dy­cji, które osta­tecz­nie dopro­wa­dziły mnie do napi­sa­nia tej książki. Nie dowie­dzia­łam się tego pod­czas stu­diów magi­ster­skich ani kiedy uczy­łam się zawodu psy­cho­te­ra­peuty. To, co teraz powiem, wynika z moich wła­snych doświad­czeń życio­wych i lat spę­dzo­nych na słu­cha­niu histo­rii innych ludzi.

Oto moje prawdy:

1. Wielu z nas trak­tuje sie­bie (i/lub innych ludzi) okrop­nie, a wynika to z tego, że:
2. więk­szość z nas nie wie, jak funk­cjo­nuje czło­wiek. Jeśli nie rozu­miesz sie­bie, nie jesteś też w sta­nie zro­zu­mieć innych.

Nad­szedł czas, aby nauczyć się, jak radzić sobie z byciem czło­wie­kiem.

Kiedy mówię o radze­niu sobie, nie mam na myśli oducze­nia cię bycia czło­wie­kiem. Cho­dzi mi o opa­no­wa­nie sztuki sta­wa­nia się lep­szą wer­sją sie­bie, o bycie najlep­szą osobą, jaką możesz się stać. Chcę, żebyś uwie­rzył, że wbrew temu, co prze­czy­tasz w popu­lar­nej pra­sie, nie trzeba wcale prze­żyć głę­bo­kiej traumy, by dzia­łać na auto­pi­lo­cie i pozwo­lić nie­wi­dzial­nym siłom prze­jąć kon­trolę nad two­imi emo­cjami i zacho­wa­niem. To po pro­stu część ludz­kiej kon­dy­cji. Odbu­do­wy­wa­nie sie­bie zaczyna się od uświa­do­mie­nia sobie, być może po raz pierw­szy w życiu, że bycie czło­wie­kiem w obec­nym sta­nie to czę­sto jeden wielki bała­gan.

Spójrzmy praw­dzie w oczy: bycie czło­wie­kiem jest skom­pli­ko­wane. Wiąże się z poru­sza­niem w świe­cie, w któ­rym wiele z histo­rii kształ­tu­ją­cych twoją toż­sa­mość zostało napi­sa­nych przez innych lub przez ogół spo­łe­czeń­stwa. To życie z mózgiem, który za pomocą auto­ma­tycz­nych myśli i osą­dów podej­muje decy­zje w twoim imie­niu, lecz bez two­jej wie­dzy. To życie, w któ­rym czę­sto jesteś zmu­szony igno­ro­wać sygnały, które wysyła ci twoje ciało – czy to w postaci stresu obja­wia­ją­cego się bólem fizycz­nym, czy prze­czuć, któ­rych nie słu­chasz, bo wolisz kie­ro­wać się „logiką”. Przy­kła­dem takiego zacho­wa­nia jest wybór part­nera według wyso­ko­ści jego zarob­ków, a nie tego, jak cię trak­tuje.

Od chwili two­ich naro­dzin kształ­tuje cię spo­łe­czeń­stwo, w tym twoja rodzina, przy­ja­ciele i normy kul­tu­rowe, w któ­rych cię wycho­wano, a nawet języki, któ­rymi się posłu­gu­jesz i które pozwa­lają ci nazy­wać abs­trak­cyjne poję­cia. Nie­które uczu­cia można wszak wyra­zić tylko za pomocą okre­ślo­nego słowa z danego języka. Świat i jego miesz­kańcy narzu­cili ci, jaki, ich zda­niem, powi­nie­neś być: jakie role odgry­wać, jakie zacho­wa­nia prze­ja­wiać i jakie ocze­ki­wa­nia speł­niać. Nikt jed­nak nie wspo­mi­nał przy tym o praw­dzi­wej, suro­wej esen­cji ludz­kiej natury. Więk­szość z nas ni­gdy nie spo­tkała nikogo, kto by z nami usiadł i poroz­ma­wiał o tym, co dzieje się w naszym wnę­trzu: o burzy wra­żeń, myśli, uczuć i zacho­wań, które skła­dają się na nasze wewnętrzne i zewnętrzne doświad­cze­nia. Musie­li­śmy radzić sobie z tym sami, bez niczy­jej pomocy.

Nikt ni­gdy cię tak naprawdę nie nauczył, jak być czło­wie­kiem, dla­tego pro­ces radze­nia sobie z wła­snym czło­wie­czeń­stwem wymaga kwe­stio­no­wa­nia przy­ję­tych nar­ra­cji i zasta­no­wie­nia się, czy rze­czy­wi­ście rezo­nują one z two­imi naj­głęb­szymi praw­dami i naj­waż­niej­szymi war­to­ściami. To przy­glą­da­nie się wybo­rom i decy­zjom, które podej­mu­jesz każ­dego dnia. Zada­wa­nie sobie pytań, czy robisz to świa­do­mie, czy też w opar­ciu o wzorce wyuczone w prze­szło­ści, które wciąż przy­no­szą ci ten sam zna­jomy ból tu i teraz. Wsłu­chi­wa­nie się w mądrość wła­snego ciała i uzna­nie, że fizyczne odczu­cia i emo­cje są nie tylko szu­mem w tle, lecz istot­nymi sygna­łami wska­zu­ją­cymi drogę do zdro­wia i dobrego samo­po­czu­cia.KIM JEST COURTNEY TRACY?

Jestem kobietą, która uro­dziła się w połu­dnio­wej Kali­for­nii jako córka dwojga zako­cha­nych w sobie nasto­lat­ków.

Moi rodzice szybko się pokłó­cili, ni­gdy się nie pobrali i nie­mal od razu zosta­łam dziec­kiem samot­nej matki, która łapała się wielu róż­nych prac, ale i tak nie zdo­ła­łaby się utrzy­mać bez zasiłku i bonów żyw­no­ścio­wych. Pod dachem swo­ich wła­snych rodzi­ców, woj­sko­wych laty­no­skiego pocho­dze­nia, sta­rała się wycho­wać mojego młod­szego przy­rod­niego brata i mnie – emo­cjo­nalną, nieco upartą i skłonną do popa­da­nia w zamy­śle­nie małą dziew­czynkę – naj­le­piej, jak potra­fiła.

Kiedy mia­łam 7 lat, prze­szłam test GATE i zna­la­złam się w 99 per­cen­tylu, co zakwa­li­fi­ko­wało mnie do pro­gramu dla szcze­gól­nie uzdol­nio­nych uczniów. Ja jed­nak upar­cie odma­wia­łam współ­pracy. W kla­sie było dla mnie za jasno, a nauczy­ciel był za gło­śny. Zsi­ka­łam się też na lek­cji, i to wię­cej niż raz, bo nie potra­fi­łam słu­chać sygna­łów, które wysy­łało mi moje ciało. Za nic nie chcia­łam tam wra­cać.

Kiedy mia­łam 8 lat, całe lato spę­dzi­łam na wie­lo­krot­nym czy­ta­niu egzem­pla­rza _Wojny i pokoju_ mojego dziadka – tysiąc­trzy­stu­stro­ni­co­wej filo­zo­ficz­nej powie­ści o prze­zna­cze­niu i wol­nej woli na tle wojen­nej zawie­ru­chy w Rosji – odma­wia­jąc robie­nia cze­go­kol­wiek innego.

Kiedy mia­łam 10 lat, poje­cha­łam do Disney­landu („naj­szczę­śliw­szego miej­sca na Ziemi”) i jestem pewna, że to było naj­gor­sze prze­ży­cie mojego dzie­ciń­stwa. W żad­nym innym miej­scu nie musia­łam zno­sić tylu bodź­ców naraz.

W wieku 13 lat stra­ci­łam dzie­wic­two i dowie­dzia­łam się, że pewne sub­stan­cje che­miczne mogą łatwo zmie­nić to, jak się czu­jesz, myślisz i co robisz. Spodo­bało mi się to.

A w wieku 15 lat, kiedy pozna­łam chło­paka, któ­rego w przy­szło­ści mia­łam nazy­wać swoim mężem, po raz pierw­szy poszłam na odwyk. Nie byłam już wtedy w sta­nie kon­tro­lo­wać mojego ciała, mózgu i umy­słu. Odwyk raz przy­no­sił sku­tek, a raz nie.

7 lat póź­niej, już po tym, jak razem ucie­kli­śmy, by wziąć ślub, a ja wciąż kom­plet­nie się nie kon­tro­lo­wa­łam, on posta­wił mi ulti­ma­tum (piszę o nim w tej książce), które na zawsze zmie­niło moje życie i wpro­wa­dziło je na zupeł­nie nowe tory. To wła­śnie wtedy, w wieku 22 lat, w końcu zde­cy­do­wa­łam się prze­jąć kon­trolę nad swoim życiem, wkra­cza­jąc przy oka­zji na drogę, która zapro­wa­dziła mnie do zawodu psy­cho­te­ra­peutki.

12 lat, pięć firm, cztery stop­nie naukowe, dwoje dzieci i wie­lo­letni staż w szczę­śli­wym mał­żeń­stwie póź­niej mogę śmiało powie­dzieć, że nauczy­łam się kon­tro­lo­wać sie­bie i swoje życie w spo­sób, który wcze­śniej nawet nie wyda­wał mi się moż­liwy. Nie jestem ide­alna, ale jak wkrótce się prze­ko­nasz, w sta­wa­niu się lep­szą wer­sją sie­bie cho­dzi o coś innego.

Cześć, nazy­wam się Court­ney Tracy. Jestem absol­wentką Uni­wer­sy­tetu Połu­dnio­wej Kali­for­nii, licen­cjo­no­wa­nym pra­cow­ni­kiem socjal­nym i dok­to­rem psy­cho­lo­gii kli­nicz­nej. Jestem też wła­ści­cielką kilku firm dzia­ła­ją­cych w obsza­rze zdro­wia psy­chicz­nego, człon­ki­nią zarządu kilku orga­ni­za­cji non-pro­fit oraz wie­lo­krot­nie nagra­dzaną twór­czy­nią tre­ści – znaną w Inter­ne­cie jako The Truth Doctor – obser­wo­waną przez ponad dwa miliony osób. Dzielę się moją prawdą, aby pomóc ci dzie­lić się twoją. Moja dzia­łal­ność zmie­niła życie wielu ludzi.

Zosta­łam tera­peutką (kimś, kto pomaga innym prze­cho­dzić przez wyzwa­nia natury psy­chicz­nej), ponie­waż dora­sta­jąc, sama bar­dzo potrze­bo­wa­łam zro­zu­mieć, co się ze mną dzieje, jak sobie pomóc i jak prze­stać ranić sie­bie i innych. Potrze­bo­wa­łam edu­ka­cji i prak­tyki – to wła­śnie te dwa narzę­dzia chcę ci dać w postaci tej książki.

Jestem tera­peutką, ponie­waż żyjemy w świe­cie, który potrze­buje tera­peu­tów – w świe­cie, który pędzi tak szybko, że nasze ciała nie mogą sobie z tym pora­dzić, w któ­rym tak wiele rze­czy wywo­łuje lęk, że nasze mózgi nie są w sta­nie tego prze­two­rzyć, i który nakłada na nas tyle ogra­ni­czeń, że trudno nam speł­niać marze­nia.

Jestem dr Court­ney i jestem tera­peutką, ponie­waż bycie czło­wie­kiem jest trudne – rozu­miem to i nie chcę zosta­wiać cię z tym samego.CO ZNAJDZIESZ W TEJ KSIĄŻCE?

Książka _Twoje nie­świa­dome wzorce_ zabie­rze cię w podróż, którą podzie­li­łam na dwa etapy.

W czę­ści I posta­ram się zmie­nić to, jak rozu­miesz bycie czło­wie­kiem. Pode­prę się bada­niami i dowo­dami nauko­wymi, aby uświa­do­mić ci, że masz o wiele mniej­szą kon­trolę nad swoim życiem, niż ci się wydaje. Nie martw się tym jed­nak zbyt­nio, bo w czę­ści II poznasz metodę 12 kro­ków, dzięki któ­rej nauczysz się, jak świa­do­mie doko­ny­wać wybo­rów i jak prze­jąć kon­trolę nad samym sobą. Część pierw­szą czyta się jak pod­ręcz­nik psy­cho­lo­gii napi­sany przez two­jego naj­lep­szego przy­ja­ciela (który jest rów­nież tera­peutą), a część druga ma być twoim prze­wod­ni­kiem na dro­dze do bar­dziej świa­do­mego życia. Pomoże ci zauwa­żyć złe nawyki lub po pro­stu te, któ­rych nie byłeś świa­domy, opra­co­wać plan ich zmiany, napra­wić błędy z prze­szło­ści, a następ­nie podzie­lić się swoją prawdą z innymi, aby i oni mogli zna­leźć wła­sną. W tej książce zawar­łam wszystko, co wiem, wszystko, co kie­dy­kol­wiek pomo­gło moim klien­tom i mnie.

Jeśli stu­dio­wa­łeś psy­cho­lo­gię, nie­które idee opi­sane w tej książce wyda­dzą ci się zna­jome. Inne będą nowe albo wyja­śnione w spo­sób, który pomoże ci je naprawdę zro­zu­mieć. Pod­czas pracy nad książką czer­pa­łam też wie­dzę z innych dzie­dzin nauki, w tym z fizjo­lo­gii, nauk o mózgu i ukła­dzie ner­wo­wym oraz filo­zo­fii (nie bój się, to będzie pro­sta, zabawna i war­to­ściowa lek­tura). Mam nadzieję, że mój styl pisa­nia i spo­sób, w jaki prze­ka­zuję infor­ma­cje, wzbo­ga­ca­jąc je histo­riami z mojego wła­snego życia, okażą się war­to­ścią dodaną do pracy kli­ni­cy­stów i bada­czy, któ­rzy jako pierwsi opra­co­wali przed­sta­wione tutaj teo­rie i kon­cep­cje.

W trak­cie reali­za­cji 12 kro­ków będziesz odpo­wia­dać na pyta­nia, wyko­ny­wać ćwi­cze­nia, aż w końcu doświad­czysz tego, jak to jest _naprawdę_ czuć, że żyjesz, znać samego sie­bie i doko­ny­wać świa­do­mych wybo­rów. Więk­szość ćwi­czeń ma pod­stawy w nauce i meto­dach tera­peu­tycz­nych o udo­wod­nio­nej sku­tecz­no­ści w roz­wią­zy­wa­niu wielu powszech­nych pro­ble­mów, z któ­rymi się bory­kamy jako istoty ludz­kie (takich jak lęk, depre­sja, stres, impul­syw­ność, poczu­cie wyob­co­wa­nia czy trauma). Dla zain­te­re­so­wa­nych przy­go­to­wa­łam w załącz­niku zesta­wie­nie poszcze­gól­nych ele­men­tów pro­gramu z meto­dami tera­pii potwier­dzo­nymi bada­niami nauko­wymi, na któ­rych bazują.

Ta książka jest praw­do­po­dob­nie jedną z pierw­szych publi­ka­cji poświę­co­nych _wszyst­kim_ ukry­tym pro­ce­som, które zacho­dzą wewnątrz cie­bie – począw­szy od tego, jak działa twoje ciało, przez auto­ma­tyzm decy­zji podej­mo­wa­nych przez cie­bie bez zasta­no­wie­nia, aż po spo­soby, w jakie doświad­cze­nia życiowe wpły­wają na twoje zacho­wa­nia. Cho­ciaż poszcze­gólne infor­ma­cje mogą nie być nowe, wie­rzę, że zebra­nie ich wszyst­kich razem i moje wyja­śnie­nia okażą się dla cie­bie przy­datne.

Czy­ta­jąc tę książkę, dowiesz się cze­goś o mnie, a ja pomogę ci dowie­dzieć się cze­goś o tobie. Wymie­nimy się naszymi histo­riami i praw­dami. Mam nadzieję, że uda mi się zachę­cić cię do opo­wie­dze­nia swo­jej histo­rii komuś innemu, do naucze­nia go 12 kro­ków, któ­rych ja wkrótce nauczę cie­bie, do sze­rze­nia prawdy. Dla­czego? Cóż, Dan Brown wyra­ził to naj­le­piej w swo­jej książce _Zagi­niony sym­bol_:

„Prawda kryje w sobie moc. Gdy sły­szymy prawdę, czu­jemy, jak w nas roz­brzmiewa, nawet jeśli jej nie poj­mu­jemy, jak wibruje w naszej pod­świa­do­mo­ści. Nie odkry­wamy prawdy, a raczej ją sobie przy­po­mi­namy… przy­wo­łu­jemy… przy­zy­wamy… jakby już w nas była”¹.12 KROKÓW DO ŚWIADOMEGO ŻYCIA

KROK 1. Przy­znaj, że nie­świa­do­mość kon­tro­luje twoje życie.

KROK 2. Uwierz, że ist­nieje lep­sza, bar­dziej świa­doma wer­sja cie­bie.

KROK 3. Celowo wybierz świa­do­mość jako narzę­dzie zmiany.

KROK 4. Spójrz na cały ten bała­gan, któ­rego udało ci się unik­nąć.

KROK 5. Szcze­rze opo­wiedz o swo­ich nie­świa­do­mych wzor­cach zacho­wań dru­giemu czło­wie­kowi.

KROK 6. Przy­go­tuj się, two­rząc listę spo­so­bów, jak upo­rząd­ko­wać swoje życie.

KROK 7. Pra­cuj nad sobą, świa­do­mie dba­jąc o swoją nie­świa­do­mość.

KROK 8. Weź odpo­wie­dzial­ność i zrób listę osób, któ­rym twoje nie­świa­dome zacho­wa­nia wyrzą­dziły krzywdę.

KROK 9. Napraw szkody, które wyrzą­dziła twoja nie­świa­do­mość.

KROK 10. Zacho­waj czuj­ność, gdyż nie­świa­dome wzorce mają wielką moc.

KROK 11. Nie­ustan­nie posze­rzaj swoje rozu­mie­nie świa­do­mo­ści i dosto­so­wuj je do zmie­nia­ją­cych się warun­ków.

KROK 12. Żyjesz świa­do­mie? To dobrze. Teraz pomóż w tym komuś innemu.Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

1.

Cytat w prze­kła­dzie Zbi­gniewa Kościuka, _Zagi­niony sym­bol_, Alba­tros, War­szawa 2010, s. 505–506 .

2.

Jako tera­peuci rozu­miemy, a przy­naj­mniej mam taką nadzieję, że nie możemy i nie powin­ni­śmy kon­tro­lo­wać naszych pacjen­tów. Dla­czego? Ponie­waż na ich decy­zje, zacho­wa­nia, myśli i uczu­cia wpły­wają siły poza naszą (i ich) kon­trolą. W tera­pii cho­dzi o to, by ludzie nauczyli się kon­tro­lo­wać samych sie­bie.

3.

U.S. Depart­ment of Health and Human Servi­ces, _Bor­der­line Per­so­na­lity Disor­der_, https://www.nimh.nih.gov/health/topics/bor­der­line-per­so­na­lity-disor­der , dostęp 21.12.2025.

4.

E. Mor­sella, C.A. Godwin, T.K. Jantz, S.C. Krie­ger, A. Gaz­za­ley, _Homing In on Con­scio­usness in the Nervous Sys­tem: An Action-based Syn­the­sis_, „Beha­vio­ral and Brain Scien­ces” 2015, t 39, e168.

5.

J. Klu­ger, _Why You’re Pretty Much Uncon­scious All the Time_, „TIME” 2015, 26.06.2015.

6.

J.B. Rot­ter, _Gene­ra­li­zed Expec­tan­cies for Inter­nal ver­sus Exter­nal Con­trol of Rein­for­ce­ment, „Psy­cho­lo­gi­cal Mono­gra­phs: Gene­ral and Applied_ 1966, t. 80, nr 1, s. 1–28.

7.

Zewnętrzne umiej­sco­wie­nie kon­troli.

8.

Wewnętrzne umiej­sco­wie­nie kon­troli.

9.

Mie­szane umiej­sco­wie­nie kon­troli.

10.

Cztery wymie­nione tutaj pyta­nia zostały zaadap­to­wane i opra­co­wane na pod­sta­wie prac Patri­cii Dut­twe­iler. The Inter­nal Locus of Con­trol Index (ICI) autor­stwa Patri­cii Dut­twe­iler to dwu­dzie­sto­ośmio­ele­men­towe narzę­dzie badaw­cze stwo­rzone do pomiaru, gdzie dana osoba umiej­sca­wia siły rzą­dzące jej życiem; P.C. Dut­twe­iler, _The Inter­nal Con­trol Index: A Newly Deve­lo­ped Measure of Locus of Con­trol_, „Edu­ca­tio­nal and Psy­cho­lo­gi­cal Measu­re­ment” 1984, t. 44, nr 2, s. 209–221.

11.

Usu­nę­łam z cytatu Boga, ponie­waż chcę, aby z tej metody mogli sko­rzy­stać wszy­scy ludzie, nie tylko wie­rzący. Dosto­suj ją do wła­snych poglą­dów.

12.

Modli­twa o pogodę ducha Ano­ni­mo­wych Alko­ho­li­ków (AA) została zmie­niona w sto­sunku do ory­gi­nału. Ory­gi­nalny tekst został napi­sany na potrzeby kaza­nia w latach trzy­dzie­stych XX wieku przez Rein­holda Nie­buhra, ame­ry­kań­skiego teo­loga, a w latach czter­dzie­stych XX wieku zaczął być uży­wany na spo­tka­niach AA.

13.

W tym bada­niu wyka­zano, że pra­gnie­nie posia­da­nia part­nera może cza­sami prze­sła­niać zagro­że­nia dla zdro­wia zwią­zane z zacho­wa­niami zwięk­sza­ją­cymi atrak­cyj­ność: S.E. Hill, K.M. Durante, _Court­ship, Com­pe­ti­tion, and the Pur­suit of Attrac­ti­ve­ness: Mating Goals Faci­li­tate Health-Rela­ted Risk Taking and Stra­te­gic Risk Sup­pres­sion in Women_, „Per­so­na­lity and Social Psy­cho­logy Bul­le­tin” 2011, t. 37, nr 3, s. 383–394.

14.

D.C. Bran­son, _Vica­rious Trauma, The­mes in Rese­arch, and Ter­mi­no­logy: A Review of Lite­ra­ture_, „Trau­ma­to­lo­gia” 2019, t. 25, nr 1, s. 2–10.

15.

F. Aze­vedo, S. Mid­dle­ton, J.M. Phan, S. Kapp, A. Gou­r­don-Kan­hu­kamwe, B. Iley, M. Elshe­rif, J.J. Shaw, _Navi­ga­ting Aca­de­mia as Neu­ro­di­ver­gent Rese­ar­chers: Pro­mo­ting Neu­ro­di­ver­sity Within Open Scho­lar­ship_, https://www.psy­cho­lo­gi­cal­science.org/obse­rver/gs-navi­ga­ting-aca­de­mia-as-neu­ro­di­ver­gent-rese­ar­chers , dostęp 31.10.2022.

16.

Elon, wiem, że się sta­rasz to napra­wić. Od cze­goś trzeba zacząć. Postęp, nie per­fek­cja. Nie pozy­waj mnie.